[๕๑๓] อทฺทสา โข มํ ราชกุมาร อุปโก อาชีวโก อนฺตรา
จ คยํ อนฺตรา จ โพธึ อทฺธานมคฺคํ ปฏิปนฺนํ ทิสฺวาน มํ
เอตทโวจ วิปฺปสนฺนานิ โข เต อาวุโส อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ
ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต กํสิ ตฺวํ อาวุโส อุทฺทิสฺส ปพฺพชิโต
โก วา เต สตฺถา กสฺส ๒ วา ธมฺมํ โรเจสีติ ฯ เอวํ วุตฺเต
อหํ ราชกุมาร อุปกํ อาชีวกํ คาถาหิ อชฺฌภาสึ
สพฺพาภิภู สพฺพวิทูหมสฺมิ
สพฺเพสุ ธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต
สพฺพญฺชโห ตณฺหกฺขเย วิมุตฺโต
สยํ อภิญฺญาย กมุทฺทิเสยฺยํ
#๑ ยุ. ปกฺกามึ ฯ ๒ ยุ. กสฺส วา ตฺวํ ฯ
น เม อาจริโย อตฺถิ สทิโส เม น วิชฺชติ
สเทวกสฺมิ โลกสฺมึ นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล
อหํ หิ อรหา โลเก อหํ สตฺถา อนุตฺตโร
เอโกมฺหิ สมฺมาสมฺพุทฺโธ สีติภูโตมฺหิ ๑ นิพฺพุโต
ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตตุํ คจฺฉามิ กาสินํ ปุรํ
อนฺธภูตสฺมิ โลกสฺมึ อาหญฺญึ ๒ อมตทุนฺทุภินฺติ ฯ
ยถา โข ตฺวํ อาวุโส ปฏิชานาสิ อรหาสิ อนนฺตชิโนติ ฯ
มาทิสา เว ชินา โหนฺติ เย ปตฺตา อาสวกฺขยํ
ชิตา เม ปาปกา ธมฺมา ตสฺมาหํ อุปกา ชิโนติ ฯ
เอวํ วุตฺเต ราชกุมาร อุปโก อาชีวโก หุเวยฺยาวุโสติ วตฺวา
สีสํ อุกฺกํสิตฺวา ๓ ชิวฺหํ นิลฺลาเฬตฺวา ๔ อุมฺมคฺคํ คเหตฺวา ปกฺกามิ ฯ

[๕๑๔] อถ ขฺวาหํ อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน พาราณสี
อิสิปตนํ มิคทาโย เยน ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมึ ฯ
อทฺทสํสุ โข มํ ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ
ทิสฺวาน อญฺญมญฺญํ กติกํ สณฺฐเปสุํ อยํ อาวุโส สมโณ
โคตโม อาคจฺฉติ พาหุลฺลิโก ปธานวิพฺภนฺโต อาวตฺโต พาหุลฺลาย
โส เนว อภิวาเทตพฺโพ น ปจฺจุฏฺฐาตพฺโพ นาสฺส ปตฺตจีวรํ
ปฏิคฺคเหตพฺพํ อปิจ โข อาสนํ ฐเปตพฺพํ สเจ อากงฺขติ ๕
นิสีทิสฺสตีติ ฯ ยถา ยถา โข อหํ ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิเย
#๑ ยุ. สีติภูโตสฺมิ ฯ ๒ ยุ. อาหญฺฉํ ฯ ๓ สี. โอกปฺเปตฺวา ฯ ยุ. โอกมฺเปตฺวา ฯ
#๔ ปททฺวยํ สีหฬโปตฺถเก นตฺถิ ฯ ๕ ยุ. อากงฺขิสฺสติ ฯ
ภิกฺขู อุปสงฺกมึ ตถา ตถา ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู นาสกฺขึสุ สกาย
กติกาย สณฺฐาตุํ อปฺเปกจฺเจ มํ ปจฺจุคฺคนฺตฺวา ปตฺตจีวรํ ปฏิคฺคเหสุํ
อปฺเปกจฺเจ อาสนํ ปญฺญาเปสุํ อปฺเปกจฺเจ ปาโททกํ
อุปฏฺฐเปสุํ อปิจ โข มํ นาเมน จ อาวุโสวาเทน จ สมุทาจรนฺติ ฯ
เอวํ วุตฺเต อหํ ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู เอตทโวจํ
มา ภิกฺขเว ตถาคตํ นาเมน จ อาวุโสวาเทน จ สมุทาจริตฺถ
อรหํ ภิกฺขเว ตถาคโต สมฺมาสมฺพุทฺโธ โอทหถ ภิกฺขเว โสตํ
อมตมธิคตํ อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ เทเสมิ ยถานุสิฏฺฐํ ตถา
