พุทธธรรมสงฆ์


พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๗๕] อาศัยโอฆธรรม ฯลฯ
โยคธรรม อาศัยโยคธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
โคจฉกะทั้ง ๒ เหมือนกับ อาสวโคจฉกะ ไม่มีแตกต่างกัน
โอฆโยคโคจฉกทุกะ จบ
นีวรณทุกะ
ปฏิจจวาร

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๗๖] นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์
อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยพยาบาท-
นิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยพยาบาทนิวรณ์ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์
กุกกุจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยพยาบาทนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ กุกกุจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์
อาศัยพยาบาทนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตต-
สมุฏฐานรูป อาศัยกามฉันทนิวรณ์
พึงผูกจักรนัย
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม ปฏิสนธิ
นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ นีวรณธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และนีวรณธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
ขันธ์ ๒ ฯลฯ
นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์ และ
สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
พึงผูกจักรนัย
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และนีวรณธรรม
ขันธ์ ๒ ฯลฯ
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม และกามฉันทนิวรณ์ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
พึงผูกจักรนัย
ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๗๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙
ในอธิปติปัจจัย มี " ๙
ในอนันตรปัจจัย มี " ๙
ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙
ในวิปากปัจจัย มี " ๑
ในอาหารปัจจัย มี " ๙
ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๗๘] นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ อเหตุกปฏิสนธิตลอดถึงอสัญญสัตว์
นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ
นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อวิชชานิวรณ์
อาศัยอุทธัจจนิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๗๙] ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณ-
ปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณ-
ปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม ตลอดถึงอสัญญสัตว์
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น
ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ฯลฯ
ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย
ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอนันตรปัจจัย
ฯลฯ ไม่ใช่เพราะสมนันตรปัจจัย
ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอัญญมัญญปัจจัย
ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอุปนิสสยปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๘๐] นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์
ในอรูปภูมิ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์ ในอรูปภูมิ อุทธัจจนิวรณ์
อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ ในอรูปภูมิ อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย จิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย
วาระที่เหลือทั้งหมด พึงให้พิสดาร อรูปภูมิ พึงกระทำก่อน ส่วนรูปภูมิ พึง
กระทำภายหลัง ตามที่จะพึงกระทำได้
นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ
ปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
และกามฉันทนิวรณ์
พึงผูกจักรนัย
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น
ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และนีวรณธรรมทั้งหลาย
ขันธ์ ๒ ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย จิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยนีวรณธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณ-
ธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยขันธ์ ๑
ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และกามฉันทนิวรณ์
พึงผูกจักรนัย
ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๘๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๘๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย
กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย
กับ ฯลฯ มี " ๙
ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๘๓] ในอารัมมณปัจจัย
กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓
ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๔
แม้สหชาตวาร ก็พึงให้พิสดารอย่างนี้
ปัจจยวาร

พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ (เล่ม 42)

[๕๘๔] นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม ตลอดถึงอัชฌัตติก-
มหาภูตรูป ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยหทัยวัตถุ
นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ นีวรณธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม นีวรณธรรมทั้งหลาย
อาศัยหทัยวัตถุ
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และนีวรณธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
ขันธ์ ๒ ฯลฯ นีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ
นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรมและธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์ และสัมปยุตต-
ขันธ์ทั้งหลาย
พึงผูกจักรนัย
ถีนมิทธนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์ และหทัยวัตถุ
พึงผูกจักรนัย
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และนีวรณ-
ธรรมทั้งหลาย ขันธ์ ๒ ฯลฯ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย และหทัยวัตถุ
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม
และมหาภูตรูปทั้งหลาย
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณ-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม และกามฉันทนิวรณ์ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
พึงผูกจักรนัย
ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัย
กามฉันทนิวรณ์ และหทัยวัตถุ
พึงผูกจักรนัย
ฯลฯ