ทรงปฏิบัติแล้ว ส้องเสพแล้ว จึงสอน
ตนว่า ท่านจงบำเพ็ญเนกขัมมบารมีอันเป็น
พุทธการกธรรมข้อที่ ๓ นี้ สมาทานกระทำ
ให้มั่นก่อน ถ้าเธอปรารถนาบรรลุโพธิญาณ
บุรุษผู้ติดอยู่ในเรือนจำ มีความทุกข์สิ้นกาล
นาน เขาไม่มีความยินดีในเรือนจำนั้น
แสวงหาการพ้นไปเท่านั้น ฉันใด เธอก็
เหมือนกันนั่นแหละ จงดูภพทั้งหมด
เหมือนเรือนจำ จงมุ่งหน้าต่อเนกขัมมะ
เพื่อความหลุดพ้นเถิด.
อันพุทธการกธรรมทั้งหลายจักมีเพียง
เท่านี้ก็หาไม่ เราจักเลือกเฟ้นธรรมทั้งหลาย
อันบ่มโพธิญาณแม้อื่น ๆ เมื่อเราเลือกเฟ้น
อยู่ในครั้งนั้น ได้เห็นปัญญาบารมีอันเป็น
พุทธการกธรรมข้อที่ ๔ อันพระมเหสีเจ้า
ทั้งหลายในกาลก่อนปฏิบัติแล้ว ส้องเสพ
แล้ว จึงสอนตนว่า ท่านจงบำเพ็ญปัญญา-
บารมีอันเป็นพุทธการกธรรมข้อที่ ๔ นี้
สมาทานทำให้มั่นก่อน ถ้าเธอปรารถนา
บรรลุโพธิญาณ ภิกษุผู้ขอบิณฑะในตระ-
กูลต่ำ ปานกลาง ชั้นสูง ไม่เว้นตระกูล
ทั้งหลาย ย่อมได้อาหารพอยังอัตภาพให้

เป็นไปอย่างนี้ แม้ฉันใด เธอก็ฉันนั้น
เหมือนกัน จงสอบถามชนผู้รู้ตลอดกาล
บำเพ็ญปัญญาบารมีแล้ว จักบรรลุสัมโพธิ-
ญาณ.
อันพุทธการกธรรมจักมีเพียงเท่านี้
ก็หาไม่ เราจักเลือกเฟ้นธรรมทั้งหลายบ่ม
โพธิญาณแม้อื่น ๆ เมื่อเราเลือกเฟ้นใน
ครั้งนั้น ได้เห็นวิริยบารมีอันเป็นพุทธการก-
ธรรมข้อที่ ๕ อันพระมเหสีเจ้าทั้งหลายใน
กาลก่อนปฏิบัติแล้วซ่องเสพแล้ว จึงสอน
ตนว่า ท่านจงบำเพ็ญวิริยบารมีอันเป็น
พุทธการกธรรมข้อที่ ๕ นี้ สมาทานทำให้
มั่นก่อน ถ้าท่านปรารถนาบรรลุโพธิญาณ
สีหมิคราชมีความเพียรไม่ท้อถอย มีใจประ-
คับประคองแล้วในการนั่ง การยืน การ
เดินทุกเมื่อ แม้ฉันใด ถึงท่านก็ฉันนั้น
เหมือนกัน จงบำเพ็ญวิริยบารมีประคอง
ความเพียรไว้ให้มั่น แล้วจักบรรลุสัมโพธิ-
ญาณ.
อันพุทธการกธรรมจักมีเท่านั้นก็หา
มิได้ เราจักเลือกเฟ้นธรรมทั้งหลายบ่ม
โพธิญาณแม้อื่น ๆ เมื่อเราเลือกเฟ้นธรรม

ในครั้งนั้น ได้เห็นขันติบารมีอันเป็น
พุทธการกธรรมข้อที่ ๖ อันพระมเหสี
ทั้งหลายในกาลก่อนปฏิบัติแล้ว ส้องเสพ
แล้ว จึงสอนตนว่า เธอจงสมาทานพุทธ-
การกธรรมข้อที่ ๖ นี้ ทำให้มั่นก่อน เธอ
มีใจไม่เป็นสองในขันติบารมีนั้น จักบรรลุ
สัมโพธิญาณ ธรรมดาว่า แผ่นดินย่อม
ทนสิ่งที่สะอาดบ้าง สิ่งที่ไม่สะอาดบ้างทั้ง
หมดที่เขาทิ้งไป ย่อมไม่ทำความยินดี
ยินร้าย แม้ฉันใด ถึงท่านก็ฉันนั้นเหมือน
กัน ต้องอดทนต่อการนับถือ และความ
ดูหมิ่นของชนทั้งปวง ท่านบำเพ็ญขันติ-
บารมีแล้ว จักบรรลุสัมโพธิญาณ.
อันพุทธการกธรรมทั้งหลายมิได้มี
เพียงท่าน เราจักเลือกเฟ้นธรรมแม้อื่น ๆ
บ่มโพธิญาณเมื่อเราเลือกเฟ้น ในครั้งนั้น
ได้เห็นสัจจบารมีอันเป็นพุทธการกธรรม ข้อ
ที่ ๗ อันพระมเหสีทั้งหลายในปางก่อนปฏิบัติ
แล้ว ส้องเสพแล้ว จึงสอนตนว่า ท่าน
จงสมาทานพุทธการกธรรมข้อที่ ๗ นี้
ทำให้มั่นก่อน ท่านมีวาจาไม่เป็นสองใน
สัจจบารมีนั้น จักบรรลุสัมโพธิญาณ

