[๒๗๙] อายตนะ ๑๒ คือ จักขายตนะ โสตายตนะ ฆานายตนะ ชิวหายตนะ
กายายตนะ รูปายตนะ สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ มนายตนะ
ธัมมายตนะ.
อุทเทสวาร

[๒๘๐] จักขุคือจักขายตนะหรือ จักขายตนะคือจักขุหรือ.
โสตะคือโสตายตนะหรือ โสตายตนะคือโสตะหรือ.
ฆานะคือฆานายตนะหรือ ฆานายตนะคือฆานะหรือ.
ชิวหาคือชิวหายตนะหรือ ชิวหายตนะคือชิวหาหรือ.
กายคือกายายตนะหรือ กายายตนะคือกายหรือ
รูปคือรูปายตนะหรือ รูปายตนะคือรูปหรือ.
สัททะคือสัททายตนะหรือ สัททายตนะคือสัททะหรือ.
คันธะคือคันธายตนะหรือ คันธายตนะคือคันธะหรือ.
รสะคือรสายตนะหรือ รสายตนะคือรสะหรือ.
โผฏฐัพพะคือโผฏฐัพพายตนะหรือ โผฏฐัพพายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ.
มโนคือมนายตนะหรือ มนายตนะคือมโนหรือ.
ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ธัมมายตนะคือธัมมะหรือ.

[๒๘๑] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่จักขายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ไม่ใช่โสตายตนะไม่ใช่โสตะหรือ.
ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ไม่ใช่ฆานายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ.
ไม่ใช่ชิวหาไม่ใช่ชิวหายตนะหรือ ไม่ใช่ชิวหายตนะไม่ใช่ชิวหาหรือ.
ไม่ใช่กายไม่ใช่กายายตนะหรือ ไม่ใช่กายายตนะไม่ใช่กายหรือ.
ไม่ใช่รูปไม่ใช่รูปาตนะหรือ ไม่ใช่รูปายตนะไม่ใช่รูปหรือ.
ไม่ใช่สัททะไม่ใช่สัททายตนะหรือ ไม่ใช่สัททายตนะไม่ใช่สัททะหรือ.
ไม่ใช่คันธะไม่ใช่คันธายตนะหรือ ไม่ใช่คันธายตนะไม่ใช่คันธะหรือ.
ไม่ใช่รสะไม่ใช่รสายตนะหรือ ไม่ใช่รสายตนะไม่ใช่รสะหรือ.
ไม่ใช่โผฏฐัพพะไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะหรือ ไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะ
ไม่ใช่โผฏฐัพพะหรือ.
ไม่ใช่มโนไม่ใช่มนายตนะหรือ ไม่ใช่มนายตนะไม่ใช่มโนหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ไม่ใช่ธัมมายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.

[๒๘๒] จักขุคือจักขายตนะหรือ อายตนะคือโสตายตนะหรือ.
จักขุคือจักขายตนะหรือ อายตนะคือฆานายตนะหรือ.
จักขุคือจักขายตนะหรือ อายตนะคือชิวหายตนะหรือ ฯลฯ
อายตนะคือธัมมายตนะหรือ
โสตะคือโสตายตนะหรือ อายตนะคือจักขายตนะหรือ.
โสตะคือโสตายตนะหรือ อายตนะคือฆานายตนะหรือ ฯลฯ
อายตนะคือธัมมายตนะหรือ.
ฆานะคือฆานายตนะหรือ
อายตนะคือธัมมายตนะหรือ
ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ อายตนะคือจักขายตนะหรือ.
ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ อายตนะคือโสตายตนะหรือ
อายตนะคือมนายตนะหรือ (พึงผูกจักรนัย)

[๒๘๓] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ.
ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ.
ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ชิวหายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ.
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ.
ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ฯลฯ
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนายตนะหรือ. (พึงผูกจักรนัย)

[๒๘๔] จักขุคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
โสตะคืออายตนะหรือ อายตนะคือโสตะหรือ.
ฆานะคืออายตนะหรือ อายตนะคือฆานะหรือ.
ชิวหาคืออายตนะหรือ อายตนะคือชิวหาหรือ.
กายคืออายตนะหรือ อายตนะคือกายหรือ.
รูปคืออายตนะหรือ อายตนะคือรูปหรือ.
สัททะคืออายตนะหรือ อายตนะคือสัททะหรือ.
คันธะคืออายตนะหรือ อายตนะคือคันธะหรือ.
รสะคืออายตนะหรือ อายตนะคือรสะหรือ.
โผฏฐัพพะคืออายตนะหรือ อายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ.
มโนคืออายตนะหรือ อายตนะคือมโนหรือ.
ธัมมะคืออายตนะหรือ อายตนะคือธัมมะหรือ.

