[๕๕๓] อจฺฉริยํ ภนฺเต อพฺภูตํ ภนฺเต ยญฺหิ มยํ ภนฺเต
นาสกฺขิมฺหา ปเญฺหน ปริปูเรตุํ ตํ ภนฺเต อายสฺมตา อานนฺเทน
ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน ปริปูริตํ เย เต ภนฺเต พาลา อพฺยตฺตา
อนนุวิจฺจ อปฺปริโยคาเหตฺวา ปเรสํ วณฺณํ วา อวณฺณํ วา
ภาสนฺติ น มยนฺตํ สารโต ปจฺจาคจฺฉาม เย จ โข เต
#๑ ยุ. หตฺถตฺถเร ฯ ๒ ยุ. สพฺพตฺถ ยฺวาสฺสาติ ทิสฺสติ ฯ
ภนฺเต ปณฺฑิตา พฺยตฺตา ๑ วิยตฺตา ๒ เมธาวิโน อนุวิจฺจ
ปริโยคาเหตฺวา ปเรสํ วณฺณํ วา อวณฺณํ วา ภาสนฺติ ตํ มยํ
สารโต ปจฺจาคจฺฉาม กตโม ปน ภนฺเต อานนฺท กายสมาจาโร
โอปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ ฯ โย
โข มหาราช กายสมาจาโร อกุสโล ฯ กตโม ปน ภนฺเต
กายสมาจาโร อกุสโล ฯ โย โข มหาราช กายสมาจาโร
สาวชฺโช ฯ กตโม ปน ภนฺเต กายสมาจาโร สาวชฺโช ฯ โย
โข มหาราช กายสมาจาโร สพฺยาปชฺโฌ ฯ กตโม ปน ภนฺเต
กายสมาจาโร สพฺยาปชฺโฌ ฯ โย โข มหาราช กายสมาจาโร
ทุกฺขวิปาโก ฯ กตโม ปน ภนฺเต กายสมาจาโร ทุกฺขวิปาโก ฯ
โย โข มหาราช กายสมาจาโร อตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ
ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ ตสฺส
อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ เอวรูโป
โข ปน มหาราช กายสมาจาโร โอปารมฺโภ สมเณหิ
พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ ฯ กตโม ปน ภนฺเต อานนฺท วจีสมาจาโร
ฯเปฯ มโนสมาจาโร โอปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ
วิญฺญูหีติ ฯ โย โข มหาราช มโนสมาจาโร อกุสโล ฯ(
กตโม ปน ภนฺเต มโนสมาจาโร อกุสโล ฯ โย โข มหาราช
มโนสมาจาโร สาวชฺโช ฯ กตโม ปน ภนฺเต มโนสมาจาโร
สาวชฺโช ฯ โย โข มหาราช มโนสมาจาโร สพฺยาปชฺโฌ ฯ
#๑ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ยุ วฺยตฺตา ฯ
กตโม ปน ภนฺเต มโนสมาจาโร สพฺยาปชฺโฌ ฯ โย โข
มหาราช มโนสมาจาโร ทุกฺขวิปาโก ฯ กตโม ปน ภนฺเต
มโนสมาจาโร ทุกฺขวิปาโก ฯ โย โข มหาราช มโนสมาจาโร
อตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ
อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ ตสฺส อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ กุสลา
ธมฺมา ปริหายนฺติ เอวรูโป โข มหาราช มโนสมาจาโร โอปารมฺโภ
สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ ฯ

