[๑๖๓] ตคฺฆ ตฺวํ ภทฺทาลิ อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ
#๑ อปริปูริการีติปิ ปาโฐ ฯ ๒ ม. กรณียํ ฯ ๓ ม. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ
#๔ ม. โทสกํ ฯ ยุ. เทสกํ ฯ ๕ ม. ปเวเทมิ ฯ
ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ ยํ ตฺวํ มยา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน
ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสิ [๑] ฯ สมโยปิ
โข เต ภทฺทาลิ อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ ภควา โข สาวตฺถิยํ
วิหรติ ภควาปิ มํ ชานิสฺสติ ภทฺทาลิ นาม ภิกฺขุ สตฺถุ สาสเน
สิกฺขาย อปริปูรการีติ อยมฺปิ โข เต ภทฺทาลิ สมโย อปฺปฏิวิทฺโธ
อโหสิ ฯ สมโยปิ โข เต ภทฺทาลิ อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ สมฺพหุลา
โข ภิกฺขู สาวตฺถิยํ วสฺสํ อุปคตา เตปิ มํ ชานิสฺสนฺติ ภทฺทาลิ
นาม ภิกฺขุ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย อปริปูรการีติ อยมฺปิ โข
เต ภทฺทาลิ สมโย อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ ฯ สมโยปิ โข เต
ภทฺทาลิ อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ สมฺพหุลา โข ภิกฺขุนิโย สาวตฺถิยํ
วสฺสํ อุปคตา ตาปิ มํ ชานิสฺสนฺติ ภทฺทาลิ นาม ภิกฺขุ
สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย อปริปูรการีติ อยมฺปิ โข เต ภทฺทาลิ
สมโย อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ ฯ สมโยปิ โข เต ภทฺทาลิ อปฺปฏิวิทฺโธ
อโหสิ สมฺพหุลา โข อุปาสกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ เตปิ
มํ ชานิสฺสนฺติ ภทฺทาลิ นาม ภิกฺขุ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย
อปริปูรการีติ อยมฺปิ โข เต ภทฺทาลิ สมโย อปฺปฏิวิทฺโธ
อโหสิ ฯ สมโยปิ โข เต ภทฺทาลิ อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ สมฺพหุลา
โข อุปาสิกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ ตาปิ มํ ชานิสฺสนฺติ ภทฺทาลิ
นาม ภิกฺขุ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย อปริปูรการีติ อยมฺปิ โข
เต ภทฺทาลิ สมโย อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ ฯ สมโยปิ โข เต
#๑ โป. ยโต จ โข ตฺวํ ภทฺทาลิ อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ ตนฺเต
#มยํ ปฏิคฺคณฺหาม วุทฺธิเหสา ภทฺทาลิ อริยสฺส วินเย โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา
#ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ อายตึ สํวรํ อาปชฺชตีติ ทิสฺสติ ฯ
ภทฺทาลิ อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสิ สมฺพหุลา โข [๑] นานาติตฺถิยา
สมณพฺราหฺมณา สาวตฺถิยํ วสฺสํ อุปคตา เตปิ มํ ชานิสฺสนฺติ
ภทฺทาลิ นาม ภิกฺขุ สมณสฺส โคตมสฺส สาวโก เถรญฺญตโร [๒]
สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย อปริปูรการีติ อยมฺปิ โข เต ภทฺทาลิ
สมโย อปฺปฏิวิทฺโธ อโหสีติ ฯ อจฺจโย มํ ภนฺเต อจฺจคมา
ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ โยหํ ภควตา สิกขาปเท ปญฺญาปิยมาเน
ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสึ ๓ ฯ
ตสฺส เม ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ
สํวรายาติ ฯ