ธรรมดาว่า ดาวประกายพรึก เป็นดาว
ประจำวิถี ในโลกนี้และเทวโลก ย่อมไม่
ก้าวล่วงวิถีในสมัยฤดูร้อน หรือฤดูฝน
แม้ฉันใด แม้ท่านก็ฉันนั้นเหมือนกัน
อย่าก้าวล่วงวิถีในสัจจะทั้งหลาย ท่าน
บำเพ็ญสัจจบารมีแล้ว จักบรรลุสัมโพธิ-
ญาณ.
อันพุทธการกธรรมทั้งหลายจักไม่มี
เพียงเท่านี้ จักเลือกธรรมแม้อื่น ๆ บ่ม
โพธิญาณ เมื่อเราเลือกเฟ้นในครั้งนั้น
ได้เห็นอธิษฐานบารมี อันเป็นพุทธการก-
ธรรมข้อที่ ๘ อันพระมเหสีทั้งหลายใน
ปางก่อนปฏิบัติแล้วส้องเสพแล้ว จึงสอน
ตนว่า ท่านจงสมาทานทำพุทธการกธรรม
ข้อที่ ๘ นี้ให้มั่นก่อน ท่านเป็นผู้ไม่หวั่น-
ไหวในอธิฐานบารมีแล้ว จักบรรลุสัม-
โพธิญาณ ภูเขาศิลาล้วน ไม่หวั่นไหว
ตั้งมั่นดีแล้ว ไม่หวั่นไหวด้วยลมที่แรงกล้า
ย่อมดำรงอยู่ในที่ของตนเท่านั้น แม้ฉันใด
เธอก็ฉันนั้นเหมือนกัน ตั้งมั่นในอธิษฐาน-
บารมีในกาลทั้งปวง เธอบำเพ็ญอธิษฐาน-
บารมีแล้ว จักบรรลุสัมโพธิญาณ.

อันพุทธการกธรรมทั้งหลายจักไม่มี
เท่านี้แน่ เราจักเลือกเฟ้นธรรมแม้อื่น ๆ
บ่มโพธิญาณ เมื่อเราเลือกเฟ้นในครั้งนั้น
ได้เห็นเมตตาบารมีอันเป็นพุทธการกธรรม
ข้อที่ ๙ อันพระมเหสีทั้งหลายในกาลก่อน
ปฏิบัติแล้ว ส้องเสพแล้ว จึงสอนตนว่า
เธอจงเป็นผู้ไม่มีใครเสมอด้วยเมตตา สมา-
ทานพุทธการกธรรมข้อที่ ๙ นี้ ให้มั่นก่อน
ถ้าท่านปรารถนาบรรลุโพธิญาณ ธรรมดา
ว่าน้ำย่อมแผ่ความเย็นไปสม่ำเสมอ และ
ย่อมชำระล้างมลทิน คือ ธุลีในชนทั้งหลาย
ทั้งคนดีและคนชั่ว แม้ฉันใด เธอก็จงเป็น
ฉันนั้นนั่นแหละ พึงเจริญเมตตาบารมี
เจริญเมตตาไปสม่ำเสมอในชน ผู้ทำประ-
โยชน์และผู้ไม่ทำประโยชน์แล้ว ท่านจัก
บรรลุสัมโพธิญาณ.
อันพุทธการกธรรมทั้งหลาย จักไม่มี
เพียงเท่านี้แน่ เราจักเลือกเฟ้นธรรมแม้
อื่น ๆ บ่มโพธิญาณ เมื่อเราเลือกเฟ้นใน
ครั้งนั้น ได้เห็นอุเบกขาบารมีอันเป็น
พุทธการกธรรมข้อที่ ๑๐ อันพระมเหสีเจ้า
ทั้งหลายในกาลก่อนปฏิบัติแล้ว ส้องเสพ

