[๒๖๙] อถ โข อายสฺมา ปวิฏฺโฐ อายสฺมนฺตํ มุสิลํ เอตทโวจ
อญฺญเตฺรว อาวุโส มุสิล สทฺธาย อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร
อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา
อตฺถายสฺมโต มุสิลสฺส ปจฺจตฺตเมว ญาณํ ชาติปจฺจยา
ชรามรณนฺติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย อญฺญตฺร
รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ ชาติปจฺจยา
ชรามรณนฺติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส มุสิล สทฺธาย
อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา
อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อตฺถายสฺมโต มุสิลสฺส ปจฺจตฺตเมว
ญาณํ ภวปจฺจยา ชาตีติ ฯเปฯ อุปาทานปจฺจยา ภโวติ …
ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานนฺติ … เวทนาปจฺจยา ตณฺหาติ … ผสฺสปจฺจยา
เวทนาติ … สฬายตนปจฺจยา ผสฺโสติ … นามรูปปจฺจยา สฬายตนนฺติ …
วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปนฺติ … สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณนฺติ …
#๑ ยุ. มุสีโล ฯ ๒ ยุ. สวิฏฺโฐ ฯ
อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาราติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย
อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา
อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ
อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาราติ ฯ

[๒๗๐] อญฺญตฺร จ อาวุโส มุสิล สทฺธาย อญฺญตฺร
รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อตฺถายสฺมโต มุสิลสฺส ปจฺจตฺตเมว ญาณํ
ชาตินิโรธา ชรามรณนิโรโธติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย
อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา
อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ
ชาตินิโรธา ชรามรณนิโรโธติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส มุสิล สทฺธาย
อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา
อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อตฺถายสฺมโต มุสิลสฺส ปจฺจตฺตเมว
ญาณํ ภวนิโรธา ชาตินิโรโธติ ฯเปฯ อุปาทานนิโรธา
ภวนิโรโธติ … ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธติ … เวทนานิโรธา
ตณฺหานิโรโธติ … ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธติ … สฬายตนนิโรธา
ผสฺสนิโรโธติ … นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธติ … วิญฺญาณนิโรธา
นามรูปนิโรโธติ … สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธติ … อวิชฺชานิโรธา
สงฺขารนิโรโธติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย อญฺญตฺร
รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ
อวิชฺชานิโรธา สงฺขารนิโรโธติ ฯ

[๒๗๑] อญฺญเตฺรว อาวุโส มุสิล สทฺธาย อญฺญตฺร รุจิยา
อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อตฺถายสฺมโต มุสิลสฺส ปจฺจตฺตเมว ญาณํ
ภวนิโรโธ นิพฺพานนฺติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย
อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา
อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ
ภวนิโรโธ นิพฺพานนฺติ ฯ เตนหายสฺมา มุสิโล อรหํ ขีณาสโวติ ฯ
เอวํ วุตฺเต อายสฺมา มุสิโล ตุณฺหี อโหสิ ฯ

[๒๗๒] อถ โข อายสฺมา นารโท อายสฺมนฺตํ ปวิฏฺฐํ เอตทโวจ
สาธาวุโส ปวิฏฺฐ อหํ เอตํ ปญฺหํ ลเภยฺยํ เอวํ ปญฺหํ ปุจฺฉ
อหํ เต เอตํ ปญฺหํ พฺยากริสฺสามีติ ฯ ลภติ อายสฺมา นารโท
เอตํ ปญฺหํ ปุจฺฉามหํ อายสฺมนฺตํ นารทํ เอตํ ปญฺหํ พฺยากโรตุ
จ เม อายสฺมา นารโท เอตํ ปญฺหํ อญฺญเตฺรว อาวุโส
นารท สทฺธาย อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร
อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อตฺถายสฺมโต
นารทสฺส ปจฺจตฺตเมว ญาณํ ชาติปจฺจยา ชรามรณนฺติ ฯ
อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร
อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา
อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ ชาติปจฺจยา ชรามรณนฺติ ฯ
อญฺญเตฺรว อาวุโส นารท สทฺธาย อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร
อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา
อตฺถายสฺมโต นารทสฺส ปจฺจตฺตเมว ญาณํ ภวปจฺจยา
ชาตีติ ฯเปฯ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาราติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส
ปวิฏฺฐ สทฺธาย อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร
อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ
อหเมตํ ปสฺสามิ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาราติ ฯ

[๒๗๓] อญฺญตฺร จ อาวุโส นารท สทฺธาย อญฺญตฺร
รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อตฺถายสฺมโต นารทสฺส ปจฺจตฺตเมว ญาณํ
ชาตินิโรธา ชรามรณนิโรโธติ ฯเปฯ อวิชฺชานิโรธา สงฺขารนิโรโธติ ฯ
อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย อญฺญตฺร
รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ
อวิชฺชานิโรธา สงฺขารนิโรโธติ ฯ