[๕๕๔] กึ นุ โข ภนฺเต อานนฺท โส ภควา สพฺเพสํเยว
อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานํ วณฺเณตีติ ฯ สพฺพากุสลธมฺมปหีโน
โข มหาราช ตถาคโต กุสลธมฺมสมนฺนาคโต ๑ ฯ กตโม ปน
ภนฺเต อานนฺท กายสมาจาโร อโนปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ
วิญฺญูหีติ ฯ โย โข มหาราช กายสมาจาโร กุสโล ฯ กตโม
ปน ภนฺเต กายสมาจาโร กุสโล ฯ โย โข มหาราช กายสมาจาโร
อนวชฺโช ฯ กตโม ปน ภนฺเต กายสมาจาโร อนวชฺโช ฯ
โย โข มหาราช กายสมาจาโร อพฺยาปชฺโฌ ฯ
กตโม ปน ภนฺเต กายสมาจาโร อพฺยาปชฺโฌ ฯ โย โข
มหาราช กายสมาจาโร สุขวิปาโก ฯ กตโม ปน ภนฺเต กายสมาจาโร
สุขวิปาโก ฯ โย โข มหาราช กายสมาจาโร เนวตฺตพฺยาพาธายปิ
สํวตฺตติ น ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ น อุภยพฺยาพาธายปิ
สํวตฺตติ ตสฺส อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ กุสลา
#๑ ยุ. กุสลธมฺมสมนฺนาคโตติ ฯ
ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ เอวรูโป โข มหาราช กายสมาจาโร
อโนปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ ฯ กตโม ปน
ภนฺเต อานนฺท วจีสมาจาโร ฯเปฯ มโนสมาจาโร อโนปารมฺโภ
สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ ฯ โย โข มหาราช มโนสมาจาโร
กุสโล ฯ กตโม ปน ภนฺเต มโนสมาจาโร กุสโล ฯ
โย โข มหาราช มโนสมาจาโร อนวชฺโช ฯ กตโม ปน ภนฺเต
มโนสมาจาโร อนวชฺโช ฯ โย โข มหาราช มโนสมาจาโร
อพฺยาปชฺโฌ ฯ กตโม ปน ภนฺเต มโนสมาจาโร อพฺยาปชฺโฌ ฯ
โย โข มหาราช มโนสมาจาโร สุขวิปาโก ฯ กตโม ปน
ภนฺเต มโนสมาจาโร สุขวิปาโก ฯ โย โข มหาราช มโนสมาจาโร
เนวตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ น ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ
น อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตติ ตสฺส อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ
กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ เอวรูโป โข มหาราช มโนสมาจาโร
อโนปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ ฯ

[๕๕๕] กินฺนุ โข ปน ภนฺเต ๑ อานนฺท โส ภควา สพฺเพสํเยว
กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทํ วณฺเณตีติ ฯ สพฺพากุสลธมฺมปหีโน
โข มหาราช ตถาคโต กุสลธมฺมสมนฺนาคโตติ ฯ

[๕๕๖] อจฺฉริยํ ภนฺเต อพฺภูตํ ภนฺเต ยาว สุภาสิตญฺจิทํ
ภนฺเต อายสฺมตา อานนฺเทน อิมินา จ มยํ ภนฺเต อายสฺมโต
อานนฺทสฺส สุภาสิเตน อตฺตมนาภิรทฺธา เอวํ อตฺตมนาภิรทฺธา [๒]
#๑ ยุ. กึ ปน ภนฺเต ฯ ๒ ยุ. เอตฺถนฺตเร จสทฺโท ทิสฺสติ ฯ
มยํ ภนฺเต อายสฺมโต อานนฺทสฺส สุภาสิเตน สเจ ภนฺเต
อายสฺมโต อานนฺทสฺส หตฺถิรตนํ กปฺเปยฺย หตฺถิรตนมฺปิ มยํ
อายสฺมโต อานนฺทสฺส ทเทยฺยาม สเจ ภนฺเต อายสฺมโต
อานนฺทสฺส อสฺสรตนํ กปฺเปยฺย อสฺสรตนมฺปิ มยํ อายสฺมโต
อานนฺทสฺส ทเทยฺยาม สเจ ภนฺเต อายสฺมโต อานนฺทสฺส
คามวรํ กปฺเปยฺย คามวรมฺปิ มยํ อายสฺมโต อานนฺทสฺส
ทเทยฺยาม อปิจ ภนฺเต มยมฺปเนตํ ชานาม เนตํ อายสฺมโต
อานนฺทสฺส กปฺปตีติ อยํ เม ภนฺเต พาหิติกา รญฺญา มาคเธนผ
อชาตสตฺตุนา เวเทหิปุตฺเตน ฉตฺตนาฬิยา ปกฺขิปิตฺวา ปหิตา โสฬสสมา
อายาเมน อฏฺฐสมา วิตฺถาเรน ตํ ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท
ปฏิคฺคณฺหาตุ อนุกมฺปํ อุปาทายาติ ฯ อลํ มหาราช ปริปุณฺณํ
เม ติจีวรนฺติ ฯ

