[๒๘๓] เสยฺยถาปิ มาคณฺฑิย กุฏฺฐี ปุริโส อรุคตฺโต ปกฺกคตฺโต
กิมีหิ ขชฺชมาโน นเขหิ วณมุขานิ วิปฺปตจฺฉมาโน องฺคารกาสุยา
กายํ ปริตาเปยฺย ตสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา
ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ อุปฏฺฐเปยฺยุํ ตสฺส โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต
เภสชฺชํ กเรยฺย โส [๑] เภสชฺชํ อาคมฺม กุฏฺเฐหิ ปริมุจฺเจยฺย
อโรโค อสฺส สุขี เสรี สยํวสี เยนกามงฺคโม ฯ โส อญฺญํ กุฏฺฐึ
ปุริสํ ปสฺเสยฺย อรุคตฺตํ ปกฺกคตฺตํ กิมีหิ ขชฺชมานํ นเขหิ วณมุขานิ
วิปฺปตจฺฉมานํ องฺคารกาสุยา [๒] ปริตาเปนฺตํ ฯ ตํ กึ มญฺญสิ
มาคณฺฑิย อปิ นุ โส ปุริโส อมุสฺส กุฏฺฐิสฺส ปุริสสฺส ปิเหยฺย
องฺคารกาสุยา วา เภสชฺชํ ปฏิเสวนาย วาติ ฯ โน เหตํ ๓ โภ
โคตม ตํ กิสฺส เหตุ โรเค หิ โภ โคตม สติ เภสชฺเชน
กรณียํ โหติ โรเค อสติ เภสชฺเชน กรณียํ น โหตีติ ฯ
เอวเมว โข อหํ มาคณฺฑิย ปุพฺเพ อาคาริยภูโต สมาโน ปญฺจหิ
กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรสึ จกฺขุวิญฺเญยฺเยหิ รูเปหิ
อิฏฺเฐหิ กนฺเตหิ มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสญฺหิเตหิ รชนีเยหิ
โสตวิญฺเญยฺเยหิ สทฺเทหิ ฯเปฯ ฆานวิญฺเญยฺเยหิ คนฺเธหิ ฯเปฯ
ชิวฺหาวิญฺเญยฺเยหิ รเสหิ ฯเปฯ กายวิญฺเญยฺเยหิ โผฏฺฐพฺเพหิ
อิฏฺเฐหิ กนฺเตหิ มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสญฺหิเตหิ รชนีเยหิ ฯ
โส อปเรน สมเยน กามานํเยว สมุทยญฺจ อฏฺฐงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ
อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา กามตณฺหํ ปหาย
#๑ ม. ยุ. ตํ ฯ ๒ ม. ยุ. กายํ ฯ ๓ ม. ยุ. โน หิทํ ฯ
กามปริฬาหํ ปฏิวิโนเทตฺวา วิคตปิปาโส อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต
วิหรามิ ฯ โส อญฺเญ สตฺเต ปสฺสามิ กาเมสุ อวีตราเค
กามตณฺหาหิ ขชฺชมาเน กามปริฬาเหน ปริฑยฺหมาเน กาเม
ปฏิเสวนฺเต โส เตสํ น ปิเหมิ น ตตฺถ อภิรมามิ ตํ กิสฺส
เหตุ ยา หยํ มาคณฺฑิย รติ อญฺญเตฺรว กาเมหิ อญฺญตฺร
อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อปิ ทิพฺพํ สุขํ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ ตาย
รติยา รมมาโน หีนสฺส น ปิเหมิ น ตตฺถ อภิรมามิ ฯ

[๒๘๔] เสยฺยถาปิ มาคณฺฑิย กุฏฺฐี ปุริโส อรุคตฺโต ปกฺกคตฺโต
กิมีหิ ขชฺชมาโน นเขหิ วณมุขานิปิ วิปฺปตจฺฉมาโน องฺคารกาสุยา
[๑] ปริตาเปยฺย ตสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ
อุปฏฺฐเปยฺยุํ ตสฺส โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต เภสชฺชํ กเรยฺย
