[๖๒] โย สญฺญตานํ ปรทตฺตโภชินํ
กาเลน สกฺกจฺจ ๔ ททาติ ยาคุํ
ทสสฺส ฐานานิ อนุปฺปเวจฺฉติ
อายุญฺจ วณฺณญฺจ สุขํ พลญฺจ
ปฏิภาณมสฺส อุปชายเต ๕ ตโต
ขุทํ ปิปาสํ ๖ พฺยปเนติ วาตํ
โสเธติ วตฺถึ ปริณาเมติ ภตฺตํ ฯ
เภสชฺชเมตํ สุคเตน วณฺณิตํ ฯ
ตสฺมา หิ ยาคุํ อลเมว ทาตุํ
นิจฺจํ มนุสฺเสน สุขตฺถิเกน
ทิพฺพานิ วา ปตฺถยตา สุขานิ
มนุสฺสโสภคฺคตมิจฺฉตา ๗ วาติ ฯ

[๖๓] อถโข ภควา ตํ พฺราหฺมณํ อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทิตฺวา
อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ ฯ อถโข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ
#๑ สี. ทส อิเม ฯ ม. ยุ. ทสิเม ฯ ๒ ม. วิเนติ ฯ ๓ โป. ปริโสเธติ ฯ ๔ โป. ยุ.
#สกฺกจฺจํ ฯ ๕ ยุ. อุปาชายติ ฯ ๖ โป. ขุทฺทํ ปิปาสญฺจ ฯ ม. ขุทฺทํ
#ปิปาสญฺจาปเนติ ฯ ยุ. ขุทํ ปิปาสญฺจ ฯ ๗ โป. ม. –โสภาคฺย– ฯ
ปกรเณ ๑ ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ อนุชานามิ ภิกฺขเว
ยาคุญฺจ มธุโคฬกญฺจาติ ฯ

[๖๔] อสฺโสสุํ โข มนุสฺสา ภควตา กิร ภิกฺขูนํ ยาคุ [๒]
อนุญฺญาตา มธุโคฬกญฺจาติ ฯ เต กาลสฺเสว โภชฺชยาคุํ ๓ [๔]
ปฏิยาเทนฺติ มธุโคฬกญฺจ ฯ ภิกฺขู กาลสฺเสว โภชฺชยาคุยา ๕ ธาตา
มธุโคฬเกน จ ภตฺตคฺเค น จิตฺตรูปํ ภุญฺชนฺติ ๖ ฯ เตน โข ปน สมเยน
อญฺญตเรน ตรุณปฺปสนฺเนน มหามตฺเตน สฺวาตนาย พุทฺธปฺปมุโข
ภิกฺขุสงฺโฆ ๗ นิมนฺติโต โหติ ฯ อถโข ตสฺส ตรุณปฺปสนฺนสฺส มหามตฺตสฺส
เอตทโหสิ ยนฺนูนาหํ อฑฺฒเตลสนฺนํ ภิกฺขุสตานํ อฑฺฒเตลสานิ
มํสปาตีสตานิ ปฏิยาเทยฺยํ เอกเมกสฺส ภิกฺขุโน เอกเมกํ
มํสปาตึ อุปนาเมยฺยนฺติ ฯ อถโข โส ตรุณปฺปสนฺโน มหามตฺโต
ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา
อฑฺฒเตลสานิ จ มํสปาตีสตานิ ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ กาโล
ภนฺเต นิฏฺฐิตํ ภตฺตนฺติ ฯ อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส ตรุณปฺปสนฺนสฺส มหามตฺตสฺส นิเวสนํ
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ สทฺธึ
ภิกฺขุสงฺเฆน ฯ อถโข โส ตรุณปฺปสนฺโน มหามตฺโต ภตฺตคฺเค
ภิกฺขู ปริวิสติ ฯ ภิกฺขู เอวมาหํสุ โถกํ อาวุโส เทหิ โถกํ
อาวุโส เทหีติ ฯ มา โข ตุเมฺห ภนฺเต อยํ ตรุณปฺปสนฺโน
#๑ โป. ยุ. เอตสฺมึ ปกรเณติ ปาฐทฺวยํ น ทิสฺสติ ฯ ๒-๔ โป. จ ฯ ๓ สี. โภชฺชํ
#ยาคุํ ฯ ๕ สี. โภชฺชาย ยาคุยา ฯ ๖ ม. ปริภุญฺชนฺติ ฯ ๗ สี. สงฺโฆ ฯ
มหามตฺโตติ โถกํ โถกํ ปฏิคฺคณฺหถ ๑ พหุํ เม ขาทนียํ
โภชนียํ ปฏิยตฺตํ อฑฺฒเตลสานิ จ มํสปาตีสตานิ เอกเมกสฺส
ภิกฺขุโน เอกเมกํ มํสปาตึ อุปนาเมสฺสามิ ๒ ปฏิคฺคณฺหถ ภนฺเต
ยาวทตฺถนฺติ ฯ น โข มยํ อาวุโส เอตํการณา โถกํ โถกํ
ปฏิคฺคณฺหาม อปิจ มยํ กาลสฺเสว โภชฺชยาคุยา ธาตา
มธุโคฬเกน จ เตน มยํ โถกํ โถกํ ปฏิคฺคณฺหามาติ ฯ อถโข โส
ตรุณปฺปสนฺโน มหามตฺโต อุชฺฌายติ ขียติ วิปาเจติ กถํ หิ
นาม ภทฺทนฺตา ๔ มยา นิมนฺติตา อญฺญสฺส โภชฺชยาคุํ ปริภุญฺชิสฺสนฺติ
น จาหํ ปฏิพโล ยาวทตฺถํ ทาตุนฺติ กุปิโต อนตฺตมโน
อาสาทนาเปกฺโข ภิกฺขูนํ ปตฺเต ปูเรนฺโต อคมาสิ ภุญฺชถ วา
หรถ วาติ ฯ อถโข โส ตรุณปฺปสนฺโน มหามตฺโต พุทฺธปฺปมุขํว
ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา
สมฺปวาเรตฺวา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ ตรุณปฺปสนฺนํ มหามตฺตํ ภควา ธมฺมิยา
กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา
อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ ฯ อถโข ตสฺส ตรุณปฺปสนฺนสฺส
