[๒๔๓] เอวํ วุตฺเต วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ
อตฺถิ นุ โข โภ โคตม โกจิ คิหี คิหิสญฺโญชนํ อปฺปหาย [๑]
กายสฺส เภทา ทุกฺขสฺสนฺตกโรติ ฯ นตฺถิ โข วจฺฉ โกจิ คิหี
คิหิสญฺโญชนํ อปฺปหาย กายสฺส เภทา ทุกฺขสฺสนฺตกโรติ ๒ ฯ อตฺถิ
ปน โภ โคตม โกจิ คิหี คิหิสญฺโญชนํ อปฺปหาย กายสฺส
เภทา [๓] สคฺคูปโคติ ฯ น ๓ โข วจฺฉ เอกํเยว สตํ น เทฺว สตานิ
#๑ โป. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ฯ ๒ กตฺถจิ ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ ฯ ๓ โป. ปรมฺมรณา ฯ
#๔ ม. น โข วจฺฉ…สคฺคูปคาติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ อิธ ปน อตฺถิ โข วจฺฉ
#โกจิ คิหิ คิหิสญฺโญชนํ อปฺปหาย กายสฺส เภทา สคฺคูปโคตีติ อิเม ปาฐา ทิสฺสนฺติ ฯ
น ตีณิ สตานิ น จตฺตาริ สตานิ น ปญฺจ สตานิ อถ โข
ภิยฺโยว เย คิหี คิหิสญฺโญชนํ อปฺปหาย กายสฺส เภทา
สคฺคูปคาติ ฯ อตฺถิ นุ โข โภ โคตม โกจิ อาชีวโก กายสฺส
เภทา ทุกฺขสฺสนฺตกโรติ ฯ นตฺถิ โข วจฺฉ โกจิ อาชีวโก กายสฺส
เภทา ทุกฺขสฺสนฺตกโรติ ฯ อตฺถิ ปน โภ โคตม โกจิ อาชีวโก
กายสฺส เภทา สคฺคูปโคติ ฯ อิโต โข โส ๑ วจฺฉ เอกนวุโต ๒
กปฺโป ยมหํ อนุสฺสรามิ นาภิชานามิ ๓ กญฺจิ อาชีวกํ สคฺคูปคํ
อญฺญตฺร เอเกน โส จาปิ ๓ กมฺมวาที กิริยวาทีติ ฯ เอวํ สนฺเต
โภ โคตม สุญฺญํ อทุํ ติตฺถายตนํ อนฺตมโส สคฺคูปเคนาติ ๕ ฯ
เอวํ [๖] วจฺฉ สุญฺญํ อทุํ ติตฺถายตนํ อนฺตมโส สคฺคูปเคนาปีติ ฯ
อิทมโวจ ภควา อตฺตมโน วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควโต
ภาสิตํ อภินนฺทีติ ฯ
จูฬวจฺฉโคตฺตสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปฐมํ ฯ
_______________
#๑ ม. โสติ ปาโฐ นตฺกิ ฯ ๒ โป. เอกูนนวุติกปฺเป ฯ ม. เอกนวุเต กปฺเป ฯ
#๓ ม. อภิชานามิ น กิญฺจิ ฯ ๔ ม. โส ปาสึ ฯ ยุ. โส ปาสิ ฯ ๕ ม. สคฺคูปเคนปีติ ฯ
#ยุ. สคฺคูปเคนาปีติ ฯ [๖] ยุ. เอตฺถนฺตเร สนฺเตติ ปาโฐ ทิสฺสติ ฯ
อคฺคิวจฺฉโคตฺตสุตฺตํ

[๒๔๔] เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ อถ โข วจฺฉโคตฺโต
ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา
สทฺธึ สมฺโมทิ สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ
นิสีทิ ฯ