โส [๒] เภสชฺชํ อาคมฺม กุฏฺเฐหิ ปริมุจฺเจยฺย อโรโค อสฺส สุขี
เสรี สยํวสี เยนกามงฺคโม ฯ ตเมนํ เทฺว พลวนฺโต ปุริสา
นานาพาหาสุ คเหตฺวา องฺคารกาสุยา ๓ อุปกฑฺเฒยฺยุํ ฯ ตํ กึ
มญฺญสิ มาคณฺฑิย อปิ นุ โส ปุริโส อิติ จีติ เจว กายํ
สนฺนาเมยฺยาติ ฯ เอวํ โภ โคตม ตํ กิสฺส เหตุ อสุ หิ โภ
โคตม อคฺคิ ทุกฺขสมฺผสฺโส เจว มหาภิตาโป จ มหาปริฬาโห
จาติ ฯ ตํ กึ มญฺญสิ มาคณฺฑิย อิทานิ เจว นุ โข โส
อคฺคิ ทุกฺขสมฺผสฺโส เจว มหาภิตาโป จ มหาปริฬาโห จ อุทาหุ
ปุพฺเพปิ โส อคฺคิ ทุกฺขสมฺผสฺโส เจว มหาภิตาโป จ มหาปริฬาโห
#๑ ม. ยุ. กายํ ฯ ๒ ยุ. ตํ ฯ ๓ ยุ. องฺคารกาสุํ ฯ
จาติ ฯ อิทานิ เจว โภ โคตม โส อคฺคิ ทุกฺขสมฺผสฺโส เจว
มหาภิตาโป จ มหาปริฬาโห จ ปุพฺเพปิ โส อคฺคิ ทุกฺขสมฺผสฺโส
เจว มหาภิตาโป จ มหาปริฬาโห จ อสุ จ ๑ โภ โคตม
กุฏฺฐี ปุริโส อรุคตฺโต ปกฺกคตฺโต กิมีหิ ขชฺชมาโน นเขหิ วณมุขานิ
วิปฺปตจฺฉมาโน อุปหตินฺทฺริโย ทุกฺขสมฺผสฺเสเยว ๒ อคฺคิสฺมึ
สุขมิติ วิปรีตสญฺญํ ปจฺจลตฺถาติ ฯ เอวเมว โข มาคณฺฑิย
อตีตมฺปิ อทฺธานํ กามา ๓ ทุกฺขสมฺผสฺสา เจว มหาภิตาปา จ
มหาปริฬาหา จ อนาคตมฺปิ อทฺธานํ กามา ๓ ทุกฺขสมฺผสฺสา
เจว มหาภิตาปา จ มหาปริฬาหา จ เอตรหิปิ ปจฺจุปฺปนฺนํ
อทฺธานํ กามา ทุกฺขสมฺผสฺสา เจว มหาภิตาปา จ มหาปริฬาหา
จ อิเม จ มาคณฺฑิย สตฺตา กาเมสุ อวีตราคา กามตณฺหาหิ
ขชฺชมานา กามปริฬาเหน ปริฑยฺหมานา อุปหตินฺทฺริยา ทุกฺขสมฺผสฺเสสุเยว ๓
กาเมสุ สุขมิติ วิปรีตสญฺญํ ปจฺจลตฺถุํ ฯ

[๒๘๕] เสยฺยถาปิ มาคณฺฑิย กุฏฺฐี ปุริโส อรุคตฺโต ปกฺกคตฺโต
กิมีหิ ขชฺชมาโน นเขหิ วณมุขานิ วิปฺปตจฺฉมาโน องฺคารกาสุยา
กายํ ปริตาเปติ ยถา ยถา หิ [๕] มาคณฺฑิย อสุ กุฏฺฐี ปุริโส
อรุคตฺโต ปกฺกคตฺโต กิมีหิ ขชฺชมาโน นเขหิ วณมุขานิ วิปฺปตจฺฉมาโน
องฺคารกาสุยา กายํ ปริตาเปติ ตถา ตถา ตสฺเสว
ตานิ วณมุขานิ อสุจิตรานิ เจว โหนฺติ ทุคฺคนฺธตรานิ จ ปูติกตรานิ
#๑ สี. ยุ. อสุ หิ ฯ ๒ ม. ทุกฺขสมฺผสฺโส เจว ฯ ๓ ม. กาโม ทุกฺขสมฺผสฺโส
#เจว มหาภิตาโป จ มหาปริฬาโห จ ฯ ๔ ม. เจว ฯ ๕ ยุ. โข ฯ
จ โหติ ๑ เจว กาจิ สาตมตฺตา อสฺสาทมตฺตา ยทิทํ วณมุขานิ ๒
กณฺฑุวณเหตุ เอวเมว โข มาคณฺฑิย สตฺตา กาเมสุ อวีตราคา
กามตณฺหาหิ ขชฺชมานา กามปริฬาเหน ปริฑยฺหมานา กาเม
ปฏิเสวนฺติ ยถา ยถา [๓] มาคณฺฑิย สตฺตา กาเมสุ อวีตราคา
กามตณฺหาหิ ขชฺชมานา กามปริฬาเหน [๔] ปริฑยฺหมานา กาเม
ปฏิเสวนฺติ ตถา ตถา เตสํ ๕ สตฺตานํ กามตณฺหา เจว ปวฑฺฒติ
กามปริฬาเหน ปริฑยฺหนฺติ เจว ๖ โหติ เจว กาจิ ๗ สาตมตฺตา
อสฺสาทมตฺตา ยทิทํ ปญฺจ กามคุเณ ปฏิจฺจ ฯ

