[๔๓] อคิทฺธิโลภํ นิสฺสาย คิทฺธิโลโภ ปหาตพฺโพติ อิติ โข
ปเนตํ วุตฺตํ กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ อิธ คหปติ อริยสาวโก
อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ เยสํ โข อหํ สญฺโญชนานํ เหตุ คิทฺธิโลภีถ
อสฺสํ เตสาหํ สญฺโญชนานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย ปฏิปนฺโน
อหญฺเจว โข ปน คิทฺธิโลภี อสฺสํ อตฺตาปิ มํ อุปวเทยฺย
คิทฺธิโลภปจฺจยา อนุวิจฺจ วิญฺญู ครเหยฺยุํ คิทฺธิโลภปจฺจยา
กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา คิทฺธิโลภปจฺจยา
เอตเทว โข ปน สญฺโญชนํ เอตํ นีวรณํ ยทิทํ คิทฺธิโลโภ
เย จ คิทฺธิโลภปจฺจยา อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา
อคิทฺธิโลภิสฺส ๒ เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ
อคิทฺธิโลภํ นิสฺสาย คิทฺธิโลโภ ปหาตพฺโพติ อิติ ยนฺตํ วุตฺตํ
อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ฯ

[๔๔] อนินฺทาโรสํ นิสฺสาย นินฺทาโรโส ปหาตพฺโพติ อิติ
#๑ ยุ. ปิสุณาวาจาปจฺจยา ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. คิทฺธิโลภาปฏิวิรตสฺส ฯ
โข ปเนตํ วุตฺตํ กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ อิธ คหปติ อริยสาวโก
อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ เยสํ โข อหํ สญฺโญชนานํ เหตุ นินฺทาโรสี ๑
อสฺสํ เตสาหํ สญฺโญชนานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย ปฏิปนฺโน
อหญฺเจว โข ปน นินฺทาโรสี อสฺสํ อตฺตาปิ มํ อุปวเทยฺย
นินฺทาโรสปจฺจยา อนุวิจฺจ วิญฺญู ครเหยฺยุํ นินฺทาโรสปจฺจยา
กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา นินฺทาโรสปจฺจยา
เอตเทว โข ปน สญฺโญชนํ เอตํ นีวรณํ ยทิทํ นินฺทาโรโส
เย จ นินฺทาโรสปจฺจยา อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา
อนินฺทาโรสิสฺส เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ
อนินฺทาโรสํ นิสฺสาย นินฺทาโรโส ปหาตพฺโพติ อิติ ยนฺตํ วุตฺตํ
อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ฯ

[๔๕] อโกธุปายาสํ นิสฺสาย โกธุปายาโส ปหาตพฺโพติ อิติ
โข ปเนตํ วุตฺตํ กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ อิธ คหปติ อริยสาวโก
อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ เยสํ โข อหํ สญฺโญชนานํ เหตุ โกธุปายาสี
อสฺสํ เตสาหํ สญฺโญชนานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย ปฏิปนฺโน
อหญฺเจว โข ปน โกธุปายาสี อสฺสํ อตฺตาปิ มํ อุปวเทยฺย
โกธุปายาสปจฺจยา อนุวิจฺจ วิญฺญู ครเหยฺยุํ โกธุปายาสปจฺจยา
กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา โกธุปายาสปจฺจยา
เอตเทว โข ปน สญฺโญชนํ เอตํ นีวรณํ ยทิทํ โกธุปายาโส
เย จ โกธุปายาสปจฺจยา อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา
#๑ โป. …โทสี …โทโส ฯ
อโกธุปายาสิสฺส เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ
อโกธุปายาสํ นิสฺสาย โกธุปายาโส ปหาตพฺโพติ อิติ ยนฺตํ วุตฺตํ
อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ฯ

