[๖๐๕] เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรา ภิกฺขุนี คิลานา
โหติ ฯ ตสฺสา วินา ปลฺลงฺกา ๔ น ผาสุ โหติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา อฑฺฒปลฺลงฺกนฺติ ฯ

[๖๐๖] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย วจฺจกุฏิยา วจฺจํ
#๑ ม. สกาวาสา ฯ ๒ ม. ยุ. สาทิตุนฺติ ฯ ๓ ม. สาทิยนฺตี ฯ ยุ. สาทิยนฺตา ฯ
#๔ ม. ยุ. ปลฺลงฺเกน ฯ
กโรนฺติ ฯ ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย ตตฺเถว คพฺภํ ปาเตนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา วจฺจกุฏิยา วจฺโจ
กาตพฺโพ ยา กเรยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว
เหฏฺฐาวิวเฏ อุปริปฏิจฺฉนฺเน วจฺจํ กาตุนฺติ ฯ

[๖๐๗] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย จุณฺเณน นหายนฺติ ฯ
มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ฯเปฯ เสยฺยถาปิ คิหิกาม-
โภคินิโยติ ๑ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา
จุณฺเณน นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส
อนุชานามิ ภิกฺขเว กุกฺกุสํ มตฺติกนฺติ ฯ

[๖๐๘] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย วาสิตกาย ๒ มตฺติกาย
มหายนฺติ ฯ มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ฯเปฯ
เสยฺยถาปิ คิหิกามโภคินิโยติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา วาสิตกาย มตฺติกาย นหายิตพฺพํ ยา
นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส อนุชานามิ ภิกฺขเว ปกติมตฺติกนฺติ ฯ

[๖๐๙] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย ชนฺตาฆเร นหายนฺติโย
โกลาหลํ อกํสุ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา
ชนฺตาฆเร นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ

[๖๑๐] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย ปฏิโสเต นหายนฺติ
ธาราสมฺผสฺสํ สาทิยนฺติ ๓ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น
#๑ ม. คิหินี กามโภคินิโยติ ฯ ๒ ม. ยุ. วาสิติกาย ฯ ๓ ม. สาทิยนฺตี ฯ
#ยุ. สาทิยนฺตา ฯ
ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา ปฏิโสเต นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ

[๖๑๑] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย อติตฺเถ นหายนฺติ ฯ
ธุตฺตา ทูเสนฺติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว
ภิกฺขุนิยา อติตฺเถ นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ

[๖๑๒] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขุนิโย ปุริสติตฺเถ นหายนฺติ ฯ
มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ฯเปฯ เสยฺยถาปิ คิหิกามโภคินิโยติ
ฯเปฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯเปฯ น ภิกฺขเว
ภิกฺขุนิยา ปุริสติตฺเถ นหายิตพฺพํ ยา นหาเยยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส
อนุชานามิ ภิกฺขเว มหิฬาติตฺเถ นหายิตุนฺติ ฯ
ตติยภาณวารํ ฯ
ภิกฺขุนีขนฺธกํ นิฏฺฐิตํ ทสมํ ๑ ฯ
อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถุ เอกสตํ ฉ ๒ ฯ
_______________
ตสฺสุทฺทานํ

