[๖๓๔] นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว … อธิปติยา ปญฺจ ฯ
อนุโลมมาติกา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ … อวิคเต นว ฯ
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ
______________
ภาวนายปหาตพฺพเหตุกทุกํ
ปฏิจฺจวาโร

[๖๓๕] ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ
เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ … ฯ
เอวํ ปฏิจฺจวาโรปิ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ
สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกสทิสา
อุทฺธจฺจสหคโต โมโห วิจิกิจฺฉาสหคตโมหฏฺฐาเน ฐเปตพฺพา ฯ
ปญฺหาวาโร

[๖๓๖] ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ ฉ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกสทิสา ฯ

[๖๓๗] ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ ตีณิ อารพฺภ
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกสทิสา ฯ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม
นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย:
ทานํ … สีลํ … อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ปจฺจเวกฺขติ อสฺสาเทติ
อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ราโค อุปฺปชฺชติ
ทิฏฺฐิ … วิจิกิจฺฉา … นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ
ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ … ฌานา … อริยา มคฺคา ฯเปฯ ผลสฺส
อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย อริยา นภาวนายปหาตพฺพเหตุเก
ปหีเน กิเลเส … ปุพฺเพ … จกฺขุํ … วตฺถุํ … นภาวนาย-
*ปหาตพฺพเหตุเก ขนฺเธ จ โมหญฺจ อนิจฺจโต … วิปสฺสนฺติ อสฺสาเทนฺติ
อภินนฺทนฺติ ตํ อารพฺภ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ราโค
อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ … วิจิกิจฺฉา … นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ โทมนสฺสํ
อุปฺปชฺชติ ทิพฺเพน จกฺขุนา ฯเปฯ อนาคตํสญาณสฺส อาวชฺชนาย
โมหสฺส จ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน
ปจฺจโย: ทานํ … สีลํ … ฯเปฯ ฌานํ … จกฺขุํ … วตฺถุํ …
นภาวนายปหาตพฺพเหตุเก ขนฺเธ จ โมหญฺจ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ
อารพฺภ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ราโค อุปฺปชฺชติ อุทฺธจฺจํ …
ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ฯ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส จ นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: จกฺขุํ …
วตฺถุํ … นภาวนายปหาตพฺพเหตุเก ขนฺเธ จ โมหญฺจ อารพฺภ
อุทฺธจฺจสหคตา ขนฺธา จ โมโห จ อุปฺปชฺชนฺติ ฯ ฆฏนารมฺมณา
ตีณิปิ กาตพฺพา ฯ

[๖๓๘] ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ
อารมฺมณาธิปติ: ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ราคํ ครุํ
กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ราโค อุปฺปชฺชติ ฯเปฯ สหชาตาธิปติ: ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา
อธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ภาวนาย-
*ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส
อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ_
อารมฺมณาธิปติ: ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ราคํ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ
อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ราโค
อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ … ฯ สหชาตาธิปติ: ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา อธิปติ
จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส จ นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ:
ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา อธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ
จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ
นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส
อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ อารมฺมณาธิปติ:
ทานํ … สีลํ … อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ
ตํ ครุํ กตฺวา นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ …
ปุพฺเพ … ฌานา … อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา ฯเปฯ ผลสฺส
อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย จกฺขุํ … วตฺถุํ … นภาวนายปหาตพฺพเหตุเก
ขนฺเธ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา
นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ … ฯ สหชาตาธิปติ:
นภาวนายปหาตพฺพเหตุกา อธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ
จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ
นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส
อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ: ทานํ … ฯเปฯ ฌานา …
จกฺขุํ … วตฺถุํ … นภาวนายปหาตพฺพเหตุเก ขนฺเธ ครุํ กตฺวา
อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ราโค อุปฺปชฺชติ ฯ

[๖๓๙] … อนนฺตรปจฺจเย นภาวนายปหาตพฺพเหตุกการณา
วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห น กาตพฺโพ อุทฺธจฺจสหคโต โมโห
กาตพฺโพ ฯ … สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน
ปจฺจโย: นว อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย: ฉ นิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย: นว ฯ