[๔๖] อนติมานํ นิสฺสาย อติมาโน ปหาตพฺโพติ อิติ โข
ปเนตํ วุตฺตํ กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ อิธ คหปติ อริยสาวโก
อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ เยสํ โข อหํ สญฺโญชนานํ เหตุ อติมานี
อสฺสํ เตสาหํ สญฺโญชนานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย ปฏิปนฺโน
อหญฺเจว โข ปน อติมานี อสฺสํ อตฺตาปิ มํ อุปวเทยฺย
อติมานปจฺจยา อนุวิจฺจ วิญฺญู ครเหยฺยุํ อติมานปจฺจยา กายสฺส
เภทา ปรมฺมรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา อติมานปจฺจยา เอตเทว
โข ปน สญฺโญชนํ เอตํ นีวรณํ ยทิทํ อติมาโน เย จ
อติมานปจฺจยา อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา อนติมานิสฺส
เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ อนติมานํ นิสฺสาย
อติมาโน ปหาตพฺโพติ อิติ ยนฺตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ฯ
อิเม โข คหปติ อฏฺฐ ธมฺมา สงฺขิตฺเตน วุตฺตา วิตฺถาเรน
อวิภตฺตา เย อริยสฺส วินเย ปหานาย ๑ โวหารสมุจฺเฉทาย สํวตฺตนฺติ
น เตฺวว ตาว คหปติ อริยสฺส วินเย สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา
สพฺพํ โวหารสฺส สมุจฺเฉโท โหตีติ ฯ ยถากถํ ปน ภนฺเต
อริยสฺส วินเย สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา สพฺพํ โวหารสมุจฺเฉโท
โหติ สาธุ เม ภนฺเต ภควา ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา
#๑ โป. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
อริยสฺส วินเย สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา สพฺพํ โวหารสฺส สมุจฺเฉโท
โหตีติ ฯ เตนหิ คหปติ สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ ภาสิสฺสามีติ ฯ
เอวํ ภนฺเตติ โข โปตลิโย คหปติ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ ฯ

[๔๗] ภควา เอตทโวจ เสยฺยถาปิ คหปติ กุกฺกุโร ชิฆจฺฉา-
ทุพฺพลฺยปเรโต โคฆาตกสูนํ ๑ ปจฺจุปฏฺฐิโต อสฺส ตเมนํ ทกฺโข
โคฆาตโก วา โคฆาตกนฺเตวาสี วา อฏฺฐิกงฺกลํ สุนิกนฺตํ นิกนฺตํ
นิมฺมํสํ โลหิตมกฺขิตํ อุปจฺฉูเภยฺย ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ อปิ นุ ๒
โส กุกฺกุโร อมุํ อฏฺฐิกงฺกลํ สุนิกนฺตํ นิกนฺตํ นิมฺมํสํ โลหิตมกฺขิตํ
ปเลหนฺโต ๓ ชิฆจฺฉาทุพฺพลฺยํ ปฏิวิเนยฺยาติ ฯ โน เหตํ ภนฺเต
ตํ กิสฺส เหตุ อทุํ หิ ภนฺเต อฏฺฐิกงฺกลํ สุนิกนฺตํ นิกนฺตํ
นิมฺมํสํ โลหิตมกฺขิตํ ยาวเทว จ ปน โส กุกฺกุโร กิลมถสฺส
วิฆาตสฺส ภาคี อสฺสาติ ฯ เอวเมว โข คหปติ อริยสาวโก
อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ อฏฺฐิกงฺกลูปมา กามา วุตฺตา ภควตา
พหุทุกฺขา พหูปายาสา อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโยติ เอวเมตํ ยถาภูตํ
สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา ยายํ อุเปกฺขา นานตฺตา นานตฺตสิตา
ตํ อภินิวชฺเชตฺวา ยายํ อุเปกฺขา เอกตฺตา เอกตฺตสิตา ยตฺถ
สพฺพโส โลกามิสุปาทานา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ ตเมว อุเปกฺขํ
ภาเวติ ฯ

[๔๘] เสยฺยถาปิ คหปติ คิชฺโฌ วา กงฺโข วา ๓ กุลโล วา
#๑ โป. โคฆาตกุลานํ ฯ ๒ ม. อปิ นุ โข โส ฯ ๓ สี. ยุ. ปลิขาทนฺโต ฯ
#๔ ม. ยุ. กงฺโก วา ฯ
มํสเปสิมาทาย อุฑฺฑเยยฺย ตเมนํ คิชฺฌาปิ กงฺขาปิ กุลลาปิ
อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา วิตจฺเฉยฺยุํ ๑ วิราเชยฺยุํ ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ
สเจ โส คิชฺโฌ วา กงฺโข วา กุลโล วา ตํ มํสเปสึ น
ขิปฺปเมว ปฏินิสฺสชฺเชยฺย โส ตโตนิทานํ มรณํ วา นิคฺคจฺเฉยฺย
มรณมตฺตํ วา ทุกฺขนฺติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ เอวเมว โข คหปติ
อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ มํสเปสูปมา กามา วุตฺตา ภควตา
พหุทุกฺขา พหูปายาสา อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโยติ เอวเมตํ ยถาภูตํ
สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา ยายํ อุเปกฺขา นานตฺตา นานตฺตสิตา ตํ
อภินิวชฺเชตฺวา ยายํ อุเปกฺขา เอกตฺตา เอกตฺตสิตา ยตฺถ สพฺพโส
โลกามิสุปาทานา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ ตเมว อุเปกฺขํ ภาเวติ ฯ

