[๒๓๒] อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ สงฺเฆน นิยสฺสกมฺมกโต สมฺมา
วตฺตติ โลมํ ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ นิยสฺสกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ
ยาจติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข อาวุโส ภิกฺขุ
สงฺเฆน นิยสฺสกมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ เนตฺถารํ
วตฺตติ นิยสฺสกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ หนฺทสฺส มยํ นิยสฺสกมฺมํ
ปฏิปฺปสฺสมฺเภมาติ ฯ เต ตสฺส นิยสฺสกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภนฺติ
อธมฺเมน วคฺคา ฯเปฯ อธมฺเมน สมคฺคา ฯ ธมฺเมน วคฺคา
ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคา ฯ ตตฺรฏฺโฐ
สงฺโฆ วิวทติ อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ อธมฺเมน สมคฺคกมฺมํ
ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน
สมคฺคกมฺมํ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ
ตตฺร ภิกฺขเว เย เต ภิกฺขู เอวมาหํสุ ธมฺมปฏิรูปเกน
สมคฺคกมฺมนฺติ เย จ เต ภิกฺขู เอวมาหํสุ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ
กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ อิเม ตตฺถ ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน ฯ
อิเม ๑ ปญฺจ วารา สงฺขิตฺตา ฯ

[๒๓๓] อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ สงฺเฆน ปพฺพาชนียกมฺมกโต
สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ ปพฺพาชนียกมฺมสฺส
ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข
อาวุโส ภิกฺขุ สงฺเฆน ปพฺพาชนียกมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ
ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ ปพฺพาชนียกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ
หนฺทสฺส มยํ ปพฺพาชนียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภมาติ ฯ เต ตสฺส
ปพฺพาชนียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภนฺติ อธมฺเมน วคฺคา ฯเปฯ อธมฺเมน
สมคฺคา ฯ ธมฺเมน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน
สมคฺคา ฯ ตตฺรฏฺโฐ สงฺโฆ วิวทติ อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ
#๑ ม. อิเมปิ ฯ
อธมฺเมน สมคฺคกมฺมํ ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน
วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมํ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ
กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ ตตฺร ภิกฺขเว เย เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมนฺติ เย จ เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ
อิเม ตตฺถ ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน ฯ อิเม ๑ ปญฺจ วารา สงฺขิตฺตา ฯ]

[๒๓๔] อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ สงฺเฆน ปฏิสารณียกมฺมกโต
สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ ปฏิสารณียกมฺมสฺส
ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข
อาวุโส ภิกฺขุ สงฺเฆน ปฏิสารณียกมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ
ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ ปฏิสารณียกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ
หนฺทสฺส มยํ ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภมาติ ฯ เต ตสฺส
ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภนฺติ อธมฺเมน วคฺคา ฯเปฯ อธมฺเมน
สมคฺคา ฯ ธมฺเมน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน
สมคฺคา ฯ ตตฺรฏฺโฐ สงฺโฆ วิวทติ อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ
อธมฺเมน สมคฺคกมฺมํ ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน
วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมํ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ
กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ ตตฺร ภิกฺขเว เย เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมนฺติ เย จ เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ
#๑ ม. อิเมปิ ฯ
อิเม ตตฺถ ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน ฯ อิเม ปญฺจ วารา สงฺขิตฺตา ฯ

[๒๓๕] อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ สงฺเฆน อาปตฺติยา อทสฺสเน
อุกฺเขปนียกมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ
อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ ฯ
ตตฺร เจ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข อาวุโส ภิกฺขุ สงฺเฆน
อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ
ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺมสฺส
ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ หนฺทสฺส มยํ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺเขปนียกมฺมํ
ปฏิปฺปสฺสมฺเภมาติ ฯ เต ตสฺส อาปตฺติยา อทสฺสเน
อุกฺเขปนียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภนฺติ อธมฺเมน วคฺคา ฯเปฯ อธมฺเมน
สมคฺคา ฯ ธมฺเมน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน
สมคฺคา ฯ ตตฺรฏฺโฐ สงฺโฆ วิวทติ อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ
อธมฺเมน สมคฺคกมฺมํ ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน
วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมํ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ
กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ ตตฺร ภิกฺขเว เย เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมนฺติ เย จ เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ
อิเม ตตฺถ ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน ฯ อิเม ปญฺจ วารา สงฺขิตฺตา ฯ
อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ สงฺเฆน อาปตฺติยา อปฺปฏิกมฺเม อุกฺเขปนีย-
กมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ อาปตฺติยา
อปฺปฏิกมฺเม อุกฺเขปนียกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ ฯ ตตฺร
เจ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข อาวุโส ภิกฺขุ สงฺเฆน อาปตฺติยา
อปฺปฏิกมฺเม อุกฺเขปนียกมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ
เนตฺถารํ วตฺตติ อาปตฺติยา อปฺปฏิกมฺเม อุกฺเขปนียกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ
ยาจติ หนฺทสฺส มยํ อาปตฺติยา อปฺปฏิกมฺเม อุกฺเขปนียกมฺมํ
ปฏิปฺปสฺสมฺเภมาติ ฯ เต ตสฺส อาปตฺติยา อปฺปฏิกมฺเม อุกฺเขปนียกมฺมํ
ปฏิปฺปสฺสมฺเภนฺติ อธมฺเมน วคฺคา ฯเปฯ อธมฺเมน สมคฺคา ฯ
ธมฺเมน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน
สมคฺคา ฯ ตตฺรฏฺโฐ สงฺโฆ วิวทติ อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ
อธมฺเมน สมคฺคกมฺมํ ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน
วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมํ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ
กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ ตตฺร ภิกฺขเว เย เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมนฺติ เย จ เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ
อิเม ตตฺถ ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน ฯ อิเม ปญฺจ วารา สงฺขิตฺตา ฯ

[๒๓๖] อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ สงฺเฆน ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา
อปฺปฏินิสฺสคฺเค อุกฺเขปนียกมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ
เนตฺถารํ วตฺตติ ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค อุกฺเขปนีกมฺมสฺส
ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อยํ โข
อาวุโส ภิกฺขุ สงฺเฆน ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค อุกฺเขปนีย-
กมฺมกโต สมฺมา วตฺตติ โลมํ ปาเตติ เนตฺถารํ วตฺตติ ปาปิกาย
ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค อุกฺเขปนียกมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธึ ยาจติ
หนฺทสฺส มยํ ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค อุกฺเขปนียกมฺมํ
ปฏิปฺปสฺสมฺเภมาติ ฯ เต ตสฺส ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค
อุกฺเขปนียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภนฺติ อธมฺเมน วคฺคา ฯเปฯ อธมฺเมน
สมคฺคา ฯ ธมฺเมน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน วคฺคา ฯ ธมฺมปฏิรูปเกน
สมคฺคา ฯ ตตฺรฏฺโฐ สงฺโฆ วิวทติ อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ
อธมฺเมน สมคฺคกมฺมํ ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน
วคฺคกมฺมํ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมํ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ
กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ ตตฺร ภิกฺขเว เย เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ ธมฺมปฏิรูปเกน สมคฺคกมฺมนฺติ เย จ เต ภิกฺขู
เอวมาหํสุ อกตํ กมฺมํ ทุกฺกฏํ กมฺมํ ปุน กาตพฺพํ กมฺมนฺติ ฯ
อิเม ตตฺถ ภิกฺขู ธมฺมวาทิโนติ ๑ อิเมปิ ปญฺจ วารา สงฺขิตฺตา ฯ
จมฺเปยฺยกฺขนฺธกํ นวมํ ๒ ฯ
อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถูนิ ฉตฺตึส ฯ
______________
ตสฺสุทฺทานํ ฯ

[๒๓๗] จมฺปายํ ภควา อาสิ วตฺถุ วาสภคามเก
อาคนฺตุกานํ อุสฺสุกฺกํ อกาสิ อิจฺฉิตพฺพเก ๓
ปกตญฺญุโนติ ญตฺวา อุสฺสุกฺกํ น กรี ตทา
#๑ ม. อิติสทฺโท น ทิสฺสติ ฯ ๒ ม. จมฺเปยฺยกฺขนฺธโก นวโม ฯ ๓ โป. อิจฺฉิตพฺพโก ฯ
อุกฺขิตฺโต น กโรตีติ อคมา ๑ ชินสนฺติเก ฯ
อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ สมคฺคํ อธมฺเมน จ
ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ จ ปฏิรูปเกน วคฺคิกํ
ปฏิรูปเกน สมคฺคํ เอโก อุกฺขิปเตกกํ
เอโก จ เทฺว สมฺพหุเล สงฺฆํ อุกฺขิปเตกโต ๒
ทุเวปิ สมฺพหุลาปิ สงฺโฆ สงฺฆํ จ อุกฺขิปิ
สพฺพญฺญู ปวโร สุตฺวา อธมฺมนฺติ ปฏิกฺขิปิ ฯ
ญตฺติวิปนฺนํ ยํ กมฺมํ สมฺปนฺนํ อนุสาวนํ
อนุสฺสาวนวิปนฺนํ สมฺปนฺนํ ญตฺติยา จ ยํ
อุภเยน วิปนฺนญฺจ อญฺญตฺร ธมฺมเมว จ
วินยํ ๓ สตฺถุ ปฏิกุฏฺฐํ กุปฺปํ อฏฺฐานรูปกํ ๔
อธมฺมวคฺคสมคฺคํ ปฏิรูเปน เย ทุเว ๕
ธมฺเมเนว จ สามคฺคึ อนุญฺญาสิ ตถาคโต ฯ
จตุวคฺโค ปญฺจวคฺโค ทสวคฺโค จ วีสติ
อติเรกวีสติวคฺโค ๖ สงฺโฆ ปญฺจวิโธ ตถา ฯ
ฐเปตฺวา อุปสมฺปทํ ยญฺจ กมฺมํ ปวารณํ
อพฺภานกมฺเมน สห จตุวคฺเคหิ กมฺมิโก ฯ
ทุเว กมฺเม ฐเปตฺวาน มชฺฌเทสุปสมฺปทํ ๗
อพฺภานํ ปญฺจวคฺคิโก สพฺพกมฺเมสุ กมฺมิโก ฯ
อพฺภาเนกํ ฐเปตฺวาน เย ภิกฺขู ทสวคฺคิกา ฯ
#๑ ม. สาคมา ฯ ๒ โป. อุกฺขิปเสคกโก ฯ ม. อุกฺขิปเตกโก ฯ ๓ ยุ. วินา ฯ
#๔ ม. ยุ. อุฏฺฐานารหิกํ ฯ ๕ ม. ธมฺมปฏิรูปานิ เย ทุเว ฯ ยุ. ปฏิรูปานิ เย ทุเว ฯ
#๖ ม. ยุ. ปโรวิสติวคฺโค จ ฯ ๗ ยุ. มชฺเฌ เทสุปสมฺปทา ฯ
สพฺพกมฺมกโร สงฺโฆ วีโส สพฺพตฺถ กมฺมิโก ฯ
ภิกฺขุนี สิกฺขมานา จ สามเณโร สามเณริกา ๑
ปจฺจกฺขาตนฺติมวตฺถู ๒ อุกฺขิตฺตาปตฺติทสฺสเน
อปฺปฏิกมฺมทิฏฺฐิยา ปณฺฑกเถยฺยสํวาสกํ ๓
ติตฺถิยติรจฺฉานคตํ มาตุ ปิตุ จ ฆาตกํ
อรหํ ภิกฺขุนีทูสึ เภทกํ โลหิตุปาทกํ ๔
พฺยญฺชนํ นานาสํวาสํ ๕ นานาสีมาย อิทฺธิยา
ยสฺส สงฺโฆ กเร กมฺมํ โหนฺติ ๖ เต จตุวีสติ
สมฺพุทฺเธน ปฏิกฺขิตฺตา น เหเต คณปูรกา
ปาริวาสิกจตุตฺโถ ปริวาสํ ทเทยฺย วา
มูลมานตฺตมพฺเภยฺย ๗ อกมฺมํ น จ กรณํ
มูลอรหมานตฺตํ อพฺภานารหเมว จ
อกมฺมการกา ๘ ปญฺจ สมฺพุทฺเธน ปกาสิตา ฯ