[๑๖๔] ตคฺฆ ตฺวํ ภทฺทาลิ อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ
ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ ยํ ตฺวํ มยา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน
ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสิ ฯ ตํ กึ มญฺญสิ
ภทฺทาลิ อิธสฺส ภิกฺขุ อุภโตภาควิมุตฺโต ตมหํ เอวํ วเทยฺยํ
เอหิ เม ตฺวํ ภิกฺขุ ปงฺเก สงฺกโม โหตีติ ๓ อปิ นุ โข โส
สงฺกเมยฺย วา อญฺเญน วา กายํ สนฺนาเมยฺย โนติ วา วเทยฺยาติ ฯ
โน เหตํ ภนฺเต ฯ ตํ กึ มญฺญสิ ภทฺทาลิ อิธสฺส ภิกฺขุ
ปญฺญาวิมุตฺโต กายสกฺขี ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สทฺธาวิมุตฺโต ธมฺมานุสารี
สทฺธานุสารี ตมหํ เอวํ วเทยฺยํ เอหิ เม ตฺวํ ภิกฺขุ ปงฺเก
สงฺกโม โหตีติ อปิ นุ โข โส สงฺกเมยฺย วา อญฺเญน วา
กายํ สนฺนาเมยฺย โนติ วา วเทยฺยาติ ฯ โน เหตํ ภนฺเต ฯ ตํ
#๑ ม. เอตฺถนฺตเร เตติ ทิสฺสติ ฯ ๒ ม. ภิกฺขุ ฯ ๓ ม. ปเวเทมิ ฯ
#๔ ม. ยุ. โหหีติ ฯ
กึ มญฺญสิ ภทฺทาลิ อปิ นุ ตฺวํ ภทฺทาลิ ๑ ตสฺมึ สมเย
อุภโตภาควิมุตฺโต วา โหหิ ปญฺญาวิมุตฺโต วา กายสกฺขี วา
ทิฏฺฐิปฺปตฺโต วา สทฺธาวิมุตฺโต วา ธมฺมานุสารี วา สทฺธานุสารี
วาติ ฯ โน เหตํ ภนฺเต ฯ นนุ ตฺวํ ภทฺทาลิ ตสฺมึ สมเย ริตฺโต
ตุจฺโฉ อปรทฺโธติ ฯ เอวํ ภนฺเต อจฺจโย มํ ภนฺเต อจฺจคมา
ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ โยหํ ภควตา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน
ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสึ ตสฺส
เม ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวรายาติ ฯ

[๑๖๕] ตคฺฆ ตฺวํ ภทฺทาลิ อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ
ยถาอกุสลํ ยํ ตฺวํ มยา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน ภิกฺขุสงฺเฆ
สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสิ ยโต จ โข ตฺวํ
ภทฺทาลิ อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ ตนฺเต มยํ
ปฏิคฺคณฺหาม วุทฺธิ เหสา ภทฺทาลิ อริยสฺส วินเย โย อจฺจยํ
อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ อายตึ สํวรํ อาปชฺชติ ฯ

[๑๖๖] อิธ ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย
อปริปูรการี โหติ ตสฺส เอวํ โหติ ยนฺนูนาหํ วิวิตฺตํ เสนาสนํ
ภเชยฺยํ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ
อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ อปฺเปวนามาหํ อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา
อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกเรยฺยนฺติ ฯ โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ
ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ
#๑ ม. ภทฺทาลีติ อาลปนปทํ นตฺถิ ฯ
อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ ตสฺส ตถา วูปกฏฺฐสฺส วิหรโต สตฺถาปิ
อุปวทติ อนุวิจฺจ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี อุปวทนฺติ เทวตาปิ อุปวทนฺติ
อตฺตาปิ ๑ อตฺตานํ อุปวทติ โส สตฺถาราปิ อุปวทิโต อนุวิจฺจ
วิญฺญูหิ สพฺรหฺมจารีหิ อุปวทิโต เทวตาหิปิ อุปวทิโต อตฺตนาปิ
อตฺตา ๒ อุปวทิโต น ๓ อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ
สจฺฉิกโรติ ตํ กิสฺส เหตุ เอวเญฺหตํ ๓ ภทฺทาลิ โหติ ยถาตํ
สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย อปริปูรการิสฺส ฯ

[๑๖๗] อิธ ปน ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย
ปริปูรการี โหติ ตสฺส เอวํ โหติ ยนฺนูนาหํ วิวิตฺตํ เสนาสนํ
ภเชยฺยํ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ
อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ อปฺเปวนามาหํ อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา
อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกเรยฺยนฺติ ฯ โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ
ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ
อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ ตสฺส ตถา วูปกฏฺฐสฺส วิหรโต สตฺถาปิ
น อุปวทติ อนุวิจฺจ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี น อุปวทนฺติ เทวตาปิ
น อุปวทนฺติ อตฺตาปิ อตฺตานํ น อุปวทติ โส สตฺถาราปิ
อนุปวทิโต อนุวิจฺจ วิญฺญูหิ สพฺรหฺมจารีหิ อนุปวทิโต เทวตาหิปิ
อนุปวทิโต อตฺตนาปิ อตฺตา อนุปวทิโต อุตฺตรึ มนุสฺสธมฺมา
อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกโรติ ฯ โส วิวิจฺเจว กาเมหิ
#๑ ม. อตฺตนา ฯ ๒ ม. ยุ. อตฺตานนฺติ สพฺพตฺถ ทิสฺสติ ฯ ๓ ม. นกาโร นตฺถิ ฯ
#๔ ม. เอวญฺหิทํ ฯ
วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ
ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ตํ กิสฺส เหตุ เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ
โหติ ยถาตํ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย ปริปูรการิสฺส ฯ ปุน จปรํ
ภทฺทาลิ ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส
เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช
วิหรติ ตํ กิสฺส เหตุ เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ โหติ ยถาตํ
สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย ปริปูรการิสฺส ฯ ปุน จปรํ ภทฺทาลิ ภิกฺขุ
ปีติยา จ วิราคา ฯเปฯ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ตํ
กิสฺส เหตุ เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ โหติ ยถาตํ สตฺถุ สาสเน
สิกฺขาย ปริปูรการิสฺส ฯ ปุน จปรํ ภทฺทาลิ ภิกฺขุ สุขสฺส จ
ปหานา ฯเปฯ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ตํ กิสฺส
เหตุ เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ โหติ ยถาตํ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย
ปริปูรการิสฺส ฯ