ปฏิปชฺชมานา นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา
อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ ฯ เอวํ วุตฺเต
ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู มํ เอตทโวจุํ ตายปิ โข ตฺวํ
อาวุโส โคตม อิริยาย ตาย ปฏิปทาย ตาย ทุกฺกรการิกาย น
อชฺฌคมา อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ กึ ปน
ตฺวํ เอตรหิ พาหุลฺลิโก ปธานวิพฺภนฺโต อาวตฺโต พาหุลฺลาย
อธิคมิสฺสสิ อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสนฺติ ฯ
เอวํ วุตฺเต อหํ ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู เอตทโวจํ น
ภิกฺขเว ตถาคโต พาหุลฺลิโก ปธานวิพฺภนฺโต ๑ อาวตฺโต พาหุลฺลาย
อรหํ ภิกฺขเว ตถาคโต สมฺมาสมฺพุทฺโธ โอทหถ ภิกฺขเว โสตํ
อมตมธิคตํ อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ เทเสมิ ยถานุสิฏฺฐํ ตถา
#๑ ยุ. น ปธานวิพฺภนฺโต น อาวตฺโต พาหุลฺลาย ฯ
ปฏิปชฺชมานา นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา
อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ ฯ ทุติยมฺปิ
โข ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู มํ เอตทโวจุํ ตายปิ โข
ตฺวํ อาวุโส โคตม อิริยาย ตาย ปฏิปทาย ตาย ทุกฺกรการิกาย
น อชฺฌคมา อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ กึ
ปน ตฺวํ เอตรหิ พาหุลฺลิโก ปธานวิพฺภนฺโต อาวตฺโต พาหุลฺลายh
อธิคมิสฺสสิ อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสนฺติ ฯ
ทุติยมฺปิ โข อหํ ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู เอตทโวจํ น
ภิกฺขเว ตถาคโต พาหุลฺลิโก ปธานวิพฺภนฺโต อาวตฺโต พาหุลฺลาย
อรหํ ภิกฺขเว ตถาคโต สมฺมาสมฺพุทฺโธ โอทหถ ภิกฺขเว โสตํ
อมตมธิคตํ อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ เทเสมิ ยถานุสิฏฺฐํ ตถา
ปฏิปชฺชมานา นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา
อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ ฯ ตติยมฺปิ
โข ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู มํ เอตทโวจุํ ตายปิ โข
ตฺวํ อาวุโส ๑ อิริยาย ตาย ปฏิปทาย ตาย ทุกฺกรการิกาย น
อชฺฌคมา อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ กึ ปน
ตฺวํ เอตรหิ พาหุลฺลิโก ปธานวิพฺภนฺโต อาวตฺโต พาหุลฺลาย อธิคมิสฺสสิ
อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสนฺติ ฯ เอวํ
#๑ ยุ. อาวุโส โคตม ฯ
วุตฺเต อหํ ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู เอตทโวจํ อภิชานาถ
เม โน ตุเมฺห ภิกฺขเว อิโต ปุพฺเพ เอวรูปํ ภาสิตเมตนฺติ ฯ
โน เหตํ ภนฺเต ฯ อรหํ ภิกฺขเว ตถาคโต สมฺมาสมฺพุทฺโธ
โอทหถ ภิกฺขเว โสตํ อมตมธิคตํ อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ
เทเสมิ ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมานา นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย
กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ
พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ ฯ อสกฺขึ โข อหํ ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิเย
ภิกฺขู สญฺญาเปตุํ ฯ เทฺวปิ สุทํ ราชกุมาร ภิกฺขู โอวทามิ ฯ
ตโย ภิกฺขู ปิณฺฑาย จรนฺติ ฯ ยํ ตโย ภิกฺขู ปิณฺฑาย จริตฺวา
อาหรนฺติ เตน ฉพฺพคฺคา ยาเปม ฯ ตโยปิ สุทํ ราชกุมาร ภิกฺขู
โอวทามิ ฯ [๑] เทฺว ภิกฺขู ปิณฺฑาย จริตฺวา อาหรนฺติ เตน ฉพฺพคฺคา ๒
ยาเปม ฯ อถ โข ราชกุมาร ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู มยา เอวํ
โอวทิยมานา เอวํ อนุสาสิยมานา นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา
สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช
วิหรึสูติ ฯ

[๕๑๕] เอวํ วุตฺเต โพธิ ราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ
กีวจิเรน นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสฺสตฺถาย
กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ
#๑ ยุ. เอตฺถนฺตเร เทฺว ภิกฺขู ปิณฺฑาย จรนฺติ, ยนฺติ ทิสฺสนฺติ ฯ
#๒ ยุ. ฉพฺพคฺโค ฯ
พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาติ ฯ เตนหิ ราชกุมาร ตํเยเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ
ยถา เต ขเมยฺย ตถา ตํ พฺยากเรยฺยาสิ ตํ
กึ มญฺญสิ ราชกุมาร กุสโล ตฺวํ หตฺถารูเฬฺห องฺกุสคเณฺห ๑
สิปฺเปติ ฯ เอวํ ภนฺเต กุสโล อหํ หตฺถารูเฬฺห ๒ องฺกุสคเณฺห
สิปฺเปติ ฯ

[๕๑๖] ตํ กึ มญฺญสิ ราชกุมาร อิธ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย
โพธิ ราชกุมาโร หตฺถารูฬฺหํ องฺกุสคณฺหํ สิปฺปํ ชานาติ ตสฺสาหํ
สนฺติเก หตฺถารูฬฺหํ องฺกุสคณฺหํ สิปฺปํ สิกฺขิสฺสามีติ ฯ โส จสฺส
อสทฺโธ ยาวตฺตกํ สทฺเธน ปตฺตพฺพํ ตํ น สมฺปาปุเณยฺย ฯ โส
จสฺส พหฺวาพาโธ ๓ ยาวตฺตกํ อปฺปาพาเธน ปตฺตพฺพํ ตํ น สมฺปาปุเณยฺย ฯ
โส จสฺส สโฐ มายาวี ยาวตฺตกํ ๓ อสเฐน อมายาวินา
ปตฺตพฺพํ ตํ น สมฺปาปุเณยฺย ฯ โส จสฺส กุสีโต ยาวตฺตกํ
อารทฺธวิริเยน ปตฺตพฺพํ ตํ น สมฺปาปุเณยฺย ฯ โส จสฺส
ทุปฺปญฺโญ ยาวตฺตกํ ปญฺญวตา ๕ ปตฺตพฺพํ ตํ น สมฺปาปุเณยฺย ฯ
ตํ กึ มญฺญสิ ราชกุมาร อปิ นุ โส ปุริโส ตว สนฺติเก
หตฺถารูฬฺหํ องฺกุสคณฺหํ สิปฺปํ สิกฺเขยฺยาติ ฯ เอกเมเกนาปิ ภนฺเต
องฺเคน สมนฺนาคโต โส ปุริโส น มม สนฺติเก หตฺถารูฬฺหํ๔
องฺกุสคณฺหํ สิปฺปํ สิกฺเขยฺย โก ปน วาโท ปญฺจหงฺเคหีติ ฯ

[๕๑๗] ตํ กึ มญฺญสิ ราชกุมาร อิธ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย
#๑ ยุ. องฺกุสคเยฺห ฯ ๒ ยุ. หตฺถารูเยฺห องฺกุสคเยฺห ฯ ๓ ยุ. พวหาพาโธ ฯ
#๔ ยุ. สพฺพตฺถ ยาวตกนฺติ ทิสฺสติ ฯ ๕ ยุ. ปญฺญาวตา ฯ.