[๒๔๕] เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก
ภควนฺตํ เอตทโวจ กินฺนุ โข โภ โคตม สสฺสโต โลโก
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ๑ ภวํ โคตโมติ ฯ น โข อหํ
วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี สสฺสโต โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ ฯ
กึ ๒ ปน โภ โคตม อสสฺสโต โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ
เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ ฯ น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี อสสฺสโต
โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ ฯ กินฺนุ โข โภ โคตม
อนฺตวา โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ
โคตโมติ ฯ น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี อนฺตวา โลโก
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ ฯ กึ ๓ ปน โภ โคตม อนนฺตวา
โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ ฯ
น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี อนนฺตวา โลโก อิทเมว สจฺจํ
โมฆมญฺญนฺติ ฯ กินฺนุ โข โภ โคตม ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ
#๑ ยุ. สพฺพตฺถ เอวํทิฏฺฐิ อิติ ทิสฺสติ ฯ ๒-๓ โป. กินฺนุโข ฯ ม. กึ นุ โข ฯ
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ ฯ น โข
อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ อิทเมว สจฺจํ โมฆ-
มญฺญนฺติ ฯ กึ ๑ ปน โภ โคตม อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ ฯ น โข
อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ อิทเมว สจฺจํ
โมฆมญฺญนฺติ ฯ กินฺนุ โข โภ โคตม โหติ ตถาคโต
ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ ฯ
น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ ฯ กึ ๑ ปน โภ โคตม น โหติ
ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ
โคตโมติ ฯ น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี น โหติ ตถาคโต
ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ ฯ กินฺนุ โข โภ
โคตม โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว
สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ ฯ น โข อหํ
วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ ฯ กึ ปน โภ โคตม เนว
โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ
เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ ฯ น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี
เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ
โมฆมญฺญนฺติ ฯ
#๑ โป. กินฺนุ โข ฯ อิโต ปรํ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ

[๒๔๖] กินฺนุ โข โภ โคตม สสฺสโต โลโก อิทเมว
สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน
น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี สสฺสโต โลโก อิทเมว สจฺจํ
โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กึ ปน โภ โคตม อสสฺสโต โลโก
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ
สมาโน น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี อสสฺสโต โลโก อิทเมว
สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กินฺนุ โข โภ โคตม อนฺตวา
โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ
อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี อนฺตวา
โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กึ ปน โภ
โคตม อนนฺตวา โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี
ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี
อนนฺตวา โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กินฺนุ
โข โภ โคตม ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ
เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น โข อหํ วจฺฉ
เอวํทิฏฺฐี ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ
กึ ปน โภ โคตม อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ อิทเมว สจฺจํ
โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น
โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ อิทเมว สจฺจํ
โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กินฺนุ โข โภ โคตม โหติ ตถาคโต
ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ
อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น โข อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี โหติ ตถาคโต
ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กึ ปน โภ
โคตม น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ
เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น โข
อหํ วจฺฉ เอวํทิฏฺฐี น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว
สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กินฺนุ โข โภ โคตม โหติ จ
น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ
เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น โข อหํ วจฺฉ
เอวํทิฏฺฐี โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว
สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กึ ปน โภ โคตม เนว โหติ
น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ
เอวํทิฏฺฐี ภวํ โคตโมติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน น โข อหํ วจฺฉ
เอวํทิฏฺฐี เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา อิทเมว
สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ วเทสิ ฯ กึ ปน ภวํ โคตโม อาทีนวํ
สมฺปสฺสมาโน เอวํ อิมานิ สพฺพโส ทิฏฺฐิคตานิ อนุปคโตติ ฯ