มหามตฺตสฺส อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อหุเทว กุกฺกุจฺจํ อหุ วิปฺปฏิสาโร
อลาภา วต เม น วต เม ลาภา ทุลฺลทฺธํ วต เม น
วต เม สุลทฺธํ โยหํ กุปิโต อนตฺตมโน อาสาทนาเปกฺโข
#๑ สี. ปฏิคณฺหิตฺถ ฯ ๒ ม. ยุ. อุปนาเมสฺสามีติ ฯ ๓ โป. การณํ ฯ ๔ สี.
#ภทนฺตา ฯ
ภิกฺขูนํ ปตฺเต ปูเรนฺโต อคมาสึ ภุญฺชถ วา หรถ วาติ
กินฺนุ โข มยา พหุํ ปสุตํ ปุญฺญํ วา อปุญฺญํ วาติ ฯ อถโข
โส ตรุณปฺปสนฺโน มหามตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน
โข โส ตรุณปฺปสนฺโน มหามตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ อิธ
มยฺหํ ภนฺเต อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อหุเทว กุกฺกุจฺจํ อหุ
วิปฺปฏิสาโร อลาภา วต เม น วต เม ลาภา ทุลฺลทฺธํ
วต เม น วต เม สุลทฺธํ โยหํ กุปิโต อนตฺตมโน
อาสาทนาเปกฺโข ภิกฺขูนํ ปตฺเต ปูเรนฺโต อคมาสึ ภุญฺชถ วา หรถ
วาติ กินฺนุ โข มยา พหุํ ปสุตํ ปุญฺญํ วา อปุญฺญํ วาติ
กินฺนุ โข มยา ภนฺเต พหุํ ปสุตํ ปุญฺญํ วา อปุญฺญํ วาติ ฯ
ยทคฺเคน ตยา อาวุโส สฺวาตนาย พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ ๑
นิมนฺติโต ตทคฺเคน เต พหุํ ปุญฺญํ ปสุตํ ยทคฺเคน เต
เอกเมเกน ภิกฺขุนา เอกเมกํ สิตฺถํ ปฏิคฺคหิตํ ตทคฺเคน เต พหุํ
ปุญฺญํ ปสุตํ สคฺคา เต อารทฺธาติ ฯ อถโข โส ตรุณปฺปสนฺโน
มหามตฺโต ลาภา กิร เม สุลทฺธํ กิร เม พหุํ กิร มยา
ปุญฺญํ ปสุตํ สคฺคา กิร เม อารทฺธาติ หฏฺโฐ อุทคฺโค อุฏฺฐายาสนา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ อถโข
ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาตาเปตฺวา
#๑ สี. สงฺโฆ ฯ
ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิ สจฺจํ กิร ภิกฺขเว ภิกฺขู อญฺญตฺร นิมนฺติตา
อญฺญสฺส โภชฺชยาคุํ ปริภุญฺชนฺตีติ ฯ สจฺจํ ภควาติ ฯ วิครหิ
พุทฺโธ ภควา กถํ หิ นาม เต ภิกฺขเว โมฆปุริสา อญฺญตฺร
นิมนฺติตา อญฺญสฺส โภชฺชยาคุํ ปริภุญฺชิสฺสนฺติ เนตํ ภิกฺขเว
อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย ฯเปฯ วิครหิตฺวา ธมฺมึ กถํ กตฺวา
ภิกฺขู อามนฺเตสิ น ภิกฺขเว อญฺญตฺร นิมนฺติเตน อญฺญสฺส
โภชฺชยาคุ ปริภุญฺชิตพฺพา โย ปริภุญฺเชยฺย ยถาธมฺโม
กาเรตพฺโพติ ฯ

[๖๕] อถโข ภควา อนฺธกวินฺเท ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน
ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตรเสหิ
ภิกฺขุสเตหิ ฯ เตน โข ปน สมเยน เวลฏฺโฐ ๑ กจฺจาโน
ราชคหา อนฺธกวินฺทํ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน โหติ ปญฺจมตฺเตหิ
สกฏสเตหิ สพฺเพเหว คุฬกุมฺภปูเรหิ ฯ อทฺทสา ๒ โข ภควา
เวลฏฺฐํ กจฺจานํ ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวาน มคฺคา โอกฺกมฺม
อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ ฯ อถโข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ เอกมนฺตํ ฐิโต โข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน
ภควนฺตํ เอตทโวจ อิจฺฉามหํ ภนฺเต เอกเมกสฺส ภิกฺขุโน
เอกเมกํ คุฬกุมฺภํ ทาตุนฺติ ฯ เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน เอกํเยว
#๑ สี. ม. ยุ. เพลฏฺโฐ ฯ ๒ ม. ยุ. อทฺทส ฯ
คุฬกุมฺภํ อาหราติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน
ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา เอกํเยว คุฬกุมฺภํ อาทาย เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ อาหโฏ ๑ ภนฺเต