[๕๕๗] อยํ ภนฺเต อจิรวตี นที ทิฏฺฐา อายสฺมตา เจว
อานนฺเทน อเมฺหหิ จ ยถา ๑ อุปริ ปพฺพเต มหาเมโฆ อภิปฺปวุฏฺโฐ
โหติ อถายํ อจิรวตี นที อุภโต กุลฺลานิ ๒ สํวิสนฺทนฺตี
คจฺฉติ เอวเมว โข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท อิมาย พาหิติกาย
อตฺตโน ติจีวรํ กริสฺสติ ยํ ปน อายสฺมโต อานนฺทสฺส
ปุราณํ ติจีวรํ ตํ สพฺรหฺมจารีหิ สํวิภชิสฺสติ เอวายํ อมฺหากํ
ทกฺขิณา สํวิสนฺทนฺตี มญฺเญ คมิสฺสติ ปฏิคฺคณฺหาตุ ภนฺเต
อายสฺมา อานนฺโท พาหิติกนฺติ ฯ ปฏิคฺคเหสิ โข อายสฺมา
#๑ ยุ. ยทา ฯ ๒ ยุ. กูลานิ ฯ
อานนฺโท พาหิติกํ ฯ อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล อายสฺมนฺตํ
อานนฺทํ เอตทโวจ หนฺท จทานิ ๑ มยํ ภนฺเต อานนฺท คจฺฉาม
พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียาติ ฯ ยสฺสทานิ ตฺวํ มหาราช กาลํ
มญฺญสีติ ฯ อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล อายสฺมโต
อานนฺทสฺส ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา [๒] อุฏฺฐายาสนา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ
อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ

[๕๕๘] อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อจิรปกฺกนฺตสฺส [๓] ปเสนทิสฺส
โกสลสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา
อานนฺโท ยาวตโก อโหสิ รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน สทฺธึ
กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ ตญฺจ พาหิติกํ ภควโต
ปาทาสิ ฯ อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ลาภา ภิกฺขเว
รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส สุลทฺธํ ๓ ภิกฺขเว รญฺโญ ปเสนทิสฺส
โกสลสฺส ยํ ราชา ปเสนทิ โกสโล ลภติ อานนฺทํ ทสฺสนาย
ลภติ ปยิรุปาสนายาติ ฯ
อิทมโวจ ภควา อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ
อภินนฺทุนฺติ ฯ
พาหิติยสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ อฏฺฐมํ ฯ
____________
#๑ ยุ. หนฺท ว ทานิ ฯ ๒ ยุ. เอตฺถนฺตเร อนุโมทิตฺวาติ ทิสฺสติ ฯ
#๓ ยุ. เอตฺถนฺตเร รญฺโญติ ทิสฺสติ ฯ ๔ ยุ. สุลทฺธลาภา ฯ
ธมฺมเจติยสุตฺตํ

[๕๕๙] เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ
เมทฬุปํ นาม สกฺยานํ นิคโม ฯ เตน โข ปน สมเยน ราชา
ปเสนทิ โกสโล นครกํ ๑ อนุปฺปตฺโต โหติ เกนจิเทว กรณีเยน ฯ
อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ทีฆํ การายนํ อามนฺเตสิ โยเชหิ
สมฺม การายน ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ อุยฺยานภูมิยํ คจฺฉาม
สุภูมึ ทสฺสนายาติ ฯ เอวํ เทวาติ โข ทีโฆ การายโน รญฺโญ
ปเสนทิสฺส โกสลสฺส ปฏิสฺสุตฺวา ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ โยชาเปตฺวา
รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส ปฏิเวเทสิ ยุตฺตานิ โข เต
เทว ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสีติ ฯ

[๕๖๐] อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ภทฺรํ ยานํ อภิรูหิตฺวา
ภเทฺรหิ ภเทฺรหิ ยาเนหิ นครกมฺหา นิยฺยาสิ มหจฺจ-
ราชานุภาเวน เยน อาราโม เตน ปายาสิ ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ
ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อารามํ ปาวิสิ ฯ
อทฺทสา โข ราชา ปเสนทิ โกสโล อาราเม ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน
อนุวิจรมาโน รุกฺขมูลานิ ปาสาทิกานิ ปาสาทนียานิ
อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ
ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ ทิสฺวาน ภควนฺตํเยว อารพฺภ ปีติ อุทปาทิ
อิมานิ โข ตานิ รุกฺขมูลานิ ปาสาทิกานิ ปาสาทนียานิ อปฺป-
#๑ ยุ. นงฺครกํ ฯ
สทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิ-
สลฺลานสารุปฺปานิ ยตฺถ สุทํ มยนฺตํ ภควนฺตํ ปยิรุปาสาม
อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธนฺติ ฯ อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล
ทีฆํ การายนํ อามนฺเตสิ อิมานิ โข สมฺม การายน ตานิ
รุกฺขมูลานิ ปาสาทิกานิ ปาสาทนียานิ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ
วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ ยตฺถ สุทํ
มยนฺตํ ภควนฺตํ ปยิรุปาสาม อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ กหํ นุ โข
สมฺม การายน เอตรหิ โส ภควา วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ฯ
อตฺถิ มหาราช เมทฬุปํ นาม สกฺยานํ นิคโม ตตฺถ โส ภควา
เอตรหิ วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ฯ กีวทูโร ปน สมฺม
การายน นครกมฺหา เมทฬุปํ นาม สกฺยานํ นิคโม โหตีติ ฯ น
ทูเร มหาราช ตีณิ โยชนานิ สกฺกา ทิวสาวเสเสน คนฺตุนฺติ ฯ้
เตนหิ สมฺม การายน โยเชหิ ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ คมิสฺสาม
มยนฺตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธนฺติ ฯ เอวํ
เทวาติ โข ทีโฆ การายโน รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส ปฏิสฺสุตฺวา
ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ โยชาเปตฺวา รญฺโญ ปเสนทิสฺส
โกสลสฺส ปฏิเวเทสิ ยุตฺตานิ โข เต เทว ภทฺรานิ ภทฺรานิ
ยานานิ ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสีติ ฯ

