[๓๒๓] ปุน จปรํ ภนฺเต ภควา ปวิวิตฺโต ปวิเวกสฺส จ
วณฺณวาที ยมฺปิ ภนฺเต ภควา ปวิวิตฺโต ปวิเวกสฺส จ
วณฺณวาที อิมํ โข อหํ ภนฺเต ภควติ ปญฺจมํ ธมฺมํ สมนุปสฺสามิ
เยน ภควนฺตํ สาวกา สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ
ปูเชนฺติ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ ฯ อิเม โข อหํ
ภนฺเต ภควติ ปญฺจ ธมฺเม สมนุปสฺสามิ เยหิ ภควนฺตํ สาวกา
สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา
อุปนิสฺสาย วิหรนฺตีติ ฯ
[๓๒๔] อปฺปาหาโร สมโณ โคตโม อปฺปาหารตาย จ
วณฺณวาทีติ อิติ เจ มํ อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ
มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ สนฺติ
โข ปน เม อุทายิ สาวกา โกสกาหาราปิ อทฺธโกสกาหาราปิ ๑
เวลุวาหาราปิ อทฺธเวลุวาหาราปิ ๒ อหํ โข ปนุทายิ อปฺเปกทา
อิมินา ปตฺเตน สมติตฺติกมฺปิ ภุญฺชามิ ภิยฺโยปิ ภุญฺชามิ ฯ
อปฺปาหาโร สมโณ โคตโม อปฺปาหารตาย จ วณฺณวาทีติ
อิติ เจ มํ อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ เย เต อุทายิ มม
สาวกา โกสกาหาราปิ อทฺธโกสกาหาราปิ เวลุวาหาราปิ
อทฺธเวลุวาหาราปิ น มนฺเต อิมินา ธมฺเมน สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ
มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ ฯ
[๓๒๕] สนฺตุฏฺโฐ สมโณ โคตโม อิตรีตเรน จีวเรน
อิตรีตรจีวรสนฺตุฏฺฐิยา
#๑-๒ ยุ. อฑฺฒ… ฯ
จ วณฺณวาทีติ อิติ เจ มํ อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ
ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ
สนฺติ โข ปน เม อุทายิ สาวกา ปํสุกูลิกา ลูขจีวรธรา เต
สุสานา วา สงฺการกุฏา วา ปาปณิกา วา นนฺตกานิ อุจฺจินิตฺวา
สงฺฆาฏึ กริตฺวา ธาเรนฺติ อหํ โข ปนุทายิ อปฺเปกทา คหปตานิ
จีวรานิ ธาเรมิ ทฬฺหานิ สุตฺตลูขานิ ๑ อลาวุโลมสานิ สนฺตุฏฺโฐ
สมโณ โคตโม อิตรีตเรน จีวเรน อิตรีตรจีวรสนฺตุฏฺฐิยา จ
วณฺณวาทีติ อิติ เจ มํ อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ
มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ เย
เต อุทายิ มม สาวกา ปํสุกูลิกา ลูขจีวรธรา เต สุสานา วา
สงฺการกุฏา วา ปาปณิกา วา นนฺตกานิ อุจฺจินิตฺวา สงฺฆาฏึ
กริตฺวา ธาเรนฺติ น มนฺเต อิมินา ธมฺเมน สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ
มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ ฯ
[๓๒๖] สนฺตุฏฺโฐ สมโณ โคตโม อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน
อิตรีตรปิณฺฑปาตสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาทีติ อิติ เจ มํ อุทายิ
สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา
อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ สนฺติ โข ปน เม อุทายิ สาวกา ปิณฺฑปาติกา
สปทานจาริโน อุจฺจาปเก ๒ วตฺเต รตา เต อนฺตรฆรํ
ปวิฏฺฐา สมานา อาสเนนปิ นิมนฺติยมานา น สาทิยนฺติ อหํ
โข ปนุทายิ อปฺเปกทา นิมนฺตเนปิ ภุญฺชามิ สาลีนํ โอทนํ
#๑ ยุ. ยตฺถ ลูขานิ ฯ ๒ ยุ. อุจฺเจปเก วเต ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
วิจิตกาฬกํ อเนกสูปํ อเนกพฺยญฺชนํ สนฺตุฏฺโฐ สมโณ โคตโม
อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน อิตรีตรปิณฺฑปาตสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาทีติ
อิติ เจ มํ อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ
ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ เย เต อุทายิ
