พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 341 (เล่ม 83)

ก็หรือว่า บุคคลใด ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อม
ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น, ใช่ไหม ?
พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ละอวิชชา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต-
มรรคนั้น ย่อมละอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่พระอริยบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย จากที่นั้น. บุคคลนั้นนั่นแหละ ละอวิชชานุสัย ที่
เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลนั้น ย่อมละอวิช-
ชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลนั้น ไม่ใช่ย่อมละกาม-
ราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล จบ
ติกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล
จตุกกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา -
นุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
[๑๓๘๔] บุคคลใด ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย

341
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 342 (เล่ม 83)

และทิฏฐานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใด ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อม
ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ละวิจิกิจฉานุสัย ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคล
ที่ ๘ นั้น ย่อมละวิจิกิจฉานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น ย่อมละ
มานานุสัย อันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น บุคคลที่ ๘ นั้น
ไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น-
นั่นแหละ ละวิจิกิจฉานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น
ย่อมละวิจิกิจฉานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น ย่อมละกามราคานุสัย
และมานานุสัย อันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น แต่บุคคลนั้น
ไม่ใช่ย่อมละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ละวิจิกิจฉา-
นุสัย ในทุกขเวทนา บุคคลนั้น ย่อมละวิจิกิจฉานุสัย และทิฏฐานุสัย
จากที่นั้น ย่อมละปฎิฆานุสัย อันตั้งอยู่ในที่เดียวกันก็บอนุสัยนั้น แต่
บุคคลนั้น ไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น ฯลฯ
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูละ
วิจิกิจฉานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล จบ
จตุกกมูลกะ จบ

342
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 343 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสัย -
วิจิกิจฉานุสยมูล
ปัญจกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา-
นุสย - วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
[๑๓๘๕] บุคคลใด ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ที่ฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมละภวราคา-
นุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใด ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และ
วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ย่อมละมานานุสัย.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย - วิจิกิจฉา-
นุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมละอวิชชานุสัย จากที่นั้น

343
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 344 (เล่ม 83)

ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใด ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อม
ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย
จากที่นั้น ใช่ไหม ?
พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ละอวิชชา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต-
มรรคนั้น ย่อมละอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่พระอริยบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น
นั่นแหละ ละอวิชชานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ
อรูปธาตุ บุคคลนั้น ย่อมละอวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลนั้น ไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย และ
วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูล จบ
ปัญจกมูลกะ จบ

344
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 345 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูล
ฉักกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
[๑๓๘๖] บุคคลใด ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น
ย่อมละอวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใด ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อม
ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย
และภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ละอวิชชา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต
มรรคนั้น ย่อมละอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่พระอริยบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้นไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ย่อมละอวิชชานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมละอวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคล
นั้น ไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย

345
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 346 (เล่ม 83)

และภวราคานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ละอวิชชานุสัย ที่
รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลนั้น ละอวิชชานุสัย มานานุสัย และภวราคา-
นุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น ไม่ใช่ย่อมละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูล จบ
ฉักกมูลกะ จบ
อุปปัตติฏฐาน ปุคคโลกาสวาระ อนุโลม จบ

346
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 347 (เล่ม 83)

อุปปัตติฏฐานปุคควาระ ปัจจนิก
กามราคานุสยมูล
เอกมูลกะ - กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี :-
[๑๓๘๗] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย, บุคคลนั้น ย่อมไม่
ละปฏิฆานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละปฏิฆานุสัย, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย
ใช่ไหม ?
พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกาม-
ราคานุสัย แต่พระอริยบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น
ไม่ใช่ย่อมไม่ละมานานุสัย, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มี

347
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 348 (เล่ม 83)

ความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ไม่ละกามราคานุสัย และไม่
ละมานานุสัย.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละมานานุสัย
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ไม่ใช่ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ไม่ละมานานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย.
จบ กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละทิฏฐานุสัย
ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละกามราคานุสัย แต่บุคคลที่ ๘ นั้น ไม่ใช่
ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย. บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคลที่ ๘ ไม่ละกามราคานุสัย
และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย.

348
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 349 (เล่ม 83)

ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย. บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ไม่ใช่ย่อม
ไม่ละกามราคานุสัย. บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคลที่ ๘ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่
ละกามราคานุสัย.
จบ กามราคานุสยมูละ ทิกฐานุสยาทิมูลี
กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคา-
นุสัย ฯลฯ อวิชชานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคานุสัย
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ไม่ใช่ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยมรรค ๒ จำพวก ไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย.
หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย บุคคลนั้น ไม่ละกาม-
ราคานุสัย ใช่ไหม ?

349
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 350 (เล่ม 83)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคไม่ละอวิชชานุสัย
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ไม่ใช่ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ไม่ละอวิชชานุสัย และไม่ละกามราคา-
นุสัย.
จบ กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี
กามราคานุสยมูล จบ
ปฏิฆานุสยมูล
ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
[๑๓๘๘] บุคคลใด ไม่ละปฏิฆานุสัย, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
มานานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และปฏิฆานุสัย
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ไม่ใช่ย่อมไม่ละ
มานานุสัย บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยมรรค ๒ จำพวก ไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละมานานุสัย.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
ปฏิฆานุสัย ใช่ไหม ?

350