[๖๑๓] ปพฺพชฺชํ โคตมี ยาจิ นานุญฺญาสิ ตถาคโต
กปิลวตฺถุ เวสาลึ อคมาสิ วินายโก ฯ
รโชกิณฺณา ๓ โกฏฺฐเกสุ ๔ อานนฺทสฺส ปเวทยิ ฯ
#๑ ม. ภิกฺขุนิขนฺธโก ทสโม ฯ ๒ ม. อิมสฺมึ ขนฺธเก วตฺถู เอกสตํ ฯ
#๓ ยุ. รโชกิณฺเณ ฯ ๔ ม. รโชกิณฺเณน โกฏฺฐเก ฯ
ภพฺโพติ นยโต ยาจิ มาตาติ โปสิกาติ จ ฯ
วสฺสสตํ ตทหุ จ อภิกฺขุ ปจฺจาสึสนา ๑
ปวารณา ครุธมฺมา เทฺว วสฺสา อนกฺโกสนา
โอวโฏ จ อฏฺฐ ธมฺมา ๒ ยาวชีวานุวตฺตนา ฯ
ครุธมฺมปฏิคฺคโห สา วสฺสา อุปสมฺปทา ฯ
วสฺสสหสฺสํ ปญฺเจว กุมฺภเถนก ๓ เสตฏฺฐิ
มญฺเชฏฺฐิกา อุปมาหิ ๔ เอวํ สทฺธมฺมหึสนา
ปาฬึ พนฺเธยฺยุปมาหิ ๕ ปุน สทฺธมฺมสณฺฐิติ
อุปสมฺปาเทตุํ อยฺยา ยถาวุฑฺฒาภิวาทนา
น กริสฺสนฺติ กิเมว สาธารณาสาธารณํ
โอวาทํ ปาติโมกฺขญฺจ เกน นุ โข อุปสฺสยํ
น ชานนฺติ จ อาจิกฺขิ น กโรนฺติ จ ภิกฺขูหิ ๖
ปฏิคฺคเหตุํ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ ปฏิคฺคโห
อาจิกฺขิ กมฺมํ ภิกฺขูหิ อุชฺฌายนฺติ ภิกฺขูหิ ๗ วา
อาจิกฺขิตุํ ภณฺฑนญฺจ โรเปตฺวา อุปฺปลาย จ
สาวตฺถิยา กทฺทโมทเก ๘ อวนฺทิ กาย อูรุ จ
องฺคชาตํ จ โอภาสํ สมฺปโยเชนฺติ วคฺคิกา
อวนฺทิโย ทณฺฑกมฺมํ ภิกฺขุนิโย ตถา ปุน
#๑ ม. ปจฺจาสีสนา ฯ ๒ ยุ. โอวาเทนฏฺฐ เต ธมฺมา ฯ ๓ ยุ. กุมฺภเถนกา ฯ
#๔ ม. มญฺชิฏฺฐิตอุปมาหิ ฯ ยุ. มญฺจฏฺฐิก อุปมาหิ ฯ ๕ ม. อาฬึ พนฺเธยฺย ปาเว ฯ
#ยุ. อาฬึ พนฺเธยฺย ปา เอว ฯ ๖ ม. ยุ. ภิกฺขุหิ ฯ ๗ ม. ยุ. ภิกฺขุนีหิ วา ฯ
#๘ ม. ยุ. กทฺทโมท ฯ
อาวรณญฺจ โอวาทํ นุ โข กปฺปติ ปกฺกมิ
พาลาวตฺถุวินิจฺฉยา ๑ โอวาทํ สงฺโฆ ปญฺจหิ
ทุเว ติสฺโส น คณฺหนฺติ พาลา คิลานคามิกํ
อรญฺญํ นาโรเจนฺติ จ ปุน ปจฺจาคจฺฉนฺติ จ ๒
ทีฆํ วิลิวจมฺมญฺจ ทุสฺสา จ เวณิ วฏฺฏิ จ
โจฬเวณิ จ วฏฺฏิ จ สุตฺตเวณิ จ วฏฺฏิกา
อฏฺฐิลฺลํ โคหนุเกน หตฺถโกจฺฉํ ปทํ ๓ ตถา
อูรุ มุขํ ทนฺตมํสํ อาลิมฺโป มทฺท จุณฺณนา๋
ลญฺเจนฺติ องฺคราคญฺจ มุขราคํ ตถา ทุเว
อวงฺคํ วิเสโส โลโก ๔ สาโลเกน สนจฺจนํ ๕
เวสิ ๖ ปานาคารํ สูนํ อาปณํ วฑฺฒิ วาณิชา
ทาสํ ทาสึ กมฺมกรํ กมฺมการึ อุปฏฺฐยุํ ๗
ติรจฺฉาน หริตกิ ๘ สนฺธารยนฺติ นมาตกํ ๙
นีลํ ปีตํ โลหิตกํ มญฺเชฏฺฐกณฺหจีวรา ๑๐
มหารงฺค มหานามา ๑๑ จ อจฺฉินฺนา ทีฆเมว จ
ปุปฺผ ผล ๑๒ กญฺจุกญฺจ ติรีฏญฺเจว ธารยุํ ฯ
ภิกฺขุนีสิกฺขมานาย สามเณราย อจฺจเย ๑๓
#๑ ยุ. พาลาวตฺถุวินิจฺฉโย ฯ ๒ ม. ยุ. อารญฺญกา นาโรเจนฺติ น ปจฺจาคจฺฉนฺติ จ ฯ
#๓ ยุ. ปริ ฯ ๔ ยุ. อวงฺค วิเสโส โลเก ฯ ๕ ม. นจฺเจน จ ฯ ยุ. สนจฺเจน จ ฯ
#๖ ม. ยุ. เวสี ฯ ๗ ยุ. กมฺมกรึ อุปฏฺฐหํ ฯ ๘ ม. ยุ. หรีตกิ ฯ
#๙ ม. ยุ. นมตกํ ฯ ๑๐ ม. ยุ. มญฺจฏฺฐกณฺหจีวโร ฯ ๑๑ ม. ยุ. มหานาม ฯ
#๑๒ ยุ. ปล ฯ ๑๓ ยุ. อปิจฺจเย ฯ
นิยฺยาทิเต ปริกฺขาเร ภิกฺขุนิโย จ อิสฺสรา
ภิกฺขุสฺส สามเณรสฺส อุปาสกสฺสุปาสิกา
อญฺเญสญฺจ ปริกฺขาเร นิยฺยาเต ภิกฺขู ๑ อิสฺสรา ฯ
มลฺลา ๒ คพฺภํ ปตฺตมูลํ พฺยญฺชนํ อามิเสน จ
อุสฺสนฺนญฺจ พาฬฺหตรํ สนฺนิธิกตอามิสํ
ภิกฺขูนํ ยาทิสํ เหฏฺฐํ ภิกฺขุนีนํ ตถา กเร ฯ
เสนาสนํ อุตุนิโย มกฺขิยติ ปฏานิ จ
ฉิชฺชติ ๓ สพฺพกาลญฺจ อนิมิตฺตาปิ ๔ ทิสฺสเร
นิมิตฺตา โลหิตา เจว ตเถว ธุวโลหิตา
ธุวโจฬปคฺฆรนฺตี ๕ สิขริณิตฺถิปณฺฑกา
เวปุริสี จ สมฺภินฺนา อุภโตพฺยญฺชนาปิ ๖ จ
อนิมิตฺตาทิโต กตฺวา ยาว อุภยพฺยญฺชนา
เอตํ เปยฺยาลโต เหฏฺฐํ ๗ กุฏฺฐํ คณฺโฑ กิลาสิ จ
โสสาปมาโร มานุสี อิตฺถีสิ ภุชิสฺสาสิ จ
อนณา น ราชภฏี อนุญฺญาตา จ วีสติ
ปริปุณฺณา จ กินฺนามา กานามา เต ปวตฺตินี
จตุวีสนฺตรายานํ ปุจฺฉิตฺวา อุปสมฺปทา ฯ
วิตฺถายนฺติ อนนุสิฏฺฐา สงฺฆมชฺเฌ ตเถว จ
อุปชฺฌาคาห สงฺฆาฏิ อุตฺตรนฺตรวาสโก
สงฺกจฺฉุทกสาฏิ จ ๘ อาจิกฺขิตฺวาน เปสเย
#๑ ม. นิยฺยาเต ภิกฺขุ ฯ ยุ. นิยฺยนฺเต ภิกฺขุ ฯ ๒ ม. มลฺลี ฯ ยุ. มลฺเล ฯ
#๓ ม. ยุ. ฉิชฺชนฺติ ฯ ๔ ยุ. อนิมิตฺตาทิ ฯ ๕ ยุ. ธุวโจฬํ ปคฺฆรณิ ฯ
#๖ ยุ. อุภโตพฺยญฺชนา จ ยา ฯ ๗ ม. ยุ. เหฏฺฐา ฯ ๘ ม. สงฺกจฺจุทกสาฏิ จ ฯ
#ยุ. สงฺกจฺฉทกสาฏิ จ ฯ
พาลา อสมฺมเต กโต ยาเจ ปุจฺฉนฺตรายิกา
เอกโตอุปสมฺปนฺนา ภิกฺขุสงฺเฆ ตถา ปุน
ฉายา อุตุทิวสา จ สงฺคีติ ตโย นิสฺสเย
อฏฺฐ อกรณียานิ กาลํ สพฺพตฺถ อฏฺฐธา ๑
น ปวาเรนฺติ ภิกฺขุนี ภิกฺขุสงฺฆํ ตเถว จ
โกลาหลํ ปุเรภตฺตํ วิกาเล จ กุลาหลํ ๒
อุโปสถํ ปวารณํ สวจนํ อนูวทํ ๓
โอกาสํ โจเท สาเรนฺติ ปฏิกฺขิตฺตํ มเหสินา ฯ
ตเถว ภิกฺขุ ภิกฺขุนี อนุญฺญาตํ มเหสินา ฯ
ยานํ คิลานํ ยุตฺตญฺจ ยานุคฺฆาตฑฺฒกาสิกา
ภิกฺขุ สิกฺขา สามเณร สามเณรี จ พาลิยา ๔
อรญฺเญ อุปาสเกน อุทฺโทสิโต อุปสฺสยํ
น สมฺมติ นวกมฺมํ นิสินฺนคพฺภเอกิกา
สาคารญฺจ ครุธมฺมํ อปฺปจฺจกฺขา ยา ๕ จ สงฺกมิ
อภิวาทน เกสา จ นขา จ วณกมฺมนา ๖
ปลฺลงฺเกน คิลานา จ วจฺจํ จุณฺเณน วาสิตํ
ชนฺตาฆเร ปฏิโสเต อติตฺเถ ปุริเสน จ
มหาโคตมี อายาจิ อานนฺโท จาปิ โยนิโส ฯ
ปริสา จตสฺโส โหนฺติ ปพฺพชฺชา ๗ ชินสาสเน ฯ
#๑ ม. อฏฺเฐว ฯ ยุ. อฏฺฐ วา ฯ ๒ ม. ยุ. โกลาหลํ ฯ ๓ ม. สวจนียานุวาทนํ ฯ
#ยุ. สวจนิ อนุวาทนํ ฯ ๔ ม. ยุ. พาลาย ฯ ๕ ม. ยุ. ปจฺจกฺขาย จ ฯ
#๖ ยุ. วกกมฺมนา ฯ ๗ ยุ. ปพฺพชฺชํ ฯ
สํเวคชนนตฺถาย สทฺธมฺมสฺส จ วุฑฺฒิยา ๑
อาตุรสฺสา ว เภสชฺชํ เอวํ พุทฺเธน เทสิตํ ฯ
เอวํ วินีตา ๒ สทฺธมฺเม มาตุคามาปิ อีตรา
ตา ๓ ยนฺติ อจฺจุตํ ฐานํ ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจเรติ ฯ
[๔]
__________________________
#๑ ยุ. พุทฺธิยา ฯ ๒ ยุ. วิทิตา ฯ ๓ ม. ยา ฯ ๔ ม. ภิกฺขุนีขนฺธโก นิฏฺฐิโต ฯ
ปญฺจสติกกฺขนฺธกํ

