พระอภิธรรมปิฎก
เล่มที่ ๕
ภาคที่ ๑ ตอนที่ ๒
ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์นั้น
อนุสยยมกที่ ๗
ปริจเฉทวาระ
อนุสัย ๗ คือ :-
๑. กามราคานุสัย ๕. วิจิกิจฉานุสัย
๒. ปฏิฆานุสัย ๖. ภวราคานุสัย
๓. มานานุสัย ๗. อวิชชานุสัย
๔. ทิฏฐานุสัย

ปริจฉินนุทเทสวาระ
[๑๒๒๑๑] กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ไหน ?
กามราคานุสัย นอนเนื่อง อยู่ ณ ที่นี้ คือ ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ.
ปฏิฆานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ไหน ?
ปฏิฆานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นี้ คือ ที่ทุกขเวทนา.
มานานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ไหน ?
มานานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นี้ คือ ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ.
ทิฏฐานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ไหน ?
ทิฏฐานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นี้ คือ ที่ธรรมอันนับเนื่องด้วย
สักกายทิฏฐิทั้งหมด.
วิจิกิจฉานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ไหน ?
วิจิกิจฉานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นี้ คือ ที่ธรรมอันนับเนื่อง
ด้วยสักกายทิฏฐิทั้งหมด.
ภวราคานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ไหน ?
ภวราคานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นี้ คือ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ.
อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ไหน ?
อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นี้ คือ ที่ธรรมอันนับเนื่อง
ด้วยสักกายทิฏฐิทั้งหมด.
๑. บาลีเล่มที่ ๓๘ หน้า

อนุสยวาระ
อุปปัตติฏฐานปุคคลวาระ อนุโลม
กามรานุสยมูล
เอกมูลกะ - กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี :-
[๑๒๒๒] กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ปฏิฆานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า ปฏิฆานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, กามราคานุสัย
ก็นอนเนื่องแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
จบ กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด มานานุสัย ก็นอน
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.

ก็หรือว่า มานานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, กามราคานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
มานานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามี แต่กามราคานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามีนั้น, มานานุสัย นอนเนื่องอยู่ และ
กามราคานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๓ จำพวก.
จบกามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี
กามราคานุสยมูล ทิฏฐานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ทิฏฐานุสัย ก็นอน
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒ จำพวก แต่ทิฏฐานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒ จำพวกเหล่านั้น, กามราคานุสัย นอน
เนื่องอยู่ และทิฏฐานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่ปุถุชน.
ก็หรือว่า ทิฏฐานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด กามราคานุสัย
ก็นอนเนื่อง อยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยมูลี

กามราคานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, วิจิกิจฉานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒ จำพวก แต่วิจิกิจฉานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น, กามราคานุสัยก็นอนเนื่อง และ
วิจิกิจฉานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่ปุถุชน.
ก็หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, กามราคานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ภวราคานุสัย ก็
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ก็หรือว่า ภวราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, กามราคา-
นุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ภวราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามี แต่กามราคานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามีนั้น ภวราคานุสัย นอนเนื่อง
และกามราคานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๓ จำพวก.
จบ กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, อวิชชานุสัย ก็
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, กามราคานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามี แต่กามราคานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามีนั้น, อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่และ
กามราคานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๓ จำพวก
จบ กามราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสยมูล จบ

ปฏิฆานุสยมูล
ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
[๑๒๒๓] ปฏิฆานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, มานานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ก็หรือว่า มานานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ปฏิฆานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
มานานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามี แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่
นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามีนั้น มานานุสัย นอนเนื่องอยู่ และ
ปฏิฆานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๓ จำพวก.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี
ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยทิมูลี :-
ปฏิฆานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ทิฏฐานุสัย ฯ ล ฯ
วิจิกิจฉานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ปฏิฆานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒ จำพวก แต่วิจิกิจฉานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒ จำพวกเหล่านั้น, ปฏิฆานุสัย นอนเนื่อง
อยู่ และวิจิกิจฉานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่ปุถุชน.

ก็หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ปฏิฆานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่
จบ ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยมูลี
ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
ปฏิฆานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ภวราคานุสัย ฯ ล ฯ
อวิชชานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ก็หรือว่า อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ปฏิฆานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามี แต่ปฏิฆานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่พระอนาคามีนั้น, อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่
และปฏิฆานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๓ จำพวก.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี
ปฏิฆานุสยมูล จบ

มานานุสยมูล
มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
[๑๒๒๔] มานานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ทิฏฐานุสัย
ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
มานานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๓ จำพวก แต่วิจิกิจฉานุสัย
ไม่ใช่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๓ จำพวกเหล่านั้น, มานานุสัย นอนเนื่อง
อยู่ และวิจิกิจฉานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่ปุถุชน.
ก็หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, มานานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
จบ มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี
มานานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
มานานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ภวราคานุสัย ฯ ล ฯ
อวิชชานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ก็หรือว่า อวิชชานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, มานานุสัย

ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี
มานานุสยมูล จบ
ทิฏฐานุสยมูล
ทิฏฐานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยาทิมูลี :-
[๑๒๒๕] ทิฏฐานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, วิจิกิจฉานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ก็หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ทิฏฐานุสัย
ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ ทิฏฐานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี
ทิฏฐานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
ทิฏฐานุสัย นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด, ภวราคานุสัย ฯ ล ฯ
อวิชชานุสัย ก็นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?