[๕๖๑] อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ภทฺรํ ยานํ อภิรูหิตฺวา
ภเทฺรหิ ภเทฺรหิ ยาเนหิ นครกมฺหา เยน เมทฬุปํ นาม
สกฺยานํ นิคโม เตน ปายาสิ เตเนว ทิวสาวเสเสน เมทฬุปํ นาม
สกฺยานํ นิคมํ สมฺปาปุณิ เยน อาราโม เตน ปายาสิ ยาวติกา
ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว
อารามํ ปาวิสิ ฯ เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู อพฺโภกาเส
จงฺกมนฺติ ฯ อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล เยน เต ภิกฺขู
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ กหํ นุ โข
ภนฺเต เอตรหิ โส ภควา วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ทสฺสนกามา
หิ มยนฺตํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธนฺติ ฯ เอโส
มหาราช วิหาโร สํวุตทฺวาโร เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา
อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ อาโกฏฺเฏหิ
วิวริสฺสติ เต ภควา ทฺวารนฺติ ฯ อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล
ตตฺเถว ขคฺคญฺจ อุณฺหิสญฺจ ทีฆสฺส การายนสฺส ปาทาสิ ฯ
อถ โข ทีฆสฺส การายนสฺส เอตทโหสิ รหายติ โขทานิ
มหาราชา อิเธวทานิ มยา ฐาตพฺพนฺติ ฯ อถ โข ราชา ปเสนทิ
โกสโล เยน โส วิหาโร สํวุตทฺวาโร เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา
อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ
อาโกฏฺเฏสิ ฯ วิวริ ภควา ทฺวารํ ฯ อถ โข ราชา ปเสนทิ
โกสโล วิหารํ ปวิสิตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ๑
ภควโต ปาทานิ มุเขน จ ปริจุมฺพติ ปาณีหิ จ ปริสมฺพาหติ
นามญฺจ สาเวติ ราชาหํ ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ราชาหํ ภนฺเต
#๑ ยุ. ปติตฺวา ฯ
ปเสนทิ โกสโลติ ฯ กึ ปน ตฺวํ มหาราช อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน
อิมสฺมึ สรีเร เอวรูปํ ปรมนิปจฺจการํ ๑ กโรสิ มิตฺตูปหารํ
อุปทํเสสีติ ฯ

[๕๖๒] อตฺถิ โข เม ภนฺเต ภควติ ธมฺมนฺวโย โหติ
สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สุปฏิปนฺโน
ภควโต สาวกสงฺโฆติ ฯ อิธาหํ ภนฺเต ภควา ๒ ปสฺสามิ เอเก
สมณพฺราหฺมเณ ปริยนฺตกตํ พฺรหฺมจริยํ จรนฺเต ทสปิ วสฺสานิ
วีสมฺปิ วสฺสานิ ตึสมฺปิ วสฺสานิ จตฺตาฬีสมฺปิ วสฺสานิ ฯ เต
อปเรน สมเยน สุนฺหาตา สุวิลิตฺตา กปฺปิตเกสมสฺสู ปญฺจหิ กามคุเณหิ
สมปฺปิตา สมงฺคีภูตา ปริจาเรนฺติ ๓ ฯ อิธ ปนาหํ ภนฺเต(
ภิกฺขู ปสฺสามิ ยาวชีวํ อาปาณโกฏิกํ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ
จรนฺเต ฯ น โข ปนาหํ ภนฺเต อิโต พหิทฺธา อญฺญํ เอวํ
ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ สมนุปสฺสามิ ฯ อยมฺปิ โข เม ๓
ภนฺเต ภควติ ธมฺมนฺวโย โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา สฺวากฺขาโต
ภควตา ธมฺโม สุปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆติ ฯ