[๖๑๔] อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป ภิกฺขู อามนฺเตสิ เอกมิทาหํ
อาวุโส สมยํ ปาวาย กุสินารํ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน มหตา
ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อถขฺวาหํ อาวุโส
มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทึ เตน โข ปน
สมเยน อญฺญตโร อาชีวโก กุสินารายํ มนฺทารวปุปฺผํ คเหตฺวา
ปาวํ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน โหติ อทฺทสํ โข อหํ อาวุโส ตํ
อาชีวกํ ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวาน ตํ อาชีวกํ เอตทโวจํ
อปาวุโส อมฺหากํ สตฺถารํ ชานาสีติ อามาวุโส ชานามิ
อชฺช สตฺตาหปรินิพฺพุโต สมโณ โคตโม ตโต เม อิทํ
มนฺทารวปุปฺผํ คหิตนฺติ ตตฺราวุโส เย เต ภิกฺขู อวีตราคา
อปฺเปกจฺเจ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ ฉินฺนปาทาว ปตนฺติ ๑
อาวฏฺฏนฺติ วิวฏฺฏนฺติ อติขิปฺปํ ภควา ปรินิพฺพุโต อติขิปฺปํ
สุคโต ปรินิพฺพุโต อติขิปฺปํ จกฺขุํ โลเก อนฺตรหิตนฺติ เย
ปน เต ภิกฺขู วีตราคา เต สตา สมฺปชานา อธิวาเสนฺติ
อนิจฺจา สงฺขารา ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อถขฺวาหํ อาวุโส
เต ภิกฺขู เอตทโวจํ อลํ อาวุโส มา โสจิตฺถ มา ปริเทวิตฺถ
นเนฺวตํ อาวุโส ภควตา ปฏิกจฺเจว อกฺขาตํ สพฺเพเหว ปิเยหิ
#๑ ม. ฉินฺนปาตํ ปปตนฺติ ฯ ยุ. ฉินฺนปปาตํ ปปตนฺติ ฯ
มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว อญฺญถาภาโว ตํ กุเตตฺถ
อาวุโส ๑ ลพฺภา ยนฺตํ ชาตํ ภูตํ สงฺขตํ ปโลกธมฺมํ ตํ วต
มา ปลุชฺชีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ เตน โข ปนาวุโส สมเยน
สุภทฺโท นาม วุฑฺฒปพฺพชิโต ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ
อถโข อาวุโส สุภทฺโท วุฑฺฒปพฺพชิโต เต ภิกฺขู เอตทโวจ
อลํ อาวุโส มา โสจิตฺถ มา ปริเทวิตฺถ สุมุตฺตา มยํ เตน
มหาสมเณน อุปทฺทูตา จ มยํ โหม อิทํ โว กปฺปติ อิทํ
โว น กปฺปตีติ อิทานิ ปน มยํ ยํ อิจฺฉิสฺสาม ตํ กริสฺสาม
ยํ น อิจฺฉิสฺสาม น ตํ กริสฺสามาติ หนฺท มยํ อาวุโส
ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคายาม ปุเร อธมฺโม ทิปฺปติ ธมฺโม
ปฏิพาหิยติ อวินโย ทิปฺปติ วินโย ปฏิพาหิยติ ปุเร
อธมฺมวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ ธมฺมวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺติ
อวินยวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ วินยวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺตีติ ฯ