มม สาวกา ปิณฺฑปาติกา สปทานจาริโน อุจฺจาปเก วตฺเต รตา
เต อนฺตรฆรํ ปวิฏฺฐา สมานา อาสเนนปิ นิมนฺติยมานา น สาทิยนฺติ
น มนฺเต อิมินา ธมฺเมน สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ ฯ
[๓๒๗] สนฺตุฏฺโฐ สมโณ โคตโม อิตรีตเรน เสนาสเนน
อิตรีตรเสนาสนสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาทีติ อิติ เจ มํ อุทายิ
สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา
อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ สนฺติ โข ปน เม อุทายิ สาวกา รุกฺขมูลิกา
อพฺโภกาสิกา เต อฏฺฐ มาเส ฉนฺนํ น อุเปนฺติ อหํ โข ปนุทายิ
อปฺเปกทา กูฏาคาเรสุปิ วิหรามิ อุลฺลิตฺตาวลิตฺเตสุ นิวาเตสุ
ผุสิตคฺคเฬสุ ปิหิตวาตปาเนสุ สนฺตุฏฺโฐ สมโณ โคตโม อิตรีตเรน
เสนาสเนน อิตรีตรเสนาสนสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาทีติ อิติ เจ มํ
อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา
ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ เย เต อุทายิ มม สาวกา
รุกฺขมูลิกา อพฺโภกาสิกา เต ๑ อฏฺฐ มาเส ฉนฺนํ น อุเปนฺติ
น มนฺเต อิมินา ธมฺเมน สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ
#๑ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ ฯ
[๓๒๘] ปวิวิตฺโต สมโณ โคตโม ปวิเวกสฺส จ วณฺณวาทีติ
อิติ เจ มํ อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ สนฺติ โข ปน เมถ
อุทายิ สาวกา อารญฺญกา ปนฺตานิ เสนาสนานิ ๑ อรญฺญวนปตฺถานิ [๒]
อชฺโฌคเหตฺวา วิหรนฺติ เต อนฺวฑฺฒมาสํ สงฺฆมชฺเฌ โอสรนฺติ
ปาติโมกฺขุทฺเทสาย อหํ โข ปนุทายิ อปฺเปกทา อากิณฺโณ
วิหรามิ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ๓
ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ ปวิวิตฺโต สมโณ โคตโม
ปวิเวกสฺส จ วณฺณวาทีติ อิติ เจ มํ อุทายิ สาวกา สกฺกเรยฺยุํ
ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ
เย เต อุทายิ มม สาวกา อารญฺญกา ปนฺตานิ เสนาสนานิ
อรญฺญวนปตฺถานิ [๔] อชฺโฌคเหตฺวา วิหรนฺติ เต อนฺวฑฺฒมาสํ
สงฺฆมชฺเฌ โอสรนฺติ ปาติโมกฺขุทฺเทสาย น มนฺเต อิมินา
ธมฺเมน สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา
อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ ฯ อิติ โข อุทายิ น มํ ๕ สาวกา อิเมหิ
ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ สกฺกตฺวา
ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ ฯ
[๓๒๙] อตฺถิ โข อุทายิ อญฺเญ จ ปญฺจ ธมฺมา เยหิ
ปญฺจหิ ธมฺเมหิ มม สาวกา สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ
#๑ ยุ. ปนฺตเสนาสนา ฯ ๒-๔ ยุ. เอตฺถนฺตเร ปนฺตานิ เสนาสนานีติ ทิสฺสติ ฯ
#๓ ยุ. รญฺโญ ฯ ๕ ยุ. มมํ ฯ
ปูเชนฺติ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ กตเม ปญฺจ
อิธุทายิ มม สาวกา อธิสีเล สมฺภาเวนฺติ สีลวา สมโณ โคตโม
ปรเมน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโตติ ฯ ยมุทายิ ๑ มม สาวกา
อธิสีเล สมฺภาเวนฺติ สีลวา สมโณ โคตโม ปรเมน สีลกฺขนฺเธน
สมนฺนาคโตติ ฯ อยํ โข อุทายิ ปฐโม ธมฺโม เยน
มม สาวกา สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ สกฺกตฺวา
ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ ฯ
[๓๓๐] ปุน จปรํ อุทายิ มม สาวกา อภิกฺกนฺเต
ญาณทสฺสเน สมฺภาเวนฺติ ชานํเยวาห สมโณ โคตโม ชานามีติ
ปสฺสํเยวาห สมโณ โคตโม ปสฺสามีติ อภิญฺญาย สมโณ
โคตโม ธมฺมํ เทเสติ โน อนภิญฺญาย สนิทานํ สมโณ