คุฬกุมฺโภ กถาหํ ภนฺเต ปฏิปชฺชามีติ ฯ เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน
ภิกฺขูนํ คุฬํ เทหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน ภควโต
ปฏิสฺสุณิตฺวา ภิกฺขูนํ คุฬํ ทตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ทินฺโน ภนฺเต
ภิกฺขูนํ คุโฬ พหุ จายํ คุโฬ อวสิฏฺโฐ กถาหํ ภนฺเต
ปฏิปชฺชามีติ ฯ เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน ภิกฺขูนํ คุฬํ ยาวทตฺถํ เทหีติ ฯ
เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา
ภิกฺขูนํ คุฬํ ยาวทตฺถํ ทตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ทินฺโน ภนฺเต
ภิกฺขูนํ คุโฬ ยาวทตฺโถ พหุ จายํ คุโฬ อวสิฏฺโฐ กถาหํ
ภนฺเต ปฏิปชฺชามีติ ฯ เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน ภิกฺขู คุเฬหิ
สนฺตปฺเปหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน ภควโต
ปฏิสฺสุณิตฺวา ภิกฺขู คูเฬหิ สนฺตปฺเปสิ ฯ เอกจฺเจ ภิกฺขู ปตฺเตปิ
ปูเรสุํ ปริสฺสาวนานิปิ ถวิกาโยปิ ปูเรสุํ ฯ อถโข เวลฏฺโฐ
กจฺจาโน ภิกฺขู คุเฬหิ สนฺตปฺเปตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ
สนฺตปฺปิตา ภนฺเต ภิกฺขู คุเฬหิ พหุ จายํ คุโฬ อวสิฏฺโฐ กถาหํ
ภนฺเต ปฏิปชฺชามีติ ฯ เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน วิฆาสาทานํ คุฬํ
เทหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน ภควโต
ปฏิสฺสุณิตฺวา วิฆาสาทานํ คุฬํ ทตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ทินฺโน
#๑ โป. ม. อาภโต ฯ
ภนฺเต วิฆาสาทานํ คุโฬ พหุ จายํ คุโฬ อวสิฏฺโฐ กถาหํ
ภนฺเต ปฏิปชฺชามีติ ฯ เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน วิฆาสาทานํ คุฬํ
ยาวทตฺถํ เทหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน ภควโต
ปฏิสฺสุณิตฺวา วิฆาสาทานํ คุฬํ ๑ ยาวทตฺถํ ทตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ
ทินฺโน ภนฺเต วิฆาสาทานํ คุโฬ ยาวทตฺโถ พหุ จายํ คุโฬ
อวสิฏฺโฐ กถาหํ ภนฺเต ปฏิปชฺชามีติ ฯ เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน
วิฆาสาเท คุเฬหิ สนฺตปฺเปหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ
กจฺจาโน ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา วิฆาสาเท คุเฬหิ สนฺตปฺเปสิ ฯ
เอกจฺเจ วิฆาสาทา โกลมฺเพปิ ๒ ฆเฏปิ ปูเรสุํ ปิฏกานิปิ อุจฺฉงฺเคปิ
ปูเรสุํ ฯ อถโข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน วิฆาสาเท คุเฬหิ สนฺตปฺเปตฺวา
ภควนฺตํ เอตทโวจ สนฺตปฺปิตา ภนฺเต วิฆาสาทา คุเฬหิ พหุ
จายํ คุโฬ อวสิฏฺโฐ กถาหํ ภนฺเต ปฏิปชฺชามีติ ฯ นาหนฺตํ
กจฺจาน ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา
ปชาย สเทวมนุสฺสาย ยสฺส โส ๓ คุโฬ ปริภุตฺโต
สมฺมาปริณามํ คจฺเฉยฺย อญฺญตฺร ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส
วา เตนหิ ตฺวํ กจฺจาน ตํ คุฬํ อปหริเต วา ฉฑฺเฑหิ
อปฺปาณเก วา อุทเก โอปิลาเปหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เวลฏฺโฐ
กจฺจาโน ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา ตํ คุฬํ อปฺปาณเก อุทเก
โอปิลาเปสิ ฯ อถโข โส คุโฬ อุทเก ปกฺขิตฺโต จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ
#๑ ม. ยุ. คุฬนฺติ ปาโฐ ยาวทตฺถนฺติ ปาฐสฺส ปจฺฉิโม ฯ ๒ โป. ม. โกลุมฺเพปิ ฯ
#๓ สี. ยสฺเสโส ฯ
สนฺธูปายติ สมฺปธูปายติ เสยฺยถาปิ นาม ผาโล ทิวสํ สนฺตตฺโต
