พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 736 (เล่ม 84)

ปัจจุปันนาตีต ปุคคโลกาสวาระ ปัจจนิก๑
จักขุนทริยมูล
จักขุนทริยมูละ โสตินทริยมูลี:-
ปุจฉา จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, โสติน-
ทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิสัชนา เมื่อบุคคลที่กำลังตายในปัญจโวการภูมิก็ดี บุคคลที่
จักขุเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ในกามาวจรภูมิก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่โสตินทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น. เมื่อบุคคลที่กำลังปรินิพพานในสุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลที่
เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิ ในอรูปภูมิก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด
และโสตินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า โสตินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
จักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลกำลังเกิดในสุทธาวาสภูมิ โสตินทรีย์ไม่ใช่เคย
เกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่จักขุนทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลที่กำลังปรินิพพานในสุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลที่
๑. เพิ่มเติมตามฉบับพม่า เพื่อให้สมบูรณ์

736
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 737 (เล่ม 84)

เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิ ในอรูปภูมิก็ดี โสตินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิด และ
จักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ จักขุนทริยมูละ โสตินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ ฆานินทริยมูลี:-
ปุ. จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ฆานินทรีย์
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลกำลังตายในกามาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่จักขุเกิด
ไม่ได้กำลังเกิดอยู่ในกามาวจรภูมิก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น แต่ฆานินทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น,
เมื่อบุคคลที่กำลังตายในรูปาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิ
ในอรูปภูมิก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด และฆานินทรีย์ก็ไม่ใช่เคย
เกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า ฆานินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
จักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลกำลังเกิดในรูปาวจรภูมิ ฆานินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่จักขุนทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น

737
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 738 (เล่ม 84)

ในภูมินั้น, บุคคลที่กำลังตายในรูปาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ใน
อสัญญสัตตภูมิ บุคคลที่เกิดอยู่ในอรูปภูมิก็ดี ฆานินทรีย์ไม่ใช่เคย
เกิด และจักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่เหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ จักขุนทริยมูละ ฆานินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ อิตถินทริย ฯลฯ ปุริสินทริยมูลี:-
ปุ. จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อิตถินทรีย์
ฯลฯ ปุริสินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลที่กำลังตายในกามาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่จักขุเกิด
ไม่ได้กำลังเกิดอยู่ในกามาวจรภูมิก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด แต่
ปุริสินทรีย์เคยเกิดแก่ลบุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลที่กำลังตาย
ในรูปาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่เกิ ดยู่ในอสัญญสัตตภูมิ ในอรูปภูมิก็ดี
จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด และปุริสินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า ปุริสินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
จักขุนทรีย์ไม่ใช่เกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. บุคคลที่กำลังเกิดในรูปาวจรภูมิ ปุริสินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่จักขุนทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น

738
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 739 (เล่ม 84)

ในภูมินั้น, บุคคลที่กำลังตายในรูปาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญ-
สัตตภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอรูปภูมิก็ดี ปุริสินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิด
และจักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ จักขุนทริยมูละ อิตถินทริย ฯลฯ ปุริสินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี:-
ปุ. จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ชีวิตินทรีย์
ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลทั้งหมดกำลังตายก็ดี บุคคลที่จักขุเกิดไม่ได้กำลัง
เกิดอยู่ก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่
ชีวิตินทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลที่กำลังปริ-
นิพพานในสุทธาวาสภูมิ จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด และชีวิตินทรีย์
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า ชีวิตินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
จักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลที่กำลังเกิดในสุทธาวาสภูมิ ชีวิตินทรีย์ไม่ใช่เคย
เกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่จักขุนทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า

739
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 740 (เล่ม 84)

