[๔๐๕] สงฺฆเภโท สงฺฆเภโทติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา
นุ โข ภนฺเต สงฺโฆ ภินฺโน โหตีติ ฯ อิธุปาลิ ๓ ภิกฺขู อธมฺมํ
ธมฺโมติ ทีเปนฺติ ธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปนฺติ อวินยํ วินโยติ
ทีเปนฺติ วินยํ อวินโยติ ทีเปนฺติ อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตน
ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตน
อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ อนาจิณฺณํ ตถาคเตน
อาจิณฺณํ ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ อาจิณฺณํ ตถาคเตน อนาจิณฺณํ
ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ อปฺปญฺญตฺตํ ๔ ตถาคเตน ปญฺญตฺตํ
ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ ปญฺญตฺตํ ตถาคเตน อปฺปญฺญตฺตํ ๔
ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ อนาปตฺตึ อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ อาปตฺตึ
อนาปตฺตีติ ทีเปนฺติ ลหุกํ อาปตฺตึ ครุกา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ
ครุกํ อาปตฺตึ ลหุกา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ สาวเสสํ อาปตฺตึ
#๑ ยุ. เอวํ โข ฯ ๒ ม. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ ๓ ยุ. อิธูปาลิ ฯ ๔ ม. ยุ. อปญฺญตฺตํ ฯ
อนวเสสา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ อนวเสสํ อาปตฺตึ สาวเสสา
อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ ทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ อทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ
ทีเปนฺติ อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ เต
อิเมหิ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ อปกสฺสนฺติ ๑ อวปกาสนฺติ อาเวณิกํ
อุโปสถํ ๒ กโรนฺติ อาเวณิกํ ปวารณํ กโรนฺติ อาเวณิกํ
สงฺฆกมฺมํ กโรนฺติ เอตฺตาวตา โข อุปาลิ สงฺโฆ ภินฺโน โหตีติ ฯ

[๔๐๖] สงฺฆสามคฺคี สงฺฆสามคฺคีติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา
นุ โข ภนฺเต สงฺโฆ สมคฺโค โหตีติ ฯ อิธุปาลิ ภิกฺขู อธมฺมํ
อธมฺโมติ ทีเปนฺติ ธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปนฺติ อวินยํ อวินโยติ
ทีเปนฺติ วินยํ วินโยติ ทีเปนฺติ อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตน
อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตน
ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ อนาจิณฺณํ ตถาคเตน อนาจิณฺณํ
ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ อาจิณฺณํ ตถาคเตน อาจิณฺณํ
ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ อปฺปญฺญตฺตํ ตถาคเตน อปฺปญฺญตฺตํ
ตถาคเตนาติ ทีเปนฺติ ปญฺญตฺตํ ตถาคเตน ปญฺญตฺตํ ตถาคเตนาติ
ทีเปนฺติ อนาปตฺตึ อนาปตฺตีติ ทีเปนฺติ อาปตฺตึ อาปตฺตีติ
ทีเปนฺติ ลหุกํ อาปตฺตึ ลหุกา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ ครุกํ
อาปตฺตึ ครุกา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ สาวเสสํ อาปตฺตึ สาวเสสา
อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ อนวเสสํ อาปตฺตึ อนวเสสา อาปตฺตีติ
#๑ ยุ. อปกาสนฺติ ฯ ๒ ยุ. อาเวณิอุโปสถํ ฯ ม. อาเวณึ อุโปสถํ ฯ
ทีเปนฺติ ทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ อทุฏฺฐุลฺลํ
อาปตฺตึ อทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ เต อิเมหิ อฏฺฐารสหิ
วตฺถูหิ น อปกสฺสนฺติ น อวปกาสนฺติ น อาเวณิกํ อุโปสถํ
กโรนฺติ น อาเวณิกํ ปวารณํ กโรนฺติ น อาเวณิกํ สงฺฆกมฺมํ
กโรนฺติ เอตฺตาวตา โข อุปาลิ สงฺโฆ สมคฺโค โหตีติ ฯ

[๔๐๗] สมคฺคํ ปน ภนฺเต สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กึ โส ปสวตีติ ฯ
สมคฺคํ โข อุปาลิ สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กปฺปฏฺฐิติกํ กิพฺพิสํ ปสวติ
กปฺปํ นิรยมฺหิ ปจฺจตีติ ฯ