ภิกฺขุนี สิกฺขมานา จ สามเณโร สามเณริกา
ปจฺจกฺขนฺติมอุมฺมตฺตา ขิตฺตเวทนทสฺสเน
อปฺปฏิกมฺมทิฏฺฐิยา ปณฺฑกเถยฺยสํวาสกํ ๙
ติตฺถิยติรจฺฉานคตํ มาตา ปิตุ จ ฆาตกํ
อรหํ ภิกฺขุนีทูสึ เภทกํ โลหิตุปาทกํ
อุภโตพฺยญฺชนญฺเจว นานาสํวาสกํปิจ ๑๐
นานาสีมาย ฐิตกํ ๑๑ เวหาสํ ยสฺส กมฺม จ
#๑ ม. สามเณรี ฯ ๒ ยุ. ปจฺจกฺขาตนฺติมวตฺถุํ ฯ ๓. โป. ปณฺฑกํ เถยฺยสํวาสกํ ฯ
#ม. ปณฺฑโก เถยฺยสํวาสกํ ฯ ๔ ม. ยุ. โลหิตุปฺปาทํ ฯ ๕ ยุ. นานาสํวาสโก เจว ฯ
#๖ โหนฺเต เต ฯ ๗ ม. ยุ. มูลา ฯ ๘ ม. ยุ. น กมฺมการกา ฯ ๙ ม. ยุ. ปณฺฑกาปิจ
#พฺยญฺชนา ฯ ๑๐ ม. ยุ. ติตฺถิยติรจฺฉานคตํ ฯเปฯ นานาสํวาสกํปิจาติ ทิยฑฺฒคาถา
#น ทิสฺสติ ฯ ๑๑ ม. ยุ. นานาสํวาสกา สีมา ฯ
สตฺตวีสานเมเตสํ ๑ ปฏิโกสํ น รูหติ ฯ
ภิกฺขุสฺส ปกตตฺตสฺส รูหติ ปฏิโกสนา
สุทฺธสฺส ทุนฺนิสาริโต พาโล หิ สุนิสาริโต
ปณฺฑโก เถยฺยสํวาโส ๒ ปกฺกนฺโต ติรจฺฉานโค ๓
มาตาปิตุอรหนฺโต ๔ ทูสโก สงฺฆเภทโก
โลหิตุปฺปาทโก เจว อุภโตพฺยญฺชโน จ โย
เอกาทสนฺนเมเตสํ ๕ โอสารณํ น ยุชฺชติ ฯ
หตฺถปาทา ๖ ตทุพฺภยํ กณฺณนาสา ๗ ตทุพฺภยํ ๘
องฺคุลีอฬกณฺฑรํ ผณํ ขุชฺโช จ วามโน
คณฺฑิลกฺขณกาสา ๙ จ ลิขิตโก จ สีปที
ปาปปริสกาโณ ๑๐จ กุณิ ขญฺโช หโตปิ ๑๑ จ
อิริยาปถทุพฺพโล อนฺโธ มูโค จ พาธิโร ๑๒
อนฺธมูคนฺธพาธิโร มูคพาธีรเมว จ
อนฺธมูคพธีโร ๑๓ จ ทฺวตฺตึเสเต อนูนกา
เตสํ โอสารณํ โหติ สมฺพุทฺเธน ปกาสิตํ ฯ
ทฏฺฐพฺพา ปฏิกาตพฺพา นิสฺสชฺเชตา ๑๔ น วิชฺชติ
ตสฺส อุกฺเขปนา กมฺมา สตฺต โหนฺติ อธมฺมิกา
อาปนฺนํ อนุวตฺตนฺติ ๑๕ สตฺต เตปิ อธมฺมิกา
อาปนฺนํ อนุวตฺตนฺติ ๑๕ สตฺต กมฺมา สุธมฺมิกา
สมฺมุขา ปฏิปุจฺฉา จ ปฏิญฺญาย จ การกา ๑๖
#๑ โป. สตฺตวีโสนเมเตสํ ฯ ม. ยุ. อฏฺฐารสนฺนเมเตสํ ฯ ๒ ยุ. เถยฺยสํวาสํ ฯ
#๓ โป. ติรจฺฉานโก ฯ ม. ยุ. ติรจฺฉานคโต ฯ ๔ ม. ยุ. มาตุปิตุอรหนฺต ฯ
#๕ โป. ยุ. เอกาทสนฺนํ เอเตสํ ฯ ๖ ม. หตฺถปาทํ ฯ ๗ ม. กณฺณนาสา
#๘ ยุ. ตทุพฺภยา ฯ ๙ ม. ยุ. ลกฺขณกสา ฯ ๑๐ ม. ปาปา- ฯ ๑๑ โป. หเตนจ ฯ
#๑๒ ม. ยุ. พธิโร ฯ ๑๓ ยุ. อนฺธพธิรมูโค ฯ ๑๔ โป. นิสฺสชฺเชตฺวา ฯ
#ยุ. นิสฺสชฺเชตํ ฯ ๑๕ โป. ม. ยุ. อนุวตฺตนฺตํ ฯ ๑๖ โป. ม. การณา ฯ
สติอมูฬฺหปาปิกา ตชฺชนีนิยเสน จ
ปพฺพาชนียปฏิสารา ๑ อุกฺเขปปริวาส จ
มูลมานตฺตอพฺภานา ตเถว อุปสมฺปทา
อญฺญํ กเรยฺย อญฺญสฺส โสฬเสเต อธมฺมิกา
ตนฺตํ กเรยฺย ตนฺตสฺส โสฬเสเต สุธมฺมิกา
ปจฺจาโรเปยฺย อญฺโญญฺญํ ๒ โสฬเสเต อธมฺมิกา
เทฺว เทฺว มูลา กตา ๓ ตสฺส เตปิ โสฬส ธมฺมิกา ฯ
เอเกกมูลกํ จกฺกํ อธมฺมนฺติ ชิโน พฺรวิ
อกาสิ ตชฺชนียํ กมฺมํ สงฺโฆ ภณฺฑนการโก
อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ อญฺญํ อาวาส คจฺฉิ โส
ตตฺถาธมฺเมน สมคฺคา ตสฺส ตชฺชนิยํ กรุํ
อญฺญตฺถ วคฺคธมฺเมน ตสฺส ตชฺชนิยํ กรุํ
ปฏิรูปเกน ๔ วคฺคาปิ สมคฺคาปิ ตถา กรุํ
อธมฺเมน สมคฺคา จ ธมฺเมน วคฺคเมว จ
ปฏิรูปเกน วคฺคา จ สมคฺคา จ อิเม ปทา
เอเกกํ มูลกํ กตฺวา จกฺกํ พนฺเธ วิจกฺขโณ ฯ
พาลาปฺยตฺตสฺส นิยสฺสํ ๕ ปพฺพาเช กุลทูสกํ
ปฏิสารณียํ กมฺมํ กเร อกฺโกสกสฺส จ
อทสฺสนาปฏิกฺกมฺเม โย จ ทิฏฺฐึ น นิสฺสเช
เตสํ อุกฺเขปนํ กมฺมํ ๖ สตฺถวาเหน ภาสิตํ
#๑ ม. ยุ. ปพฺพาชนีย ปฏิสาโร ฯ ๒ โป. อญฺญมญฺญํ ฯ ม. อญฺญญฺญํ ฯ
#ยุ. อญฺญญฺโญ ฯ ๓ โป. โทส มูลา กตา ฯ ม. ยุ. เทฺว เทฺว ตมูลกํ ฯ ๔ ม. ปฏิรูเปน ฯ
#๕ ยุ. นิสฺสยํ ฯ ๖ ม. ยุ. อุกฺเขปนียกมฺมํ ฯ
อุปวินยกมฺมานํ ๑ ปญฺโญ ตชฺชนิยํ นเย
เตสํเยว อนุโลมํ สมฺมา วตฺตติ ยาจติ ๒
ปสฺสทฺธึ เตสํ กมฺมานํ เหฏฺฐา กมฺมนเยน จ
ตสฺมึ ตสฺมึ หิ ๓ กมฺเมสุ ตตฺรฏฺโฐ จ วิวาทติ ๔
อกตํ ทุกฺกฏญฺเจว ปุน กาตพฺพกนฺติ จ
กมฺเม ปสฺสทฺธิยา จาปิ เต ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน
วิปตฺติพฺยาธิเต ทิสฺวา กมฺมปฺปตฺเต มหามุนิ
ปฏิปฺปสฺสทฺธิมกฺขาสิ สลฺลกตฺโตว โอสธนฺติ ๕ ฯ
____________
#๑ ม. อุปริ- ฯ ยุ. อุกฺเขปนิยกมฺมานํ ฯ ๒ ม. ยุ. ยาจิเต ฯ ๓ ม. ยุ. ตุ ฯ ๔ ม.
