สุวัณณพิพโพหนวรรคที่ ๒๘
สุวัณณพิพโพหนิยเถราปทานที่ ๑ (๒๗๑)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายหมอน
[๒๗๓] เรามีจิตเลื่อมใส ได้ถวายอาสนะหนึ่งอาสนะ และได้
ถวายหมอนด้วยมือทั้งสองของตน เพื่อบรรลุประโยชน์อัน
สูงสุด.
ในกัปที่ ๙๑ แต่กัปนี้ เราได้ถวายทานใด ด้วยทานนั้น
เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายหมอน.
ในกัปที่ ๖๓ แต่กัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิจอม-
กษัตริย์พระนามว่า อสมะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ
มีพละมาก.
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ
อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว คำสอนของพระพุทธเจ้า
เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสุวัณณพิพโพหนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วย
ประการฉะนี้แล.
จบสุวัณณพิพโพหนิยเถราปทาน

สุวัณณพิพโพหนวรรคที่ ๒๘
๒๗๑. อรรถกถาสุวัณณพิพโพหนเถราปทาน๑
อปทานที่ ๑ วรรคที่ ๒๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล.
จบอรรถกถาสุวัณณพิพโพหนเถราปทาน
๑. บาลีว่า สุวัณณพิพโพหนิยเถราปทาน.

ติลมุฏฐิยเถราปทานที่ ๒ (๒๗๒)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายงา
[๒๗๔] พระศาสดาอัครนายกของโลก ทรงทราบความดำริของ
เรา มีพระกายอันสำเร็จด้วยพระทัย เสด็จเข้ามาด้วยฤทธิ์
เรามีจิตเลื่อมใสโสมนัส ถวายบังคมพระศาสดาผู้อุดมบุรุษ
ซึ่งเสด็จเข้ามา แล้วได้ถวายงากำมือหนึ่ง.
ในกัปที่ ๙๑ แต่กัปนี้ เราได้ถวายทานใดในกาลนั้น ด้วย
ทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายงากำมือ
หนึ่ง.
ในกัปที่ ๑๖ แต่กัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์
พระนามว่า คันธิยะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มี
พละมาก.
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ
อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว คำสอนของพระพุทธเจ้า
เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระติลมุฏฐิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการ
ฉะนี้แล.
จบติลมุฏฐิยเถราปทาน

๒๗๒. อรรถกถาติลมุฏฐิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า มโนมเยน กาเยน ความว่า มีพระกายอันเป็นไปตาม
อำนาจพระหทัย.
จบอรรถกถาติลมุฏฐิยเถราปทาน

จังโกฏกิยเถราปทานที่ ๓ (๒๗๓)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายผอบดอกไม้
[๒๗๕] พระศาสดาพระนามว่า สิทธัตถะ ประทับอยู่ในระหว่าง
ภูเขาใกล้มหาสมุทร เราเข้าไปเฝ้าแล้ว ทำบุญมีการกราบไหว้
เป็นต้น ได้ถวายผอบดอกไม้.
ครั้นเราถวายผอบดอกไม้แด่พระสยัมภู พระนามว่า สิท-
ธัตถะ ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้อนุเคราะห์แล้ว บันเทิง
อยู่ในสวรรค์ตลอดหนึ่งกัป.
ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้ เราได้ถวายผอบดอกไม้ใดในกาล
นั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย
ผอบดอกไม้.
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ
อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว คำสอนของพระพุทธเจ้า
เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระจังโกฏกิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วย
ประการฉะนี้แล.
จบจังโกฏกิยเถราปทาน
๒๗๓. อรรถกถาจังโกฏกิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า มหาสมุทฺทํ นิสฺสาย ความว่า ประทับอยู่ระหว่างภูเขาซึ่ง
ตั้งอยู่ใกล้มหาสาคร, อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่า สิทธัตถะ