[๔๐๘] อาปายิโก เนรยโก กปฺปฏฺโฐ สงฺฆเภทโก
วคฺครโต อธมฺมฏฺโฐ โยคกฺเขมา ปธํสติ ฯ
สงฺฆํ สมคฺคํ ภินฺทิตฺวา กปฺปํ นิรยมฺหิ ปจฺจตีติ ฯ

[๔๐๙] ภินฺนํ ปน ภนฺเต สงฺฆํ สมคฺคํ กตฺวา กึ โส ปสวตีติ ฯ
ภินฺนํ โข อุปาลิ สงฺฆํ สมคฺคํ กตฺวา พฺรหฺมปุญฺญํ ปสวติ กปฺปํ
สคฺคมฺหิ โมทตีติ ฯ

[๔๑๐] สุขา สงฺฆสฺส สามคฺคี สมคฺคานญฺจนุคฺคโห
สมคฺครโต ธมฺมฏฺโฐ โยคกฺเขมา น ธํสติ ฯ
สงฺฆํ สมคฺคํ กตฺวาน กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทตีติ ฯ

[๔๑๑] สิยา นุ โข ภนฺเต สงฺฆเภทโก อาปายิโก เนรยิโก
กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉติ ฯ สิยา อุปาลิ สงฺฆเภทโก อาปายิโก
เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉติ ฯ สิยา นุ โข ๑ ปน ภนฺเต
#๑ ม. ยุ. นุ โขสทฺโท นตฺถิ ฯ
สงฺฆเภทโก น อาปายิโก น เนรยิโก น กปฺปฏฺโฐ น อเตกิจฺโฉติ ฯ
สิยา อุปาลิ สงฺฆเภทโก น อาปายิโก น เนรยิโก น กปฺปฏฺโฐ
น อเตกิจฺโฉติ ฯ กตโม ปน ภนฺเต สงฺฆเภทโก อาปายิโก
เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉติ ฯ อิธุปาลิ ภิกฺขุ อธมฺมํ ธมฺโมติ
ทีเปติ ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ วินิธาย ทิฏฺฐึ
วินิธาย ขนฺตึ วินิธาย รุจึ วินิธาย ภาวํ อนุสฺสาเวติ สลากํ
คาเหติ อยํ ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ
คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ อยมฺปิ โข อุปาลิ สงฺฆเภทโก
อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ ฯ ปุน จปรํ อุปาลิ
ภิกฺขุ อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปติ ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท
ธมฺมทิฏฺฐิ วินิธาย ทิฏฺฐึ วินิธาย ขนฺตึ วินิธาย รุจึ วินิธาย
ภาวํ อนุสฺสาเวติ สลากํ คาเหติ อยํ ธมฺโม อยํ วินโย
อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ อยมฺปิ โข
อุปาลิ สงฺฆเภทโก อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ ฯ
ปุน จปรํ อุปาลิ ภิกฺขุ อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปติ ตสฺมึ
อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท เวมติโก วินิธาย ทิฏฺฐึ วินิธาย ขนฺตึ วินิธาย
รุจึ วินิธาย ภาวํ อนุสฺสาเวติ สลากํ คาเหติ อยํ ธมฺโม อยํ
วินโย อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ อยมฺปิ
โข อุปาลิ สงฺฆเภทโก อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ ฯ
ปุน จปรํ อุปาลิ ภิกฺขุ อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปติ ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ
เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ ฯเปฯ ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ เภเท เวมติโก ฯเปฯ
ตสฺมึ เวมติโก เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ ตสฺมึ เวมติโก เภเท
ธมฺมทิฏฺฐิ ตสฺมึ เวมติโก เภเท เวมติโก วินิธาย ทิฏฺฐึ
วินิธาย ขนฺตึ วินิธาย รุจึ วินิธาย ภาวํ อนุสฺสาเวติ สลากํ
คาเหติ อยํ ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ
คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ อยมฺปิ โข อุปาลิ สงฺฆเภทโก
อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ ฯ ปุน จปรํ อุปาลิ
ภิกฺขุ ธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปติ ฯเปฯ อวินยํ วินโยติ ทีเปติ
วินยํ อวินโยติ ทีเปติ อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตน ภาสิตํ
ลปิตํ ตถาคเตนาติ ทีเปติ ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตน อภาสิตํ
อลปิตํ ตถาคเตนาติ ทีเปติ อนาจิณฺณํ ตถาคเตน อาจิณฺณํ
ตถาคเตนาติ ทีเปติ อาจิณฺณํ ตถาคเตน อนาจิณฺณํ ตถาคเตนาติ
ทีเปติ อปฺปญฺญตฺตํ ตถาคเตน ปญฺญตฺตํ ตถาคเตนาติ ทีเปติ
ปญฺญตฺตํ ตถาคเตน อปฺปญฺญตฺตํ ตถาคเตนาติ ทีเปติ อนาปตฺตึ
อาปตฺตีติ ทีเปติ อาปตฺตึ อนาปตฺตีติ ทีเปติ ลหุกํ อาปตฺตึ
ครุกา อาปตฺตีติ ทีเปติ ครุกํ อาปตฺตึ ลหุกา อาปตฺตีติ ทีเปติ
สาวเสสํ อาปตฺตึ อนวเสสา อาปตฺตีติ ทีเปติ อนวเสสํ
อาปตฺตึ สาวเสสา อาปตฺตีติ ทีเปติ ทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ อทุฏฺฐุลฺลา
อาปตฺตีติ ทีเปติ อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ ทีเปติ
ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท
ธมฺมทิฏฺฐิ ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท เวมติโก ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ
เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ เภเท เวมติโก ตสฺมึ
เวมติโก เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ ตสฺมึ เวมติโก เภเท ธมฺมทิฏฺฐิ
ตสฺมึ เวมติโก เภเท เวมติโก วินิธาย ทิฏฺฐึ วินิธาย ขนฺตึ
วินิธาย รุจึ วินิธาย ภาวํ อนุสฺสาเวติ สลากํ คาเหติ อยํ
ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ คณฺหถ อิมํ
โรเจถาติ อยมฺปิ โข อุปาลิ สงฺฆเภทโก อาปายิโก เนรยิโก
กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉติ ฯ

