[๓๔๙] กตมญฺจ ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
สญฺญานานตฺตํ ฯเปฯ ปริเยสนานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฯเปฯ
ลาภนานตฺตํ ฯ รูปธาตุํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ รูปสญฺญา
รูปสญฺญํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ รูปสงฺกปฺโป รูปสงฺกปฺปํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ รูปสมฺผสฺโส รูปสมฺผสฺสํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
รูปสมฺผสฺสชา เวทนา รูปสมฺผสฺสชํ เวทนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
รูปจฺฉนฺโท รูปจฺฉนฺทํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ รูปปริฬาโห รูปปริฬาหํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ รูปปริเยสนา รูปปริเยสนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ๑
รูปลาโภ ฯเปฯ ธมฺมธาตุํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมสญฺญา ธมฺมสญฺญํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมสงฺกปฺโป ธมฺมสงฺกปฺปํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
ธมฺมสมฺผสฺโส ธมฺมสมฺผสฺสํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมสมฺผสฺสชา
เวทนา ธมฺมสมฺผสฺสชํ เวทนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมจฺฉนฺโท
ธมฺมจฺฉนฺทํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมปริฬาโห ธมฺมปริฬาหํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ ธมฺมปริเยสนา ธมฺมปริเยสนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺม-
#๑ ยุ. รูปปริเยสนา รูปปริเยสนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชตีติ อิเม ปาฐา น ทิสฺสนฺติ ฯ
ลาโภ ฯ เอวํ โข ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
สญฺญานานตฺตํ สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฯเปฯ
ปริเยสนานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ลาภนานตฺตนฺติ ฯ นวมํ ฯ

[๓๕๐] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … ธาตุนานตฺตํ
ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สญฺญานานตฺตํ สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ สงฺกปฺปนานตฺตํ ผสฺส … เวทนา … ฉนฺท … ปริฬาห …
ปริเยสนานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ลาภนานตฺตํ โน ลาภนานตฺตํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปริเยสนานานตฺตํ โน ปริเยสนานานตฺตํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปริฬาหนานตฺตํ โน ปริฬาหนานตฺตํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ ฉนฺทนานตฺตํ เวทนา … ผสฺส … สงฺกปฺป … สญฺญานานตฺตํ
โน สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธาตุนานตฺตํ ฯ กตมญฺจ
ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ ฯ รูปธาตุ ฯเปฯ ธมฺมธาตุ ฯ อิทํ
วุจฺจติ ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ ฯ

[๓๕๑] กตมญฺจ ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
สญฺญานานตฺตํ สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สงฺกปฺปนานตฺตํ
ผสฺส … เวทนา … ฉนฺท … ปริฬาห … ปริเยสนา …
ลาภนานตฺตํ โน ลาภนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปริเยสนานานตฺตํ ปริฬาห …
ฉนฺท … เวทนา … ผสฺสนานตฺตํ โน สงฺกปฺปนานตฺตํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ สญฺญานานตฺตํ โน สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
ธาตุนานตฺตํ ฯ รูปธาตุํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ รูปสญฺญา ฯเปฯ
ธมฺมธาตุํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมสญฺญา ธมฺมสญฺญํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ ฯเปฯ ธมฺมปริเยสนา ธมฺมปริเยสนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
ธมฺมลาโภ โน ธมฺมลาภํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมปริเยสนา โน
ธมฺมปริเยสนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมปริฬาโห โน ธมฺมปริฬาหํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมจฺฉนฺโท โน ธมฺมจฺฉนฺทํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
ธมฺมสมฺผสฺสชา เวทนา โน ธมฺมสมฺผสฺสชํ เวทนํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
ธมฺมสมฺผสฺโส โน ธมฺมสมฺผสฺสํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมสงฺกปฺโป
โน ธมฺมสงฺกปฺปํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมสญฺญา โน ธมฺมสญฺญํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมธาตุ ฯ เอวํ โข ภิกฺขเว ธาตุนานตฺตํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สญฺญานานตฺตํ สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ สงฺกปฺปนานตฺตํ ผสฺส … เวทนา … ฉนฺท … ปริฬาห …
ปริเยสนา … ลาภนานตฺตํ โน ลาภนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
ปริเยสนานานตฺตํ โน ปริเยสนานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
ปริฬาหนานตฺตํ โน ปริฬาหนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฉนฺทนานตฺตํ
โน ฉนฺทนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ เวทนานานตฺตํ โน เวทนานานตฺตํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ผสฺสนานตฺตํ โน ผสฺสนานตฺตํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ สงฺกปฺปนานตฺตํ โน สงฺกปฺปนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
สญฺญานานตฺตํ โน สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ธาตุนานตฺตนฺติ ฯ
ทสมํ ฯ
นานตฺตวคฺโค ปฐโม ฯ
ตสฺส อุทฺทานํ
ธาตุ สมฺผสฺสญฺจ ๑ โน เจตํ เวทนา อปเร ทุเว
เอตํ อชฺฌตฺตปญฺจกํ ธาตุสญฺญา จ ๒ โน เจตํ
ผสฺสสฺส ๓ อปเร ทุเว เอตํ พาหิรปญฺจกํ ๔ ฯ
________________
#๑ ม. ผสฺสญฺจ ฯ ๒ ยุ. จสทฺโท นตฺถิ ฯ ๓ ยุ. ผสฺเสน ฯ ๔ ม. ยุ.
#พาหิรปญฺจกนฺติ ฯ
ทุติยวคฺโค ทุติโย

