[๓๘๗] ป. ไม่พึงกล่าวว่า อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย หากว่า ความยินดี
ความเพลิน ความอยาก ยังมีอยู่ในกวฬิงการาหาร วิญญาณก็ตั้ง
มั่นแล้ว งอกงามแล้ว ในเพราะกวฬิงการาหารนั้น วิญญาณตั้งมั่น
แล้ว งอกงามแล้วในที่ใด ความหยั่งลงแห่งนามรูปก็มีอยู่ในที่นั้น
ความหยั่งลงแห่งนามรูปมีอยู่ในที่ใด ความเจริญแห่งสังขารทั้งหลาย
ก็มีอยู่ในที่นั้น ความเจริญแห่งสังขารทั้งหลายมีอยู่ในที่ใด การเกิด
ในภพใหม่ต่อไปก็มีอยู่ในที่นั้น การเกิดในภพใหม่ต่อไปมีอยู่ในที่
ใด ชาติ ชรา มรณะ ก็ยังมีอยู่ต่อไปในที่นั้น ชาติ ชรา มรณะ
ยังมีอยู่ต่อไปในที่ใด เรากล่าวว่า ที่นั้นยังมีโศก ยังมีธุลี ยังมี
ความคับแค้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย หากว่า ความยินดี ความเพลิน
ความอยาก ยังมีอยู่ในผัสสาหาร … ในมโนสัญเจตนาหาร … ใน
วิญญาณาหาร ฯลฯ เรากล่าวว่า ที่นั้นยังมีโศก ยังมีธุลี มีความ
คับแค้น ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ถ้าอย่างนั้น ก็ไม่พึงกล่าวว่า อนาคตมีอยู่น่ะสิ

[๓๘๘] ส. อนาคตมีอยู่ หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย หากว่า ความยินดี
ความเพลิน ความอยาก ไม่มีอยู่ในกวฬิงการาหาร วิญญาณก็ไม่ตั้ง
มั่นแล้ว ไม่งอกงามแล้ว ในเพราะกวฬิงการาหารนั้น วิญญาณไม่
ตั้งมั่นแล้ว ไม่งอกงามแล้วในที่ใด ความหยั่งลงแห่งนามรูปก็
ไม่มีอยู่ในที่นั้น ความหยั่งลงแห่งนามรูปไม่มีอยู่ในที่ใด ความ
เจริญแห่งสังขารทั้งหลายก็ไม่มีอยู่ในที่นั้น ความเจริญแห่งสังขาร
ทั้งหลายไม่มีอยู่ในที่ใด การเกิดในภพใหม่ต่อไปก็ไม่มีอยู่ในที่นั้น
การเกิดในภพใหม่ต่อไปไม่มีอยู่ในที่ใด ชาติ ชรา มรณะ ก็ไม่มี
ต่อไปในที่นั้น ชาติ ชรา มรณะ ไม่มีต่อไปในที่ใด เรากล่าวว่า
ที่นั้น ไม่มีโศก ไม่มีธุลี ไม่มีความคับแค้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย
หากว่า ความยินดี ความเพลิน ความอยาก ไม่มีอยู่ในผัสสาหาร …
ในมโนสัญเจตนาหาร … ในวิญญาณาหาร ฯลฯ เรากล่าวว่า ที่นั้น
ไม่มีโศก ไม่มีธุลี ไม่มีความคับแค้น ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง
มิใช่หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ก็ไม่พึงกล่าวว่า อนาคตมีอยู่ น่ะสิ
สัพพมัตถีติกถา จบ.
———
อดีตขันธาติกถา

[๓๘๙] ปรวาที อดีตเป็นขันธ์ หรือ?
สกวาที ถูกแล้ว
ป. อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อดีตเป็นอายตนะ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อดีตเป็นธาตุ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อดีตเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๓๙๐] ป. อนาคตเป็นขันธ์ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อนาคตเป็นอายตนะ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อนาคตเป็นธาตุ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อนาคตเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๓๙๑] ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อดีตเป็นขันธ์ อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. ปัจจุบันเป็นอายตนะ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อดีตเป็นอายตนะ อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. ปัจจุบันเป็นธาตุ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อดีตเป็นธาตุ อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อดีตเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ อดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๓๙๒] ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตเป็นขันธ์ อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. ปัจจุบันเป็นอายตนะ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตเป็นอายตนะ อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. ปัจจุบันเป็นธาตุ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตเป็นธาตุ อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ ปัจจุบันมีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อนาคตเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ อนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๓๙๓] ป. อดีตเป็นขันธ์ อดีตไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ปัจจุบันไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อดีตเป็นอายตนะ อดีตไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ปัจจุบันเป็นอายตนะ ปัจจุบันไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อดีตเป็นธาตุ อดีตไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ปัจจุบันเป็นธาตุ ปัจจุบันไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อดีตเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ อดีตไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ ปัจจุบันไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๓๙๔] ป. อนาคตเป็นขันธ์ อนาคตไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ปัจจุบันไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. อนาคตเป็นอายตนะ ฯลฯ อนาคตเป็นธาตุ ฯลฯ อนาคตเป็นขันธ์ ธาตุ
อายตนะ อนาคตไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ปัจจุบันเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ ปัจจุบันไม่มีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๓๙๕] ป. รูปอดีตเป็นขันธ์ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปอดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. รูปอดีตเป็นอายตนะ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปอดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. รูปอดีตเป็นธาตุ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปอดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. รูปอดีต เป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปอดีตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๓๙๖] ป. รูปอนาคตเป็นขันธ์ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปอนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ป. รูปอนาคตเป็นอายตนะหรือ ฯลฯ รูปอนาคตเป็นธาตุหรือ ฯลฯ รูป
อนาคตเป็นขันธ์ ธาตุ อายตนะ หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปอนาคตมีอยู่ หรือ?
ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