[๔๑๒] กตโม ปน ภนฺเต สงฺฆเภทโก น อาปายิโก น
เนรยิโก น กปฺปฏฺโฐ น อเตกิจฺโฉติ ฯ อิธุปาลิ ภิกฺขุ อธมฺมํ
ธมฺโมติ ทีเปติ ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ เภเท ธมฺมทิฏฺฐิ อวินิธาย
ทิฏฺฐึ อวินิธาย ขนฺตึ อวินิธาย รุจึ อวินิธาย ภาวํ อนุสฺสาเวติ
สลากํ คาเหติ อยํ ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ สตฺถุสาสนํ
อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ อยมฺปิ โข อุปาลิ สงฺฆเภทโก
น อาปายิโก น เนรยิโก น กปฺปฏฺโฐ น อเตกิจฺโฉ ฯ ปุน
จปรํ อุปาลิ ภิกฺขุ ธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปติ ฯเปฯ ทุฏฺฐุลฺลํ
อาปตฺตึ อทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ ทีเปติ ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ เภเท
ธมฺมทิฏฺฐิ อวินิธาย ทิฏฺฐึ อวินิธาย ขนฺตึ อวินิธาย รุจึ อวินิธาย
ภาวํ อนุสฺสาเวติ สลากํ คาเหติ อยํ ธมฺโม อยํ วินโย
อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ อยมฺปิ
โข อุปาลิ สงฺฆเภทโก น อาปายิโก น เนรยิโก น กปฺปฏฺโฐ
น อเตกิจฺโฉติ ฯ
ตติยภาณวารํ นิฏฺฐิตํ
สงฺฆเภทกฺขนฺธกํ นิฏฺฐิตํ สตฺตมํ ฯ
_______________
ตสฺสุทฺทานํ

[๔๑๓] อนุปิเย อภิญฺญาตา สุขุมาโล น อิจฺฉติ
กสา วปา อตินินฺเน นิทฺทา ลาเว จ อุพฺพเห
ปุญฺชมทฺทปลาลญฺจ ภุสโอผุนนีหเร ๑
อายตึปิ น ขียติ ปิตโร จ ปิตามหา
ภทฺทิโย อนุรุทฺโธ จ อานนฺโท ภคฺคุ กิมิโล
สกฺยมาโน ว โกสมฺพิ ๒ ปริหายิ กกฺกุเธน จ
ปกาเสสิ ปิตุโน จ ปุริเส เสลา นาฬาคิริ ๓
ติกปญฺจ ครุโก โข ภินฺทิ ถุลฺลจฺจเยน จ
ตโย อฏฺฐ ปุน ตีณิ ราชิเภทา สิยา นุ โขติ ฯ
_________________
#๑ ยุ. … โอปุนนิหเร ฯ ๒ ม. ยุ. … จ โกสมฺพึ ฯ ๓ ม. ปุริเส สิลํ นาราคิรึ ฯ
#ยุ. ปุริเสน นาฬาคิริ ฯ
วตฺตกฺขนฺธกํ