[๖๔๐] ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย
อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯเปฯ ปกตูปนิสฺสโย: ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา
ขนฺธา ภาวนายปหาตพฺพเหตุกานํ ขนฺธานํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย ฯ มูลํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา ขนฺธา นภาวนายปหาตพฺพเหตุกานํ
ขนฺธานํ โมหสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย
สกภณฺเฑ ฉนฺทราโค ปรภณฺเฑ ฉนฺทราคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน
ปจฺจโย สกปริคฺคเห ฉนฺทราโค ปรปริคฺคเห ฉนฺทราคสฺส
อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ มูลํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา ขนฺธา
อุทฺธจฺจสหคตานํ ขนฺธานํ โมหสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ
นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย
ปกตูปนิสฺสโย ฯเปฯ ปกตูปนิสฺสโย: สทฺธํ อุปนิสฺสาย
ทานํ เทติ ฯเปฯ สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ ทิฏฺฐึ คณฺหาติ สีลํ ฯเปฯ
ปญฺญํ นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ราคํ โทสํ โมหํ มานํ ทิฏฺฐึ ปตฺถนํ
กายิกํ สุขํ กายิกํ ทุกฺขํ ฯเปฯ เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ
ฯเปฯ ปาณํ หนติ ฯเปฯ สงฺฆํ ภินฺทติ สทฺธา ฯเปฯ เสนาสนํ
สทฺธาย ฯเปฯ ปญฺญาย นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ราคสฺส
โทสสฺส โมหสฺส ทิฏฺฐิยา ปตฺถนาย กายิกสฺส สุขสฺส ฯเปฯ ผลสมาปตฺติยา
อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย:
อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯเปฯ
ปกตูปนิสฺสโย: สทฺธํ อุปนิสฺสาย มานํ ชปฺเปติ ฯเปฯ สทฺธา ฯเปฯ
เสนาสนํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส
มานสฺส ปตฺถนาย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก
ธมฺโม ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส จ นภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส
จ ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย
อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯเปฯ ปกตูปนิสฺสโย:
สทฺธา … ปญฺญา … กายิกํ สุขํ ฯเปฯ เสนาสนํ อุทฺธจฺจสหคตานํ
ขนฺธานํ โมหสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ฆฏนูปนิสฺสยาปิ
ตีณิปิ กาตพฺพา ฯ

[๖๔๑] นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม นภาวนายปหาตพฺพ-
*เหตุกสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
… ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย: นว
กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: นภาวนายปหาตพฺพภาชนการเณ นานาขณิกา
ลพฺภติ ฯ … โนวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ยถา
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกํ เอวํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกปจฺจยาปิ ปจฺจนียาปิ
วิภาโคปิ คณนาปิ นินฺนานากรณา ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ
ธมฺโม นทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส … ปรนฺเตน สกภณฺฑฉนฺทราโคปิ
กาตพฺโพ ฯ ภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนายปหาตพฺพสฺส
ธมฺมสฺส … ปรนฺเตน สกภณฺฑฉนฺทราโคปิ กาตพฺโพ ฯ
ภาวนายปหาตพฺพเหตุกทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ
____________________
สวิตกฺกทุกํ
ปฏิจฺจวาโร

[๖๔๒] สวิตกฺกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
เหตุปจฺจยา: สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว
ขนฺเธ … ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ สวิตกฺกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อวิตกฺโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิตกฺโก
จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ สวิตกฺกํ ธมฺมํ
ปฏิจฺจ สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา:
สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา วิตกฺโก จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ
รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อวิตกฺกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อวิตกฺโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ
ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ … วิตกฺกํ
ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ อวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ
ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ เทฺว ขนฺเธ … วิตกฺกํ
ปฏิจฺจ กฏตฺตารูปํ ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา
วิตกฺกํ ปฏิจฺจ วตฺถุ วตฺถุํ ปฏิจฺจ วิตกฺโก เอกํ มหาภูตํ … ฯ
อวิตกฺกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา:
วิตกฺกํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิตกฺกํ ปฏิจฺจ
สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ สวิตกฺกา
ขนฺธา ฯ อวิตกฺกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา
อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: วิตกฺกํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา
จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ วิตกฺกํ ปฏิจฺจ สวิตกฺกา ขนฺธา มหาภูเต
ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิตกฺกํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา
ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิตกฺกํ ปฏิจฺจ สวิตกฺกา
ขนฺธา มหาภูเต ปฏิจฺจ กฏตฺตารูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ
สวิตกฺกา ขนฺธา มหาภูเต ปฏิจฺจ กฏตฺตารูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ
วตฺถุํ ปฏิจฺจ วิตกฺโก สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ สวิตกฺกญฺจ
อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา:
สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ
ปฏิจฺจ … ปฏิสนฺธิกฺขเณ สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ ปฏิจฺจ
ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ปฏิจฺจ … ปฏิสนฺธิกฺขเณ สวิตกฺกํ เอกํ
ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ … ฯ สวิตกฺกญฺจ
อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา:
สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ
รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ มหาภูเต จ
ปฏิจฺจ กฏตฺตารูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ
ปฏิจฺจ วิตกฺโก ฯ สวิตกฺกญฺจ อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สวิตกฺโก
จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺกํ เอกํ
ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ
เทฺว ขนฺเธ … สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ ปฏิจฺจ ตโย
ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ … สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ มหาภูเต
จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ สวิตกฺกํ เอกํ
ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ เทฺว
ขนฺเธ … ปฏิสนฺธิกฺขเณ สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ ปฏิจฺจ
ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ … สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ
มหาภูเต จ ปฏิจฺจ กฏตฺตารูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ สวิตกฺกํ เอกํ
ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา วิตกฺโก จ เทฺว ขนฺเธ … ฯ
สงฺขิตฺตํ ฯ

[๖๔๓] เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว ฯเปฯ
อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ฉ อาเสวเน ฉ กมฺเม นว วิปาเก
นว สพฺพตฺถ นว อวิคเต นว ฯ