อุทเก ปกฺขิตฺโต จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สนฺธูปายติ สมฺปธูปายติ
เอวเมว โส คุโฬ อุทเก ปกฺขิตฺโต จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ
สนฺธูปายติ สมฺปธูปายติ ฯ อถโข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน สํวิคฺโค
โลมหฏฺฐชาโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนสฺส
โข เวลฏฺฐสฺส กจฺจานสฺส ภควา อนุปุพฺพีกถํ กเถสิ เสยฺยถีทํ
ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ กามานํ อาทีนวํ โอการํ สงฺกิเลสํ
เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ ฯ ยทา ภควา อญฺญาสิ เวลฏฺฐํ
กจฺจานํ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ
อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ ทุกฺขํ
สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ ฯ เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ
สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย เอวเมว เวลฏฺฐสฺส กจฺจานสฺส
ตสฺมึเยวาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ยงฺกิญฺจิ
สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธธมฺมนฺติ ฯ อถโข เวลฏฺโฐ กจฺจาโน
ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม
ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุ
สาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต
เสยฺยถาปิ ภนฺเต นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย ปฏิจฺฉนฺนํ วา
วิวเรยฺย มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร วา
เตลปฺปชฺโชตํ ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ ๑ เอวเมวํ
ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต เอสาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ
สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ
อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตนฺติ ฯ

[๖๖] อถโข ภควา อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน ราชคหํ
ตทวสริ ฯ ตตฺร สุทํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ
เตน โข ปน สมเยน ราชคเห คุโฬ อุสฺสนฺโน โหติ ฯ
ภิกฺขู คิลานสฺเสว ภควตา คุโฬ อนุญฺญาโต โน อคิลานสฺสาติ
กุกฺกุจฺจายนฺตา คุฬํ น ปริภุญฺชนฺติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว คิลานสฺส คุฬํ อคิลานสฺส คุโฬทกนฺติ ฯ

[๖๗] อถโข ภควา ราชคเห ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน
ปาฏลิคาโม เตน จาริกํ ปกฺกามิ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ
อฑฺฒเตรเสหิ ภิกฺขุสเตหิ ฯ อถโข ภควา อนุปุพฺเพน จาริกํ
จรมาโน เยน ปาฏลิคาโม ตทวสริ ฯ อสฺโสสุํ โข ปาฏลิคามิกา
อุปาสกา ภควา กิร ปาฏลิคามํ อนุปฺปตฺโตติ ฯ อถโข
ปาฏลิคามิกา อุปาสกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข
ปาฏลิคามิเก อุปาสเก ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ
สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ ฯ อถโข ปาฏลิคามิกา อุปาสกา ภควตา
#๑ สี. ทกฺขินฺตีติ ฯ
ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิตา สมาทปิตา สมุตฺเตชิตา สมฺปหํสิตา
ภควนฺตํ เอตทโวจุํ อธิวาเสตุ โน ภนฺเต ภควา อาวสถาคารํ
สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน ฯ อถโข
ปาฏลิคามิกา อุปาสกา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน อาวสถาคารํ
เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา สพฺพสนฺถรึ ๑ [๒] อาวสถาคารํ สนฺถริตฺวา
อาสนานิ ปญฺญาเปตฺวา อุทกมณิกํ ปติฏฺฐาเปตฺวา เตลปฺปทีปํ
อาโรเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ ฯ เอกมนฺตํ ฐิตา โข
ปาฏลิคามิกา อุปาสกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ สพฺพสนฺถรึ สนฺถตํ
ภนฺเต อาวสถาคารํ อาสนานิ ปญฺญตฺตานิ อุทกมณิโก ปติฏฺฐาปิโต
เตลปฺปทีโป อาโรปิโต ยสฺสทานิ ภนฺเต ภควา กาลํ
มญฺญตีติ ฯ อถโข ภควา [๓] นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ
ภิกฺขุสงฺเฆน เยน อาวสถาคารํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย
ปุรตฺถาภิมุโข ๔ นิสีทิ ฯ ภิกฺขุสงฺโฆปิ โข ปาเท ปกฺขาเลตฺวา
อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปจฺฉิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข ๕ นิสีทิ
ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา ฯ ปาฏลิคามิกาปิ โข อุปาสกา ปาเท
ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปุรตฺถิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย
#๑ ม. สพฺพสนฺถรํ ฯ ๒ ยุ. สพฺพสนฺถตํ ฯ ๓ ยุ. ปุพฺพณฺหสมยํ ฯ
#๔-๕ ยุ. ปุรตฺถิมาภิมุโข ฯ
ปจฺฉาภิมุขา ๑ นิสีทึสุ ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา ๒ ฯ อถโข ภควา
ปาฏลิคามิเก อุปาสเก อามนฺเตสิ ฯ

[๖๘] ปญฺจิเม คหปตโย อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา ฯ
กตเม ปญฺจ ฯ อิธ คหปตโย ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ปมาทาธิกรณํ
มหตึ โภคชานึ นิคจฺฉติ ฯ อยํ ปฐโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส
สีลวิปตฺติยา ฯ ปุน จปรํ คหปตโย ทุสฺสีลสฺส สีลวิปนฺนสฺส
ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ ฯ อยํ ทุติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส
สีลวิปตฺติยา ฯ ปุน จปรํ คหปตโย ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ยญฺญเทว
ปริสํ อุปสงฺกมติ ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ
ยทิ สมณปริสํ อวิสารโท อุปสงฺกมติ มงฺกุภูโต ฯ อยํ
ตติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา ฯ ปุน จปรํ คหปตโย
ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน สมฺมูโฬฺห กาลํ กโรติ ฯ อยํ จตุตฺโถ
อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา ฯ ปุน จปรํ คหปตโย ทุสฺสีโล
สีลวิปนฺโน กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ
นิรยํ อุปปชฺชติ ฯ อยํ ปญฺจโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา ฯ
อิเม โข คหปตโย ปญฺจ อาทินวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา ฯ

[๖๙] ปญฺจิเม คหปตโย อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทาย ฯ
กตเม ปญฺจ ฯ อิธ คหปตโย สีลวา สีลสมฺปนฺโน อปฺปมาทาธิกรณํ
มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อธิคจฺฉติ ฯ อยํ ปฐโม อานิสํโส สีลวโต
#๑ ยุ. ปจฺฉิมาภิมุขา ฯ ๒ โป. ยุ. ปุริกฺขิตฺวา ฯ
สีลสมฺปทาย ฯ ปุน จปรํ คหปตโย สีลวโต สีลสมฺปนฺนสฺส
กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ ฯ อยํ ทุติโย อานิสํโส
สีลวโต สีลสมฺปทาย ฯ ปุน จปรํ คหปตโย สีลวา สีลสมฺปนฺโน
ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ
ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต ฯ