#ยุ. วิวทติ ฯ ๕ อิทํ อุทฺทานํ ยุ. สี. โปตฺถเกหิ เยภุยฺเยน วิสทิสนฺติ ญาตพฺพํ ฯ
โกสมฺพิกฺขนฺธกํ

[๒๓๘] เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ
โฆสิตาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน
โหติ ฯ โส ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติทิฏฺฐิ โหติ อญฺเญ
ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ โส อปเรน
สมเยน ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิ โหติ อญฺเญ ภิกฺขู
ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ อถโข เต ภิกฺขู
ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ อาปตฺตึ ตวํ อาวุโส อาปนฺโน ปสฺสเสตํ
อาปตฺตินฺติ ฯ นตฺถิ เม อาวุโส อาปตฺติ ยมหํ ปสฺเสยฺยนฺติ ฯ
อถโข เต ภิกฺขู สามคฺคึ ลภิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อาปตฺติยา อทสฺสเน
อุกฺขิปึสุ ฯ โส จ ภิกฺขุ พหุสฺสุโต โหติ อาคตาคโม ธมฺมธโร
วินยธโร มาติกาธโร ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี ลชฺชี กุกฺกุจฺจโกพ
สิกฺขากาโม ฯ อถโข โส ภิกฺขุ สนฺทิฏฺเฐ สมฺภตฺเต ภิกฺขู
อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ อนาปตฺติ เอสา อาวุโส เนสา อาปตฺติ
อนาปนฺโนมฺหิ นมฺหิ อาปนฺโน อนุกฺขิตฺโตมฺหิ นมฺหิ อุกฺขิตฺโต
อธมฺมิเกนมฺหิ กมฺเมน อุกฺขิตฺโต กุปฺเปน อฏฺฐานารเหน โหถ
เม อายสฺมนฺโต ธมฺมโต วินยโต ปกฺขาติ ฯ อลภิ โข โส
ภิกฺขุ สนฺทิฏฺเฐ สมฺภตฺเต ภิกฺขู ปกฺเข ฯ ชานปทานํ [๑] จ สนฺทิฏฺฐานํ
สมฺภตฺตานํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ทูตํ ปาเหสิ อนาปตฺติ เอสา อาวุโส
#๑ ม. ยุ. ปิสทฺโท ฯ
เนสา อาปตฺติ อนาปนฺโนมฺหิ นมฺหิ อาปนฺโน อนุกฺขิตฺโตมฺหิ
นมฺหิ อุกฺขิตฺโต อธมฺมิเกนมฺหิ กมฺเมน อุกฺขิตฺโต กุปฺเปน
อฏฺฐานารเหน โหนฺตุ เม อายสฺมนฺโต ธมฺมโต วินยโต ปกฺขาติ ฯ
อลภิ โข โส ภิกฺขุ ชานปเทปิ สนฺทิฏฺเฐ สมฺภตฺเต ภิกฺขู ปกฺเข ฯ
อถโข เต อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา ภิกฺขู เยน อุกฺเขปกา ภิกฺขู
เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา อุกฺเขปเก ภิกฺขู เอตทโวจุํ อนาปตฺติ
เอสา อาวุโส เนสา อาปตฺติ อนาปนฺโน เอโส ภิกฺขุ เนโส
ภิกฺขุ อาปนฺโน อนุกฺขิตฺโต เอโส ภิกฺขุ เนโส ภิกฺขุ อุกฺขิตฺโต
อธมฺมิเกน กมฺเมน อุกฺขิตฺโต กุปฺเปน อฏฺฐานารเหนาติ ฯ เอวํ
วุตฺเต อุกฺเขปกา ภิกฺขู อุกฺขิตฺตานุวตฺตเก ภิกฺขู เอตทโวจุํ อาปตฺติ
เอสา อาวุโส เนสา อนาปตฺติ อาปนฺโน เอโส ภิกฺขุ เนโส
ภิกฺขุ อนาปนฺโน อุกฺขิตฺโต เอโส ภิกฺขุ เนโส ภิกฺขุ อนุกฺขิตฺโต
ธมฺมิเกน กมฺเมน อุกฺขิตฺโต อกุปฺเปน ฐานารเหน มา
โข ตุเมฺห อายสฺมนฺโต เอตํ อุกฺขิตฺตกํ ภิกฺขุํ อนุวตฺติตฺถ อนุปริวาเรถาติ ฯ
เอวํปิ โข เต อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา ภิกฺขู อุกฺเขปเกหิ
ภิกฺขูหิ วุจฺจมานา ตเถว ตํ อุกฺขิตฺตกํ ภิกฺขุํ อนุวตฺตึสุ อนุปริวาเรสุํ ฯ

[๒๓๙] อถโข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ อิธ ภนฺเต อญฺญตโร
ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน อโหสิ โส ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติ-
ทิฏฺฐิ อโหสิ อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิโน
อเหสุํ โส อปเรน สมเยน ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิ
อโหสิ อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติทิฏฺฐิโน อเหสุํ
อถโข เต ภนฺเต ภิกฺขู ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ อาปตฺตึ ตฺวํ
อาวุโส อาปนฺโน ปสฺสเสตํ อาปตฺตินฺติ นตฺถิ เม อาวุโส
อาปตฺติ ยมหํ ปสฺเสยฺยนฺติ อถโข เต ภนฺเต ภิกฺขู สามคฺคึ
ลภิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺขิปึสุ โส จ ภนฺเต
