พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 926 (เล่ม 84)

อุเปกขินทริยมูล
อุเปกขินทริยมูละ สัทธินทริยมูลี:-
[๑๒๑๘] อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
สัทธินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิต
ที่เป็นอุเปกขาวิปปยุตก็ดี อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น แต่สัทธินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังค-
ขณะแห่งปัจฉิมจิตที่เป็นอุเปกขาสัมปยุตก็ดี บุคคลที่ถึงพร้อมด้วย ปัจฉิม-
จิตที่เป็นโสมนัสสสัมปยุตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อุเปก-
ขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด และสัทธินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น.
ก็หรือว่า สัทธินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อุเปก-
ขินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปบาทขณะแห่งปัจฉิมจิตที่เป็นอุเปกขาสัมปยุต สัทธินทรีย์
ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่อุเปกขินทรีย์กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตที่เป็นอุเปกขาสัมป-
ยุตก็ดี บุคคลที่ถึงพร้อมด้วยปัจฉิมจิตที่เป็นโสมนัสสสัมปยุตก็ดี บุคคล
ที่เกิดในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สัทธินทรีย์ไม่ใช่จักเกิด และอุเปกขินทรีย์
ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ อุเปกขินทริยมูละ สัทธินทริยมูลี

926
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 927 (เล่ม 84)

อุเปกขินทริยมูละ ปัญญินทริย ฯลฯ มนินทริยมูลี:-
[๑๒๑๙] อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
ปัญญินทรีย์ ฯลฯ มนินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น
ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิต
ที่เป็นอุเปกขาวิปปยุตก็ดี อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น แต่มนินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะ
แห่งปัจฉิมจิตที่เป็นอุเปกขาสัมปยุตก็ดี บุคคลที่ถึงพร้อมด้วยปัจฉิมจิต
ที่เป็นโสมนัสสสัมปยุตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อุเปกขิน-
ทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด และมนินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น.
ก็หรือว่า มนินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อุเปก-
ขินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตที่เป็นอุเปกขาสัมปยุต มนินทรีย์
ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่อุเปกขินทรีย์กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตที่เป็นอุเปกขาสัมป-
ยุตก็ดี บุคคลที่ถึงพร้อมด้วยปัจฉิมจิตที่เป็นโสมนัสสสัมปยุตก็ดี บุคคล
ที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี มนินทรีย์ไม่ใช่จักเกิด และอุเปกขินทรีย์
ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ อุเปกขินทริยมูละ มนินทริยมูลี
อุเปกขินทริยมูล จบ

927
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 928 (เล่ม 84)

สัทธินทริยมูล
สัทธินทริยมูละ ปัญญินทริยมูลี:-
[๑๒๒๐] สัทธินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ปัญ
ญินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
สัทธาวิปปยุตตจิตก็ดี สัทธินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น แต่ปัญญินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังค-
ขณะแห่งปัจฉิมจิตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สัทธินทรีย์
ไม่ใช่กำลังเกิด และปัญญินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ
นั้น.
ก็หรือว่า ปัญญินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, สัท-
สินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิต ปัญญินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น แต่สัทธินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น,
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี ปัญ-
ญินทรีย์ไม่ใช่จักเกิด และสัทธินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น.
จบ สัทธินทริยมูละ ปัญญินทริยมูลี

928
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 929 (เล่ม 84)

สัทธินทริยมูละ มนินทริยมูลี:-
[๑๒๒๑] สัทธินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
มนินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
สัทธาวิปปยุตตจิตก็ดี สัทธินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น แต่มนินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะ
แห่งปัจฉิมจิตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สัทธินทรีย์ไม่ใช่
กำลังเกิด และมนินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น,
ก็หรือว่า มนินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, สัม-
ธินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิต มนินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น แต่สัทธินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น,
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี มนิน-
ทรีย์ไม่ใช่จักเกิด และสัทธินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น.
จบ สัทธินทริยมูละ มนินทริยมูลี
สัทธินทริยมูล จบ

929
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 930 (เล่ม 84)

ปัญญินทริยมูล
ปัญญินทริยมูละ มนินทริยมูลี:-
[๑๒๒๒] ปัญญินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
มนินทรีย์ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
ญาณวิปปยุตตจิตก็ดี ปัญญินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น แต่มนินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะ
แห่งปัจฉิมจิตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี ปัญญินทรีย์
ไม่ใช่จักเกิดและมนินทรีย์ก็ไม่ไช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า มนินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ปัญ-
ญินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิต มนินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น แต่ปัญญินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น,
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี มนิน-
ทรีย์ไม่ใช่จักเกิด และปัญญินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น.
จบ ปัญญินทริยมูละ มนินทริยมูลี
ปัญญินทริยมูล จบ
ปัจจุปันนานาคต ปุคคโลกาสวาระ ปัจจนิก จบ

