[๕๕๗] อถ โข ภควา พฺรหฺมุโน จ อชฺเฌสนํ วิทิตฺวา
สตฺเตสุ จ การุญฺญตํ ปฏิจฺจ พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกสิ ฯ
อทฺทสา โข ภควา พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกนฺโต สตฺเต
อปฺปรชกฺเข มหารชกฺเข ติกฺขินฺทฺริเย มุทินฺทฺริเย สฺวากาเร ทฺวากาเร
สุวิญฺญาปเย ทุวิญฺญาปเย อปฺเปกจฺเจ ปรโลกวชฺชภยทสฺสาวิโน ๔
วิหรนฺเต ฯ เสยฺยถาปิ นาม อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ
วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา
อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคตานิ อนฺโตนิมฺมุคฺคโปสีนิ
อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก
ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ สโมทกํ ฐิตานิ อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ
#๑ ม. ยุ. สุเมธ ฯ ๒ โป. ม. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ ๓ ม. เทสสฺสุ ฯ ๔ ม. … เน ฯ
วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ
อุทกํ ๑ อจฺจุคฺคมฺม ติฏฺฐนฺติ ๒ อนุปลิตฺตานิ อุทเกน เอวเมว ภควา
พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกนฺโต อทฺทส สตฺเต อปฺปรชกฺเข
มหารชกฺเข ติกฺขินฺทฺริเย มุทินฺทฺริเย สฺวากาเร ทฺวากาเร สุวิญฺญาปเย
ทุวิญฺญาปเย อปฺเปกจฺเจ ปรโลกวชฺชภยทสฺสาวิโน วิหรนฺเต [๓]-
ทิสฺวาน พฺรหฺมานํ สหมฺปตึ คาถาย ปจฺจภาสิ
อปารุตา เต ๔ อมตสฺส ทฺวารา
เย โสตวนฺโต ปมญฺจนฺตุ สทฺธํ
วิหึสสญฺญี ปคุณํ น ภาสึ
ธมฺมํ ปณีตํ มนุเชสุ พฺรเหฺมติ ฯ

[๕๕๘] อถ โข พฺรหฺมา สหมฺปติ กตาวกาโส โขมฺหิ
ภควตา ธมฺมเทสนายาติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา
ตตฺเถวนฺตรธายีติ ฯh
ทุติยํ คาวรสุตฺตํ

[๕๕๙] เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ
นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร อชปาลนิโคฺรเธ ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ ฯ อถ โข
ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ
ทุกฺขํ โข อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส กํ นุ ขฺวาหํ สมณํ วา
พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุกตฺวา ๕ อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยนฺติ ฯ

[๕๖๐] อถ โข ภควโต เอตทโหสิ อปริปุณฺณสฺส โข
#๑ ม. ยุ. อุทกา … ฯ ๒ ม. ฐิตานิ ฯ ๓ ม. อปฺเปกจฺเจ น ปรโลก …
#วิหรนฺเต ฯ ๔ ม. ยุ. เตสํ ฯ ๕ โป. ม. ครรกตฺวา ฯ
สีลกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา
ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก
สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย
อตฺตนา สีลสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ยมหํ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ อปริปุณฺณสฺส โข
สมาธิกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ น โข ปนาหํ ปสฺสามิ
สเทวเก โลเก ฯเปฯ อตฺตนา สมาธิสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ สมณํ วา
พฺราหฺมณํ วา ยมหํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ
อปริปุณฺณสฺส โข ปญฺญากฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา
พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ น โข
ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา
ปชาย สเทวมนุสฺสาย อตฺตนา ปญฺญาสมฺปนฺนตรํ
อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ยมหํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา
อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ อปริปุณฺณสฺส โข วิมุตฺติกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา
อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย
วิหเรยฺยํ น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก ฯเปฯ อตฺตนา
วิมุตฺติสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ยมหํ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ อปริปุณฺณสฺส โข
วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ
วา สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ น โข ปนาหํ
ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา
ปชาย สเทวมนุสฺสาย อตฺตนา วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ
สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ยมหํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย
วิหเรยฺยํ ยนฺนูนาหํ ยฺวายํ ธมฺโม มยา อภิสมฺพุทฺโธ ตเมว ธมฺมํ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยนฺติ ฯ

[๕๖๑] อถ โข พฺรหฺมา สหมฺปติ ภควโต เจตสา
เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ วา
พาหํ ปสาเรยฺย ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย เอวเมว
พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต ภควโต ปุรโต ปาตุรโหสิ ฯ อถ โข
พฺรหฺมา สหมฺปติ เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ
ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ เอวเมตํ ภควา เอวเมตํ สุคต
เยปิ เต ภนฺเต อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา
เตปิ ภควนฺโต ธมฺมญฺเญว สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรึสุ
เยปิ เต ภนฺเต ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา
เตปิ ภควนฺโต ธมฺมญฺเญว สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหริสฺสนฺติ
ภควาปิ ภนฺเต เอตรหิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมญฺเญว สกฺกตฺวา
ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรตูติ ฯ

