คือ กุศลขันธ์ที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่กุศลขันธ์ที่เกิดหลัง ๆ
ด้วยอำนาจของวิคตปัจจัย ฯลฯ.
พึงให้พิสดารเหมือนอย่างอนันตรปัจจัย.
๒๔. อวิคตปัจจัย
[๖๒๔] กุศลธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม ด้วยอำนาจของอวิคต-
ปัจจัย
คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ ด้วยอำนาจของ
อวิคตปัจจัย, ขันธ์ ๓ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๑ ด้วยอำนาจของอวิคตปัจจัย,
ขันธ์ ๒ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ ด้วยอำนาจของอวิคตปัจจัย.
พึงให้พิสดารเหมือนอย่างอัตถิปัจจัย.
ปัญหาวารวิภังค์ จบ
การนับจำนวนวาระในอนุโลมแห่งปัญหาวาระ
สุทธมูลกนัย
[๖๒๕] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในสมนันตร-
ปัจจัย มี ๗ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวน-

ปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ
ในอาหารปัจจัย มี ๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ ในฌานปัจจัย
มี ๗ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในนัตถิปัจจัย
มี ๗ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
๑. เหตุมูลกนัย
เหตุสภาคะ ๑๑
[๖๒๖] เพราะเหตุปัจจัย ในอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ.... ใน
สหชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ใน
นิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย
มี ๔ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๔ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในอวิคตปัจจัย
มี ๗ วาระ.
เหตุฆฏนา ๒๔
สามัญญฆฏนา ๙
[๖๒๗] ๑. ปัจจัย ๕ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ อวิคต-
ปัจจัย มี ๗ วาระ.
๒. ปัจจัย ๖ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

๓. ปัจจัย ๗ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. ปัจจัย ๖ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ วิปปยุตตะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๕. ปัจจัย ๖ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๖. ปัจจัย ๗ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปาถะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๗. ปัจจัย ๘ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๘. ปัจจัย ๗ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๙. ปัจจัย ๘ คือเหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
สอินทริยมัคคฆฏนา ๙
๑๐. ปัจจัย ๗ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.
๑๑. ปัจจัย ๘ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.

๑๒. ปัจจัย ๙ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
๑๓. ปัจจัย ๘ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
๑๔. ปัจจัย ๘ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๕. ปัจจัย ๙ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๖. ปัจจัย ๑๐ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๗. ปัจจัย ๙ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๘. ปัจจัย ๑๐ คือ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
สาธิปติอินทริยมัคคฆฏนา ๖
๑๙. ปัจจัย ๘ คือ เหตุ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.
๒๐. ปัจจัย ๑๐ คือ เหตุ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.

๒๑. ปัจจัย ๙ คือ เหตุ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
๒๒. ปัจจัย ๙ คือ เหตุ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
๒๓. ปัจจัย ๙ คือ เหตุ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ วิปากะ อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๑ วาระ.
๒๔. ปัจจัย ๑๐ คือ เหตุ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตตะ. อตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
เหตุมูลกนัย จบ
๒. อารัมมณมูลกนัย
อารัมมณสภาคะ ๗
[๖๒๘] เพราะอารัมมณปัจจัย ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ... ใน
นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ
ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

อารัมมณปกิณณกฆฏนา ๕
[๖๒๗] ๑. ปัจจัย ๓ คือ อารัมมณะ อธิปติ อุปนิสสยปัจจัย
มี ๗ วาระ.
๒. ปัจจัย ๔ คือ อารัมมณะ ปุเรชาตะ อัตถิ อวิคต-
ปัจจัย มี ๓ วาระ.
๓. ปัจจัย ๖ คือ อารัมมณะ นิสสยะ ปุเรชาตะ วิปป-
ยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. ปัจจัย ๖ คือ อารัมมณะ อธิปติ อุปนิสสยะ ปุเร-
ชาตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๕. ปัจจัย ๘ คือ อารัมมณะ อธิปติ นิสสยะ อุปนิสสยะ
ปุเรชาตะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
จบอารัมมณมูลกนัย
๓. อธิปติมูลกนัย
อธิปติสภาคะ ๑๕
[๖๓๐] เพราะอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ... ในอารัมมณ-
ปัจจัย มี ๗ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ โนวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย
มี ๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ

ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๔ วาระ ในอัตถิ-
ปัจจัย มี ๘ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๘ วาระ.
อธิปติฆฏนา ๓๐
ปกิณณกฆฏนา ๖๑
[๖๓๑] ๑. ปัจจัย ๓ คือ อธิปติ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๘ วาระ.
๒. ปัจจัย ๔ คือ อธิปติ นิสสยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๘ วาระ.
๓. ปัจจัย ๕ คือ อธิปติ นิสสยะ วิปปยตตะ อัตถิ
อริคตปัจจัย มี ๔ วาระ.
๔. ปัจจัย ๓ คือ อธิปติ อารัมมณะ อุปนิสสยปัจจัย
มี ๗ วาระ.
๕. ปัจจัย ๖ คือ อธิปติ อารัมมณะ อุปนิสสยะ ปเรชาตะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๖. ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ อารัมมณะ นิสสยะ อุปนิสสยะ
ปุเรชาตะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
สหชาตฆฏนา ๒๔
ฉันทาธิปติฆฏนา ๖
๗. ปัจจัย ๕ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ อวิคต-
ปัจจัย มี ๗ วาระ.
๑. ฆ.๑-๒-๓ เป็นมิสสกฆฏนา (คือ สหชาตฆฏนา + ปกิณณกฆฏนา).

๘. ปัจจัย ๗ คือ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสส ยะ
สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๙. ปัจจัย ๖ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปปยุตตะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๐. ปัจจัย ๖ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๑. ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๒. ปัจจัย ๗ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
จิตตาธิปติฆฏนา ๖
๑๓. ปัจจัย ๗ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสขะ อาหาระ
อินทริยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
๑๔. ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อาหาระ อินทริยะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๕. ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ อาหาระ
อินทริยะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๖. ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อาหาระ อินทริยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

๑๗. ปัจจัย ๑๐ คือ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ วิปากะ อาหาระ อินทริยะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๑ วาระ.
๑๘. ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อาหาระ อินทริยะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
วิริยาธิปติฆฏนา ๖
๑๙. ปัจจัย ๗ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
๒๐. ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๒๑. ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๒๒. ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒๓. ปัจจัย ๑๐ คือ อธิปติ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ วิปากะ อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๑ วาระ.
๒๔. ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

วีมังสาธิปติฆฏนะ ๖
๒๕. ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.
๒๖. ปัจจัย ๑๐ คือ อธิปติ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
๒๗. ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
๒๘. ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒๙. ปัจจัย ๑๑ คือ อธิปติ เหตุ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ วิปากะ อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๑ วาระ.
๓๐. ปัจจัย ๑๐ คือ อธิปติ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๔. อนันตรมูลกนัย
อนันตรสภาคะ ๖
[๖๓๒] เพราะอนันตรปัจจัย ในสมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ... ใน
อุปนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย
มี ๑ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.