[๓๕๒] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … สตฺติมา
ภิกฺขเว ธาตุโย กตมา สตฺต อาภาธาตุ สุภาธาตุ ๑ อากาสานญฺ-
จายตนธาตุ วิญฺญาณญฺจายตนธาตุ อากิญฺจญฺญายตนธาตุ เนว-
สญฺญานาสญฺญายตนธาตุ สญฺญาเวทยิตนิโรธธาตุ อิมา โข
ภิกฺขเว สตฺต ธาตุโยติ ฯ เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ
เอตทโวจ ยา จายํ ภนฺเต อาภาธาตุ ยา จ สุภาธาตุ ยา จ
อากาสานญฺจายตนธาตุ ยา จ วิญฺญาณญฺจายตนธาตุ ยา จ
อากิญฺจญฺญายตนธาตุ ยา จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนธาตุ ยา จ
สญฺญาเวทยิตนิโรธธาตุ อิมา นุ โข ภนฺเต ธาตุโย กึ ปฏิจฺจ
ปญฺญายนฺตีติ ฯ

[๓๕๓] ยายํ ภิกฺขุ อาภาธาตุ อยํ ธาตุ อนฺธการํ ปฏิจฺจ
ปญฺญายติ ฯ ยายํ ภิกฺขุ สุภาธาตุ อยํ ธาตุ อสุภํ ปฏิจฺจ
ปญฺญายติ ฯ ยายํ ภิกฺขุ อากาสานญฺจายตนธาตุ อยํ ธาตุ รูปํ
ปฏิจฺจ ปญฺญายติ ฯ ยายํ ภิกฺขุ วิญฺญาณญฺจายตนธาตุ อยํ
ธาตุ อากาสานญฺจายตนํ ปฏิจฺจ ปญฺญายติ ฯ ยายํ ภิกฺขุ
อากิญฺจญฺญายตนธาตุ อยํ ธาตุ วิญฺญาณญฺจายตนํ ปฏิจฺจ
ปญฺญายติ ฯ ยายํ ภิกฺขุ เนวสญฺญานาสญฺญายตนธาตุ อยํ
ธาตุ อากิญฺจญฺญายตนํ ปฏิจฺจ ปญฺญายติ ฯ ยายํ ภิกฺขุ
สญฺญาเวทยิตนิโรธธาตุ อยํ ธาตุ นิโรธํ ปฏิจฺจ ปญฺญายตีติ ฯ ยา
#๑ ม. ยุ. สุภธาตุ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
จายํ ภนฺเต อาภาธาตุ ยา จ สุภาธาตุ ยา จ อากาสานญฺจายตนธาตุ
ยา จ วิญฺญาณญฺจายตนธาตุ ยา จ อากิญฺจญฺญายตนธาตุ
ยา จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนธาตุ ยา จ สญฺญาเวทยิตนิโรธธาตุ
อิมา นุ โข ภนฺเต ธาตุโย กถํ สมาปตฺติ
ปตฺตพฺพาติ ฯ

