[๑๑๖๕]-2 ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๑๑๖๖]-2 ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
สรณทุกจูฬันตรทุกนสรณทุกจูฬันตรทุกะ

[๑๑๖๗]-2 อัปปัจจยธรรมที่เป็นอรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม
ที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัยอสังขตธรรมที่เป็นอรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อสังขตธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย
สนิทัสสนธรรมที่เป็นอรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่
อรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย ฯลฯ
สรณทุกอาสวทุกนสรณทุกโนอาสวทุกะ

[๑๑๖๘]-2 ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม
ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่ไม่ใช่อรณธรรม
ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่ไม่ใช่อรณธรรม
อาศัยอาสวธรรมที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่ไม่ใช่อรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม
ที่เป็นสรณธรรม ฯลฯ มี ๑ นัย
สรณทุกสาสวทุกนสรณทุกนสาสวทุกะ

[๑๑๖๙]-2 ธรรมที่ไม่ใช่สาสวธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยสาสวธรรมที่เป็นอรณ
ธรรม ฯลฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อนาสวธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยอนาสวธรรมที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย
ในปัจจัยทั้งปวง พึงให้พิสดารโดยวิธีนี้
ฯลฯ
สรณทุกสารัมมณทุกนสรณทุกนสารัมมณทุกะ

[๑๑๗๐]-2 ธรรมที่ไม่ใช่สารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยสารัมมณธรรมที่เป็น
สรณธรรม ฯลฯ
ธรรมที่ไม่ใช่สารัมมณปัจจัย ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยสารัมมณธรรมที่เป็นอรณธรรม ฯลฯ
ฯลฯสรณทุกทัสสเนนปหาตัพพทุกนสรณทุกนทัสสเนนปหาตัพพทุกะ

[๑๑๗๑]-2 ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยทัสสเนน
ปหาตัพพธรรมที่เป็นสรณธรรม ฯลฯ มี ๑ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม ที่ไม่ใช่อรณธรรม อาศัยธรรม
ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม ที่เป็นอรณธรรม ฯลฯ
ฯลฯ
สรณทุกสอุตตรทุกนสรณทุกนสอุตตรทุกะ

[๑๑๗๒]-2 ธรรมที่ไม่ใช่สอุตตรธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยสอุตตรธรรมที่เป็น
อรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อนุตตรธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยอนุตตรธรรมที่เป็นอรณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
อนุโลมปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน จบ.
ปัจจนียานุโลมติกปัฏฐาน

นกุสลัตติกกุสลัตติกะ

[๑]-3 ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒
ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นวิบากอัพยากฤต และกิริยา
อัพยากฤต
ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย

[๒]-3 ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย