๑๐. ทุติยฉันทสัมปทาสูตร
ฉันทสัมปทามีอุปการะมากแก่อริยมรรค
[๑๕๙] . . . คือ ความถึงพร้อมแห่งฉันทะ ฯลฯ
จบทุติยฉันทสัมปทาสูตรที่ ๑๐
๑๑. ทุติยอัตตสัมปทาสูตร
อัตตสัมปทามีอุปการะมากแก่อริยมรรค
[๑๖๐] . . . คือ ความถึงพร้อมแห่งตน ฯลฯ
จบทุติยอัตตสัมปทาสูตรที่ ๑๑
๑๒. ทุติยทิฏฐิสัมปทาสูตร
ทิฏฐิสัมปทามีอุปการะมากแก่อริยมรรค
[๑๖๑] . . . คือ ความถึงพร้อมแห่งทิฏฐิ ฯลฯ
จบทุติยทิฏฐิสัมปทาสูตรที่ ๑๒

๑๓. ทุติยอัปปมาทสัมปทาสูตร
ความไม่ประมาทมีอุปการะมากแก่อริยมรรค
[๑๖๒] . . . คือ ความถึงพร้อมแห่งความไม่ประมาท ฯลฯ
จบทุติยอัปปมาทสัมปทาสูตรที่ ๑๓
๑๔. ทุติยโยนิโสมนสิการสัมปทาสูตร
โยนิโสมนสิการมีอุปการะมากแก่อริยมรรค
[๑๖๓] สาวัตถีนิทาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอันหนึ่งมีอุปการะ
มาก เพื่อความเกิดขึ้นแห่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ธรรมอันหนึ่งเป็น
ไฉน คือ ความถึงพร้อมแห่งการกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย ดูก่อนภิกษุทั้ง
หลาย อันภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยการกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย พึงหวังข้อนี้ได้
ว่า จักเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ จักกระทำให้แจ้งซึ่งอริยมรรค
อันประกอบด้วยองค์ ๘.
[๑๖๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยการกระทำไว้ใน
ใจโดยแยบคาย ย่อมเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มาก
ซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างไรเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ
ในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ มีอันกำจัดราคะเป็นที่สุด มีอันกำจัด
โทสะเป็นที่สุด มีอันกำจัดโมหะเป็นที่สุด ฯลฯ ย่อมเจริญสัมมาสมาธิ มีอัน
กำจัดราคะเป็นที่สุด มีอันกำจัดโทสะเป็นที่สุด มีอันกำจัดโมหะเป็นที่สุด ดูก่อน

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยการกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย ย่อม
เจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคอัน
ประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างนี้แล.
จบทุติยโยนิโสมนสิการสูตรที่ ๑๔
จบเอกธรรมเปยยาลที่ ๗
รวมพระสูตรที่มีในเปยยาลนี้ คือ
๑. ปฐมกัลยาณมิตตสูตร ๒. ปฐมสีลสัมปทาสูตร ๓. ปฐมฉันท
สัมปทาสูตร ๔. ปฐมอัตตสัมปทาสูตร ๕. ปฐมทิฏฐิสัมปทาสูตร ๖. ปฐม
อัปปมาทสัมปทาสูตร ๗. ปฐมโยนิโสมนสิการสัมปทาสูตร ๘. ทุติยกัลยาณ
มิตตสูตร ๙. ทุติยสีลสัมปทาสูตร ๑๐. ทุติยฉันทสัมปทาสูตร ๑๑. ทุติยอัตต-
สัมปทาสูตร ๑๒. ทุติยทิฏฐิสัมปทาสูตร ๑๓. ทุติยอัปปมาทสัมปทาสูตร
๑๔. ทุติยโยนิโสมนนิการสัมปทาสูตร.
อรรถกถาเอกธัมมเปยยาลที่ ๗ และคังคาเปยยาลที่ ๙
เอกธัมมเปยยาลก็ดี คังคาเปยยาลก็ดี ในพระสูตรที่ตรัสไว้อย่างนั้น ๆ
กล่าวไว้ด้วยอัธยาศัยของบุคคลโดยเฉพาะ และกล่าวด้วยอัธยาศัยของผู้รู้ทั้งหลาย.

*นาหันตเอกธรรมเปยยาลที่ ๘
๑. ปฐมกัลยาณมิตตสูตร
กัลยาณมิตรเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๖๕] สาวัตถีนิทาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่เล็งเห็นธรรม
อันอื่นแม้สักอย่างหนึ่ง ซึ่งจะเป็นเหตุให้อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
ที่ยังไม่เกิด ย่อมเกิดขึ้น หรือที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์
เหมือนความเป็นผู้มีมิตรดีเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้มีมิตรดีพึงหวัง
ข้อนี้ได้ว่า จักเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ จักกระทำให้มากซึ่ง
อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘.
[๑๖๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีมิตรดี ย่อมเจริญอริยมรรค
อันประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
อย่างไรเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ
อันอาศัยวิเวก อันอาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในการสละ ฯลฯ
ย่อมเจริญสัมมาสมาธิ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปใน
การสละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์
๘ ย่อมกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างนี้แล.
จบปฐมกัลยาณมิตตสูตรที่ ๑
* เปยยาลที่ ๘ ไม่มีอรรถกถาแก้

๒. ปฐมสีลสัมปทาสูตร
สีลสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๖๗] สาวัตถีนิทาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่เล็งเห็นธรรม
อันอื่นแม้สักอย่างหนึ่ง ซึ่งจะเป็นเหตุให้อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
ที่ยังไม่เกิด ย่อมเกิดขึ้น หรือที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์
เหมือนความถึงพร้อมแห่งศีลเลย ฯลฯ
จบปฐมสีลสัมปทาสูตรที่ ๒
๓. ปฐมฉันทสัมปทาสูตร
ฉันทสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๖๘] . . . เหมือนความถึงพร้อมแห่งฉันทะเลย ฯลฯ
จบปฐมฉันทสัมปทาสูตรที่ ๓
๔. ปฐมอัตตสัมปทาสูตร
อัตตสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๖๙] . . . เหมือนความถึงพร้อมแห่งตนเลย ฯลฯ
จบปฐมอัตตสัมปทาสูตรที่ ๔

๕. ปฐมทิฏฐิสัมปทาสูตร
ทิฏฐิสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๐] . . .เหมือนความถึงพร้อมแห่งทิฏฐิเลย ฯลฯ
จบปฐมทิฏฐิสัมปทาสูตรที่ ๕
๖. ปฐมอัปปมาทสัมปทาสูตร
อัปปมาทสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๑] . . .เหมือนความถึงพร้อมแห่งความไม่ประมาทเลย ฯลฯ
จบปฐมอัปปมาทสัมปทาสูตรที่ ๖
๗. ปฐมโยนิโสมนสิการสัมปทาสูตร
โยนิโสมนสิการเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๒] สาวัตถีนิทาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่เล็งเห็นธรรม
อันอื่นแม้สักอย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นเหตุให้อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ที่ยัง
ไม่เกิด ย่อมเกิดขึ้น หรือที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์ เหมือนความ
ถึงพร้อมแห่งการกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ถึง

พร้อมด้วยการกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย พึงหวังข้อนี้ได้ว่า จักเจริญอริยมรรค
อันประกอบด้วยองค์ ๘ จักกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘.
[๑๗๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยการกระทำไว้ใน
ใจโดยแยบคาย ย่อมเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มาก
ซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างไรเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ
ในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ
น้อมไปในการสละ ฯลฯ ย่อมเจริญสัมมาสมาธิ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ
อาศัยนิโรธ น้อมไปในการสละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วย
การกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย ย่อมเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
ย่อมกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างนี้แล.
จบปฐมโยนิโสมนสิการสัมปทาสูตรที่ ๗
๘. ทุติยกัลยาณมิตตสูตร
กัลยาณมิตรเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๔] สาวัตถีนิทาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่เล็งเห็นธรรม
อันอื่นแม้สักอย่างหนึ่ง ซึ่งจะเป็นเหตุให้อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
ที่ยังไม่เกิด ย่อมเกิดขึ้น หรือที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์
เหมือนความเป็นผู้มีมิตรดีเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้มีมิตรดี พึง
หวังข้อนี้ได้ว่า จักเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ จักกระทำให้มาก
ซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘.

