พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 222 (เล่ม 80)

ปริหานิกถา
[๑๙๑] สกวาที พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ปรวาที ถูกแล้ว.
ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ในภพทั้ง-
ปวง หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ในภพทั้ง-
ปวง หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. เหตุเสื่อมของพระอรหันต์ [มีได้] ในภพ
ทั้งปวง หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ในกาลทั้งปวง
หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. เหตุเสื่อมของพระอรหันต์ [มีได้] ในกาล
ทั้งปวง หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ

222
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 223 (เล่ม 80)

ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอรหันต์ทุกองค์เทียว เสื่อมจากอรหัตผล
ได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอรหันต์ทุกองค์เทียว เสื่อมจากอรหัตผล
ได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. เหตุเสื่อมของพระอรหันต์ [มีได้] ทุกองค์
เทียว หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
[๑๙๒] ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอรหันต์ เมื่อเสื่อมจากอรหัตผล ย่อมเสื่อม
จากผลทั้งสี่ หรือ ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ป. เศรษฐีดำรงตำแหน่งเศรษฐีอยู่ด้วยทรัพย์สี่แสน
เมื่อทรัพย์แสนหนึ่งสิ้นไป ย่อมเสื่อมจากตำแหน่ง หรือ ?
ส. ถูกแล้ว.
ป. ย่อมเสื่อมจากสมบัติทั้งปวง หรือ ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ

223
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 224 (เล่ม 80)

ส. เศรษฐีดำรงตำแหน่งเศรษฐีอยู่ด้วยทรัพย์สี่แสน
เมื่อทรัพย์แสนหนึ่งสิ้นไป เป็นผู้ควรจะเสื่อมจากสมบัติทั้งปวง หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอรหันต์ เมื่อเสื่อมจากอรหัตผล เป็นผู้
ควรจะเสื่อมจากผลทั้งสี่ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
[๑๙๓] ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระสกทาคามี เสื่อมจากสกทาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอนาคามี เสื่อมจากอนาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
[๑๙๔] ส. พระอนาคามี เสื่อมจากอนาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?

224
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 225 (เล่ม 80)

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอนาคามี เสื่อมจากอนาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระสกทาคามี เสื่อมจากสกทาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
[๑๙๕] ส. พระสกทาคามี เสื่อมจากสกทาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
[๑๙๖] ส. พระโสดาบัน ย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผล
หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอรหันต์ ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตผลหรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระสกทาคามี ย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผล
หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอรหันต์ ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตผล หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอนาคามี ย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผล หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.

225
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 226 (เล่ม 80)

ส. พระอรหันต์ ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตผล หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
[๑๙๗] ส. พระโสดาบัน ย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผล
หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระสกทาคามี ย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผล
หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
[๑๙๘] ส. พระ โสดาบัน ย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผล
หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระสกทาคามี ย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผล
หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
[๑๙๙] ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.

226
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 227 (เล่ม 80)

ส. พระอรหันต์ เมื่อเสื่อมจากอรหัตผล ย่อมตั้ง
อยู่ในธรรมอะไร ?
ป. ในอนาคามิผล.
ส. พระอนาคามี เมื่อเสื่อมจากอนาคามิผล ย่อม
ตั้งอยู่ในธรรมอะไร ?
ป. ในสกทาคามิผล.
ส. พระสกทาคามี เมื่อเสื่อมจากสกทาคามิผล ย่อม
ตั้งอยู่ในธรรมอะไร ?
ป. ในโสดาปัตติผล.
ส. พระโสดาบัน เมื่อเสื่อมจากโสดาปัตติผล ย่อม
ตั้งอยู่ในภูมิแห่งปุถุชน หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะ, หากว่า พระอรหันต์เมื่อ
เสื่อมจากอรหัตผลย่อมตั้งอยู่ในอนาคามิผล พระอนาคามีเมื่อเสื่อม
จากอนาคามิผลย่อมตั้งอยู่ในสกทาคามิผล พระสกทาคามีเมื่อเสื่อมจาก
สกทาคามิผลย่อมตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าว
ว่า พระโสดาบันเมื่อเสื่อมจากโสดาปัตติผลย่อมตั้งอยู่ในภูมิแห่งปุถุชน.
[๒๐๐] ส. พระอรหันต์ เมื่อเสื่อมจากอรหัตผล ย่อมตั้ง
อยู่ในโสดาปัตติผล หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. ถัดจากโสดาปัตติผลท่านก็ทำให้แจ้ง ซึ่งอรหัต-

227
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 228 (เล่ม 80)

ผลทีเดียว หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอรหันต์หรือพระ-
โสดาบัน ?
ป. พระอรหันต์.
ส. หากว่า พระอรหันต์ละกิเลสได้มากกว่า และ
พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า
พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้.
[๒๐๑] ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระสกทาคามี เสื่อมจากสกทาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอรหันต์หรือพระ-
สกทาคามี ?
ป. พระอรหันต์.
ส. หากว่า พระอรหันต์ละกิเลสได้มากกว่า และ
พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า

228
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 229 (เล่ม 80)

พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้.
[๒๐๒] ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระอนาคามี เสื่อมจากอนาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอรหันต์หรือพระ-
อนาคามี ?
ป. พระอรหันต์.
ส. หากว่า พระอรหันต์ละกิเลสได้มากกว่า และ
พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า
พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้.
[๒๐๓] ส. พระอนาคามี เสื่อมจากอนาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอนาคามีหรือพระ-
โสดาบัน ?
ป. พระอนาคามี
ส. หากว่า พระอนาคามีละกิเลสได้มากกว่า และ
พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า
พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้.

229
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 230 (เล่ม 80)

[๒๐๔] ส. พระอนาคามี เสื่อมจากอนาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระสกทาคามี เสื่อมจากสกทาคามิผลได  หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอนาคามีหรือพระ-
สกทาคามี ?
ป. พระอนาคามี.
ส. หากว่า พระอนาคามีละกิเลสได้มากกว่า และ
พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า
พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้.
[๒๐๕] ส. พระสกทาคามี เสื่อมจากสกทาคามิผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระสกทาคามีหรือ
พระโสดาบัน ?
ป. พระสกทาคามี.
ส. หากว่า พระสกทาคามีละกิเลสได้มากกว่า และ
พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าว
ว่า พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้.

230
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ เล่ม ๔ ภาค ๑ - หน้าที่ 231 (เล่ม 80)

[๒๐๖] ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผล หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. มัคคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระอรหันต์
หรือของพระโสดาบัน ?
ป. ของพระอรหันต์.
ส. หากว่า มัคคภาวนาของพระอรหันต์เยี่ยมกว่า
และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าว
ว่า พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้.
[๒๐๗] ส. พระอรหันต์ เสื่อมจากอรหัตผลได้ หรือ ?
ป. ถูกแล้ว.
ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ หรือ ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ
ส. สติปัฏฐานภาวนา. . . สัมมัปปธานภาวนา . . .
อิทธิบาทภาวนา . . . อินทริยภาวนา . . . พลภาวนา . .. โพชฌังคภาวนา
ของใครเยี่ยมกว่า ของพระอรหันต์หรือของพระโสดาบัน ?
ป. ของพระอรหันต์.
ส. หากว่า โพชฌังคภาวนาของพระอรหันต์เยี่ยม
กว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้อง
กล่าวว่า พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้.

231