เสด็จประทับอยู่ก็เพราะทรงพระประสงค์ความสงบวิเวก. บทว่า ปจฺจุคฺ-
คนฺตฺวานกาสหํ ความว่า เราได้ต้อนรับ เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์
นั้นแล้ว ก็ได้บำเพ็ญบุญมีการกราบไหว้เป็นต้น. บทว่า จงฺโกฏกมทาสหํ
ความว่า เราได้ถวายบูชาด้วยผอบเต็มด้วยดอกไม้ แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
พระนามว่า สิทธัตถะ แล.
จบอรรถกถาจังโกฏกิยเถราปทาน

อัพภัญชนทายกเถราปทานที่ ๔ (๒๗๔)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายยาหยอดตา
[๒๗๖] เราได้ถวายยาหยอดตาแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่า
โกณฑัญญะ ผู้ปราศจากราคะ ผู้คงที่ มีพระหฤทัยไม่ร้ายกาจ
ไม่ทรงมีธรรมเครื่องเนิ่นช้า มีปกติเพ่งฌาน เป็นไปล่วงโมหะ
ทั้งปวง ทรงแสวงหาประโยชน์แก่โลกทั้งมวล ผู้เป็นจอมสัตว์
ผู้มั่นคง.
ในกัปอันหาประมาณมิได้แต่กัปนี้ เราได้ถวายยาหยอดตา
ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายยา
หยอดตา.
ในกัปที่ ๑๕ แต่กัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิจอม-
กษัตริย์พระนามว่า วิรัปปะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ
มีพละมาก.
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ
อภิญญา ๖ เราได้ทำให้แจ้งชัดแล้ว คำสอนของพระพุทธเจ้า
เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอัพภัญชนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วย
ประการฉะนี้แล.
จบอัพภัญชนทายกเถราปทาน

๒๗๔. อัพภัญชนทายกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า อกกฺกสจิตฺตสฺสาถ คือ มีพระหฤทัยไม่หยาบคาย, อถ
ศัพท์ เป็นเพียงปทปูรณะ (คือให้ครบอักษรตามคณะฉันท์เท่านั้น).
จบอรรถกถาอัพภัญชนทายกเถราปทาน

เอกัญชลิยเถราปทานที่ ๕ (๒๗๕)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายเครื่องลาด
[๒๗๗] เมื่อเรามอบถวายเครื่องลาดใบไม้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
ซึ่งประทับอยู่ที่โคนต้นมะเดื่อ แล้วถวายโอกาสที่อยู่แด่พระ-
สมณะผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง.
เราประนมอัญชลีแล้วลาดเครื่องลาดดอกไม้ถวายแด่พระ-
ผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่า ติสสะ ผู้เป็นจอมสัตว์ เป็นนาถะ
ของโลก ผู้คงที่.
ในกัปที่ ๙๒ แต่กัปนี้ เราได้ทำเครื่องลาดใบไม้ใด
ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย
เครื่องลาด.
ในกัปที่ ๑๔ แต่กัปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้เป็น
จอมมนุษย์ พระนามว่า เอกอัญชลิกะ มีพละมาก.
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ
อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ คำสอนของพระพุทธเจ้า
เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระเอกัญชลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการ
ฉะนี้แล.
จบเอกัญชลิยเถราปทาน

๒๗๕. อรรถกถาเอกัญชลิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า อุทุมฺพเร วสนฺตสฺส ความว่า แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
พระนามว่า ติสสะ ซึ่งประทับอยู่ที่โคนต้นมะเดื่อ คือที่เงาของต้นไม้.
บทว่า นิยเต ปณฺณสนฺถเร ได้แก่ เมื่อเรามอบถวายเครื่องลาดใบไม้
แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ประทับนั่งบนอาสนะกิ่งไม้. บทว่า วุตฺโถกาโส
มยา ทินฺโน ความว่า เราได้มอบถวายโอกาสคือที่อยู่อันสงัด ได้แก่
มณฑปที่มีประตูเปิดปิดได้.
จบอรรถกถาเอกัญชลิยเถราปทาน