นั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลที่กำลังปรินิพพานในสุทธาวาสภูมิ ชีวิตินทรีย์
ไม่ใช่เคยเกิด และจักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ
นั้น.
จบ จักขุนทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี:-
ปุ. จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, โสมนัสสิน-
ทรีย์ก็ไมุใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลที่กำลังตายในปัญจโวการภูมิก็ดี บุคคลที่จักขุเกิด
ไม่ได้กำลังเกิดอยู่ในกามาวจรภูมิก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อ
บุคคลที่กำลังปรินิพพานในสุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญ-
สัตตภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอรูปภูมิก็ดี จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด
และโสมนัสสินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า โสมนัสสินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิ
ใด, จักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลที่กำลังเกิดในสุทธาวาสภูมิ โสมนัสสินทรีย์ไม่ใช่
เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่จักขุนทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคล

740
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 741 (เล่ม 84)

เหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลที่กำลังปรินิพพานในสุทธาวาสภูมิก็ดี
บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอรูปภูมิก็ดี โสม-
นัสสินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิด และจักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้นในภูมินั้น.
จบ จักขุนทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี:-
ปุ. จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อุเปกขิน-
ทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังตายในปัญจโวการภูมิก็ดี บุคคลที่
จักขุเกิดไม่ได้กำลังเกิดในกามาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอรูปภูมิก็ดี
จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่อุเปกขินทรีย์
เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังปรินิพ-
พานในสุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี จักขุนทรีย์
ไม่ใช่กำลังเกิด และอุเปกขินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
จักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?

741
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 742 (เล่ม 84)

วิ. เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดในสุทธาวาสภูมิ อุเปกขินทรีย์ ์
ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่จักขุนทรีย์กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังปรินิพพานในสุทธา-
วาสภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่
เคยเกิด และจักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ จักขุนทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี
จักขุนทริยมูละ สัทธินทริย ฯลฯ ปัญญินทริย มนินทริยมูลี:-
ปุ. จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, สัทธินทรีย์
ฯลฯ ปัญญินทรีย์ มนินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น
ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังตายในปัญจโวการภูมิก็ดี บุคคลที่
จักขุเกิดไม่ได้กำลังเกิดในกามาวจรภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอรูปภูมิก็ดี
จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่มนินทรีย์เคย
เกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังปรินิพพาน
ในสุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี จักขุนทรีย์
ไม่ใช่กำลังเกิด และมนินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ
นั้น.

742
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 743 (เล่ม 84)

ปุ. ก็หรือว่า มนินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
จักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดขึ้นสุทธาวาสภูมิ มนินทรีย์
ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่จักขุนทรีย์กำ ลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังปรินิพพานในสุทธา-
วาสภูมิก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี มนินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิด
และจักขุนทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ จักขุนทริยมูละ สัทธินทริย ฯลฯ ปัญญินทริย มนินทริยมูลี
จักขุนทริยมูล จบ

743
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 744 (เล่ม 84)

ฆานินทริยมูล
ฆานินทริยมูล อิตถินทริย ฯลฯ ปุริสินทริยมูลี:-
ปุจฉา ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อิตถิน-
ทรีย์ ฯลฯ ปุริสินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิสัชนา เมื่อบุคคลเหล่านั้นกำลังตายในกามาวจรภูมิก็ดี บุคคล
ที่ฆานะเกิดไม่ได้กำลังเกิดในกามาวจรภูมิก็ดี ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่ปุริสินทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น, เมื่อบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ในรูปาวจรภูมิ และในอรูปาวจรภูมิ
ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด และปุริสินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า ปุริสินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
ฆานินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. ใช่.
จบ ฆานินทริยมูละ อิตถินทริย ฯลฯ ปุริสินทริยมูลี

744
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 745 (เล่ม 84)

ฆานินทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี:-
ปุ. ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ชีวิตินทรีย์
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. เมื่อบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดกำลังตายก็ดี บุคคลที่ฆานะเกิด
ไม่ได้กำลังเกิดก็ดี ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น
แต่ชีวิตินทรีย์เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น เมื่อบุคคลเหล่านั้น
เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิ ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด และชีวิตินทรีย์ก็
ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุ. ก็หรือว่า ชีวิตินทรีย์ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด,
ฆานินทรีย์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
วิ. ใช่.
จบ ฆานินทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี
ฆานินทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี:-
ปุ. ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, โสมนัส-
สินทรีย์ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?

745