[๑๗๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีมิตรดี ย่อมเจริญอริยมรรค
อันประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
อย่างไรเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ
มีอันกำจัดราคะเป็นที่สุด มีอันกำจัดโมหะเป็นที่สุด ฯลฯ ย่อมเจริญสัมมา-
สมาธิ มีอันกำจัดราคะเป็นที่สุด มีอันกำจัดโทสะเป็นที่สุด มีอันกำจัดโมหะ
เป็นที่สุด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์
๘ ย่อมกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างนี้แล.
จบทุติยกัลยาณมิตตสูตรที่ ๘
๙. ทุติยสีลสัมปทาสูตร
สีลสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๖] สาวัตถีนิทาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่เล็งเห็นธรรม
อันอื่นแม้สักอย่างหนึ่ง ซึ่งจะเป็นเหตุให้อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
ที่ยังไม่เกิด ย่อมเกิดขึ้น หรือที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์
เหมือนความถึงพร้อมแห่งศีลเลย ฯลฯ
จบทุติยสัลสัมปทาสูตรที่ ๙

๑๐. ทุติยฉันทสัมปทาสูตร
ฉันทสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๗] . . . เหมือนความถึงพร้อมแห่งฉันทะเลย ฯลฯ
จบทุติยฉันทสัมปทาสูตรที่ ๑๐
๑๑. ทุติยอัตตสัมปทาสูตร
อัตตสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๘] . . . เหมือนความถึงพร้อมแห่งตนเลย ฯลฯ
จบทุติยอัตตสัมปทาสูตรที่ ๑๑
๑๒. ทติยทิฏฐิสัมปทาสูตร
ทิฏฐิสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๗๙] . . . เหมือนความถึงพร้อมแห่งทิฏฐิเลย ฯลฯ
จบทุติยทิฏฐิสัมปทาสูตรที่ ๑๒
จบทุติยทิฏฐิสัมปทาสูตรที่ ๑๒

๑๓. ทุติยอัปปมาทสัมปทาสูตร
อัปปมาทสัมปทาเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๘๐] . . .เหมือนความถึงพร้อมแห่งความไม่ประมาทเลย ฯลฯ
จบทุติยอัปปมาทสัมปทาสูตรที่ ๑๓
๑๔. ทุติยโยนิโสมนสิการสัมปทาสูตร
โยนิโสมสิการเป็นเหตุให้เกิดอริยมรรค
[๑๘๑] สาวัตถีนิทาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่เล็งเห็นธรรม
อันอื่นแม้สักอย่างหนึ่ง ซึ่งจะเป็นเหตุให้อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘
ที่ยังไม่เกิด ย่อมเกิดขึ้น หรือที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์
เหมือนความถึงพร้อมแห่งการกระทำไว้ในใจโดยแยบคายเลย ดูก่อนภิกษุ
ทั้งหลาย อันภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยการกระทำไว้ในใจโดยแยบคาย พึงหวัง
ข้อนี้ได้ว่า จักเจริญอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ จักกระทำให้มากซึ่ง
อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘.
[๑๘๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยการกระทำไว้
ในใจโดยแยบคาย ย่อมเจริญอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มาก
ซึ่งอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างไรเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ
ในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ มีอันกำจัดราคะเป็นที่สุด มีอันกำจัด
โทสะเป็นที่สุด มีอันกำจัดโมหะเป็นที่สุด ฯลฯ ย่อมเจริญสัมมาสมาธิ