พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 178 (เล่ม 75)

โยคโคจฉกะ
หมวดที่ ๗ มี ๖ ทุกะ คือ
[๘] ๓๘-๑. โยคทุกะ
โยคา ธมฺมา ธรรมเป็นโยคะ
โน โยคา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นโยคะ
๓๙-๒. โยคนิยทุกะ
โยคนิยา ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของโยคะ
อโยคนิยา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของโยคะ
๔๐-๓. โยคสัมปยุตตทุกะ
โยคสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยโยคะ
โยควิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากโยคะ
๔๑-๔. โยคโยคนิยทุกะ
โยคา เจว ธมฺมา โยคนิยา จ ธรรมเป็นโยคะ และเป็นอารมณ์ของ
โยคะ
โยคนิยา เจว ธมฺมา โน จ โยคา ธรรมเป็นอารมณ์ของโยคะแต่ไม่เป็น
โยคะ
๔๒-๕. โยคโยคสัมปยุตตทุกะ
โยคา เจว ธมฺมา โยคสมฺปสยุตฺตา จ ธรรมเป็นโยคะ และสัมปยุตด้วยโยคะ
โยคาสมฺปยุตฺตา เจว ธมฺมา โน จ โยคา ธรรมสัมปยุตด้วยโยคะแต่ไม่เป็นโยคะ

178
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 179 (เล่ม 75)

๔๓-๖. โยควิปปยุตตโยคนิยทุกะ
โยควิปฺปยุตฺตา โข ปน ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากโยคะ แต่เป็นอารมณ์
โยคนิยาปิ ของโยคะ
โยควิปฺปยุตฺตา โข ปน ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากโยคะ และไม่เป็น
อโยคนิยาปิ อารมณ์ของโยคะ
นีวรณโคจฉกะ
หมวดที่ ๘ มี ๖ ทุกะ คือ
[๙] ๔๔-๑. นีวรณทุกะ
นีวรณา ธมฺมา ธรรมเป็นนิวรณ์
โน นีวรณา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นนิวรณ์
๔๕-๒. นีวรณิยทุกะ
นีวรณา ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์
อนีวรณิยา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์
๔๖-๓. นีวรณสัมปยุตตทุกะ
นีวรณสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยนิวรณ์
นีวรณวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์
๔๗-๔. นีวรณนีวรณิยทุกะ
นีวรณา เจว ธมฺมา นีวรณิยา จ ธรรมเป็นนิวรณ์ และเป็นอารมณ์ของ
นิวรณ์

179
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 180 (เล่ม 75)

นีวรณิยา เจว ธมฺมา โน จ นีวรณา ธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์ แต่ไม่เป็น
นิวรณ์
๔๘-๕. นีวรณนีวรณสัมปยุตตทุกะ
นีวรณา เจว ธมฺมา นีวรณ ธรรมเป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์
สมฺปยุตฺตา จ
นีวรณสมฺปยุตฺตา เจว ธมฺมา โน จ ธรรมสัมปยุตด้วยนิวรณ์ แต่ไม่เป็น
นีวรณา นิวรณ์
๔๙-๖. นีวรณวิปปยุตตนีวรณิยทุกะ
นีวรณวิปฺปยุตฺต่ โข ปน ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์แต่เป็นอารมณ์
นีวรณิยาปิ ของนิวรณ์
นีวรณวิปฺปยุตฺตา โข ปน ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์ และไม่เป็น
อนีวรณิยาปิ อารมณ์ของนิวรณ์
ปรามาสโคจฉกะ
[๑๐] หมวดที่ ๙ มี ๕ ทุกะ คือ
๕๐-๑. ปรามาสทุกะ
ปรามาสา ธมฺมา ธรรมเป็นปรามาสะ (ทิฏฐิ)
โน ปรามาสา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นปรามาสะ
๕๑-๒. ปรามัฏฐทุกะ
ปรามฏฺฐา ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของปรามาสะ
อปรามฏฺฐา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสะ

180
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 181 (เล่ม 75)

๕๒-๓. ปรามาสสัมปยุตตทุกะ
ปรามาสสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยปรามาสะ
ปรามาสวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากปรามาสะ
๕๓-๔. ปรามาสปรามัฏฐทุกะ
ปรามาสา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นปรามาสะ และเป็นอารมณ์
ปรามฏฺฐา จ ของปรามาสะ
ปรามฏฺฐา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของปรามาสะ แต่
โน จ ปรามาสา ไม่เป็นปรามาสะ
๕๔-๕. ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกะ
ปรามาสวิปฺปยุตฺตา โข ปร ธมฺมา ธรรมวิปปยุสตจากปรามาสะ แต่เป็น
ปรามฏฺฐาปิ อารมณ์ของปรามาสะ
ปรามาสวิปฺปยุตฺตา โข ปน ธรรมวิปปยุตจากปรามาสะ และไม่เป็น
ธมฺมา อปราฏฺฐปิ อารมณ์ของปรามาสะ
มหันตรทุกะ
[๑๑] หมวดที่ ๑๐ มี ๑๔ ทุกะ คือ
๕๕-๑. สารัมมณทุกะ
สารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์
อนารมฺมณา ธมฺมา ธรรมไม่มีอารมณ์