[๑๖๘] โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต
อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต
ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ ฯ โส อเนกวิหิตํ
ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ เสยฺยถีทํ เอกมฺปิ ชาตึ ฯเปฯ อิติ
สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ ตํ กิสฺส
เหตุ เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ โหติ ยถาตํ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย
ปริปูรการิสฺส ฯ โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต
อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต
สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ ฯ โส ทิพฺเพน
จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน
อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต
ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน
สมนฺนาคตา ฯเปฯ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา อิเม
วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา ฯเปฯ สุคตึ
สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนาติ ฯ อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน
ฯเปฯ ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ ตํ กิสฺส
เหตุ เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ โหติ ยถาตํ สตฺถุ สาสเน สิกฺขาย
ปริปูรการิสฺส ฯ โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต
อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต
อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ ฯ โส อิทํ ทุกฺขนฺติ
ยถาภูตํ ปชานาติ ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ
ปชานาติ อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ อยํ อาสวสมุทโยติ
ยถาภูตํ ปชานาติ อยํ อาสวนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ อยํ
อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯ ตสฺส เอวํ
ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ ทิฏฺฐาสวาปิ
จิตฺตํ วิมุจฺจติ ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ
วิมุจฺจติ วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ ขีณา ชาติ
วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ
ตํ กิสฺส เหตุ เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ โหติ ยถาตํ สตฺถุ สาสเน
สิกฺขาย ปริปูรการิสฺสาติ ฯ เอวํ วุตฺเต อายสฺมา ภทฺทาลิ ภควนฺตํ
เอตทโวจ โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย เยนมิเธกจฺจํ
ภิกฺขุํ ปวยฺห ๑ ปวยฺห การณํ กโรนฺติ โก ปน ภนฺเต เหตุ
โก ปจฺจโย เยนมิเธกจฺจํ ภิกฺขุํ โน ตถา ๒ ปวยฺห ปวยฺห
การณํ กโรนฺตีติ ฯ

[๑๖๙] อิธ ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ อภิณฺหาปตฺติโก โหติ
อาปตฺติพหุโล โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ
พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ
น สมฺมา วตฺตติ น โลมํ ปาเตติ น นิตฺถารํ วตฺตติ
เยน สงฺโฆ อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ นาห ๓ ฯ ตตฺร ภทฺทาลิ
ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข อาวุโส ภิกฺขุ อภิณฺหาปตฺติโก
อาปตฺติพหุโล โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ
พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ
น สมฺมา วตฺตติ น โลมํ ปาเตติ น นิตฺถารํ วตฺตติ เยน
สงฺโฆ อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ นาห สาธุ วตายสฺมนฺโต
อิมสฺส ภิกฺขุโน ตถา ตถา อุปปริกฺขถ ยถยิทํ ๓ อธิกรณํ น ๕
ขิปฺปเมว วูปสมฺเมยฺยาติ ฯ ตสฺส โข เอวํ ภทฺทาลิ ภิกฺขุโน
#๑ ม. ปสยฺห ปสยฺห ฯ อปรํปิ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. ตถา ตถา ฯ ๓ โป. อาหาติ
#สพฺพตฺถ ทิสฺสติ ฯ ๔ สี. ยุ. ยถาสฺสิทํ ฯ ๕ ม. นกาโร นตฺถิ ฯ
ภิกฺขู ตถา ตถา อุปปริกฺขนฺติ ยถยิทํ อธิกรณํ น ขิปฺปเมว
วูปสมฺมติ ฯ อิธ ปน ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ อภิณฺหาปตฺติโก
โหติ อาปตฺติพหุโล โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน นาญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ
พหิทฺธา กถํ น อปนาเมติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ
ปาตุกโรติ สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ นิตฺถารํ วตฺตติ
เยน สงฺโฆ อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ อาห ฯ ตตฺร ภทฺทาลิ
ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข อาวุโส ภิกฺขุ อภิณฺหาปตฺติโก
อาปตฺติพหุโล โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน นาญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ
พหิทฺธา กถํ น อปนาเมติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ
ปาตุกโรติ สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ นิตฺถารํ วตฺตติ เยน
สงฺโฆ อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ อาห สาธุ วตายสฺมนฺโต
อิมสฺส ภิกฺขุโน ตถา ตถา อุปปริกฺขถ ยถยิทํ อธิกรณํ ขิปฺปเมว
วูปสมฺเมยฺยาติ ฯ ตสฺส โข เอวํ ภทฺทาลิ ภิกฺขุโน ภิกฺขู ตถา
ตถา อุปปริกฺขนฺติ ยถยิทํ อธิกรณํ ขิปฺปเมว วูปสมฺมติ ฯ