โพธิ ราชกุมาโร หตฺถารูฬฺหํ องฺกุสคณฺหํ สิปฺปํ ชานาติ ตสฺสาหํ
สนฺติเก หตฺถารูฬฺหํ องฺกุสคณฺหํ สิปฺปํ สิกฺขิสฺสามีติ ฯ โส จสฺส
สทฺโธ ยาวตฺตกํ สทฺเธน ปตฺตพฺพํ ตํ สมฺปาปุเณยฺย ฯ โส จสฺส
อปฺปาพาโธ ยาวตฺตกํ อปฺปาพาเธน ปตฺตพฺพํ ตํ สมฺปาปุเณยฺย ฯ
โส จสฺส อสโฐ อมายาวี ยาวตฺตกํ อสเฐน อมายาวินา ปตฺตพฺพํ
ตํ สมฺปาปุเณยฺย ฯ โส จสฺส อารทฺธวิริโย ยาวตฺตกํ อารทฺธวิริเยน
ปตฺตพฺพํ ตํ สมฺปาปุเณยฺย ฯ โส จสฺส ปญฺญวา ๑ ยาวตฺตกํ
ปญฺญวตา ปตฺตพฺพํ ตํ สมฺปาปุเณยฺย ฯ ตํ กึ มญฺญสิ ราชกุมาร
อปิ นุ โส ปุริโส ตว สนฺติเก หตฺถารูฬฺหํ องฺกุสคณฺหํ
สิปฺปํ สิกฺเขยฺยาติ ฯ เอกเมเกนปิ ภนฺเต องฺเคน สมนฺนาคโต
โส ปุริโส มม สนฺติเก หตฺถารูฬฺหํ องฺกุสคณฺหํ สิปฺปํ สิกฺเขยฺย
โก ปน วาโท ปญฺจหงฺเคหีติ ฯ

[๕๑๘] เอวเมว โข ราชกุมาร ปญฺจิมานิ ปธานิยงฺคานิ ฯ
กตมานิ ปญฺจ ฯ อิธ ราชกุมาร ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ สทฺทหติ
ตถาคตสฺส โพธึ อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ
วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ
สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควาติ ฯ อปฺปาพาโธ โหติ
อปฺปาตงฺโก สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย
นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย ฯ อสโฐ โหติ อมายาวี
ยถาภูตํ อตฺตานํ อาวิกตฺตา ๒ สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ ฯ
#๑ ยุ. ปญฺญาวา ฯ ๒ ยุ. อาวิกตฺวา ฯ
จารีสุ ฯ อารทฺธวิริโย โหติ ๑ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ
ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ
ธมฺเมสุ ฯ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต
อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา ฯ อิมานิ โข ราชกุมาร
ปญฺจ ปธานิยงฺคานิ ฯ อิเมหิ [๒] ราชกุมาร ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ
สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสฺสตฺถาย
กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ
พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย สตฺต วสฺสานิ ฯ ติฏฺฐนฺตุ ราชกุมาร สตฺต
วสฺสานิ ฯ อิเมหิ ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ
ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว
อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย
ฉ วสฺสานิ … ปญฺจ วสฺสานิ … จตฺตาริ วสฺสานิ … ตีณิ วสฺสานิ …
เทฺว วสฺสานิ … เอกํ วสฺสํ ฯ ติฏฺฐตุ ราชกุมาร เอกํ วสฺสํ ฯ
อิเมหิ ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ
ลภมาโน ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ
ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ
อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย สตฺต มาสานิ ฯ