[๒๘๖] ตํ กึ มญฺญสิ มาคณฺฑิย อปิ นุ เต ทิฏฺโฐ วา
สุโต วา ราชา วา ราชมหามตฺโต วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ
สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาริยมาโน กามตณฺหํ อปฺปหาย กามปริฬาหํ
อปฺปฏิวิโนเทตฺวา วิคตปิปาโส อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต
วิหาสิ วา วิหรติ วา วิหริสฺสติ วาติ ฯ โน หิทํ โภ โคตม ฯ
สาธุ มาคณฺฑิย มยาปิ โข เอตํ มาคณฺฑิย เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ
ราชา วา ราชมหามตฺโต วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต
สมงฺคีภูโต ปริจาริยมาโน กามตณฺหํ อปฺปหาย กามปริฬาหํ
อปฺปฏิวิโนเทตฺวา วิคตปิปาโส อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต วิหาสิ
วา วิหรติ วา วิหริสฺสติ วา ฯ อถ โข มาคณฺฑิย เย หิ เกจิ
สมณา วา พฺราหฺมณา วา วิคตปิปาสา อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺตา
วิหํสุ ๘ วา วิหรนฺติ วา วิหริสฺสนฺติ วา สพฺเพ เต กามานํเยว
#๑ ม. โหนฺติ ฯ ๒ ม. วณมุขานํ ฯ ๓ ม. โข ฯ ๔ ม. จ ฯ ๕ ม. เตสํ เตสํ ฯ
#๖ ม. เจวาติ สทฺโท นตฺถิ ฯ ๗ ม. กาจีติ ปาฐปทํ นตฺถิ ฯ
#๘ ม. วิหาสุํ ฯ อิโต ปรํ เอวํ ญาตพฺพํ ฯ
สมุทยญฺจ อฏฺฐงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ
ยถาภูตํ วิทิตฺวา กามตณฺหํ ปหาย กามปริฬาหํ ปฏิวิโนเทตฺวา
วิคตปิปาสา อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺตา วิหํสุ วา วิหรนฺติ วา
วิหริสฺสนฺติ วาติ ฯ

[๒๘๗] อถ โข ภควา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ
อาโรคฺยปรมา ๑ ลาภา นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ
อฏฺฐงฺคิโก จ มคฺคานํ เขมํ อมตคามินนฺติ ฯ
เอวํ วุตฺเต มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ อจฺฉริยํ
โภ โคตม อพฺภูตํ โภ โคตม ยาว สุภาสิตญฺจิทํ โภตา
โคตเมน อาโรคฺยปรมา ลาภา นิพฺพานํ ปรมํ สุขนฺติ มยาปิ ๒
โข เอตํ โภ โคตม สุตํ ปุพฺพกานํ ปริพฺพาชกานํ อาจริยปาจริยานํ
ภาสมานานํ อาโรคฺยปรมา ลาภา นิพฺพานํ ปรมํ สุขนฺติ ตยิทํ
โภ โคตม สเมตีติ ฯ ยํ ปน [๓] เต มาคณฺฑิย สุตํ ปุพฺพกานํ
ปริพฺพาชกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ อาโรคฺยปรมา ลาภา
นิพฺพานํ ปรมํ สุขนฺติ กตมนฺตํ อาโรคฺยํ กตมนฺตํ นิพฺพานนฺติ ฯ
เอวํ วุตฺเต มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก สกาเนว สุทํ ๓ คตฺตานิ
ปาณินา อโนมชฺชติ อิทนฺตํ โภ โคตม อาโรคฺยํ อิทนฺตํ
นิพฺพานํ อหํ ๕ โภ โคตม เอตรหิ อโรโค สุขี น มํ กิญฺจิ
อาพาธตีติ ฯ