[๒๘๕] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ.
ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ.
ไม่ใช่ชิวหาไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ชิวหาหรือ.
ไม่ใช่กายไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่กายหรือ.
ไม่ใช่รูปไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่รูปหรือ.
ไม่ใช่สัททะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่สัททะหรือ.
ไม่ใช่คันธะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่คันธะหรือ.
ไม่ใช่รสะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่รสะหรือ.
ไม่ใช่โผฏฐัพพะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โผฏฐัพพะหรือ.
ไม่ใช่มโนไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มโนหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.

[๒๘๖] จักขุคืออายตนะหรือ อายตนะคือโสตะหรือ.
จักขุคืออายตนะหรือ อายตนะคือธัมมะหรือ.
โสตะคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
โสตะคืออายตนะหรือ อายตนะคือธัมมะหรือ.
ฆานะคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
อายตนะคือธัมมะหรือ.
ธัมมะคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
ธัมมะคืออายตนะหรือ อายตนะคือโสตะหรือ.
อายตนะคือมโนหรือ (พึงผูกจักรนัย)

[๒๘๗] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ.
ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.
ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ฯลฯ
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มโนหรือ (พึงผูกจักรนัย).
อุทเทสวาร จบ.
นิทเทสวาร
ปทโสธนวาร

[๒๘๘] จักขุคือจักขายตนะหรือ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ เรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะเป็นจักขุด้วย
เป็นจักขายตนะด้วย.
จักขายตนะคือจักขุหรือ?
ถูกแล้ว.
โสตะคือโสตายตนะหรือ?
ทิพพโสตะ ตัณหาโสตะ เรียกว่าโสตะ แต่ไม่ใช่โสตายตนะ โสตายตนะเป็นโสตะ
ด้วย เป็นโสตายตนะด้วย.
โสตายตนะคือโสตะหรือ?
ถูกแล้ว.
ฆานะคือฆานายตนะหรือ?
ถูกแล้ว.
ฆานายตนะคือฆานะหรือ?
ถูกแล้ว.
ชิวหาคือชิวหายตนะหรือ?
ถูกแล้ว.
ชิวหายตนะคือชิวหาหรือ?
ถูกแล้ว.
กายคือกายายตนะหรือ?
ยกเว้นกายายตนะเสียแล้ว กายที่เหลือนอกนั้น เรียกว่ากาย แต่ไม่ใช่กายายตนะ
กายายตนะเป็นกายด้วย เป็นกายายตนะด้วย.
กายายตนะคือกายหรือ?
ถูกแล้ว.
รูปคือรูปายตนะหรือ?
ยกเว้นรูปายตนะเสียแล้ว รูปที่เหลือนอกนั้น เรียกว่ารูป แต่ไม่ใช่รูปายตนะ รูปายตนะ
เป็นรูปด้วย เป็นรูปายตนะด้วย.
รูปายตนะคือรูปหรือ?
ถูกแล้ว.
สัททะคือสัททายตนะหรือ?
ถูกแล้ว.
สัททายตนะคือสัททะหรือ?
ถูกแล้ว.
คันธะคือคันธายตนะหรือ?
สีลคันธะ (กลิ่นศีล) สมาธิคันธะ (กลิ่นสมาธิ) ปัญญาคันธะ (กลิ่นปัญญา) เรียกว่า
คันธะ แต่ไม่ใช่คันธายตนะ คันธายตนะ เป็นคันธะด้วย เป็นคันธายตนะด้วย.
คันธายตนะคือคันธะหรือ?
ถูกแล้ว.
รสคือรสายตนะหรือ?
อรรถรส ธรรมรส วิมุติรส เรียกว่ารส แต่ไม่ใช่รสายตนะ รสายตนะเป็นรสด้วย
เป็นรสายตนะด้วย.
รสายตนะคือรสหรือ?
ถูกแล้ว.
โผฏฐัพพะคือโผฏฐัพพายตนะหรือ?
ถูกแล้ว.
โผฏฐัพพายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ?
ถูกแล้ว.
มโนคือมนายตนะหรือ?
ถูกแล้ว.
มนายตนะคือมโนหรือ?
ถูกแล้ว.
ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ?
ยกเว้นธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือนอกนั้น เรียกว่าธัมมะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะ
ธัมมายตนะ เป็นธัมมะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วย.
ธัมมายตนะคือธัมมะหรือ?
ถูกแล้ว.