อยํ ตติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย ฯ ปุน จปรํ คหปตโย
สีลวา สีลสมฺปนฺโน อสมฺมูโฬฺห กาลํ กโรติ ฯ อยํ จตุตฺโถ
อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย ฯ ปุน จปรํ คหปตโย สีลวา
สีลสมฺปนฺโน กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ ฯ
อยํ ปญฺจโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย ฯ อิเม โข คหปตโย
ปญฺจ อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทายาติ ฯ

[๗๐] อถโข ภควา ปาฏลิคามิเก อุปาสเก พหุเทว รตฺตึ
ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา
สมฺปหํเสตฺวา อุยฺโยเชสิ อภิกฺกนฺตา โข คหปตโย รตฺติ ยสฺสทานิ
ตุเมฺห ๑ กาลํ มญฺญถาติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข ปาฏลิคามิกา
อุปาสกา ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา ๒ อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกมึสุ ฯ อถโข ภควา อจิรปกฺกนฺเตสุ
ปาฏลิคามิเกสุ อุปาสเกสุ สุญฺญาคารํ ปาวิสิ ฯ
#๑ สี. ยุ. อยํ ปาโฐ น โหติ ฯ ๒ โป. ปฏิสฺสุตฺวา ฯ

[๗๑] เตน โข ปน สมเยน สุนีธวสฺสการา มคธมหามตฺตา
ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหาย ฯ อทฺทสา โข
ภควา รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน
อติกฺกนฺตมานุสเกน สมฺพหุลา เทวตาโย ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ
ปริคฺคณฺหนฺติโย ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ
มเหสกฺขานํ ตตฺถ ราชูนํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ
มาเปตุํ ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ
มชฺฌิมานํ ตตฺถ ราชูนํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ
มาเปตุํ ยสฺมึ ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ นีจานํ
ตตฺถ ราชูนํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ ฯ
อถโข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ เก นุ โข เต
อานนฺท ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺตีติ ฯ สุนีธวสฺสการา ภนฺเต
มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหายาติ ฯ
เสยฺยถาปิ นาม ๑ อานนฺท เทเวหิ ตาวตึเสหิ สทฺธึ มนฺเตตฺวา
เอวเมว โข อานนฺท สุนีธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม
นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหาย อิธาหํ อานนฺท รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ
ปจฺจุฏฺฐาย อทฺทสํ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน
สมฺพหุลา เทวตาโย ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติโย
ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มเหสกฺขานํ
ตตฺถ ราชูนํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ
#๑ ม. ยุ. นามสทฺโท นตฺถิ ฯ
ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มชฺฌิมานํ
ตตฺถ ราชูนํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ
ยสฺมึ ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ นีจานํ ตตฺถ
ราชูนํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ ยาวตา
อานนฺท อริยานํ อายตนํ ยาวตา วณิชฺชปโถ อิทํ อคฺคนครํ
ภวิสฺสติ ปาฏลิปุตฺตํ ปุฏเภทนํ ปาฏลิปุตฺตสฺส โข อานนฺท ตโย
อนฺตรายา ภวิสฺสนฺติ อคฺคิโต วา อุทกโต วา อพฺภนฺตรโต
วา มิถุเภทาติ ฯ