[๒๘๘] เสยฺยถาปิ มาคณฺฑิย ชจฺจนฺโธ ปุริโส โส น
#๑ ม. สพฺพตฺถ อาโรคฺยํ ปรมํ ลาภํ ฯ ๒ ม. มยาเปตํ โภ ฯ ๓ ยุ. เอตํ ฯ
#๔ ม. สุคตฺตานิ ฯ ๕ ม. ยุ. อหญฺหิ ฯ ๖ ม. มนฺติ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
ปสฺเสยฺย กณฺหสุกฺกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย นีลกานิ รูปานิ น
ปสฺเสยฺย ปีตกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย โลหิตกานิ รูปานิ น
ปสฺเสยฺย มญฺเชฏฺฐิกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย สมวิสมํ น ปสฺเสยฺย
ตารกรูปานิ น ปสฺเสยฺย จนฺทิมสุริเย ฯ โส สุเณยฺย จกฺขุมโต
ภาสมานสฺส เฉกํ วต โภ โอทาตํ วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ
สุจินฺติ ฯ โส โอทาตปริเยสนํ จเรยฺย ตเมนํ อญฺญตโร ปุริโส
เตลมสิกเตน ๑ สาหุฬจีวเรน ๒ วญฺเจยฺย ๓ อิทนฺเต อมฺโภ ปุริส
โอทาตํ วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ สุจินฺติ ฯ โส ตํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย
ปฏิคฺคเหตฺวา ปารุเปยฺย ปารุเปตฺวา อตฺตมโน อตฺตมนวาจํ
นิจฺฉาเรยฺย เฉกํ วต โภ โอทาตํ วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ สุจินฺติ ฯ
ตํ กึ มญฺญสิ มาคณฺฑิย อปิ นุ โส ชจฺจนฺโธ ปุริโส ชานนฺโต
ปสฺสนฺโต อมุํ เตลมสิกตํ สาหุฬจีวรํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย ปฏิคฺคเหตฺวา
ปารุเปยฺย ปารุเปตฺวา อตฺตมโน อตฺตมนวาจํ นิจฺฉาเรยฺย เฉกํ
วต โภ โอทาตํ วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ สุจินฺติ อุทาหุ จกฺขุมโต
สทฺธายาติ ฯ อชานนฺโต หิ โภ โคตม อปสฺสนฺโต อสุ ๓
โส ชจฺจนฺโธ ปุริโส อมุํ เตลมสิกตํ สาหุฬจีวรํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย
ปฏิคฺคเหตฺวา ปารุเปยฺย ปารุเปตฺวา อตฺตมโน อตฺตมนวาจํ
นิจฺฉาเรยฺย เฉกํ วต โภ โอทาตํ วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ สุจินฺติ
อุทาหุ ๕ จกฺขุมโต สทฺธายาติ ๖ ฯ เอวเมว โข มาคณฺฑิย อญฺญติตฺถิยา
ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา อชานนฺตา อาโรคฺยํ อปสฺสนฺตา
#๑-๒-๓ ม. เตลมลิกเตน สาหฬิจีเรน คเณหยฺย ฯ ๔ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
#๕ ม. ยุ. อยมฺปิ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๖ ม. สนฺธายาติ ฯ
นิพฺพานํ อถ จ ปนิมํ คาถํ ภาสนฺติ อาโรคฺยปรมา ลาภา
นิพฺพานํ ปรมํ สุขนฺติ ฯ ปุพฺพเกเหสา มาคณฺฑิย อรหนฺเตหิ
สมฺมาสมฺพุทฺเธหิ คาถา ภาสิตา
อาโรคฺยปรมา ลาภา นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ
อฏฺฐงฺคิโก จ มคฺคานํ เขมํ อมตคามินนฺติ
เอสา ๑ เอตรหิ อนุปุพฺเพน ปุถุชฺชนคาถา ฯ อยํ โข มาคณฺฑิย
กาโย โรคภูโต คณฺฑภูโต สลฺลภูโต อฆภูโต อาพาธภูโต โส
ตฺวํ อิมํ กายํ โรคภูตํ คณฺฑภูตํ สลฺลภูตํ อฆภูตํ อาพาธภูตํ
อิทนฺตํ โภ โคตม อาโรคฺยํ อิทนฺตํ นิพฺพานนฺติ วเทสิ ฯ ตํ
หิ เต มาคณฺฑิย อริยํ จกฺขุํ นตฺถิ เยน ตฺวํ อริเยน จกฺขุนา
อาโรคฺยํ ชาเนยฺยาสิ นิพฺพานํ ปสฺเสยฺยาสีติ ฯ

[๒๘๙] เอวํ ปสนฺโน อหํ โภโต โคตมสฺส ปโหติ เม ภวํ
โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุํ ยถาหํ อาโรคฺยํ ชาเนยฺยํ นิพฺพานํ
ปสฺเสยฺยนฺติ ฯ เสยฺยถาปิ มาคณฺฑิย ชจฺจนฺโธ ปุริโส [๒] น ปสฺเสยฺย
กณฺหสุกฺกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย นีลกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย
ปีตกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย โลหิตกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย
มญฺเชฏฺฐิกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย สมวิสมํ น ปสฺเสยฺย ตารกรูปานิ
น ปสฺเสยฺย จนฺทิมสุริเย ฯ ตสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา
ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ อุปฏฺฐเปยฺยุํ ตสฺส โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต
เภสชฺชํ กเรยฺย โส ตํ เภสชฺชํ อาคมฺม น จกฺขูนิ อุปฺปาเทยฺย
#๑ ยุ. สา ฯ ๒ ม. ยุ. โส ฯ
น ๑ จกฺขูนิ วิโสเธยฺย ฯ ตํ กึ มญฺญสิ มาคณฺฑิย นนุ โส
เวชฺโช ยาวเทว กิลมถสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺสาติ ฯ เอวํ โภ
โคตม ฯ เอวเมว โข มาคณฺฑิย อหญฺเจว ๒ เต ธมฺมํ เทเสยฺยํ
อิทนฺตํ อาโรคฺยํ อิทนฺตํ นิพฺพานนฺติ โส ตฺวํ อาโรคฺยํ น
ชาเนยฺยาสิ นิพฺพานํ น ปสฺเสยฺยาสิ โส มมสฺส กิลมโถ สา
มมสฺส วิเหสาติ ฯ

[๒๙๐] เอวํ ปสนฺโน อหํ โภโต โคตมสฺส ปโหติ เม
ภวํ โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุํ ยถาหํ อาโรคฺยํ [๓] นิพฺพานํ
ปสฺเสยฺยนฺติ ฯ เสยฺยถาปิ มาคณฺฑิย ชจฺจนฺโธ ปุริโส โส น
ปสฺเสยฺย กณฺหสุกฺกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย นีลกานิ รูปานิ น
ปสฺเสยฺย ปีตกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย โลหิตกานิ รูปานิ น
ปสฺเสยฺย มญฺเชฏฺฐิกานิ รูปานิ น ปสฺเสยฺย สมวิสมํ น ปสฺเสยฺย
ตารกรูปานิ น ปสฺเสยฺย จนฺทิมสุริเย ฯ โส สุเณยฺย จกฺขุมโต
ภาสมานสฺส เฉกํ วต โภ โอทาตํ วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ
สุจินฺติ ฯ โส โอทาตปริเยสนํ จเรยฺย ตเมนํ อญฺญตโร ปุริโส