ติฏฺฐนฺตุ ราชกุมาร สตฺต มาสานิ ฯ อิเมหิ ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ
#๑ ยุ. วิหรติ ฯ ๒ ยุ. เอตฺถนฺตเร โขติ สทฺโท ทิสฺสติ ฯ
สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสสตฺถาย กุลปุตฺตา
สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช
วิหเรยฺย ฉ มาสานิ … ปญฺจ มาสานิ … จตฺตาริ มาสานิ …
ตีณิ มาสานิ … เทฺว มาสานิ … มาสํ ๑ … อฑฺฒมาสํ ฯ ติฏฺฐตุ
ราชกุมาร อฑฺฒมาโส ฯ อิเมหิ ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ สมนฺนาคโต
ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว
อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย
สตฺต รตฺตินฺทิวานิ ฯ ติฏฺฐนฺติ ราชกุมาร สตฺต รตฺตินฺทิวานิ ฯ
อิเมหิ ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ
ลภมาโน ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ
ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ
อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย ฉ รตฺตินฺทิวานิ …
ปญฺจ รตฺตินฺทิวานิ … จตฺตาริ รตฺตินฺทิวานิ … ตีณิ รตฺตินฺทิวานิ …
เทฺว รตฺตินฺทิวานิ … เอกํ รตฺตินฺทิวํ ฯ ติฏฺฐตุ ราชกุมาร เอโก
รตฺตินฺทิโว ฯ อิเมหิ ปญฺจหิ ปธานิยงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ
ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน สายมนุสิฏฺโฐ ปาโต วิเสสํ อธิคมิสฺสติ
ปาตมนุสิฏฺโฐ สายํ วิเสสํ อธิคมิสฺสตีติ ฯ เอวํ วุตฺเต
โพธิ ราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ อโห พุทฺโธ อโห ธมฺโม
#๑ ยุ. เอกํ มาสํ ฯ
อโห ธมฺมสฺส สฺวากฺขาตตา ยตฺร หิ นาม สายมนุสิฏฺโฐ ปาโต
วิเสสํ อธิคมิสฺสติ ปาตมนุสิฏฺโฐ สายํ วิเสสํ อธิคมิสฺสตีติ ฯ

[๕๑๙] เอวํ วุตฺเต สญฺชิกาปุตฺโต มาณโว โพธึ ราชกุมารํ
เอตทโวจ เอวเมว ปนายํ ภวํ โพธิ อโห พุทฺโธ อโห ธมฺโม
อโห ธมฺมสฺส สฺวากฺขาตตาติ ปเวเทติ ๑ อถ จ ปน ภวํ ๒ น ตํ
ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉติ ๓ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจาติ ฯ

[๕๒๐] มา เหวํ สมฺม สญฺชิกาปุตฺต อวจ มา เหวํ สมฺม
สญฺชิกาปุตฺต อวจ สมฺมุขา เม ตํ [๔] สญฺชิกาปุตฺต อยฺยาย สุตํ
สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ เอกมิทํ สมฺม สญฺชิกาปุตฺต สมยํ ภควา
โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม อถ โข เม อยฺยา กุจฺฉิมตี ๕
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เม อยฺยา ภควนฺตํ
เอตทโวจ โย เม อยํ ภนฺเต กุจฺฉิคโต กุมารโก วา กุมาริกา
วา โส ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉติ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ อุปาสกํ
นํ ๖ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณงฺคตนฺติ เอกมิทํ