[๑๗๐] อิธ ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ อธิจฺจาปตฺติโก โหติ
อนาปตฺติพหุโล โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ
พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ
น สมฺมา วตฺตติ น โลมํ ปาเตติ น นิตฺถารํ วตฺตติ เยน สงฺโฆ
อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ นาห ฯ ตตฺร ภทฺทาลิ ภิกฺขูนํ
เอวํ โหติ อยํ โข อาวุโส ภิกฺขุ อธิจฺจาปตฺติโก อนาปตฺติ-
พหุโล โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ พหิทฺธา
กถํ อปนาเมติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ น
สมฺมา วตฺตติ น โลมํ ปาเตติ น นิตฺถารํ วตฺตติ เยน สงฺโฆ
อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ นาห สาธุ วตายสฺมนฺโต อิมสฺส
ภิกฺขุโน ตถา ตถา อุปปริกฺขถ ยถยิทํ อธิกรณํ น ๑ ขิปฺปเมว
วูปสมฺเมยฺยาติ ฯ ตสฺส โข เอวํ ภทฺทาลิ ภิกฺขุโน ภิกฺขู ตถา
ตถา อุปปริกฺขนฺติ ยถยิทํ อธิกรณํ น ขิปฺปเมว วูปสมฺมติ ฯ
อิธ ปน ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ อธิจฺจาปตฺติโก โหติ อนาปตฺติพหุโล
โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน นาญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ น
พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ
ปาตุกโรติ สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ นิตฺถารํ วตฺตติ เยน
สงฺโฆ อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ อาห ฯ ตตฺร ภทฺทาลิ
ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข อาวุโส ภิกฺขุ อธิจฺจาปตฺติโก
อนาปตฺติพหุโล โส ภิกฺขูหิ วุจฺจมาโน นาญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ
น พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ
ปาตุกโรติ สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ นิตฺถารํ วตฺตติ เยน
สงฺโฆ อตฺตมโน โหติ ตํ กโรมีติ อาห สาธุ วตายสฺมนฺโต
อิมสฺส ภิกฺขุโน ตถา ตถา อุปปริกฺขถ ยถยิทํ อธิกรณํ ขิปฺปเมว
วูปสมฺเมยฺยาติ ฯ ตสฺส โข เอวํ ภทฺทาลิ ภิกฺขุโน ภิกฺขู ตถา
ตถา อุปปริกฺขนฺติ ยถยิทํ อธิกรณํ ขิปฺปเมว วูปสมฺมติ ฯ
#๑ ม. นกาโร นตฺถิ ฯ