[๒๔๗] สสฺสโต โลโกติ โข วจฺฉ ทิฏฺฐิคตเมตํ ทิฏฺฐิคหณํ
ทิฏฺฐิกนฺตาโร ๑ ทิฏฺฐิวิสูกํ ทิฏฺฐิวิปฺผนฺทิตํ ทิฏฺฐิสญฺโญชนํ สทุกฺขํ
สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ น นิพฺพิทาย น วิราคาย น
นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย
#๑ ยุ. ทิฏฺฐิกนฺตารํ ฯ
สํวตฺตติ ฯ อสสฺสโต โลโกติ โข วจฺฉ ฯเปฯ อนฺตวา
โลโกติ โข วจฺฉ ฯเปฯ อนนฺตวา โลโกติ โข วจฺฉ ฯเปฯ
ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺติ โข วจฺฉ ฯเปฯ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ
โข วจฺฉ ฯเปฯ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ โข วจฺฉ ฯเปฯ
น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ โข วจฺฉ ฯเปฯ โหติ จ น
จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ โข วจฺฉ ฯเปฯ เนว โหติ
น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ โข วจฺฉ ทิฏฺฐิคตเมตํ
ทิฏฺฐิคหณํ ทิฏฺฐิกนฺตาโร ทิฏฺฐิวิสูกํ ทิฏฺฐิวิปฺผนฺทิตํ ทิฏฺฐิสญฺโญชนํ
สทุกฺขํ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ น นิพฺพิทาย น วิราคาย
น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น
นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ อิมํ โข อหํ วจฺฉ อาทีนวํ สมฺปสฺสมาโน
เอวํ อิมานิ สพฺพโส ทิฏฺฐิคตานิ อนุปคโตติ ฯ อตฺถิ ปน โภโต
โคตมสฺส กิญฺจิ ทิฏฺฐิคตนฺติ ฯ ทิฏฺฐิคตนฺติ โข วจฺฉ อปนีตเมตํ
ตถาคตสฺส ทิฏฺฐเญฺหตํ วจฺฉ ตถาคเตน อิติ รูปํ อิติ รูปสฺส
สมุทโย อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม อิติ เวทนา อิติ เวทนาย สมุทโย
อิติ เวทนาย อตฺถงฺคโม อิติ สญฺญา อิติ สญฺญาย สมุทโย
อิติ สญฺญาย อตฺถงฺคโม อิติ สงฺขารา อิติ สงฺขารานํ สมุทโย
อิติ สงฺขารานํ อตฺถงฺคโม อิติ วิญฺญาณํ อิติ วิญฺญาณสฺส
สมุทโย อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโมติ ตสฺมา ตถาคโต
สพฺพมญฺญิตานํ สพฺพมตฺถิตานํ สพฺพาหงฺการมมงฺการมานานุสยานํ
#๑ ม. อหงฺการ… ฯ
ขยา วิราคา นิโรธา จาคา ปฏินิสฺสคฺคา อนุปาทา วิมุตฺโตติ
วทามีติ ฯ

[๒๔๘] เอวํ วิมุตฺตจิตฺโต ปน โภ โคตม ภิกฺขุ กุหึ
อุปฺปชฺชตีติ ๑ ฯ อุปฺปชฺชตีติ โข วจฺฉ น อุเปติ ฯ เตนหิ โภ
โคตม น อุปฺปชฺชตีติ ฯ น อุปฺปชฺชตีติ โข วจฺฉ น อุเปติ ฯ
เตนหิ โภ โคตม อุปฺปชฺชติ จ น จ อุปฺปชฺชตีติ ฯ อุปฺปชฺชติ
จ น จ อุปฺปชฺชตีติ โข วจฺฉ น อุเปติ ฯ เตนหิ โภ โคตม
เนว อุปฺปชฺชติ น น อุปฺปชฺชตีติ ฯ เนว อุปฺปชฺชติ น น
อุปฺปชฺชตีติ โข วจฺฉ น อุเปติ ฯ

[๒๔๙] เอวํ วิมุตฺตจิตฺโต ปน โภ โคตม ภิกฺขุ กุหึ
อุปฺปชฺชตีติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน อุปฺปชฺชตีติ ๒ วจฺฉ น อุเปตีติ
วเทสิ ฯ เตนหิ โภ โคตม น อุปฺปชฺชตีติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน
น อุปฺปชฺชตีติ โข วจฺฉ น อุเปตีติ วเทสิ ฯ เตนหิ โภ โคตม
อุปฺปชฺชติ จ น จ อุปฺปชฺชตีติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน อุปฺปชฺชติ
จ น จ อุปฺปชฺชตีติ โข วจฺฉ น อุเปตีติ วเทสิ ฯ เตนหิ
โภ โคตม เนว อุปฺปชฺชติ น น อุปฺปชฺชตีติ อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน
เนว อุปฺปชฺชติ น น อุปฺปชฺชตีติ โข วจฺฉ น อุเปตีติ วเทสิ ฯ
เอตฺถาหํ โภ โคตม อญฺญาณมาปาทึ เอตฺถ สมฺโมหมาปาทึ ฯ
ยาปิ เม เอสา โภโต โคตมสฺส ปุริเมน กถาสลฺลาเปน อหุ
#๑ อุปปชฺชตีติปิ ปาโฐ ฯ ม. สพฺพตฺถ อุปปชฺชตีติ ทิสฺสติ ฯ
#๒ ม. อุปปชฺชตีติ โข วจฺฉ ฯ
ปสาทมตฺตา สาปิ เม เอตรหิ อนฺตรหิตาติ ฯ

