[๑๐๘๐] โจทเกน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ จุทิตเกน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ
สงฺเฆน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ อนุวิชฺชเกน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ
โจทเกน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ โจทเกน ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย
ปโร โจเทตพฺโพ กาเลน วกฺขามิ โน อกาเลน ภูเตน วกฺขามิ
โน อภูเตน สเณฺหน วกฺขามิ โน ผรุเสน อตฺถสญฺหิเตน
วกฺขามิ โน อนตฺถสญฺหิเตน เมตตจิตฺโต วกฺขามิ โน โทสนฺตโรติ ฯ
โจทเกน เอวํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ จุทิตเกน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ
จุทิตเกน ทฺวีสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาตพฺพํ ๑ สจฺเจ จ อกุปฺเป จ ฯ
จุทิตเกน เอวํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ สงฺเฆน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ
#๑ ม. ยุ. ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ
สงฺเฆน โอติณฺณาโนติณฺณํ ชานิตพฺพํ ฯ สงฺเฆน เอวํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ ๑ ฯ
อนุวิชฺชเกน กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ อนุวิชฺชเกน เยน ธมฺเมน
เยน วินเยน เยน สตฺถุสาสเนน ตํ อธิกรณํ วูปสมฺมติ ตถา
ตํ อธิกรณํ วูปสเมตพฺพํ ฯ อนุวิชฺชเกน เอวํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ

[๑๐๘๑] อุโปสโถ กิมตฺถาย ปวารณา กิสฺส การณา
ปริวาโส กิมตฺถาย มูลาย ปฏิกสฺสนา กิสฺส การณา
มานตฺตํ กิมตฺถาย อพฺภานํ กิสฺส การณา ฯ
อุโปสโถ สมคฺคตฺถาย วิสุทฺธตฺถาย ปวารณา
ปริวาโส มานตฺตตฺถาย มูลาย ปฏิกสฺสนา นิคฺคหตฺถาย
มานตฺตํ อพฺภานตฺถาย วิสุทฺธตฺถาย อพฺภานํ ฯ
ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา เถเร จ ปริภาสติ
กายสฺส เภทา ทุปฺปญฺโญ ขโต อุปหตินฺทฺริโย
นิรยํ คจฺฉติ ทุมฺเมโธ น จ สิกฺขาย คารโว ฯ
น จามิสํปิ ๒ นิสฺสาย น จ นิสฺสาย ปุคฺคลํ
อุโภ เอเต วิวชฺเชตฺวา ยถา ธมฺโม ตถา กเร ฯ
โกธโน อุปนาหี จ จณฺโฑ จ ปริภาสโก
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
อุปกณฺณกํ ชปฺเปติ ๓ วิมฺหํ เปกฺขติ
#๑ ยุ. ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ ๒ ยุ. น จ อามิสํ ฯ ๓ สี. ม. ยุ. ชปฺปติ ฯ
วีติหรติ กุมฺมคฺคํ ปฏิเสวติ
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ
อกาเลน โจเทติ อภูเตน
ผรุเสน อนตฺถสญฺหิเตน
โทสนฺตโร โจเทติ โน เมตฺตจิตฺโต
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
ธมฺมาธมฺมํ น ชานาติ
ธมฺมาธมฺมสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
วินยาวินยํ น ชานาติ
วินยาวินยสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
ภาสิตาภาสิตํ น ชานาติ
ภาสิตาภาสิตสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
อาจิณฺณานาจิณฺณํ น ชานาติ
อาจิณฺณานาจิณฺณสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตํ น ชานาติ
ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
อาปตฺตานาปตฺตึ น ชานาติ
อาปตฺตานาปตฺติยา อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
ลหุกครุกํ น ชานาติ
ลหุกครุกสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
สาวเสสานวเสสํ น ชานาติ
สาวเสสานวเสสสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
ทุฏฺฐุลฺลาทุฏฺฐุลฺลํ น ชานาติ
ทุฏฺฐุลฺลาทุฏฺฐุลฺลสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
ปุพฺพาปรํ น ชานาติ
ปุพฺพาปรสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานํ ฯ
อนุสนฺธิวจนปถํ น ชานาติ
อนุสนฺธิวจนปถสฺส อโกวิโท
อนาปตฺติยา อาปตฺตีติ โรเปติ
ตาทิโส โจทโก ฌาเปติ อตฺตานนฺติ ฯ
โจทนากณฺฑํ นิฏฺฐิตํ ฯ
ตสฺสุทฺทานํ