[๓๕๔] ยา จายํ ภิกฺขุ อาภาธาตุ ยา จ สุภาธาตุ ยา จ
อากาสานญฺจายตนธาตุ ยา จ วิญฺญาณญฺจายตนธาตุ ยา จ
อากิญฺจญฺญายตนธาตุ อิมา ธาตุโย สญฺญาสมาปตฺติ ปตฺตพฺพา ฯ
ยายํ ภิกฺขุ เนวสญฺญานาสญฺญายตนธาตุ อยํ ธาตุ สงฺขาราวเสสสมาปตฺติ
ปตฺตพฺพา ฯ ยายํ ภิกฺขุ สญฺญาเวทยิตนิโรธธาตุ อยํ
ธาตุ นิโรธสมาปตฺติ ปตฺตพฺพาติ ฯ ปฐมํ ฯ

[๓๕๕] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … สนิทานํ
ภิกฺขเว อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก โน อนิทานํ สนิทานํ อุปฺปชฺชติ
พฺยาปาทวิตกฺโก โน อนิทานํ สนิทานํ อุปฺปชฺชติ วิหิสาวิตกฺโก
โน อนิทานํ ฯ

[๓๕๖] กถญฺจ ภิกฺขเว สนิทานํ อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก โน
อนิทานํ สนิทานํ อุปฺปชฺชติ พฺยาปาทวิตกฺโก โน อนิทานํ สนิทานํ
อุปฺปชฺชติ วิหึสาวิตกฺโก โน อนิทานํ ฯ กามธาตุํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ กามสญฺญา กามสญฺญํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ กามสงฺกปฺโป
กามสงฺกปฺปํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ กามจฺฉนฺโท กามจฺฉนฺทํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ กามปริฬาโห กามปริฬาหํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
กามปริเยสนา ฯ กามปริเยสนํ ภิกฺขเว ปริเยสมาโน อสฺสุตวา
ปุถุชฺชโน ตีหิ ฐาเนหิ มิจฺฉา ปฏิปชฺชติ กาเยน วาจาย มนสา ฯ
พฺยาปาทธาตุํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ พฺยาปาทสญฺญา พฺยาปาทสงฺกปฺโป …
พฺยาปาทจฺฉนฺโท … พฺยาปาทปริฬาโห … พฺยาปาทปริเยสนา ฯ
พฺยาปาทปริเยสนํ ภิกฺขเว ปริเยสมาโน อสฺสุตวา
ปุถุชฺชโน ตีหิ ฐาเนหิ มิจฺฉา ปฏิปชฺชติ กาเยน วาจาย มนสา ฯ
วิหึสาธาตุํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ วิหึสาสญฺญา วิหึสาสงฺกปฺโป …
วิหึสาฉนฺโท … วิหึสาปริฬาโห … วิหึสาปริเยสนา ฯ
วิหึสาปริเยสนํ ภิกฺขเว ปริเยสมาโน อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ตีหิ
ฐาเนหิ มิจฺฉา ปฏิปชฺชติ กาเยน วาจาย มนสา ฯ

[๓๕๗] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส อาทิตฺตํ ติณุกฺกํ สุกฺเข
ติณทาเย นิกฺขิเปยฺย โน เจ หตฺเถหิ จ ปาเทหิ จ ขิปฺปเมว
นิพฺพาเปยฺย เอวญฺหิ ภิกฺขเว เย ติณกฏฺฐนิสฺสิตา ปาณา เต
อนยพฺยสนํ อาปชฺเชยฺยุํ เอวเมว โข ภิกฺขเว โย หิ โกจิ สมโณ
วา พฺราหฺมโณ วา อุปฺปนฺนํ วิสมคตํ อกุสลสญฺญํ ๑ น ขิปฺปเมว
ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ โส ทิฏฺเฐว ๒ ธมฺเม
ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ กายสฺส [๓]- เภทา
ปรํ มรณา ทุคฺคติ ๔ ปาฏิกงฺขา ฯ

[๓๕๘] สนิทานํ ภิกฺขเว อุปฺปชฺชติ เนกฺขมฺมวิตกฺโก โน อนิทานํ
#๑ ม. ยุ. สญฺญํ ฯ ๒ ม. ยุ. ทิฏฺเฐ เจว ฯ ๓ ม. ยุ. จ ฯ ๔ ยุ. ทุคฺคตึ ฯ
สนิทานํ อุปฺปชฺชติ อพฺยาปาทวิตกฺโก โน อนิทานํ สนิทานํ
อุปฺปชฺชติ อวิหึสาวิตกฺโก โน อนิทานํ ฯ