โอกาสวาระ
กายสังขารมูล
กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี :-
[ ๑๑๑๙ ] กายสังขารกำลังดับในภูมิใด, วจีสังขารก็กำลังดับ
ในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในทุติยฌานภูมิก็ดี ในตติยฌานภูมิก็ดี กายสังขารกำลังดับ
ในภูมินั้น แต่วจีสังขารไม่ใช่กำลังดับในภูมินั้น ฯ ล ฯ
จบ กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี
กายสังขารมูล จบ
โอกาสวาระ จบ
ปุคคโลกาสวาระ
กายสังขารมูล
กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี :-
[๑๑๒๐] กายสังขารกำลังดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, วจีสังขาร
ก็กำลังดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?

ปุคคลวาระก็ดี ปุคคโลกาสวาระก็ดี มีการจำแนกเช่นเดียวกัน.
จบ กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี
กายสังขารมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปปันนวาระ อนุโลม จบ

ปัจจุปปันนวาระ ปัจจนิก
ปุคคลวาระ
กายสังขารมูล
กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี :-
[๑๑๒๑] กายสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, วจีสังขาร
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เว้นลมอัสสาสะปัสสาสะเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งวิตกและวิจาร
กายสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่วจีสังขารกำลังดับแก่
บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมด เว้น
ลมอัสสสาสะปัสสาสะเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งจิตที่ไม่มีวิตกและไม่มี
วิจารก็ดี บุคคลที่กำลังเข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญ-
สัตตภูมิก็ดี กายสังขารไม่ใช่กำลังดับ และวจีสังขารก็ไม่ใช่กำลังดับ
แก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า วจีสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, กายสังขารก็ไม่
ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เว้นวิตกและวิจารเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งลมอัสสาสะปัสสาสะ
วจีสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่กายสังขารกำลังดับแก่
บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมด เว้น

ลมอัสสาสะปัสสาสะเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งจิตที่ไม่มีวิตกและไม่มี
วิจารก็ดี บุคคลที่กำลังเข้านิโรธสมาบิตอยู่ก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญ-
สัตตภูมิก็ดี วจีสังขารไม่ใช่กำลังดับ และกายสังขารก็ไม่ใช่กำลังดับ
แก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี
กายสังขารมูละ จิตตสังขารมูลี :-
[๑๑๒๒] กายสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, จิตตสังขาร
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เว้นลมอัสสาสะปัสสาสะเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งจิต กาย-
สังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จิตสังขารกำลังดับแก่บุคคล
เหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี บุคคล
ที่เข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี กาย-
สังขารไม่ใช่กำลังดับ และจิตตสังขารก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า จิตตสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, กายสังขาร
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กายสังขารมูละ จิตตสังขารมูลี
กายสังขารมูล จบ

วจีสังขารมูล
วจีสังขารมูละ จิตตสังขารมูลี :-
[๑๑๒๓] วจีสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, จิตตสังขาร
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เว้นวิตกและวิจารเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งจิต วจีสังขารไม่ใช่
กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จิตตสังขารกำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น,
ในอุปปาทขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี บุคคลที่กำลังเข้า
นิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี วจีสังขาร
ไม่ใช่กำลังดับ และจิตตสังขารก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า จิตตสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, วจีสังขาร
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ วจีสังขารมูละ จิตสังขารมูลี
วจีสังขารมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ

โอกาสวาระ
กายสังขารมูล
กายสังขารมูละ ฯ ล ฯ
[๑๑๒๔] กายสังขารไม่ใช่กำลังดับในภูมิใด, ฯ ล ฯ
กายสังขารมูล จบ
โอกาสวาระ จบ
ปุคคโลกาสวาระ
กายสังขารมูล
กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี :-
[๑๑๒๕] กายสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, วจี-
สังขารก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
เว้นลมอัสสาสะปัสสาสะเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งวิตกและวิจาร
กายสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่วจีสังขารกำลัง
ดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่า
นั้นทั้งหมด เว้นลมอัสสาสะปัสสาสะเสียแล้ว ในภังคขณะแห่งจิตที่ไม่

มีวิตกและไม่มีวิจารก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี กายสังขาร
ไม่ใช่กำลังดับ และวจีสังขารก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ
นั้น.
ก็หรือว่า วจีสังขารไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใดในภูมิใด ฯ ล ฯ
ปุคคลวาระก็ดี ปุคคโลกาสวาระก็ดี ก็พึงให้พิสดารเช่นเดียวกัน
คำว่า นิโรธสมาปนฺนานํ บุคคลที่กำลังเข้านิโรธสมาบัติอยู่ ไม่พึง
กระทำในปุคคโลกาสวาระ.
จบ กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี
กายสังขารมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปปันนวาระ ปัจจนิก จบ

อตีตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
กายสังขารมูล
กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี :-
[๑๑๒๖] กายสังขารเคยดับแก่บุคคลใด, วจีสังขารก็เคยดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ก็หรือว่า วจีสังขารเคยดับแก่บุคคลใด ฯ ล ฯ
ในอุปปาทวาระ ปุจฉาในอตีตวาระที่เป็นปุคคลวาระก็ดี ปุคค-
โลกาสวาระก็ดี ทั้งที่เป็นอนุโลมและปัจจนิก ท่านจำแนกไว้โดยประการ
โด แม้ในนิโรธวาระ ก็พึงจำแนกโดยประการนั้น ไม่มีอะไรต่างกัน.
จบ กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี
กายสังขารมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ
อตีตวาระ อนุโลม จบ

อนาคตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
กายสังขารมูล
กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี :-
[๑๑๒๗] กายสังขารจักดับแก่บุคคลใด, วจีสังขารก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า วจีสังขารจักดับแก่บุคคลใด, กายสังขารก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตของบุคคลที่เกิดอยู่ในกามาวจรภูมิ
ก็ดี ปัจฉิมจิตของบุคคลที่เกิดอยู่ในกามาวจรภูมิจักเกิดในลำดับแห่งจิต
ใดก็ดี ปัจฉิมภวิกบุคคลในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิก็ดี บุคคล
เหล่าใดจักเกิดในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพาน บุคคล
เหล่านั้นกำลังตายก็ดี วจีสังขารจักดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่กายสังขาร
ไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น บุคคลที่นอกจากนั้น วจีสังขารจักดับ
และกายสังขารก็จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ กายสังขารมูละ วจีสังขารมูลี

กายสังขารมูละ จิตตสังขารมูลี :-
[๑๑๒๘] กายสังขารจักดับแก่บุคคลใด จิตตสังขารก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า จิตตสังขารจักดับแก่บุคคลใด, กายสังขารก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตของบุคคลที่เกิดอยู่ในกามาวจรภูมิ
ก็ดี ปัจฉิมจิตของบุคคลที่เกิดอยู่ในกามาวจรภูมิจักเกิดในลำดับแห่งจิต
ใดก็ดี ปัจฉิมภวิกบุคคลในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิก็ดี บุคคล
เหล่าใดจักเกิดในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพาน บุคคล
เหล่านั้นกำลังตายก็ดี จิตตสังขารจักดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่กายสังขาร
ไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่นอกจากนั้น จิตตสังขารจักดับ
และกายสังขารก็จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ กายสังขารมูละ จิตตสังขารมูลี
กายสังขารมูล จบ