เตลมสิกเตน สาหุฬจีวเรน วญฺเจยฺย ๓ อิทนฺเต อมฺโภ ปุริส โอทาตํ
วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ สุจินฺติ ฯ โส ตํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย ปฏิคฺคเหตฺวา
ปารุเปยฺย ตสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ
อุปฏฺฐเปยฺยุํ ตสฺส โส ภิสกฺโก สลฺลกตฺโต เภสชฺชํ กเรยฺย
อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ นตฺถุกมฺมํ ฯ โส ตํ
#๑ ยุ. นสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ ม. อหญฺเจ เต ฯ ๓ ม. ยุ. ชาเนยฺยํ ฯ
#๔ ม. คเณฺหยฺย ฯ
เภสชฺชํ อาคมฺม จกฺขูนิ อุปฺปาเทยฺย จกฺขูนิ วิโสเธยฺย ตสฺส
สห จกฺขุปฺปาทา โย อสุกสฺมึ ๑ เตลมสิกเต สาหุฬจีวเร ฉนฺทราโค
โส ปหีเยถ ตญฺเจนํ ๒ ปุริสํ อมิตฺตโตปิ ทเหยฺย ปจฺจตฺถิกโตปิ
ทเหยฺย อปิจ ชีวิตา โวโรเปตพฺพํ มญฺเญยฺย ทีฆรตฺตํ วต โภ
อหํ อิมินา ปุริเสน เตลมสิกเตน สาหุฬจีวเรน นิกโต วญฺจิโต
ปลุทฺโธ ๓ อิทนฺเต อมฺโภ ปุริส โอทาตํ วตฺถํ อภิรูปํ นิมฺมลํ
สุจินฺติ เอวเมว โข มาคณฺฑิย อหญฺเจว เต ธมฺมํ เทเสยฺยํ
อิทนฺตํ อาโรคฺยํ อิทนฺตํ นิพฺพานนฺติ ฯ โส ตฺวํ อาโรคฺยํ
ชาเนยฺยาสิ นิพฺพานํ ปสฺเสยฺยาสิ ตสฺส เต สห จกฺขุปฺปาทา
โย ปญฺจสูปาทานกฺขนฺเธสุ ฉนฺทราโค โส ปหีเยถ อปิจ เต
เอวมสฺส ทีฆรตฺตํ วต โภ อหํ อิมินา จิตฺเตน นิกโต วญฺจิโต
ปลุทฺโธ ๓ อหญฺจ ๕ รูปํเยว อุปาทิยมาโน อุปาทิยึ เวทนํเยว
อุปาทิยมาโน ทิยมาโน อุปาทิยึ สญฺญํเยว อุปาทิยมาโน อุปาทิยึ
สงฺขารํเยว ๖ อุปาทิยมาโน อุปาทิยึ วิญฺญาณํเยว อุปาทิยมาโน
อุปาทิยึ ตสฺส เม อุปาทานปจฺจยา ภโว ภวปจฺจยา ชาติ
ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ
เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหตีติ ฯ

[๒๙๑] เอวํ ปสนฺโน อหํ โภโต โคตมสฺส ปโหติ เม ภวํ
โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุํ ยถาหํ อิมมฺหา อาสนา อนนฺโธ
วุฏฺฐเหยฺยนฺติ ฯ เตนหิ ตฺวํ มาคณฺฑิย สปฺปุริเส ภเชยฺยาสิ ยโต
#๑ ม. ยุ. อมุสฺมึ ฯ ๒ ม. ยุ. ตญฺจ นํ ฯ ๓-๔ ยุ. ปลทฺโธ ฯ ๕ ม. ยุ. อหญฺหิ ฯ
#๖ ม. ยุ. สงฺขาเร เยว ฯ
โข ตฺวํ มาคณฺฑิย สปฺปุริเส ภเชสฺสสิ ตโต ตฺวํ มาคณฺฑิย
สทฺธมฺมํ โสสฺสสิ ยโต โข ตฺวํ มาคณฺฑิย สทฺธมฺมํ โสสฺสสิ
ตโต ตฺวํ มาคณฺฑิย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชิสฺสสิ ยโต โข ตฺวํ
มาคณฺฑิย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชิสฺสสิ ตโต ๑ ตฺวํ มาคณฺฑิย
สามํเยว ญสฺสสิ สามํ ทกฺขิสฺสสิ ๒ อิเม โรคา คณฺฑา สลฺลา
อิธ โรคา คณฺฑา สลฺลา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ ตสฺส เม อุปาทานนิโรธา