แล้ว จึงสอนตนว่า เธอเป็นผู้คงที่มั่นคง
สมาทานพุทธการกธรรมข้อที่ ๑๐ นี้ให้มั่น
ก่อนแล้ว จักบรรลุสัมโพธิญาณ ธรรมดา
แผ่นดินเว้นจากความยินดียินร้ายเหล่านั้น
ทั้งสอง ย่อมวางเฉยสิ่งอันไม่สะอาดและ
สิ่งสะอาดที่บุคคลโยนไปแล้ว แม้ฉันใด เธอ
ก็จงเป็นฉันนั้นนั่นแหละ บำเพ็ญอุเบกขา-
บารมี เป็นผู้คงที่ในสุขและทุกข์ในกาลทุก
เมื่อแล้ว จักบรรลุสัมโพธิญาณ.
ธรรมทั้งหลายอันบ่มโพธิญาณในโลก
มีประมาณเท่านี้แหละ ไม่เกินจากนี้ ท่าน
จงตั้งมั่นอยู่ในธรรมเหล่านั้นเถิด เมื่อเรา
พิจารณาธรรมทั้งหลาย ที่เป็นสภาวะ รสะ
และลักษณะเหล่านี้อยู่ ด้วยเดชแห่งธรรม
เหล่านั้น แผ่นดินหมื่นโลกธาตุก็หวั่นไหว
แผ่นดินหวั่นไหวอยู่ ส่งเสียงดังเหมือน
เครื่องยนตร์หีบอ้อยที่เขาบีบแล้ว แผ่นดิน
ย่อมสั่นสะเทือนเหมือนจักรยนต์น้ำมัน
ฉะนั้น.
มหาสมุทรทั้งหลายก็ตีฟองนองเนือง
ทั้งจอมเขาที่มหาสมุทรนั้นก็โอนอ่อนน้อมลง
แล้ว เสียงดังหึ่ง ๆ ก็ดังก้องไปแล้วที่เขา

สิเนรุราช บริษัททั้งหลายอยู่ในที่อังคาส
พระพุทธเจ้าหวั่นไหวอยู่ หมดสติล้มลง ณ
พื้นดินในที่นั้น หม้อน้ำหลายพัน ตุ่มน้ำ
หลายร้อยกระทบกันและกันแตกละเอียดไป
ในที่นั้น มหาชนทั้งหลายต่างก็สะดุ้งตกใจ
กลัวหมุนไป มีใจหวาดหวั่น มาประชุมกัน
เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าทีปังกร ทูลถามว่า ข้าแต่
พระผู้มีพระผู้จักษุ ความดีหรือความชั่วจักมี
แก่โลกอย่างไร โลกทั้งหมดถูกรบกวนแล้ว
ขอพระองค์จงทรงบรรเทาอันตรายนั้นด้วย
เถิด ครั้งนั้น พระมหามุนีทีปังกรพุทธเจ้า
ทรงยังมหาชนเหล่านั้นให้ทราบแล้วว่า ท่าน
ทั้งหลายจงวางใจเถิด อย่ากลัวเลยในการ
หวั่นไหวแห่งแผ่นดินนี้ เราได้พยากรณ์
ดาบสใดในวันนี้ว่า เขาจักเป็นพระพุทธเจ้า
ในโลก ดาบสนี้พิจารณาธรรมอันพระชินเจ้า
ส้องเสพแล้วในกาลก่อน เมื่อดาบสนั้น
พิจารณาธรรมอันเป็นพุทธภูมิโดยไม่เหลือ
ด้วยเหตุนั้น แผ่นดินหมื่นโลกธาตุในมนุษย์
และเทวดานี้ จึงหวั่นไหวแล้ว เพราะสดับฟัง
พระดำรัสของพระพุทธเจ้า ใจของพวกเขา
ก็สงบทันที มนุษย์และเทวดาทั้งหมดจึงเข้า