[๔๙] เสยฺยถาปิ คหปติ ปุริโส อาทิตฺตํ ติณุกฺกํ อาทาย
ปติวาตํ คจฺเฉยฺย ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ สเจ โส ปุริโส๋
ตํ อาทิตฺตํ ติณุกฺกํ น ขิปฺปเมว ปฏินิสฺสชฺเชยฺย ตสฺส สา
อาทิตฺตา ติณุกฺกา หตฺถํ วา ฑเหยฺย พาหุํ วา ฑเหยฺย อญฺญตรํ
วา อญฺญตรํ ๒ วา องฺคปจฺจงฺคํ วา ๓ ฑเหยฺย โส ตโตนิทานํ
มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขนฺติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ
เอวเมว โข คหปติ อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ ติณุกฺกูปมา
กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหูปายาสา อาทีนโว เอตฺถ
ภิยฺโยติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา ฯเปฯ ตเมว
อุเปกฺขํ ภาเวติ ฯ
#๑ ม. วิสชฺเชยฺยุํ ฯ ๒ ยุ. เอกปทเมว ทิสฺสติ ฯ ๓ ยุ. อยํ สทฺโท นตฺถิ ฯ

[๕๐] เสยฺยถาปิ คหปติ องฺคารกาสุ สาธิกโปริสา ปูรา
องฺคารานํ วีตจฺจิกานํ วีตธูมานํ อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ชีวิตุกาโม
อมริตุกาโม สุขกาโม ทุกฺขปฏิกฺกูโล ตเมนํ เทฺว พลวนฺโต
ปุริสา นานาพาหาสุ คเหตฺวา องฺคารกาสุํ อุปกฑฺเฒยฺยุํ ตํ กึ
มญฺญสิ คหปติ อปิ นุ โส ปุริโส อิติ จีติ เจว กายํ สนฺนาเมยฺยาติ ๑ ฯ
โน ๒ เหตํ ภนฺเต ตํ กิสฺส เหตุ วิทิตํ หิ ภนฺเต
ตสฺส ปุริสสฺส อิมญฺจ ๓ อหํ องฺคารกาสุํ ปปติสฺสามิ ตโตนิทานํ
มรณํ วา นิคฺคจฺฉิสฺสามิ ๓ มรณมตฺตํ วา ทุกฺขนฺติ ฯ เอวเมว
โข คหปติ อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ องฺคารกาสูปมา
กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหูปายาสา อาทีนโว เอตฺถ
ภิยฺโยติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา ฯเปฯ ตเมว
อุเปกฺขํ ภาเวติ ฯ

[๕๑] เสยฺยถาปิ คหปติ ปุริโส สุปินกํ ปสฺเสยฺย
อารามรามเณยฺยกํ วนรามเณยฺยกํ ภูมิรามเณยฺยกํ โปกฺขรณิรามเณยฺยกํ
โส ปฏิพุทฺโธ น กิญฺจิ ปสฺเสยฺย ๕ เอวเมว โข คหปติ
อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ สุปินกูปมา กามา วุตฺตา ภควตา
พหุทุกฺขา พหูปายาสา อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโยติ ฯเปฯ ตเมว
อุเปกฺขํ ภาเวติ ฯ

[๕๒] เสยฺยถาปิ คหปติ ปุริโส ยาจิตกํ โภคํ ยาจิตฺวา ยานํ
โอโรเปยฺย ๖ ปวรมณิกุณฺฑลํ โส เตหิ ยาจิตเกหิ โภเคหิ ปุรกฺขโต
#๑ ม. ปนาเมยฺย ฯ ๒ โป. ม. ยุ. เอวํ ภนฺเต ฯ ๓ ยุ. อิมญฺเจ ฯ
#๔ ยุ. นิคจฺฉามิ ฯ ๕ ม. ปฏิปสฺเสยฺย ฯ ๖ ม. ยานํ วา โปโรเสยฺยํ ฯ
ปริวุโต อนฺตราปณํ ปฏิปชฺเชยฺย ตเมนํ ชโน ทิสฺวา เอวํ
วเทยฺย โภคี วต โภ ปุริโส เอวํ กิร โภคิโน โภคานิ
ภุญฺชนฺตีติ ตเมนํ สามิกา ๑ ยตฺถ ยตฺเถว ปสฺเสยฺยุํ ตตฺถ
ตตฺเถว สามิกา สานิ ๒ หเรยฺยุํ ตํ กึ มญฺญสิ คหปติ อลํ นุ
โข ตสฺส ปุริสสฺส อญฺญถตฺตายาติ ฯ โน ๓ เหตํ ภนฺเต ตํ
กิสฺส เหตุ สามิโน หิ ภนฺเต สานิ หรนฺตีติ ฯ เอวเมว โข
คหปติ อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ ยาจิตกูปมา กามา
วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหูปายาสา อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโยติ
ฯเปฯ ตเมว อุเปกฺขํ ภาเวติ ฯ