โคตโม ธมฺมํ เทเสติ โน อนิทานํ สปฺปาฏิหาริยํ สมโณ
โคตโม ธมฺมํ เทเสติ โน อปฺปาฏิหาริยนฺติ ฯ ยมุทายิ ๒ มม
สาวกา อภิกฺกนฺเต ญาณทสฺสเน สมฺภาเวนฺติ ชานํเยวาห สมโณ
โคตโม ชานามีติ ปสฺสํเยวาห สมโณ โคตโม ปสฺสามีติ
อภิญฺญาย สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ โน อนภิญฺญาย
สนิทานํ สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ โน อนิทานํ สปฺปาฏิหาริยํ
สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ โน อปฺปาฏิหาริยนฺติ ฯ อยํ โข
อุทายิ ทุติโย ธมฺโม เยน มม สาวกา สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ
มาเนนฺติ ปูเชนฺติ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ ฯ
#๑-๒ ยุ. ยํ ปนุทายิ ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ
[๓๓๑] ปุน จปรํ อุทายิ มม สาวกา อธิปญฺญาย สมฺภาเวนฺติ
ปญฺญวา สมโณ โคตโม ปรเมน ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต
ตํ วต อนาคตํ วา วาทปถํ น ทกฺขติ อุปฺปนฺนํ วา ปรปฺปวาทํ
น สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคหิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ ตํ
กึ มญฺญสิ อุทายิ อปิ นุ เม สาวกา เอวํ ชานนฺตา เอวํ
ปสฺสนฺตา อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตยฺยุนฺติ ฯ โน เหตํ ภนฺเต ฯ
น โข ปนาหํ อุทายิ สาวเกสุ อนุสาสนึ ปจฺจาสึสามิ อญฺญทตฺถุํ
มมํเยว สาวกา อนุสาสนึ ปจฺจาสึสนฺติ ฯ ยมุทายิ มม สาวกา
อธิปญฺญาย สมฺภาเวนฺติ ปญฺญวา สมโณ โคตโม ปรเมน
ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต ตํ วต ๑ อนาคตํ วา วาทปถํ
น ทกฺขติ อุปฺปนฺนํ วา ปรปฺปวาทํ น สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ
นิคฺคหิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ อยํ โข อุทายิ ตติโย ธมฺโม
เยน มม สาวกา สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ
สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ ฯ
[๓๓๒] ปุน จปรํ อุทายิ มม สาวกา เยน ทุกฺเขน
ทุกฺโขติณฺณา ทุกฺขปเรตา เต มํ อุปสงฺกมิตฺวา ทุกฺขํ อริยสจฺจํ
ปุจฺฉนฺติ เตสาหํ ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรมิ เตสาหํ
จิตฺตํ อาราเธมิ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน เต มํ อุปสงฺกมิตฺวา
ทุกฺขสมุทยํ … ทุกฺขนิโรธํ … ทุกฺขนิโรธคามินึ ปฏิปทํ อริยสจฺจํ
ปุจฺฉนฺติ เตสาหํ ทุกฺขนิโรธคามินึ ปฏิปทํ อริยสจฺจํ ปุฏฺโฐ
#๑ ยุ. วตสทฺโท นตฺถิ ฯ
พฺยากโรมิ เตสาหํ จิตฺตํ อาราเธมิ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน ฯ
ยมุทายิ มม สาวกา เยน ทุกฺเขน ทุกฺโขติณฺณา ทุกฺขปเรตา
เต มํ อุปสงฺกมิตฺวา ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ปุจฺฉนฺติ เตสาหํ ทุกฺขํ
อริยสจฺจํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรมิ เตสาหํ จิตฺตํ อาราเธมิ ปญฺหสฺส
เวยฺยากรเณน เต มํ อุปสงฺกมิตฺวา ทุกฺขสมุทยํ … ทุกฺขนิโรธํ …
ทุกฺขนิโรธคามินึ ปฏิปทํ อริยสจฺจํ ปุจฺฉนฺติ เตสาหํ ทุกฺขนิโรธคามินึ
ปฏิปทํ อริยสจฺจํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรมิ เตสาหํ จิตฺตํ
อาราเธมิ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน ฯ อยํ โข อุทายิ จตุตฺโถ
ธมฺโม เยน มม สาวกา สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ
ปูเชนฺติ สกฺกตฺวา ครุกตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ ฯ