[๔๑๔] เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน
อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน อาคนฺตุกา
ภิกฺขู สอุปาหนาปิ อารามํ ปวิสนฺติ ฉตฺตปคฺคหิตาปิ อารามํ
ปวิสนฺติ โอคุณฺฐิตาปิ อารามํ ปวิสนฺติ สีเสปิ จีวรํ กริตฺวา
อารามํ ปวิสนฺติ ปานีเยนปิ ปาเท โธวนฺติ วุฑฺฒตเรปิ
อาวาสิเก ภิกฺขู น อภิวาเทนฺติ นปิ ๑ เสนาสนํ ปุจฺฉนฺติ ฯ
อญฺญตโรปิ อาคนฺตุโก ภิกฺขุ อนชฺฌาวุตฺถํ วิหารํ ฆฏิกํ อุคฺฆาเฏตฺวา
กวาฏํ ปณาเมตฺวา สหสา ปาวิสิ ฯ ตสฺส อุปริปิฏฺฐิโต อหิ
ขนฺเธ ปปติ ฯ โส ภีโต วิสฺสรมกาสิ ฯ ภิกฺขู อุปธาวิตฺวา
ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ กิสฺส ตฺวํ อาวุโส วิสฺสรมกาสีติ ฯ
อถโข โส ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ เย เต ภิกฺขู
อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ เต อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ นาม
อาคนฺตุกา ภิกฺขู สอุปาหนาปิ อารามํ ปวิสิสฺสนฺติ ฉตฺตปคฺคหิตาปิ
อารามํ ปวิสิสฺสนฺติ โอคุณฺฐิตาปิ อารามํ ปวิสิสฺสนฺติ สีเสปิ
จีวรํ กริตฺวา อารามํ ปวิสิสฺสนฺติ ปานีเยนปิ ปาเท โธวิสฺสนฺติ
วุฑฺฒตเรปิ อาวาสิเก ภิกฺขู น อภิวาทิสฺสนฺติ นปิ เสนาสนํ
ปุจฺฉิสฺสนฺตีติ ฯ อถโข เต ภิกฺขู ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯเปฯ
#๑ ยุ. รา. ปิสทฺโท น ปญฺญายติ ฯ
สจฺจํ กิร ภิกฺขเว อาคนฺตุกา ภิกฺขู สอุปาหนาปิ อารามํ
ปวิสนฺติ ฉตฺตปคฺคหิตาปิ อารามํ ปวิสนฺติ โอคุณฺฐิตาปิ อารามํ
ปวิสนฺติ สีเสปิ จีวรํ กริตฺวา อารามํ ปวิสนฺติ ปานีเยนปิ ปาเท
โธวนฺติ วุฑฺฒตเรปิ อาวาสิเก ภิกฺขู น อภิวาเทนฺติ นปิ เสนาสนํ
ปุจฺฉนฺตีติ ฯ สจฺจํ ภควาติ ฯ วิครหิ พุทฺโธ ภควา กถํ หิ
นาม ภิกฺขเว อาคนฺตุกา ภิกฺขู สอุปาหนาปิ อารามํ ปวิสิสฺสนฺติ
ฉตฺตปคฺคหิตาปิ อารามํ ปวิสิสฺสนฺติ โอคุณฺฐิตาปิ อารามํ
ปวิสิสฺสนฺติ สีเสปิ จีวรํ กริตฺวา อารามํ ปวิสิสฺสนฺติ ปานีเยนปิ
ปาเท โธวิสฺสนฺติ วุฑฺฒตเรปิ อาวาสิเก ภิกฺขู น อภิวาเทสฺสนฺติ
นปิ เสนาสนํ ปุจฺฉิสฺสนฺติ เนตํ ภิกฺขเว อปฺปสนฺนานํ วา
ปสาทาย ฯเปฯ วิครหิตฺวา ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ
เตนหิ ภิกฺขเว อาคนฺตุกานํ ภิกฺขูนํ วตฺตํ ปญฺญาเปสฺสามิ ยถา
อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหิ สมฺมา ๑ วตฺติตพฺพํ ฯ