ภิกฺขุ พหุสฺสุโต อาคตาคโม ธมฺมธโร วินยธโร มาติกาธโร
ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี ลชฺชี กุกฺกุจฺจโก สิกฺขากาโม
อถโข โส ภนฺเต ภิกฺขุ สนฺทิฏฺเฐ สมฺภตฺเต ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา
เอตทโวจ อนาปตฺติ เอสา อาวุโส เนสา อาปตฺติ อนาปนฺโนมฺหิ
นมฺหิ อาปนฺโน อนุกฺขิตฺโตมฺหิ นมฺหิ อุกฺขิตฺโต
อธมฺมิเกนมฺหิ กมฺเมน อุกฺขิตฺโต กุปฺเปน อฏฺฐานารเหน โหถ
เม อายสฺมนฺโต ธมฺมโต วินยโต ปกฺขาติ อลภิ โข โส
ภนฺเต ภิกฺขุ สนฺทิฏฺเฐ สมฺภตฺเต ภิกฺขู ปกฺเข ชานปทานํปิ
สนฺทิฏฺฐานํ สมฺภตฺตานํ [๑] สนฺติเก ทูตํ ปาเหสิ อนาปตฺติ เอสา
อาวุโส เนสา อาปตฺติ อนาปนฺโนมฺหิ นมฺหิ อาปนฺโน
อนุกฺขิตฺโตมฺหิ นมฺหิ อุกฺขิตฺโต อธมฺมิเกนมฺหิ กมฺเมน อุกฺขิตฺโต
กุปฺเปน อฏฺฐานารเหน โหนฺตุ เม อายสฺมนฺโต ธมฺมโต วินยโต
ปกฺขาติ อลภิ โข โส ภนฺเต ภิกฺขุ ชานปเทปิ สนฺทิฏฺเฐ
#๑ ม. ภิกฺขูนํ ฯ
สมฺภตฺเต ภิกฺขู ปกฺเข อถโข เต ภนฺเต อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา
ภิกฺขู เยน อุกฺเขปกา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา
อุกฺเขปเก ภิกฺขู เอตทโวจุํ อนาปตฺติ เอสา อาวุโส เนสา
อาปตฺติ อนาปนฺโน เอโส ภิกฺขุ เนโส ภิกฺขุ อาปนฺโน
อนุกฺขิตฺโต เอโส ภิกฺขุ เนโส ภิกฺขุ อุกฺขิตฺโต อธมฺมิเกน
กมฺเมน อุกฺขิตฺโต กุปฺเปน อฏฺฐานารเหนาติ เอวํ วุตฺเต [๑]
ภนฺเต อุกฺเขปกา ภิกฺขู อุกฺขิตฺตานุวตฺตเก ภิกฺขู เอตทโวจุํ อาปตฺติ
เอสา อาวุโส เนสา อนาปตฺติ อาปนฺโน เอโส ภิกฺขุ เนโส
ภิกฺขุ อนาปนฺโน อุกฺขิตฺโต เอโส ภิกฺขุ เนโส ภิกฺขุ อนุกฺขิตฺโตm
ธมฺมิเกน กมฺเมน อุกฺขิตฺโต อกุปฺเปน ฐานารเหน มา โข ตุเมฺห
อายสฺมนฺโต เอตํ อุกฺขิตฺตกํ ภิกฺขุํ อนุวตฺติตฺถ อนุปริวาเรถาติ
เอวํปิ โข เต ภนฺเต อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา ภิกฺขู อุกฺเขปเกหิ ภิกฺขูหิ
วุจฺจมานา ตเถว ตํ อุกฺขิตฺตกํ ภิกฺขุํ อนุวตฺตนฺติ อนุปริวาเรนฺตีติ ฯ
อถโข ภควา ภินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ ภินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆติ
อุฏฺฐายาสนา เยน อุกฺเขปกา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ นิสชฺช โข ภควา อุกฺเขปเก ภิกฺขู
เอตทโวจ มา โข ตุเมฺห ภิกฺขเว ปฏิภาติ โน ปฏิภาติ โนติ
ยสฺมึ วา ตสฺมึ วา ภิกฺขุํ อุกฺขิปิตพฺพํ มญฺญิตฺถ ฯ อิธ ปน
ภิกฺขเว ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ ฯ โส ตสฺสา อาปตฺติยา
อนาปตฺติทิฏฺฐิ โหติ อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติทิฏฺฐิโน
#๑ โป. ม. เต ฯ
โหนฺติ ฯ เต เจ ภิกฺขเว ภิกฺขู ตํ ภิกฺขุํ เอวํ ชานนฺติ อยํ
โข อายสฺมา พหุสฺสุโต ฯเปฯ สิกฺขากาโม สเจ มยํ อิมํ
ภิกฺขุํ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺขิปิสฺสาม น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา
สทฺธึ อุโปสถํ กริสฺสาม วินา อิมินา ภิกฺขุนา อุโปสถํ กริสฺสาม
ภวิสฺสติ สงฺฆสฺส ตโตนิทานํ ภณฺฑนํ กลโห วิคฺคโห วิวาโท
สงฺฆเภโท สงฺฆราชิ สงฺฆววตฺถานํ สงฺฆนานากรณนฺติ ฯ เภทครุเกหิ
ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ น โส ภิกฺขุ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺขิปิตพฺโพ ฯ
อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ ฯ โส ตสฺสา
อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิ โหติ อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา
อาปตฺติทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ เต เจ ภิกฺขเว ภิกฺขู ตํ ภิกฺขุํ เอวํ
ชานนฺติ อยํ โข อายสฺมา พหุสฺสุโต ฯเปฯ สิกฺขากาโม
สเจ มยํ อิมํ ภิกฺขุํ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺขิปิสฺสาม น มยํ
อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ ปวาเรสฺสาม วินา อิมินา ภิกฺขุนา
ปวาเรสฺสาม น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ สงฺฆกมฺมํ กริสฺสาม
วินา อิมินา ภิกฺขุนา สงฺฆกมฺมํ กริสฺสาม น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา
สทฺธึ อาสเน นิสีทิสฺสาม วินา อิมินา ภิกฺขุนา อาสเน นิสีทิสฺสาม
น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ ยาคุปาเน นิสีทิสฺสาม วินา อิมินา
ภิกฺขุนา ยาคุปาเน นิสีทิสฺสาม น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ
ภตฺตคฺเค นิสีทิสฺสาม วินา อิมินา ภิกฺขุนา ภตฺตคฺเค นิสีทิสฺสาม
น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ เอกจฺฉนฺเน วสิสฺสาม วินา อิมินา
ภิกฺขุนา เอกจฺฉนฺเน วสิสฺสาม น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ
ยถาวุฑฺฒํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กริสฺสาม
วินา อิมินา ภิกฺขุนา ยถาวุฑฺฒํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ
สามีจิกมฺมํ กริสฺสาม ภวิสฺสติ สงฺฆสฺส ตโตนิทานํ ภณฺฑนํ
กลโห วิคฺคโห วิวาโท สงฺฆเภโท สงฺฆราชิ สงฺฆววตฺถานํ
สงฺฆนานากรณนฺติ ฯ เภทครุเกหิ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ น โส ภิกฺขุ อาปตฺติยา
อทสฺสเน อุกฺขิปิตพฺโพติ ฯ อถโข ภควา อุกฺเขปกานํ ภิกฺขูนํ
เอตมตฺถํ ภาสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา เยน อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา ภิกฺขู
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ นิสชฺช
โข ภควา อุกฺขิตฺตานุวตฺตเก ภิกฺขู เอตทโวจ มา โข ตุเมฺห
ภิกฺขเว อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา นมฺห อาปนฺนา นมฺห อาปนฺนาติ
อาปตฺตึ น ปฏิกาตพฺพํ มญฺญิตฺถ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ
อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ ฯ โส ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิ
โหติ อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติทฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ
โส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เต ภิกฺขู เอวํ ชานาติ อิเม โข
อายสฺมนฺโต ๑ พหุสฺสุตา ฯเปฯ สิกฺขากามา นาลํ มมํ วา
การณา อญฺเญสํ วา การณา ฉนฺทา โทสา โมหา ภยา อคตึ
คนฺตุํ สเจ มํ อิเม ภิกฺขู อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺขิปิสฺสนฺติ
น มยา สทฺธึ อุโปสถํ กริสฺสนฺติ วินา มยา อุโปสถํ กริสฺสนฺติ
#๑ สี. ยุ. อายสฺมนฺตา ฯ
ภวิสฺสติ สงฺฆสฺส ตโตนิทานํ ภณฺฑนํ กลโห วิคฺคโห วิวาโท
สงฺฆเภโท สงฺฆราชิ สงฺฆววตฺถานํ สงฺฆนานากรณนฺติ ฯ เภทครุเกน
ภิกฺขเว ภิกฺขุนา ปเรสํปิ สทฺธาย สา อาปตฺติ เทเสตพฺพา ฯ อิธ
ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ ฯ โส ตสฺสา
อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิ โหติ อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา
อาปตฺติทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ โส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เต ภิกฺขู เอวํ
ชานาติ อิเม โข อายสฺมนฺโต พหุสฺสุตา ฯเปฯ สิกฺขากามา
นาลํ มมํ วา การณา อญฺเญสํ วา การณา ฉนฺทา โทสา
โมหา ภยา อคตึ คนฺตุํ สเจ มํ อิเม ภิกฺขู อาปตฺติยา
อทสฺสเน อุกฺขิปิสฺสนฺติ น มยา สทฺธึ ปวาเรสฺสนฺติ วินา มยา
ปวาเรสฺสนฺติ น มยา สทฺธึ สงฺฆกมฺมํ กริสฺสนฺติ วินา มยา
สงฺฆกมฺมํ กริสฺสนฺติ น มยา สทฺธึ อาสเน นิสีทิสฺสนฺติ วินา
มยา อาสเน นิสีทิสฺสนฺติ น มยา สทฺธึ ยาคุปาเน นิสีทิสฺสนฺติ
วินา มยา ยาคุปาเน นิสีทิสฺสนฺติ น มยา สทฺธึ ภตฺตคฺเค
นิสีทิสฺสนฺติ วินา มยา ภตฺตคฺเค นิสีทิสฺสนฺติ น มยา สทฺธึ
เอกจฺฉนฺเน วสิสฺสนฺติ วินา มยา เอกจฺฉนฺเน วสิสฺสนฺติ น