[๒๕๐] อลญฺหิ เต วจฺฉ อญฺญาณาย อลํ สมฺโมหาย
คมฺภีโร หยํ ๑ วจฺฉ ธมฺโม ทุทฺทโส ทุรนุโพโธ สนฺโต ปณีโต
อตกฺกาวจโร นิปุโณ ปณฺฑิตเวทนิโย โส ตยา ทุชฺชาโน อญฺญทิฏฺฐิเกน
อญฺญกฺขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺถโยเคน ๒ อญฺญตฺถาจริยเกน
เตนหิ วจฺฉ ตํเยเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ ยถา เต
ขเมยฺย ตถา ตํ ๓ พฺยากเรยฺยาสิ ตํ กึ มญฺญสิ วจฺฉ สเจ
เต ปุรโต อคฺคิ ชเลยฺย ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ อยํ เม ปุรโต
อคฺคิ ชลตีติ ฯ สเจ เม โภ โคตม ปุรโต อคฺคิ ชเลยฺย
ชาเนยฺยาหํ อยํ เม ปุรโต อคฺคิ ชลตีติ ฯ สเจ ปน ตํ
วจฺฉ เอวํ ปุจฺเฉยฺย โย เต อยํ ปุรโต อคฺคิ ชลติ อยํ อคฺคิ
กึ ปฏิจฺจ ชลตีติ เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ วจฺฉ กินฺติ พฺยากเรยฺยาสีติ ฯ
สเจ มํ โภ โคตม เอวํ ปุจฺเฉยฺย โย เต อยํ ปุรโต อคฺคิ
ชลติ อยํ อคฺคิ กึ ปฏิจฺจ ชลตีติ เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ โภ
โคตม เอวํ พฺยากเรยฺยํ โย เม ปุรโต อคฺคิ ชลติ อยํ อคฺคิ
ติณกฏฺฐุปาทานํ ปฏิจฺจ ชลตีติ ฯ สเจ ๓ วจฺฉ ปุรโต โส อคฺคิ
นิพฺพาเยยฺย ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ อยํ เม ปุรโต อคฺคิ นิพฺพุโตติ ฯ
สเจ เม โภ โคตม ปุรโต โส อคฺคิ นิพฺพาเยยฺย ชาเนยฺยาหํ
อยํ เม ปุรโต อคฺคิ นิพฺพุโตติ ฯ สเจ ปน ตํ วจฺฉ เอวํ
ปุจฺเฉยฺย โย เต อยํ ปุรโต อคฺคิ นิพฺพุโต โส อคฺคิ อิโต
#๑ โป. จายํ ฯ ม. ตถาเยว ฯ ๒ ม. อญฺญตฺรโยเคน อญฺญตฺร อาจริยเกน ฯ
#๓ ม. นํ ฯ ๔ ยุ. สเจ เต วจฺฉ ฯ
กตมํ ทิสํ คโต ปุรตฺถิมํ ๑ วา ปจฺฉิมํ วา อุตฺตรํ วา ทกฺขิณํ
วาติ เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ วจฺฉ กินฺติ พฺยากเรยฺยาสีติ ฯ น อุเปติ
โภ โคตม ยญฺหิ โส โภ โคตม อคฺคิ ติณกฏฺฐุปาทานํl
ปฏิจฺจ ชลติ ๒ ตสฺส จ ปริยาทานา อญฺญสฺส จ อนุปหารา ๓
อนาหาโร นิพฺพุโตเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉตีติ ฯ