ไปหาเราแล้วอภิวาทอีกครั้งหนึ่ง เราสมาทาน
พุทธคุณกระทำใจให้มั่นแล้ว นมัสการพระ-
ทีปังกรพุทธเจ้า แล้วลุกขึ้นจากอาสนะใน
ขณะนั้น เมื่อเราลุกจากอาสนะ เทวดาและ
มนุษย์ทั้งสองพวกต่างก็โปรยปรายดอกไม้
ทั้งทิพย์ ทั้งเป็นของมนุษย์ เหล่าเทวดา
และมนุษย์ทั้งสองพวกต่างก็ให้เราทราบถึง
ความสวัสดีว่า ความปรารถนาที่ท่าน
ปรารถนาแล้วเป็นเรื่องใหญ่ ท่านจักได้
โพธิญาณนั้นตามความปรารถนา ขอเสนียด
จัญไรทั้งปวงจงพินาศไป ความโศก โรคจง
สูญสิ้นไป อันตรายจงอย่ามีแก่ท่าน ขอท่าน
จงตรัสรู้โพธิญาณอันยอดเยี่ยมพลันเถิด
ต้นไม้ดอกย่อมเบ่งบานในสมัย (ฤดู) ที่มา
ถึงแล้ว แม้ฉันใด ข้าแต่มหาวีระ ขอท่านจง
เบิกบานด้วยพุทธญาณฉันนั้นเถิด พระสัม-
พุทธเจ้าทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ทรงบำ
เพ็ญบารมี ๑๐ ฉันใด ขอมหาวีรเจ้าจงบำเพ็ญ
บารมี ๑๐ ฉันนั้นเถิด พระสัมพุทธเจ้าเหล่าใด
เหล่าหนึ่ง ตรัสรู้ ณ โพธิมณฑล ฉันใด ขอ
มหาวีรเจ้า จงตรัสรู้โพธิญาณของพระชินะ

ฉันนั้นเถิด พระสัมพุทธเจ้าทั้งหลายเหล่าใด
เหล่าหนึ่ง ทรงประกาศพระธรรมจักร ฉันใด
ขอมหาวีรเจ้า จงประกาศธรรมจักร ฉันนั้น
เถิด พระจันทร์ในวันปุรณมีบริสุทธิ์ ย่อม
ไพโรจน์ ฉันใด ขอท่านจงมีใจเต็มแล้ว ยัง
หมื่นโลกธาตุให้ไพโรจน์ ฉันนั้นเหมือนกัน
พระอาทิตย์พ้นจากราหูแล้ว ย่อมโชติช่วงมี
แสงอันกล้า ฉันใด ขอท่านจงปลดเปลื้อง
โลกโชติช่วงด้วยสิริ ฉันนั้นเหมือนกัน แม่
น้ำสายใดสายหนึ่ง ย่อมไหลลงสู่มหาสมุทร
ฉันใด ขอชาวโลกทั้งเทวโลกจงไหลลงสู่
สำนักของท่าน ฉันนั้นเถิด.
เรานั้นอันเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
ชมเชยสรรเสริญแล้ว สมาทานธรรมทั้ง ๑๐
เมื่อจะบำเพ็ญธรรมเหล่านั้นให้บริบูรณ์ จึง
เข้าไปสู่ป่าใหญ่ ( ป่าหิมพานต์ ) ในกาล
นั้นแล.
จบสุเมธกถา
ชาวรัมมนครเหล่านั้น อังคาสพระ-
โลกนายกพร้อมทั้งหมู่สงฆ์ ในกาลนั้นแล้ว
พากันเข้าถึงพระศาสดาพระนามว่า ทีปังกร

พระองค์นั้นเป็นสรณะแล้ว พระตถาคตเจ้า
พระนามว่าทีปังกร ทำชนบางเหล่าให้ตั้งอยู่
ในสรณาคมน์ บางเหล่าให้ตั้งอยู่ในศีล ๕
บางเหล่าตั้งอยู่ในศีล ๑๐ อันประเสริฐ ให้
สามัญผล ๔ อันเป็นผลสูงสุดแก่ชนบางพวก
ให้ธรรมอันไม่มีธรรมอื่นเสมอ คือปฏิสัม-
ภิทา ๔ แก่ชนบางพวก พระนราสภทรง
ประทานสมาบัติอันประเสริฐ ๘ แก่ชน
บางเหล่า ประทานวิชชา ๓ และอภิญญา ๖
แก่ชนบางเหล่า พระมหามุนี พระนามว่า
ทีปังกรพุทธเจ้า ตรัสโอวาทประชุมชนด้วย
ความเพียร ได้ยังคำสั่งสอนของพระองค์ผู้
เป็นโลกนาถให้แพร่หลายแล้วด้วยความ
พากเพียร พระพุทธเจ้าทีปังกร ทรงมี
ลักษณะมีพระหนุใหญ่ และลำพระศองาม
สมลักษณะ ยังประชุมชนให้ข้ามพ้นทุคติ
พระมหามุนีทรงเห็นชนผู้ควรตรัสรู้ใน
หนทางแม้ตั้งแสนโยชน์ ก็เสด็จไปยังชนนั้น
ให้ตรัสรู้โดยพลัน.
ศาสนาของพระทีปังกรนั้น ในการ
ตรัสรู้ครั้งแรกของหมู่สัตว์ ได้มีประมาณถึง
ร้อยโกฏิ ในครั้งที่สองมีประมาณเก้าสิบโกฏิ