บทว่า อภิสมยฏฺโฐ - สภาพที่ควรตรัสรู้ ได้แก่ ภาพที่ควร
ถึงโดยชอบอย่างยิ่ง ด้วยการพิจารณาหรือควรได้เฉพาะด้วยญาณ.
แม้การได้เฉพาะท่านก็กล่าวว่า การตรัสรู้ ดุจในบทมีอาทิว่า
อตฺถาภิสมยา ธีโร๑ คนมีปัญญาเพราะตรัสรู้ยิ่งซึ่งอรรถ.
๔๗] พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๗ ข้อ มี เนกขัมมะ
เป็นต้น ด้วย อุปจารฌาน.
บทว่า เนกฺขมฺมํ ได้แก่ ความไม่โลภอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ กาม-
ฉันทะ.
บทว่า อาโลกสญฺญา ได้แก่ สัญญาในอาโลกนิมิตอันเป็นปฏิ-
ปักษ์ต่อ ถีนมิทธะ.
บทว่า อวิกฺเขโป ได้แก่ ความไม่ฟุ้งซ่านอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ
อุทธัจจะ.
บทว่า ธมฺมววตฺถานํ - ความกำหนดธรรม ได้แก่ ญาณอัน
เป็นปฏิปักษ์ต่อ วิจิกิจฉา.
บทว่า ญาณํ ได้แก่ ญาณอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ อวิชชา.
บทว่า ปามุชฺชํ ได้แก่ ปีติอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ อรติ.
พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๘ ข้อ มีปฐมฌานเป็นต้น
ด้วยรูปสมาบัติและอรูปสมาบัติ.
๑. สํ. ส. ๑๕/๓๘๕.