[๒๗๔] อญฺญเตฺรว อาวุโส นารท สทฺธาย อญฺญตฺร
รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา อญฺญตฺร
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อตฺถายสฺมโต นารทสฺส ปจฺจตฺตเมว ญาณํ
ภวนิโรโธ นิพฺพานนฺติ ฯ อญฺญเตฺรว อาวุโส ปวิฏฺฐ สทฺธาย
อญฺญตฺร รุจิยา อญฺญตฺร อนุสฺสวา อญฺญตฺร อาการปริวิตกฺกา
อญฺญตฺร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา อหเมตํ ชานามิ อหเมตํ ปสฺสามิ
ภวนิโรโธ นิพฺพานนฺติ ฯ เตนหายสฺมา นารโท อรหํ ขีณาสโวติ ฯ
ภวนิโรโธ นิพฺพานนฺติ โข เม อาวุโส ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย
สุทิฏฺฐํ น จมฺหิ อรหํ ขีณาสโว เสยฺยถาปิ อาวุโส กนฺตารมคฺเค
อุทปาโน ตตฺร เนวสฺส รชฺชุ น อุทกวารโก อถ ปุริโส
อาคจฺเฉยฺย ฆมฺมาภิตตฺโต ฆมฺมปเรโต กิลนฺโต ตสิโต ปิปาสิโต
โส ตํ อุทปานํ โอโลเกยฺย ตสฺส อุทกนฺติ หิ โข ญาณํ
อสฺส น จ กาเยน ผุสิตฺวา วิหเรยฺย เอวเมว โข อาวุโส
ภวนิโรโธ นิพฺพานนฺติ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐํ น จมฺหิ
อรหํ ขีณาสโวติ ฯ

[๒๗๕] เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ ปวิฏฺฐํ
เอตทโวจ เอวํวาที ตฺวํ อาวุโส ปวิฏฺฐ อายสฺมนฺตํ นารทํ กึ
วเทสีติ ฯ เอวํวาทาหํ อาวุโส อานนฺท อายสฺมนฺตํ นารทํ น
กิญฺจิ วทามิ อญฺญตฺร กลฺยาณา อญฺญตฺร กุสลาติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ

[๒๗๖] เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ

[๒๗๗] ตตฺร โข ภควา … มหาสมุทฺโท ภิกฺขเว อุปยนฺโต
มหานทิโย อุปยาเปติ มหานทิโย อุปยนฺติโย กุนฺนทิโย
อุปยาเปนฺติ กุนฺนทิโย อุปยนฺติโย มหาโสพฺเภ อุปยาเปนฺติ
มหาโสพฺภา อุปยนฺตา กุสฺโสพฺเภ อุปยาเปนฺติ เอวเมว โข ภิกฺขเว
อวิชฺชา อุปยนฺตี สงฺขาเร อุปยาเปติ สงฺขารา อุปยนฺตา วิญฺญาณํ
อุปยาเปนฺติ วิญฺญาณํ อุปยนฺตํ นามรูปํ อุปยาเปติ นามรูปํ
อุปยนฺตํ สฬายตนํ อุปยาเปติ สฬายตนํ อุปยนฺตํ ผสฺสํ อุปยาเปติ
ผสฺโส อุปยนฺโต เวทนํ อุปยาเปติ เวทนา อุปยนฺตี ตณฺหํ อุปยาเปติ
ตณฺหา อุปยนฺตี อุปาทานํ อุปยาเปติ อุปาทานํ อุปยนฺตํ
ภวํ อุปยาเปติ ภโว อุปยนฺโต ชาตึ อุปยาเปติ ชาติ อุปยนฺตี
ชรามรณํ อุปยาเปติ ฯ

[๒๗๘] มหาสมุทฺโท ภิกฺขเว อปยนฺโต มหานทิโย อปยาเปติ
มหานทิโย อปยนฺติโย กุนฺนทิโย อปยาเปนฺติ กุนฺนทิโย อปยนฺติโย
มหาโสพฺเภ อปยาเปนฺติ มหาโสพฺภา อปยนฺตา กุสฺโสพฺเภ
อปยาเปนฺติ เอวเมว โข ภิกฺขเว อวิชฺชา อปยนฺตี สงฺขาเร อปยาเปติ
สงฺขารา อปยนฺตา วิญฺญาณํ อปยาเปนฺติ วิญฺญาณํ อปยนฺตํ
นามรูปํ อปยาเปติ นามรูปํ อปยนฺตํ สฬายตนํ อปยาเปติ
สฬายตนํ อปยนฺตํ ผสฺสํ อปยาเปติ ผสฺโส อปยนฺโต เวทนํ
อปยาเปติ เวทนา อปยนฺตี ตณฺหํ อปยาเปติ ตณฺหา อปยนฺตี
อุปาทานํ อปยาเปติ อุปาทานํ อปยนฺตํ ภวํ อปยาเปติ ภโว
อปยนฺโต ชาตึ อปยาเปติ ชาติ อปยนฺตี ชรามรณํ
อปยาเปตีติ ฯ นวมํ ฯ