สมฺม สญฺชิกาปุตฺต สมยํ ภควา อิเธว ภคฺเคสุ วิหรติ สสสุมารคิเร
เภสกฬาวเน มิคทาเย อถ โข มํ ธาตี องฺเกน ปายิตฺวา ๗
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ เอกมนฺตํ ฐิตา โข [๘] ธาตี ภควนฺตํ เอตทโวจ
#๑ ยุ. วเทติ ฯ ๒ ยุ. ภวนฺติ นตฺถิ ฯ ๓ ยุ. คจฺฉามิ ฯ
#๔ ยุ. เอตฺถนฺตเร สมฺมาติ ทิสฺสติ ฯ ๕ ยุ. กุจฺฉิวตี ฯ ๖ ยุ. ตํ ฯ
#๗ สี. วาหิตฺวา ฯ ๘ ยุ. มม ฯ
อยํ ภนฺเต โพธิ ราชกุมาโร ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉติ ธมฺมญฺจ
ภิกฺขุสงฺฆญฺจ อุปาสกํ นํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ
สรณงฺคตนฺติ เอสาหํ สมฺม สญฺชิกาปุตฺต ตติยมฺปิ ภควนฺตํ
สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ
อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณงฺคตนฺติ ฯ
โพธิราชกุมารสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปญฺจมํ ฯ
______________
องฺคุลิมาลสุตฺตํ

[๕๒๑] เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน
รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส วิชิเต โจโร องฺคุลิมาโล นาม
โหติ ลุทฺโท โลหิตปาณี หตปหเต นิวิฏฺโฐ อทยาปนฺโน ปาณภูเตสุ ฯ
เตน คามาปิ อคามา กตา นิคมาปิ อนิคมา กตา
ชนปทาปิ อชนปทา กตา ฯ โส มนุสฺเส วธิตฺวา วธิตฺวา
องฺคุลีนํ มาลํ ธาเรติ ฯ อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย
จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เสนาสนํ สํสาเมตฺวา
ปตฺตจีวรํ อาทาย เยน โจโร องฺคุลิมาโล เตนทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชิ ฯ
อทฺทสํสุ ๑ โข โคปาลกา ปสุปาลกา กสฺสกา ปธาวิโน
ภควนฺตํ เยน โจโร องฺคุลิมาโล เตนทฺธานมคฺคปฏิปนฺนํ ทิสฺวาน
ภควนฺตํ เอตทโวจุํ มา สมณ เอตํ มคฺคํ ปฏิปชฺชิ เอตสฺมึ
สมณ มคฺเค โจโร องฺคุลิมาโล นาม ลุทฺโท โลหิตปาณี
หตปหเต นิวิฏฺโฐ อทยาปนฺโน ปาณภูเตสุ เตน คามาปิ อคามา
กตา นิคมาปิ อนิคมา กตา ชนปทาปิ อชนปทา กตา โส
มนุสฺเส วธิตฺวา วธิตฺวา องฺคุลีนํ มาลํ ธาเรติ เอตญฺหิ สมณ
มคฺคํ ทสปิ ปุริสา วีสมฺปิ ปุริสา ตึสมฺปิ ปุริสา จตฺตาฬีสมฺปิ
#๑ ยุ. อทฺทสาสุํ ฯ
ปุริสา สงฺคริตฺวา ๑ สงฺคริตฺวา ปฏิปชฺชนฺติ เตปิ โจรสฺส องฺคุลิมาลสฺส
หตฺถตฺถํ คจฺฉนฺตีติ ฯ เอวํ วุตฺเต ภควา ตุณฺหีภูโต
อคมาสิ ฯ

[๕๒๒] ทุติยมฺปิ โข โคปาลกา ปสุปาลกา กสฺสกา ปธาวิโน
ภควนฺตํ เอตทโวจุํ มา สมณ เอตํ มคฺคํ ปฏิปชฺชิ เอตสฺมึ
สมณ มคฺเค โจโร องฺคุลิมาโล นาม ลุทฺโท โลหิตปาณี
หตปหเต นิวิฏฺโฐ อทยาปนฺโน ปาณภูเตสุ เตน คามาปิ อคามา
กตา นิคมาปิ อนิคมา กตา ชนปทาปิ อชนปทา กตา โส มนุสฺเส
วธิตฺวา วธิตฺวา องฺคุลีนํ มาลํ ธาเรติ เอตญฺหิ สมณ มคฺคํ
ทสปิ ปุริสา วีสมฺปิ ปุริสา ตึสมฺปิ ปุริสา จตฺตาฬีสมฺปิ ปุริสา
สงฺคริตฺวา สงฺคริตฺวา ปฏิปชฺชนฺติ เตปิ โจรสฺส องฺคุลิมาลสฺส
หตฺถตฺถํ คจฺฉนฺตีติ ฯ อถ ๒ โข ภควา ตุณฺหีภูโต อคมาสิ ฯ