[๒๘๒] ในเหตุปัจจัย กับอาหารปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับฌานปัจจัย
กับมัคคปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับนัตถิปัจจัย
กับวิคตปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑๗
ในอารัมมณปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗
ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗
อนุโลม ในปัจจยวาร จบ.

[๒๘๓] อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย
คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย
ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เกิดขึ้น
อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก อัพยากตกิริยา
ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ใน
อเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก เกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น หทยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น
ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ
จิตตสมุฏฐานรูปและกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น พาหิรรูปอาหาร
สมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
สำหรับพวกอสัญญสัตว์ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ กฏัตตารูป
ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น ฯลฯ
กายวิญญาณ อาศัยกายาตนะเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเหตุกะ อัพยากตวิบาก และอัพยากต
กิริยา ซึ่งเป็นอเหตุกะ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
อกุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรมเกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย
คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่
ไม่ใช่เหตุปัจจัย
คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย
ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น

[๒๘๔] อัพยากตธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่
อารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
ปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย ในปัจจยวาร พึงให้พิสดารเหมือนอย่างปัจจัย ที่ไม่ใช่
อารัมมณปัจจัย ในปฏิจจวาร

[๒๘๕] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น มี ๓ นัย
อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย
มี ๓ นัย
อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ พึงเพิ่มอัพยากตะให้บริบูรณ์ พาหิรรูป อาหารสมุฏฐานรูป
อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
สำหรับพวกอสัญญสัตว์ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ จักขุวิญญาณ
อาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็น
อัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
กุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย
คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ
ปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย พึงนับเหมือนสหชาตปัจจัย ในอนุโลม

[๒๘๖] อัพยากตธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่
อนันตรปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญ
ปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย
พึงให้พิสดารเหมือนอย่างในปฏิจจวาร

[๒๘๗] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาต
ปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย
ฯลฯ จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น ฯลฯ
ทั้งปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย ทั้งปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีหัวข้อปัจจัยครบ
๑๗ บริบูรณ์ พึงให้พิสดารเหมือนอย่างสหชาตปัจจัยในอนุโลม

[๒๘๘] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย
คือ กุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย
คือ กุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น
อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นอัพยากตกิริยา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตกิริยา เกิดขึ้น
มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น พาหิรรูป อาหารสมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
อุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น เจตนาที่เป็นอัพยากตกิริยา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
กุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย
คือ กุศลเจตนา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
อกุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย
คือ อกุศลเจตนา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่
กัมมปัจจัย
คือ กุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศลและหทยวัตถุ เกิดขึ้น
อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัย
ที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย
คือ อกุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอกุศลและหทยวัตถุ เกิดขึ้น

[๒๘๙] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิปาก
ปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น มี ๓ นัย
อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมวิปากปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิปาก
ปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตกิริยา เกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น
ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น พาหิรรูป อาหาร
สมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
สำหรับพวกอสัญญสัตว์ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ กฏัตตารูป
ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบาก อาศัยหทย
วัตถุ เกิดขึ้น
กุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
ยกเว้นวิปากปัจจัยเสีย ในปัจจัยทุกๆ ข้อ พึงแจกให้พิสดาร

[๒๙๐] อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่
อาหารปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย
คือ จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ
เกิดขึ้น
นี้เป็นข้อแตกต่างกันในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย
อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่มัคค
ปัจจัย
คือ จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ
เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเหตุกะอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
นี้เป็นข้อแตกต่างกันในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย
ส่วนที่เหลือ พึงแจกให้พิสดารเช่นเดียวกันกับปัจจนียะ ในปฏิจจวาร
อัพยากตธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย
เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย
อัพยากตธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
ปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย พึงแจกให้พิสดารเหมือนอย่างในปฏิจจวาร

[๒๙๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕
" อธิปติปัจจัย มี " ๑๗
" อนันตรปัจจัย มี " ๕
" สมนันตรปัจจัย มี " ๕
" อัญญมัญญปัจจัย มี " ๕
" อุปนิสสยปัจจัย มี " ๕
" ปุเรชาตปัจจัย มี " ๗
" ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๑๗
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีวาระ ๑๗
" กัมมปัจจัย มี " ๗
" วิปากปัจจัย มี " ๑๗
" อาหารปัจจัย มี " ๑
" อินทริยปัจจัย มี " ๑
" ฌานปัจจัย มี " ๑
" มัคคปัจจัย มี " ๑
" สัมปยุตตปัจจัย มี " ๕
" วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓
" นัตถิปัจจัย มี " ๕
" วิคตปัจจัย มี " ๕