930
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 931 (เล่ม 84)

อตีตานาคต ปุคคลวาระ อนุโลม
จักขุนทริยมูล
จักขุนทริยมูละ โสตินทริยมูลี:-
[๑๒๒๓] จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลใด, โสตินทรีย์ก็จัก
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อปัจฉิมภวิกบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ก็ดี บุคคลเหล่าใดจักเกิด
ในอรูปภูมิแล้วจักปรินิพพานก็ดี จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
แต่โสตินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น บุคคลนอกนี้ จักขุนทรีย์
เคยเกิด และโสตินทรีย์ก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า โสตินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลใด จักขุนทรีย์ก็เคยเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ จักขุนทริยมูละ โสตินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ ฆานินทริยมูลี:-
[๑๒๒๔] จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลใด, ฆานินทรีย์ก็จัก
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

931
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 932 (เล่ม 84)

เมื่อปัจฉิมภวิกบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ก็ดี บุคคลเหล่าใดจักเกิด
ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพานก็ดี จักขุนทรีย์เคยเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น บุคคล
นอกนี้ จักขุนทรีย์เคยเกิด และฆานินทรีย์ก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
หรือว่า ฆานินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลใด, จักขุนทรีย์ก็เคยเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ จักขุนทริยมูละ ฆานินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ อิตถินทริยมูลี:-
[๑๒๒๕] จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลใด, อิตถินทรีย์ก็จักเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อปัจฉิมภวิกบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ก็ดี บุคคลเหล่าใดจักเกิด
ในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพานก็ดี บุคคลเหล่าใด
ที่เป็นปุริสภาวะ ไปปฏิสนธิในภพไร ๆ ก็โดยภาวะนั้นนั่นแหละ แล้ว
จักปรินิพพานก็ดี จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์
ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลนอกนี้ จักขุนทรีย์เคยเกิด และ
อิตถินทรีย์ก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.

932
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 933 (เล่ม 84)

ก็หรือว่า อิตถินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลใด, จักขุนทรีย์ก็เคยเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ จักขุนทริยมูละ อิตถินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ ปุริสินทริยมูลี:-
[๑๒๒๖] จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลใด, ปุริสินทรีย์ก็จักเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อปัจฉิมภวิกบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ก็ดี บุคคลเหล่าใดจักเกิด
ในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพานก็ดี บุคคลเหล่าใด
ที่เป็นอิตถีภาวะ ไปปฏิสนธิในภพไร ๆ ก็โดยภาวะนั้นนั่นแหละ แล้ว
จักปรินิพพานก็ดี จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์
ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลนอกนี้ จักขุนทรีย์เคยเกิด และ
ปุริสินทรีย์ก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า ปุริสินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลใด, จักขุนทรีย์ก็เคยเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ จักขุนทริยมูละ ปุริสินทริยมูลี

933
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 934 (เล่ม 84)

จักขุนทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี:-
[๑๒๒๗] จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลใด, ชีวิตินทรีย์ก็จักเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม 
เมื่อปัจฉิมภวิกบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ก็ดี จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น แต่ชีวิตินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล
นอกนี้ จักขุนทรีย์เคยเกิด และชีวิตินทรีย์ก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ก็หรือว่า ชีวิตินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลใด, จักขุนทรีย์ก็เคยเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ จักขุนทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี:-
[๑๒๒๘] จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลใด, โสมนัสสินทรีย์ก็
จักเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อปัจฉิมภวิกบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ก็ดี บุคคลเหล่าใดมีอุเปกขา
เกิดแล้วจักปรินิพพานก็ดี จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่
โสมนัสสินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลนอกนี้ จักขุน-
ทรีย์เคยเกิด และโสมนัสสินทรีย์ก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.

934
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 935 (เล่ม 84)

ก็หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลใด, จักขุนทรีย์ก็เคย
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ จักขุนทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี:-
[๑๒๒๙] จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลใด, อุเปกขินทรีย์ก็จัก
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อปัจฉิมภวิกบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ก็ดี บุคคลเหล่าใดมีโสม-
นัสสะเกิดแล้วจักปรินิพพานก็ดี จักขุนทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
แต่อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลนอกนี้ จักขุนทรีย์
เคยเกิด และอุเปกขินทรีย์ก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักเกิดแก่บุคคลใด, จักขุนทรีย์ก็เคยเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ จักขุนทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี

935