[๑๗๑] อิธ ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ สทฺธามตฺตเกน วหติ
เปมมตฺตเกน ฯ ตตฺร ภทฺทาลิ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข
อาวุโส ภิกฺขุ สทฺธามตฺตเกน วหติ เปมมตฺตเกน สเจ มยํ อิมํ
ภิกฺขุํ ปวยฺห ปวยฺห การณํ กาเรสฺสาม ๑ มา ยมฺปิสฺส ตํ
สทฺธามตฺตกํ เปมมตฺตกํ ตมฺหาปิ ปริหายีติ ฯ เสยฺยถาปิ ภทฺทาลิ
ปุริสสฺส เอกํ จกฺขุํ ๒ ตสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา ตํ เอกํ
จกฺขุํ รกฺเขยฺยุํ มา ยมฺปิสฺส ตํ เอกํ จกฺขุํ ตมฺหาปิ ปริหายีติ
เอวเมว ๓ โข ๓ ภทฺทาลิ อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ สทฺธามตฺตเกน วหติ
เปมมตฺตเกน ฯ ตตฺร ภทฺทาลิ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข
อาวุโส ภิกฺขุ สทฺธามตฺตเกน วหติ เปมมตฺตเกน สเจ ๕ มยํ
อิมํ ภิกฺขุํ ปวยฺห ปวยฺห การณํ กาเรสฺสาม ๖ มา ยมฺปิสฺส ตํ
สทฺธามตฺตกํ เปมมตฺตกํ ตมฺหาปิ ปริหายีติ ฯ อยํ โข ๗ ภทฺทาลิ
เหตุ อยํ ปจฺจโย เยนมิเธกจฺจํ ๘ ภิกฺขุํ ปวยฺห ปวยฺห การณํ
กาเรนฺติ อยํ ปน ภทฺทาลิ เหตุ อยํ ปจฺจโย เยนมิเธกจฺจํ ภิกฺขุํ
น ตถา ปวยฺห ปวยฺห การณํ กาเรนฺตีติ ๙ ฯ โก นุ โข ภนฺเต
เหตุ โก ปจฺจโย เยน ปุพฺเพ อปฺปตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ
อเหสุํ พหุตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหึสุ โก ปน ภนฺเต
เหตุ โก ปจฺจโย เยเนตรหิ พหุตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อเหสุํ
อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหนฺตีติ ฯ

[๑๗๒] เอวเญฺหตํ ภทฺทาลิ โหติ สตฺเตสุ หายมาเนสุ
#๑-๖ โป. ม. ยุ. กริสฺสาม ฯ ๒ โป. เอกจกฺขุ ฯ ๓ ม. เอวเมวํ ฯ
#๔-๗ ม. โขติ สทฺโท นตฺถิ ฯ ๕ โป. สพฺเพ ฯ
#๘ ม. เยนมิเธกจฺเจ ภิกฺขู ตถา ตถา ปสยฺห ปสุยฺห การณํ
#กโรนฺตีติ ฯ ๙ โป. เยนปิ อิเธกจฺเจ ภิกฺขู ตถา ปวยฺห การณํ กาเรนฺตีติ ฯ
สทฺธมฺเม อนฺตรธายมาเน พหุตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ โหนฺติ
อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหนฺติ ฯ น ตาว ภทฺทาลิ
สตฺถา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปติ ยาว น อิเธกจฺเจ
อาสวฏฺฐานียา ธมฺมา สงฺเฆ ปาตุภวนฺติ ฯ ยโต จ โข ภทฺทาลิ
อิเธกจฺเจ อาสวฏฺฐานียา ธมฺมา สงฺเฆ ปาตุภวนฺติ อถ สตฺถา
สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปติ เตสํเยว อาสวฏฺฐานียานํ ธมฺมานํ
ปฏิฆาตาย ฯ น ตาว ภทฺทาลิ อิเธกจฺเจ อาสวฏฺฐานียา ธมฺมา
สงฺเฆ ปาตุภวนฺติ ยาว น สงฺโฆ มหตฺตํ ปตฺโต โหติ ฯ
ยโต จ โข ภทฺทาลิ สงฺโฆ มหตฺตํ ปตฺโต ๑ โหติ อถ อิเธกจฺเจ
อาสวฏฺฐานียา ธมฺมา สงฺเฆ ปาตุภวนฺติ อถ สตฺถา สาวกานํ
สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปติ เตสํเยว อาสวฏฺฐานียานํ ธมฺมานํ ปฏิฆาตาย ฯ
น ตาว ภทฺทาลิ อิเธกจฺเจ อาสวฏฺฐานียา ธมฺมา
สงฺเฆ ปาตุภวนฺติ ยาว น สงฺโฆ ลาภคฺคํ ปตฺโต โหติ … ยสคฺคํ
ปตฺโต โหติ … พาหุสจฺจํ ปตฺโต โหติ … รตฺตญฺญุตํ ปตฺโต โหติ ฯ
ยโต จ โข ภทฺทาลิ สงฺโฆ รตฺตญฺญุตํ ปตฺโต โหติ อถ
อิเธกจฺเจ อาสวฏฺฐานียา ธมฺมา สงฺเฆ ปาตุภวนฺติ อถ สตฺถา
สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปติ เตสํเยว อาสวฏฺฐานียานํ ธมฺมานํ
ปฏิฆาตาย ฯ