[๑๑๔] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าขันธ์ ใช่ไหม ?
ยกเว้นวิญญาณเสียแล้ว ขันธ์ที่เหลือนอกนั้นไม่ชื่อว่าวิญญาณ
ชื่อว่าขันธ์ ยกเว้นวิญญาณและขันธ์เสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอก
นั้น ไม่ชื่อว่าวิญญาณและไม่ชื่อว่าขันธ์.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าขันธ์, ไม่ชื่อว่าเวทนาขันธ์ ใช่ไหม ?
ใช่.
[๑๑๕] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าวิญญา, ไม่ชื่อว่าขันธ์ ใช่ไหม ?
ยกเว้นวิญญาณเสียแล้ว ขันธ์ที่เหลือนอกนั้นไม่ชื่อว่าวิญญาณ
ชื่อว่าขันธ์ ยกเว้นวิญญาณและขันธ์เสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้น
ไม่ชื่อว่าวิญญาณและไม่ชื่อว่าขันธ์.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าขันธ์, ไม่ชื่อว่าสัญญาขันธ์ ใช่ไหม ?
ใช่.
[๑๑๖] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าขันธ์ ใช่ไหม ?
ยกเว้นวิญญาณเสียแล้ว ขันธ์ที่เหลือนอกนั้นไม่ชื่อว่าวิญญาณ
ชื่อว่าขันธ์ ยกเว้นวิญญาณและขันธ์เสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือ
นอกนั้น ไม่ชื่อว่าวิญญาณและไม่ชื่อว่าขันธ์.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าขันธ์, ไม่ชื่อว่าสังขารขันธ์ ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ น วิญญาณขันธมูล
สุทธขันธมูลจักกวาระ ปัจจนิก จบ
ปัณณัตติวาระนิทเทส จบ

อรรถกถาสุทธักขันธมูลจักกวาระ
แม้ใน สุทธักขันธมูลจักกวาระ คำถามทั้งหลาย มีคำถามว่า
" รูปํ ขนฺโธ = ธรรมที่ชื่อว่ารูป ชื่อว่า ขันธ์ ใช่ไหม ? " ดังนี้
พึงทราบเนื้อความ โดยนัยที่กล่าวแล้วในหนหลัง.
อรรถกถาสุทธักขันธมูลจักกวาระ จบ
อรรถกถาปัณณัตติวาระ จบ

ปวัตติวาระ
อุปปาทวาระ
ปัจจุปปันนวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
รูปขันธมูล
รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี :-
[๑๑๗] รูปขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, เวทนาขันธ์ก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดในอสัญญสัตตภูมิ รูปขันธ์กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น แต่เวทนาขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล
เหล่านั้นที่กำลังเกิดในปัญจโวการภูมิ รูปขันธ์กำลังเกิด และเวทนาขันธ์
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า เวทนาขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, รูปขันธ์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดในอรูปภูมิ เวทนาขันธ์กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น แต่รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล

เหล่านั้นกำลังเกิดในปัญจโวการภูมิ เวทนาขันธ์กำลังเกิด และรูปขันธ์
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ รูปขันธ์มูละ เวทนาขันธมูลี
รูปขันธมูล๑ จบ
ปุคคลวาระ จบ
โอกาสวาระ
รูปขันธมูล
รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี :-
[ ๑๑๘ ] รูปขันธ์กำลังเกิดในภูมิใด, เวทนาขันธ์ก็กำลังเกิด
ในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอสัญญสัตตภูมินั้น รูปขันธ์กำลังเกิดในภูมินั้น แต่เวทนา-
ขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดในภูมินั้น, ในปัญจโวการภูมินั้น รูปขันธ์กำลังเกิด
และเวทนาขันธ์ก็กำลังเกิดในภูมินั้น.
ก็หรือว่า เวทนาขันธ์กำลังเกิดในภูมิใด, รูปขันธ์ก็กำลังเกิด
ในภูมินั้น ใช่ไหม ?
๑. รูปขันธมูละ มีมูลี ๔ คือ เวทนาขันธมูลี สัญญาขันธมูลี สังขารขันธมูลี
และวิญญาณขันธมูลี. ในบาลีพระไตรปิฎกเล่ม ๓๘ ท่านแสดงเพียง รูปขันธ-
มูละ เวทนาขันธมูลี เท่านั้น การแปลตามบาลีพระไตรปิฎก ไม่ได้
แปลต่อเติมให้ครบ นักศึกษาพึงให้พิสดารเองจนครบทุกวาระ.