[๑๐๘๒] โจทนา อนุวิชฺชญฺจ ๑ อาทิ มูเลนุโปสโถ
คติ โจทนกณฺฑมฺหิ สาสนํ ปติฏฺฐาปยนฺติ ฯ
_______________
#๑ ม. ยุ . อนุวิชฺชา จ ฯ
จูฬสงฺคามํ

[๑๐๘๓] สงฺคามาวจเรน ภิกฺขุนา สงฺฆํ อุปสงฺกมนฺเตน นีจจิตฺเตน
สงฺโฆ อุ ปสงฺกมิตพฺโพ รโชหรณสเมน จิตฺเตน อาสนกุสเลน
ภวิตพฺพํ นิสชฺชกุสเลน เถเร ภิกฺขู อนูปขชฺชนฺเตน นเว ภิกฺขู
อาสเนน อ ปฺปฏิพาหนฺเตน ยถาปฏิรูเป อาสเน นิสีทิตพฺพํ อนานากถิเกน
ภวิตพฺพํ อติรจฺฉานกถิเกน สามํ วา ธมฺโม ภาสิตพฺโพ
ปโร วา อ ชฺเฌสิตพฺโพ อริโย วา ตุณฺหีภาโว นาติมญฺญิตพฺโพ ฯ
สงฺเฆน อ นุมเตน ปุคฺคเลน อนุวิชฺชเกน อนุวิชฺชิตุกาเมน น
อุปชฺฌาโย ปุจฺฉิตพฺโพ น อาจริโย ปุจฺฉิตพฺโพ น สทฺธิวิหาริโก
ปุจฺฉิตพฺโพ น อนฺเตวาสิโก ปุจฺฉิตพฺโพ น สมานุปชฺฌายโก
ปุจฺฉิตพฺโพ น สมานาจริยโก ปุจฺฉิตพฺโพ น ชาติ ปุจฺฉิตพฺพา
น นามํ ปุจฺฉิตพฺพํ น โคตฺตํ ปุจฺฉิตพฺพํ น อาคโม ปุจฺฉิตพฺโพ
น กุลปฺปเทโส ปุจฺฉิตพฺโพ น ชาติภูมิ ปุจฺฉิตพฺพา ฯ [๑] กึการณา ฯ
อตฺรสฺส เปมํ วา โทโส วา เปเม วา สติ โทเส วา
สติ ๒ ฉนฺทาปิ คจฺเฉยฺย โทสาปิ คจฺเฉยฺย โมหาปิ คจฺเฉยฺย
ภยาปิ คจฺเฉยฺย ฯ สงฺเฆน อนุมเตน ปุคฺคเลน อนุวิชฺชเกน
อนุวิชฺชิตุกาเมน สงฺฆครุเกน ภวิตพฺพํ โน ปุคฺคลครุเกน
สทฺธมฺมครุเกน ภวิตพฺพํ โน อามิสครุเกน อตฺถวสิเกน ภวิตพฺพํ
โน ปริสกปฺปิเยน กาเลน อนุวิชฺชิตพฺพํ โน อกาเลน ภูเตน
#๑ ม. ยุ. ตํ ฯ ๒ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
อนุวิชฺชิตพฺพํ โน อภูเตน สเณฺหน อนุวิชฺชิตพฺพํ โน ผรุเสน
อตฺถสญฺหิเตน อนุวิชฺชิตพฺพํ โน อนตฺถสญฺหิเตน เมตฺตจิตฺเตน
อนุวิชฺชิตพฺพํ โน โทสนฺตเรน น อุปกณฺณกชปฺปินา ภวิตพฺพํ