181
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 182 (เล่ม 75)

๕๖-๒. จิตตทุกะ
จิตฺตา ธมฺมา ธรรมเป็นจิต
โน จิตฺตา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นจิต
๕๗-๓. เจตสิกทุกกะ
เจตสิกา ธมฺมา ธรรมเป็นเจตสิก
อเจตสิกา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นเจตสิก
๕๘-๔. จิตตสัมปยุตตทุกะ
จิตฺตสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยจิต
จิตฺตวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากจิต
๕๙-๕. จิตตสังสัฏฐทุกะ
จิตฺตสํสฏฺฐา ธมฺมา ธรรมเจือกับจิต
จิตฺตวิสํสฏฺฐา ธมฺมา ธรรมไม่เจือกับจิต
๖๐-๖. จิตตสมุฏฐานทุกะ
จิตฺตสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมมีจิตเป็นสมุฏฐาน
โน จิตฺตสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน
๖๑-๗. จิตตสหภูทุกะ
จิตฺตสหภุโน ธมฺมา ธรรมเกิดร่วมกับจิต
โน จิตฺตสหภุโน ธมฺมา ธรรมไม่เกิดร่วมกับจิต
๖๒-๘. จิตตานุปริวัตติทุกะ
จิตฺตานุปริวตฺติโน ธมฺมา ธรรมอันเกิดคล้อยตามจิต
โน จิตฺตานุปริวตฺติโน ธมฺมา ธรรมไม่เกิดคล้อยตามจิต

182
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 183 (เล่ม 75)

[๑๑] ๖๓-๙. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะ
จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมเจือกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐาน
โน จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมไม่เจือกับจิตและไม่มีจิตเป็น
สมุฏฐาน
๖๔-๑๐. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ
จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุโน ธมฺมา ธรรมเจือกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐาน
และเกิดร่วมกับจิต
โน จิตฺตสํสฏฺฐานสหภุโน ธรรมไม่เจือกับจิต ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน
ธมฺมา และไม่เกิดร่วมกับจิต
๖๕-๑๑. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะ
จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐฐานา- ธรรมเจือกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและ
นุปริวตฺติโน ธมฺมา เกิดคล้อยตามจิต
โน จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธรรมไม่เจือกับจิตไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน
นุปริวตฺติโน ธมฺมา และไม่เกิดคล้อยตามจิต
๖๖-๑๒. อัชฌัตติกทุกะ
อชฺฌตฺติกา ธมฺมา ธรรมเป็นภายใน
พาหิรา ธมฺมา ธรรมเป็นภายนอก
๖๗-๑๓. อุปาทาทุกะ
อุปาทา ธมฺมา ธรรมอาศัยมหาภูตรูปเกิด
โน อุปาทา ธมฺมา ธรรมไม่อาศัยหาภูตรูปเกิด

183
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 184 (เล่ม 75)

๖๘-๑๔. อุปาทินนทุกะ
อุปาทินฺนา ธมฺมา ธรรมอันเจตนากรรมที่สัมปยุตด้วย
ตัณหาทิฏฐิเข้ายึดครอง
อนุปาทินฺนา ธมฺมา ธรรมอันเจตนากรรมที่สัมปยุตด้วย
ตัณหาทิฏฐิไม่เข้ายึดครอง
อุปทานโคจฉกะ
หมวดที่ ๑๑ มี ๖ ทุกะ คือ
[๑๒] ๖๙-๑. อุปาทานทุกะ
อุปาทานา ธมฺมา ธรรมเป็นอุปทาน
โน อุปาทานา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอุปาทาน
๗๐-๒. อุปาทานิยทุกะ
อุปาทานิยา ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของอุปทาน
อนุปาทานิยา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของอุปทาน
๗๑-๓. อุปาทานสัมปยุตตทุกะ
อุปาทานสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยอุปทาน
อุปาทานวิปฺยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากอุปทาน
๗๒-๔. อุปาทานอุปาทานิยทุกะ
อุปาทานา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของ
อุปาทานิยา จ อุปาทาน
อุปาทานิยา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของอุปทาน แต่ไม่
โน จ อุปทานา เป็นอุปทาน