ในอรูปภูมินั้น เวทนาขันธ์กำลังเกิดในภูมินั้น แต่รูปขันธ์
ไม่ใช่กำลังเกิดในภูมินั้น, ในปัญจโวการภูมินั้น เวทนาขันธ์กำลังเกิด
และรูปขันธ์ก็กำลังเกิดในภูมินั้น.
จบ รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี
รูปขันธมูล๑ จบ
โอกาสวาระ จบ
ปุคคโลกาสวาระ
รูปขันธมูล
รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี :-
[ ๑๑๙ ] รูปขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, เวทนาขันธ์
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดในอสัญญสัตตภูมิ รูปขันธ์กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่เวทนาขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า-
นั้นในภูมินั้น, บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดในปัญจโวการภูมิ รูปขันธ์
กำลังเกิด และเวทนาขันธ์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
๑. ใช้เชิงอรรถในหน้า ๑๒๒

ก็หรือว่า เวทนาขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดในอรูปภูมิ เวทนาขันธ์กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น,
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดในปัญจโวการภูมิ เวทนาขันธ์กำลังเกิด และ
รูปขันธ์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี
รูปขันธ์มูล๑ จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปันนวาระ อนุโลม จบ
๑. ใช้เชิงอรรถในหน้า ๑๒๒

ปัจจุปปันนวาระ ปัจจนิก
ปุคคลวาระ
รูปขันธมูล
รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี :-
[ ๑๒๐ ] รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, เวทนาขันธ์ก็
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลเหล่านั้นที่กำลังเกิดในอรูปภูมิ รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น แต่เวทนาขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล
เหล่านั้นทั้งหมดกำลังตาย รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิด และเวทนาขันธ์
ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า เวทนาขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, รูปขันธ์ก็
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลเหล่านั้นที่กำลังเกิดในอสัญญสัตตภูมิ เวทนาขันธ์ไม่ใช่
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่รูปขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น,
บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดที่กำลังตาย เวทนาขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิด และ
รูปขันธ์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี
รูปขันธมูล๑ จบ
ปุคคลวาระ จบ
๑. ใช้เชิงอรรถในหน้า ๑๒๒

โอกาสวาระ
รูปขันธมูล
รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี :-
[ ๑๒๑ ] รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดในภูมิใด, เวทนาขันธ์ก็ไม่ใช่
กำลังเกิดในภูมินั้น ใช่ไหม ?
กำลังเกิด.
ก็หรือว่า เวทนาขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดในภูมิใด, รูปขันธ์ก็ไม่ใช่
กำลังเกิดในภูมินั้น ใช่ไหม ?
กำลังเกิด.
จบ รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี
รูปขันธมูล๑ จบ
โอกาสวาระ จบ
ปุคคโลกาสวาระ
รูปขันธมูล
รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี :-
[๑๒๒] รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, เวทนา-
ขันธ์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
๑. ใช้เชิงอรรถในหน้า ๑๒๒

บุคคลเหล่านั้นที่กำลังเกิดในอรูปภูมิ รูปขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่เวทนาขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น, บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดกำลังตายใน ๓๑ ภูมิ รูปขันธ์ไม่ใช่
กำลังเกิด และเวทนาขันธ์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า เวทนาขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, รูป-
ขันธ์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลเหล่านั้นที่กำลังเกิดในอสัญญสัตตภูมิ เวทนาขันธ์ไม่ใช่
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่รูปขันธ์กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น, บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดกำลังตายใน ๓๑ ภูมิ เวทนา-
ขันธ์ไม่ใช่กำลังเกิด และรูปขันธ์ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น.
จบ รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี
รูปขันธมูล๑ จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปันนวาระ ปัจจนิก จบ
๑. ใช้เชิงอรรถในหน้า ๑๒๒

อตีตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
รูปขันธมูล
รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี :-
[ ๑๒๓ ] รูปขันธ์เคยเกิดแก่บุคคลใด, เวทนาขันธ์ก็เคยเกิดแก่
บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า เวทนาขันธ์เคยเกิดแก่บุคคลใด, รูปขันธ์ก็เคยเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ รูปขันธมูละ เวทนาขันธมูลี
รูปขันธมูล๑ จบ
ปุคคลวาระ จบ
๑. ใช้เชิงอรรถในหน้า ๑๒๒