น ชิมฺหํ เปกฺขิตพฺพํ น อกฺขิ นิกฺขนิตพฺพํ น ภมุกํ อุกฺขิปิตพฺพํ
น สีสํ อุกฺขิปิตพฺพํ น หตฺถวิกาโร กาตพฺโพ น หตฺถมุทฺทา
ทสฺเสตพฺพา อาสนกุสเลน ภวิตพฺพํ นิสชฺชกุสเลน [๑] ยุคมตฺตํ
เปกฺขนฺเตน อตฺถํ อนุวิธิยนฺเตน สเก อาสเน นิสีทิตพฺพํ น จ
อาสนา วุฏฺฐาตพฺพํ น วีติหาตพฺพํ น กุมฺมคฺโค เสวิตพฺโพ
น วาจาวิกฺเขปกํ ๒ ภณิตพฺพํ อตุริเตน ภวิตพฺพํ อสาหสิเกน [๑]
อจณฺฑิกเตน ภวิตพฺพํ วจนกฺขเมน เมตฺตจิตฺเตน ภวิตพฺพํ หิตานุกมฺปินา
การุณิเกน ภวิตพฺพํ หิตปริสกฺกินา อสมฺผปฺปลาปินา
ภวิตพฺพํ ปริยนฺตภาณินา อเวรวสิเกน ภวิตพฺพํ อนสุรุตฺเตน
อตฺตา ปริคฺคเหตพฺโพ ปโร ปริคฺคเหตพฺโพ โจทโก ปริคฺคเหตพฺโพ
จุทิตโก ปริคฺคเหตพฺโพ อธมฺมโจทโก ปริคฺคเหตพฺโพ
อธมฺมจุทิตโก ปริคฺคเหตพฺโพ ธมฺมโจทโก ปริคฺคเหตพฺโพ
ธมฺมจุทิตโก ปริคฺคเหตพฺโพ วุตฺตํ อหาเปนฺเตน อวุตฺตํ อปฺปกาเสนฺเตน
โอติณฺณานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา ๓ ปโร
ปฏิปุจฺฉิตฺวา ยถาปฏิญฺญาย กาเรตพฺโพ เวโป ปหาเสตพฺโพ ๔
#๑ ยุ. ภวิตพฺพํ ฯ ๒ ม. ยุ. พาหาวิกฺเขปกํ ฯ ๓ ม. ปริคฺคเหตฺวา ฯ ๔ สี. ม. ยุ.
#มนฺโท หาเสตพฺโพ ฯ เวโป ปหาเสตพฺโพติ มนฺโท โมมูโห ปคฺคณฺหิตพฺโพติ อฏฺฐกถา ฯ
ภีรุ อสฺสาเสตพฺโพ จณฺโฑ นิเสเธตพฺโพ อสุจิ วิภาเวตพฺโพ
อุชุ มทฺทเวน น ฉนฺทาคติ ๑ คนฺตพฺพา น โทสาคติ คนฺตพฺพา
น โมหาคติ คนฺตพฺพา น ภยาคติ คนฺตพฺพา มชฺฌตฺเตน
ภวิตพฺพํ ธมฺเมสุ จ ปุคฺคเลสุ จ ฯ เอวญฺจ ปน อนุวิชฺชโก
อนุวิชฺชมาโน สตฺถุ เจว สาสนกโร โหติ วิญฺญูนํ ๒ สพฺรหฺมจารีนํ
ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ ฯ