ภวนิโรโธ ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ ชาตินิโรธา ชรามรณํ
โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ เอวเมตสฺส เกวลสฺส
ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตีติ ฯ

[๒๙๒] เอวํ วุตฺเต มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ
อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม เสยฺยถาปิ โภ โคตม
นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย มูฬฺหสฺส วา
มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต
รูปานิ ทกฺขนฺตีติ ๓ เอวเมว โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม
ปกาสิโต เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ
ลเภยฺยาหํ โภโต โคตมสฺส สนฺติเก ปพฺพชฺชํ ลเภยฺยํ
อุปสมฺปทนฺติ ฯ โย โข มาคณฺฑิย อญฺญติตฺถิยปุพฺโพ อิมสฺมึ
ธมฺมวินเย อากงฺขติ ปพฺพชฺชํ อากงฺขติ อุปสมฺปทํ โส จตฺตาโร
มาเส ปริวสติ จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู
#๑ ม. ตโต โข ตฺวํ ฯ ๒ สี. ยุ. ทกฺขิสิ ฯ ๓ ยุ. ทกฺขินฺตีติ ฯ
ปพฺพาเชนฺติ อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย อปิจ เมตฺถ ปุคฺคลเวมตฺตตา
วิทิตาติ ฯ สเจ ภนฺเต อญฺญติตฺถิยปุพฺพา ๑ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย
อากงฺขนฺตา ๒ ปพฺพชฺชํ อากงฺขนฺตา ๓ อุปสมฺปทํ จตฺตาโร
มาเส ปริวสนฺติ ๓ จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู
ปพฺพาเชนฺติ อุปสมฺปาเทนฺติ [๕] อหํ จตฺตาริ วสฺสานิ ปริวสิสฺสามิ
จตุนฺนํ [๖] วสฺสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺตุ
อุปสมฺปาเทนฺตุ ภิกฺขุภาวายาติ ฯ อลตฺถ โข มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก
ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ อลตฺถ อุปสมฺปทํ ฯ อจิรูปสมฺปนฺโน
โข ปนายสฺมา มาคณฺฑิโย เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี
ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว
อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ๗ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ
ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ
อพฺภญฺญาสิ ฯ อญฺญตโร โข ปนายสฺมา มาคณฺฑิโย อรหตํ
อโหสีติ ฯ
มาคณฺฑิยสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปญฺจมํ ฯ
____________
#๑ ม. …ปุพฺโพ ฯ ๒-๓ ม. อากงฺขติ ฯ ๔ ม. ปริวสติ ฯ
#๕ ม. ยุ. ภิกฺขุภาวาย ฯ ๖ ยุ. มํ ฯ ม. ปพฺพาเชนฺติ ฯ
สนฺทกสุตฺตํ