[๕๖๒] อิทมโวจ พฺรหฺมา สหมฺปติ อิทํ วตฺวา อถาปรํ
เอตทโวจ
เย จ อตีตา สมฺพุทฺธา เย จ พุทฺธา อนาคตา
โย เจตรหิ สมฺพุทฺโธ พหุนฺนํ ๑ โสกนาสโน
สพฺเพ สทฺธมฺมครุโน วิหรึสุ ๒ วิหรนฺติ จ
อถาปิ วิหริสฺสนฺติ เอสา พุทฺธาน ธมฺมตา
ตสฺมา หิ อตฺตกาเมน มหตฺตมภิกงฺขตา
สทฺธมฺโม ครุกาตพฺโพ สรํ พุทฺธาน สาสนนฺติ ฯ
ตติยํ พฺรหฺมเทวสุตฺตํ

[๕๖๓] เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน
อญฺญตริสฺสา พฺราหฺมณิยา พฺรหฺมเทโว นาม ปุตฺโต ภควโต
สนฺติเก [๓]- อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ ฯ อถ โข อายสฺมา
พฺรหฺมเทโว เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต
นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ
ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ
อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ ขีณา ชาติ วุสิตํ
พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ อพฺภญฺญาสิ ฯ
อญฺญตโร จ ปนายสฺมา พฺรหฺมเทโว อรหตํ อโหสิ ฯ

[๕๖๔] อถ โข อายสฺมา พฺรหฺมเทโว ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถิยํ ๔ ปิณฺฑาย ปาวิสิ สาวตฺถิยํ สปทานํ
ปิณฺฑาย จรมาโน เยน สกมาตุ นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ ฯ เตน โข
#๑ ม. พหูนํ ฯ ๒ ม. วิหํสุ ฯ ๓ ม. ยุ. อคารสฺมา ฯ ๔ โป. ม. สาวตฺถึ ฯ
ปน สมเยน อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตา พฺราหฺมณี พฺรหฺมุโน
อาหุตึ นิจฺจํ ปคฺคณฺหาติ ฯ อถ โข พฺรหฺมุโน สหมฺปติสฺส เอตทโหสิ
อยํ โข อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตา พฺราหฺมณี พฺรหฺมุโน อาหุตึ
นิจฺจํ ปคฺคณฺหาติ ยนฺนูนาหํ ตํ อุปสงฺกมิตฺวา สํเวเชยฺยนฺติ ฯ

[๕๖๕] อถ โข พฺรหฺมา สหมฺปติ เสยฺยถาปิ นาม พลวา
ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย
เอวเมว พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตุ
นิเวสเน ปาตุรโหสิ ฯ อถ โข พฺรหฺมา สหมฺปติ เวหาสณฺฐิโต
อายสฺมโต พฺรหฺมเทวสฺส มาตรํ พฺราหฺมณึ คาถาหิ อชฺฌภาสิ
ทูเร อิโต พฺราหฺมณิ พฺรหฺมโลโก
ยสฺสาหุตึ ปคฺคณฺหาสิ นิจฺจํ
เนตาทิโส พฺราหฺมณิ พฺรหฺมภกฺโข
กึ ชปฺปสิ พฺรหฺมปถํ อชานํ ๑
เอโส หิ เต พฺราหฺมณิ พฺรหฺมเทโว
นิรูปธิโก อติเทวปตฺโต
อกิญฺจโน ภิกฺขุ อนญฺญโปสิ
โย เต โส ปิณฺฑาย ฆรํ ปวิฏฺโฐ
อาหุนิโย เวทคู ภาวิตตฺโต
นราน เทวาน จ ทกฺขิเณยฺโย
พาหิตฺวา ปาปานิ อนูปลิตฺโต
#๑ ยุ. อชานนฺติ ฯ
ฆาเสสนํ อิริยติ สีติภูโต
น ตสฺส ปจฺฉา น ปุรตฺถมตฺถิ
สนฺโต วิธูโม อนิโฆ นิราโส
นิกฺขิตฺตทณฺโฑ ตสถาวเรสุ
โส ตฺยาหุตึ ภุญฺชตุ อคฺคปิณฺฑํ
วิเสนิภูโต อุปสนฺตจิตฺโต
นาโคว ทนฺโต จรติ อเนโช
ภิกฺขุ สุสีโล สุวิมุตฺตจิตฺโต
โส ตฺยาหุตึ ภุญฺชตุ อคฺคปิณฺฑํ
ตสฺมึ ปสนฺนา อวิกมฺปมานา
ปติฏฺฐเปหิ ทกฺขิณํ ทกฺขิเณยฺเย
กโรหิ ปุญฺญํ สุขมายติกํ
ทิสฺวา มุนึ พฺราหฺมณิ โอฆติณฺณํ ๑
ตสฺมึ ปสนฺนา อวิกมฺปมานา
ปติฏฺฐเปหิ ๒ ทกฺขิณํ ทกฺขิเณยฺเย
อกาสิ ปุญฺญํ สุขมายติกํ
ทิสฺวา มุนึ พฺราหฺมณิ โอฆติณฺณนฺติ ฯ
จตุตฺถํ พกสุตฺตํ

[๕๖๖] เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส
อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน พกสฺส พฺรหฺมุโน เอวรูปํ
#๑ ม. ยุ. โอฆติณฺณนฺติ ฯ ๒ ม. ยุ. ปติฏฺฐเปสิ ฯ
ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ อิทํ นิจฺจํ อิทํ ธุวํ อิทํ สสฺสตํ อิทํ
เกวลํ อิทํ อจวนธมฺมํ อิทํ หิ น ชายติ น ชิยฺยติ น มิยฺยติ น
จวติ น อุปปชฺชติ อิโต จ ปนญฺญํ อุตฺตรึ ๑ นิสฺสรณํ นตฺถีติ ฯ