184
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 185 (เล่ม 75)

๗๓-๕. อุปาทานอุปาทานสัมปยุตตทุกะ
อุปาทานา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอุปาทานและสัมปยุตด้วย
อุปาทานสมฺปยุตฺตา จ อุปทาน
อุปาทานสมฺยุตฺตา เจว ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยอุปาทาน แต่ไม่เป็น
โน จ อุปาทานา อุปทาน
๗๔-๖. อุปาทานวิปปยุตตอุปาทานนิยทุกะ
อุปาทานวิปฺปยุตฺตา โข ปน ธรรมวิปปยุตจากอุปทาน แต่เป็น
ธมฺมา อุปาทานิยาปิ อารมณ์ของอุปทาน
อุปาทานวิปฺปยุตฺตา โข ปน ธรรมวิปปยุตจากอุปาทาน และไม่เป็น
ธมฺมา อนุปาทานิยปิ อารมณ์ของอุปทาน
กิเลสโคจฉกะ
หมวดที่ ๑๒ มี ๘ ทุกะ คือ
[๑๓] ๗๕-๑. กิเลสทุกะ
กิเลสา ธมฺมา ธรรมเป็นกิเลส
โน กิเลสา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นกิเลส
๗๖-๒. สังกิเลสิกทุกะ
สงฺกิเลสิกา ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของสังกิเลส
อสงฺกิเลสิก ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส
๗๗-๓. สังกิลิฏฐทุกะ
สงฺกิลิฏฺฐา ธมฺมา ธรรมเศร้าหมอง
อสงฺกิลิฏฺฐา ธมฺมา ธรรมไม่เศร้าหมอง

185
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 186 (เล่ม 75)

๗๘-๔. กิเลสสัมปยุตตทุกะ
กิเลสสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยกิเลส
กิเลสวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากกิเลส
๗๙-๕. กิเลสสังกิเลสิกทุกะ
กิเลสา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นกิเลสและเป็นอารมณ์ของ
สงฺกิเลสิกา จ สังกิเลส
สงฺกิเลสิกา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของสังกิเลส แต่ไม่
โน จ กิเลสา เป็นกิเลส
๘๐-๖. กิเลสสังกิลิฏฐทุกะ
กิเลสา เจว ธมฺมา สงฺกิลิฏฺฐา จ ธรรมเป็นกิเลสและเศร้าหมอง
สงฺกิลิฏฺฐา เจว ธมฺมา โน จ กิเลสา ธรรมเศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส
๘๑-๗. กิเลสกิเลสสัมปยุตตทุกะ
กิเลสา เจว ธมฺมา กิเลส ธรรมเป็นกิเลสและสัมปยุตด้วยกิเลส
สมฺปยุตฺตา จ
กิเลสสมฺปยุตฺตา เจว ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยกิเลส แต่ไม่เป็นกิเลส
โน จ กิเลสา
๘๒-๘. กิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกทุกะ
กิเลสวิปฺปยุตฺตา โข ปน ธรรมวิปปยุตจากกิเลส แต่เป็นอารมณ์
ธมฺมา สงฺกิเลสิกาปิ ของสังกิเลส
กิเลสวิปฺปยุตฺตา โข ปน ธรรมวิปปยุตจากกิเลส และไม่เป็น
ธมฺมา อสงฺกิเลสิกาปิ อารมณ์ของสังกิเลส

186
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 187 (เล่ม 75)

ปิฏฐิทุกะ
หมวดที่ ๑๓ มี ๑๘ ทุกะ คือ
[๑๔] ๘๓-๑. ทัสสเนนปหาตัพพทุกะ
ทสฺสเนน ปาตพฺพา ธมฺมา ธรรมอันโสดาปัตติมรรคประหาณ
น ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา ธรรมอันโสดาปัตติมรรคไม่ประหาณ
๘๔-๒. ภาวนายปหาตัพพทุกะ
ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา ธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ ประหาณ
น ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา ธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ ไม่ประหาณ
๘๕-๓. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกะ
ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันโสดาปัตติมรรค
ธมฺมา ประหาณ
น ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธรรมไม่มีสัมปยุตตเหตุอันโสดาปัตติ-
ธมฺมา มรรคจะประหาณ
๘๖-๔. ภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกะ
ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันมรรคเบื้องสูง
ธมฺมา ๓ ประหาณ
น ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธรรมไม่มีสัมปยุตตเหตุอันมรรคเบื้องสูง
ธมฺมา ๓ จะประหาณ
๘๗-๕. สวิตักกทุกะ
สวิตฺกกา ธมฺมา ธรรมมีวิตก
อวิตกฺกา ธมฺมา ธรรมไม่มีวิตก

187