[๒๕๑] เอวเมว โข วจฺฉ เยน รูเปน ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน
ปญฺญาเปยฺย ตํ รูปํ ตถาคตสฺส ปหีนํ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ
อนภาวงฺคตํ ๓ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ รูปสงฺขาวิมุตฺโต โข วจฺฉ
ตถาคโต คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโฬฺห ฯ เสยฺยถาปิ
มหาสมุทฺโท อุปฺปชฺชตีติ ๕ น อุเปติ น อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ
อุปฺปชฺชติ จ น จ อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ เนว อุปฺปชฺชติ น น
อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ ฯ ยาย เวทนาย ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน
ปญฺญาเปยฺย สา เวทนา ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา
อนภาวงฺคตา ๖ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา เวทนาสงฺขาวิมุตฺโต ๗
โข วจฺฉ ตถาคโต คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโฬฺห ฯ
เสยฺยถาปิ มหาสมุทฺโท อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ น
อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ อุปฺปชฺชติ จ น จ อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ
เนว อุปฺปชฺชติ น น อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ ฯ ยาย สญฺญาย
ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน ปญฺญาเปยฺย สา สญฺญา ตถาคตสฺส
#๑ ม. ปุรตฺถิมํ วา ทกฺขิณํ วา ปจฺฉิมํ วา อุตฺตรํ วาติ ฯ ๒ ยุ. อชลีติ ทิสฺสติ ฯ
#๓ โป. อนุปาทานา ฯ ๕ โป. อุปปชฺชตีติ สพฺพตฺถ ทิสฺสติ ฯ
#๔-๖ โป. …กตํ …กตา ฯ ๗ ม. เวทนาสงฺขฺยวิมุตฺโต ฯ
ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวงฺคตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา
สญฺญาสงฺขาวิมุตฺโต ๑ โข วจฺฉ ตถาคโต คมฺภีโร
อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโฬฺห ฯ เสยฺยถาปิ มหาสมุทฺโท อุปฺปชฺชตีติ
น อุเปติ น อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ อุปฺปชฺชติ จ น จ
อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ เนว อุปฺปชฺชติ น น อุปฺปชฺชตีติ น
อุเปติ ฯ เยหิ สงฺขาเรหิ ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน ปญฺญาเปยฺย
เต สงฺขารา ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา
อนภาวงฺคตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา สงฺขารสงฺขาวิมุตฺโต โข
วจฺฉ ตถาคโต คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโฬฺห ฯ เสยฺยถาปิ
มหาสมุทฺโท อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ น อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ
อุปฺปชฺชตีติ จ น จ อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ เนว อุปฺปชฺชติ น น
อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ ฯ เยน วิญฺญาเณน ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน
ปญฺญาเปยฺย ตํ วิญฺญาณํ ตถาคตสฺส ปหีนํ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ
อนภาวงฺคตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ วิญฺญาณสงฺขาวิมุตฺโต
โข วจฺฉ ตถาคโต คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโฬฺห ฯ
เสยฺยถาปิ มหาสมุทฺโท อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ น อุปฺปชฺชตีติ
น อุเปติ อุปฺปชฺชติ จ น จ อุปฺปชฺชตีติ น อุเปติ เนว
อุปฺปชฺชติ น น อุปฺปชฺชตีติ น อุเปตีติ ๒ ฯ

[๒๕๒] เอวํ วุตฺเต วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ
เอตทโวจ เสยฺยถาปิ โภ โคตม คามสฺส วา นิคมสฺส วา
#๑ ม. …สงฺขฺย… ฯ ๒ ม. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ
อวิทูเร มหาสาลรุกฺโข ตสฺส อนิจฺจตา สาขาปลาสํ ๑ ปลุชฺเชยฺย
ตจปปฺปฏิกา ปลุชฺเชยฺยุํ เผคฺคุ ๒ ปลุชฺเชยฺย โส อปเรน สมเยน
อปคตสาขาปลาโส อปคตตจปปฺปฏิโก อปคตเผคฺคุโก สุทฺเธ ๓ สาเร
ปติฏฺฐิโต เอวเมว โภโต โคตมสฺส ปาวจนํ อปคตสาขาปลาสํ
อปคตตจปปฺปฏิกํ อปคตเผคฺคุกํ สุทฺเธ ๓ สาเร ปติฏฺฐิตํ อภิกฺกนฺตํ
โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม เสยฺยถาปิ โภ โคตม นิกฺกุชฺชิตํ
วา อุกฺกุชฺเชยฺย ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย มูฬหสฺส วา มคฺคํ
อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต
รูปานิ ทกฺขนฺตีติ เอวเมว โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม
ปกาสิโต เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ
ภิกฺขุสงฺฆญฺจ อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค
ปาณุเปตํ สรณงฺคตนฺติ ฯ
อคฺคิวจฺฉโคตฺตสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทุติยํ ฯ
_______________
#๑ ม. สาขาปลาสา ปลุชฺเชยฺยุํ ฯ ๒ ม. เผคฺคู ปลุชฺเชยฺยุํ ฯ ๓ ยุ. สุทฺโธ อสฺส ฯ
#๔ ม. ยุ. สุทฺธนฺติ ทิสฺสติ ฯ
มหาวจฺฉโคตฺตสุตฺตํ