[๑๐๘๔] สุตฺตํ สํสนฺทนตฺถาย โอปมฺมํ นิทสฺสนตฺถาย อตฺโถ
วิญฺญาปนตฺถาย ปฏิปุจฺฉา ฐปนตฺถาย โอกาสกมฺมํ โจทนตฺถาย
โจทนา สารณตฺถาย สารณา สวจนียตฺถาย สวจนียํ ปลิโพธตฺถาย
ปลิโพโธ วินิจฺฉยตฺถาย วินิจฺฉโย สนฺตีรณตฺถาย
สนฺตีรณา ๓ ฐานาฐานคมนตฺถาย ฐานาฐานคมนํ ทุมฺมงฺกูนํ ปุคฺคลานํ
นิคฺคหตฺถาย เปสลานํ ภิกฺขูนํ สมฺปคฺคหตฺถาย สงฺโฆ สมฺปริคฺคหสมฺปฏิจฺฉนตฺถาย
สงฺเฆน อนุมตา ปุคฺคลา ปจฺเจกฏฺฐายิโน
อวิสํวาทกฏฺฐายิโน ฯ วินโย สํวรตฺถาย สํวโร อวิปฺปฏิสารตฺถาย
อวิปฺปฏิสาโร ปามุชฺชตฺถาย ปามุชฺชํ ปีตตฺถาย ปีติ ปสฺสทฺธตฺถาย
ปสฺสทฺธิ สุขตฺถาย สุขํ สมาธตฺถาย สมาธิ ยถาภูตญาณทสฺสนตฺถาย
ยถาภูตญาณทสฺสนํ นิพฺพิทตฺถาย นิพฺพิทา
วิราคตฺถาย วิราโค วิมุตฺตตฺถาย วิมุตฺติ วิมุตฺติญาณทสฺสนตฺถาย
วิมุตฺติญาณทสฺสนํ อนุปาทาปรินิพฺพานตฺถาย ฯ เอตทตฺถา กถา
เอตทตฺถา มนฺตนา เอตทตฺถา อุปนิสา เอตทตฺถํ โสตาวธานํ
#๑ ม. น ฉนฺทาคตึ คนฺตพฺพํ ฯเปฯ น ภยาคตึ คนฺตพฺพํ ฯ ๒ ม. ยุ. วิญฺญูนญฺจ ฯ
#๓ ม. ยุ. สนฺตีรณํ ฯ
ยทิทํ อนุปาทา จิตฺตสฺส วิโมกฺโขติ ฯ

[๑๐๘๕] อนุโยควตฺตํ นิสามย
กุสเลน พุทฺธิมตา กตํ
สุวุตฺตํ สิกฺขาปทานุโลมิกํ
คตึ น นาเสนฺโต สมฺปรายิกํ
วตฺถุํ วิปตฺตึ อาปตฺตึ นิทานํ อาการอโกวิโท
ปุพฺพาปรํ น ชานาติ กตากตํ สเมน จ
กมฺมญฺจ อธิกรณญฺจ สมเถ จาปิ อโกวิโท
รตฺโต ทุฏฺโฐ จ มูโฬฺห จ ภยา โมหา จ คจฺฉติ
น จ สญฺญตฺติกุสโล ๑ นิชฺฌตฺติยา จ อโกวิโท
ลทฺธปกฺโข อหิริโก กณฺหกมฺโม อนาทโร
ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ อปฺปฏิกฺโขติ วุจฺจติ ฯ
วตฺถุํ วิปตฺตึ อาปตฺตึ นิทานํ อาการโกวิโท
ปุพฺพาปรํ ปชานาติ กตากตํ สเมน จ
กมฺมญฺจ อธิกรณญฺจ สมเถ จาปิ โกวิโท
อรตฺโต อทุฏฺโฐ อมูโฬฺห จ ภยา โมหา น คจฺฉติ
สญฺญตฺติยา ๒ จ กุสโล นิชฺฌตฺติยา จ โกวิโท
ลทฺธปกฺโข หิริมโน สุกฺกกมฺโม สคารโว
ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ สปฺปฏิกฺโขติ วุจฺจตีติ ฯ
จูฬสงฺคามํ นิฏฺฐิตํ ฯ
#๑ ยุ. ปญฺญตฺติกุสโล ฯ ๒ ยุ. ปญฺญตฺติยา ฯ
ตสฺสุทฺทานํ