มยา สทฺธึ ยถาวุฑฺฒํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ
กริสฺสนฺติ วินา มยา ยถาวุฑฺฒํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ
สามีจิกมฺมํ กริสฺสนฺติ ภวิสฺสติ สงฺฆสฺส ตโตนิทานํ ภณฺฑนํ
กลโห วิคฺคโห วิวาโท สงฺฆเภโท สงฺฆราชิ สงฺฆววตฺถานํ สงฺฆนานา-
กรณนฺติ ฯ เภทครุเกน ภิกฺขเว ภิกฺขุนา ปเรสํปิ สทฺธาย สา
อาปตฺติ เทเสตพฺพาติ ฯ อถโข ภควา อุกฺขิตฺตานุวตฺตกานํ ภิกฺขูนํ
เอตมตฺถํ ภาสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ ฯ

[๒๔๐] เตน โข ปน สมเยน อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา ภิกฺขู ตตฺเถว
อนฺโตสีมาย อุโปสถํ กโรนฺติ สงฺฆกมฺมํ กโรนฺติ ฯ อุกฺเขปกา ปน
ภิกฺขู นิสฺสีมํ คนฺตฺวา อุโปสถํ กโรนฺติ สงฺฆกมฺมํ กโรนฺติ ฯ อถโข
อญฺญตโร อุกฺเขปโก ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข
โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ เต ภนฺเต อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา
ภิกฺขู ตตฺเถว อนฺโตสีมาย อุโปสถํ กโรนฺติ สงฺฆกมฺมํ กโรนฺติ
มยํ ปน ภนฺเต อุกฺเขปกา ภิกฺขู นิสฺสีมํ คนฺตฺวา อุโปสถํ กโรม
สงฺฆกมฺมํ กโรมาติ ฯ เต เจ ภิกฺขุ อุกฺขิตฺตานุวตฺตกา ภิกฺขู
ตตฺเถว อนฺโตสีมาย อุโปสถํ กริสฺสนฺติ สงฺฆกมฺมํ กริสฺสนฺติ
ยถา มยา ญตฺติ จ อนุสฺสาวนา จ ปญฺญตฺตา เตสํ ตานิ
กมฺมานิ ธมฺมิกานิ ภวิสฺสนฺติ อกุปฺปานิ ฐานารหานิ ฯ ตุเมฺห
เจ ภิกฺขุ อุกฺเขปกา ภิกฺขู ตตฺเถว อนฺโตสีมาย อุโปสถํ กริสฺสถ
สงฺฆกมฺมํ กริสฺสถ ยถา มยา ญตฺติ จ อนุสฺสาวนา จ ปญฺญตฺตา
ตุมฺหากมฺปิ ตานิ กมฺมานิ ธมฺมิกานิ ภวิสฺสนฺติ อกุปฺปานิ ฐานารหานิ ฯ
ตํ กิสฺส เหตุ ฯ นานาสํวาสกา เต ๑ ภิกฺขุ ตุเมฺหหิ
ตุเมฺห จ เตหิ นานาสํวาสกา ฯ เทฺวมา ภิกฺขุ นานาสํวาสกภูมิโย
#๑ ม. ยุ. เอเต ฯ
อตฺตนา วา อตฺตานํ นานาสํวาสกํ กโรติ สมคฺโต วา นํ
สงฺโฆ อุกฺขิปติ อทสฺสเน วา อปฺปฏิกมฺเม วา อปฺปฏินิสฺสคฺเค
วา อิมา โข ภิกฺขุ เทฺว นานาสํวาสกภูมิโย ฯ เทฺวมา ภิกฺขุ
สมานสํวาสกภูมิโย อตฺตนา วา อตฺตานํ สมานสํวาสกํ ๑ กโรติ
สมคฺโค วา นํ สงฺโฆ อุกฺขิตฺตํ โอสาเรติ อทสฺสเน วา อปฺปฏิกมฺเม
วา อปฺปฏินิสฺสคฺเค วา อิมา โข ภิกฺขุ เทฺว สมานสํวาสกภูมิโยติ ฯ

[๒๔๑] เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ภตฺตคฺเค อนฺตรฆเร
ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ อนนุโลมิกํ
กายกมฺมํ วจีกมฺมํ อุปทํเสนฺติ หตฺถปรามาสํ กโรนฺติ ฯ มนุสฺสา
อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ นาม สมณา สกฺยปุตฺติยา
ภตฺตคฺเค อนฺตรฆเร ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ
อนนุโลมิกํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ อุปทํเสสฺสนฺติ หตฺถปรามาสํ
กริสฺสนฺตีติ ฯ อสฺโสสุํ โข ภิกฺขู เตสํ มนุสฺสานํ อุชฺฌายนฺตานํ
ขียนฺตานํ วิปาเจนฺตานํ ฯ เย เต ภิกฺขู อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ เต
อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ นาม ภิกฺขู ภตฺตคฺเค
อนฺตรฆเร ภณฺฑนชาตา ฯเปฯ หตฺถปรามาสํ กริสฺสนฺตีติ ฯ
อถโข เต ภิกฺขู ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ สจฺจํ กิร
ภิกฺขเว ภิกฺขู ภตฺตคฺเค อนฺตรฆเร ภณฺฑนชาตา ฯเปฯ หตฺถปรามาสํ
กโรนฺตีติ ฯ สจฺจํ ภควาติ ฯ วิครหิ พุทฺโธ ภควา ฯเปฯ
#๑ ม. สมานสํวาสํ ฯ
วิครหิตฺวา ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ภินฺเน ภิกฺขเว
สงฺเฆ อธมฺมิยมาเน ๑ อสมฺโมทิกาย วตฺตมานาย เอตฺตาวตา น
อญฺญมญฺญํ อนนุโลมิกํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ อุปทํเสสฺสาม หตฺถปรามาสํ
กริสฺสามาติ อาสเน นิสีทิตพฺพํ ภินฺเน ภิกฺขเว สงฺเฆ
ธมฺมิยมาเน ๑ สมฺโมทิกาย วตฺตมานาย อาสนนฺตริกาย นิสีทิตพฺพนฺติ ฯ