[๑๐๘๖] นีจจิตฺเตน ปุจฺเฉยฺย ครุ สงฺเฆ น ปุคฺคเล
สุตฺตํ สํสนฺทนตฺถาย วินยานุคฺคเหน จ
อุทฺทานํ จูฬสงฺคาเม เอกุทฺเทสํ ๑ อิทํ กตนฺติ ฯ
________________
#๑ ม. เอกุทฺเทโส ฯ
มหาสงฺคามํ

[๑๐๘๗] สงฺคามาวจเรน ภิกฺขุนา สงฺเฆ โวหรนฺเตน วตฺถุํ
ชานิตพฺพํ วิปตฺติ ชานิตพฺพา อาปตฺติ ชานิตพฺพา นิทานํ
ชานิตพฺพํ อากาโร ชานิตพฺโพ ปุพฺพาปรํ ชานิตพฺพํ กตากตํ
ชานิตพฺพํ กมฺมํ ชานิตพฺพํ อธิกรณํ ชานิตพฺพํ สมโถ ชานิตพฺโพ
น ฉนฺทาคติ คนฺตพฺพา น โทสาคติ คนฺตพฺพา น โมหาคติ
คนฺตพฺพา น ภยาคติ คนฺตพฺพา สญฺญาปนีเย ฐาเน สญฺญาเปตพฺพํ
นิชฺฌาปนีเย ฐาเน นิชฺฌาเปตพฺพํ เปกฺขนีเย ฐาเน
เปกฺขิตพฺพํ ปสาทนีเย ฐาเน ปสาเทตพฺพํ ลทฺธปกฺโขมฺหีติ ปโร
ปกฺโข ๑ นาวชานิตพฺโพ พหุสฺสุโตมฺหีติ อปฺปสฺสุโต นาวชานิตพฺโพ
เถรตโรมฺหีติ นวกตโร นาวชานิตพฺโพ อสมฺปตฺตํ น พฺยาหริตพฺพํ ๒
สมฺปตฺตํ ธมฺมโต วินยโต น ปริหาเปตพฺพํ เยน ธมฺเมน
เยน วินเยน เยน สตฺถุสาสเนน ตํ อธิกรณํ วูปสมฺมติ ตถา
ตํ อธิกรณํ วูปสเมตพฺพํ ฯ

[๑๐๘๘] วตฺถุํ ชานิตพฺพนฺติ อฏฺฐปาราชิกานํ ๓ วตฺถุํ ชานิตพฺพํ
เตวีสสงฺฆาทิเสสานํ วตฺถุํ ชานิตพฺพํ เทฺวอนิยตานํ วตฺถุํ ชานิตพฺพํ
เทฺวจตฺตาฬีสนิสฺสคฺคิยานํ วตฺถุํ ชานิตพฺพํ อฏฺฐาสีติสตปาจิตฺติยานํ
วตฺถุํ ชานิตพฺพํ ทฺวาทสปาฏิเทสนียานํ วตฺถุํ ชานิตพฺพํ ทุกฺกฏานํ
#๑ ม. ยุ. ปรปกฺโข ฯ ๒ พฺยาหาตพฺพํ อิติปิ ทิสฺสติ ฯ ๓ สพฺพตฺถ อฏฺฐนฺนํ
#ปาราชิกานนฺติ ทิสฺสติ ฯ
วตฺถุํ ชานิตพฺพํ ทุพฺภาสิตานํ วตฺถุํ ชานิตพฺพํ ฯ

[๑๐๘๙] วิปตฺติ ชานิตพฺพาติ สีลวิปตฺติ ชานิตพฺพา อาจารวิปตฺติ
ชานิตพฺพา ทิฏฺฐิวิปตฺติ ชานิตพฺพา อาชีววิปตฺติ ชานิตพฺพา ฯ