[๕๒] เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู กาสีสุ วสฺสํ
วุตฺถา ราชคหํ คจฺฉนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย อนฺตรามคฺเค น ลภึสุ
ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ พหุญฺจ…
#๑ ม. ยุ. สามํ ปาโก ฯ
ผลขาทนียํ อโหสิ กปฺปิยการโก จ น อโหสิ ฯ อถโข เต
ภิกฺขู กิลนฺตรูปา เยน ราชคหํ เวฬุวนํ กลนฺทกนิวาโป เยน
ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ อาจิณฺณํ โข ปเนตํ พุทฺธานํ ภควนฺตานํ
อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทิตุํ ฯ อถโข ภควา เต
ภิกฺขู เอตทโวจ กจฺจิ ภิกฺขเว ขมนียํ กจฺจิ ยาปนียํ กจฺจิตฺถ
อปฺปกิลมเถน อทฺธานํ อาคตา กุโต จ ตุเมฺห ภิกฺขเว
อาคจฺฉถาติ ฯ ขมนียํ ภควา ยาปนียํ ภควา อิธ มยํ ภนฺเต
กาสีสุ วสฺสํ วุตฺถา ราชคหํ อาคจฺฉนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย
อนฺตรามคฺเค น ลภิมฺหา ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ
ปาริปูรึ พหุญฺจ ผลขาทนียํ อโหสิ กปฺปิยการโก จ น อโหสิ
เตน มยํ กิลนฺตรูปา อทฺธานํ อาคตาติ ฯ อถโข ภควา เอตสฺมึ
นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ
อนุชานามิ ภิกฺขเว ยตฺถ ผลขาทนียํ ปสฺสติ กปฺปิยการโก
จ น โหติ สามํ คเหตฺวา หริตฺวา กปฺปิยการกํ ปสฺสิตฺวา
ภูมิยํ นิกฺขิปิตฺวา ปฏิคฺคหาเปตฺวา ปริภุญฺชิตุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว
อุคฺคหิตํ ปฏิคฺคเหตุนฺติ ๑ ฯ

[๕๓] เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส พฺราหฺมณสฺส นวา
จ ติลา นวญฺจ มธุ ๒ อุปฺปนฺนา โหนฺติ ฯ อถโข ตสฺส พฺราหฺมณสฺส
#๑ สี. อุคฺคหีตปฏิคฺคหีตกนฺติ ฯ ม. ยุ. อุคฺคหิตํ ปฏิคฺคหิตุนฺติ ฯ
#๒ ม. ยุ. มธุํ ฯ
เอตทโหสิ ยนฺนูนาหํ นเว จ ติเล นวญฺจ มธุํ พุทฺธปฺปมุขสฺส
ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทเทยฺยนฺติ ฯ อถโข โส พฺราหฺมโณ
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ
สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ
เอกมนฺตํ ฐิโต โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ อธิวาเสตุ
เม ภนฺเต ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ
อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน ฯ อถโข โส พฺราหฺมโณ ภควโต
อธิวาสนํ วิทิตฺวา ปกฺกามิ ฯ อถโข โส พฺราหฺมโณ ตสฺสา
รตฺติยา อจฺจเยน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต
กาลํ อาโรจาเปสิ กาโล โภ โคตม นิฏฺฐิตํ ภตฺตนฺติ ฯ
อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน
ตสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต
อาสเน นิสีทิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน ฯ อถโข โส พฺราหฺมโณ
พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา
สนฺตปฺเปตฺวา สมฺปวาเรตฺวา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ พฺราหฺมณํ ภควา
ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา
อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ ฯ อถโข ตสฺส พฺราหฺมณสฺส
อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต เอตทโหสิ เยสํ โข มยา อตฺถาย
พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ ๑ นิมนฺติโต นเว จ ติเล นวญฺจ มธุํ
#๑ ม. สงฺโฆ ฯ
ทสฺสามีติ เต มยา ปมุฏฺฐา ทาตุํ ยนฺนูนาหํ นเว จ ติเล
นวญฺจ มธุํ โกลมฺเพหิ จ ฆเฏหิ จ อารามํ หราเปยฺยนฺติ ฯ
อถโข โส พฺราหฺมโณ นเว จ ติเล นวญฺจ มธุํ โกลมฺเพหิ ๑
จ ฆเฏหิ จ อารามํ หราเปตฺวา ๒ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ เอกมนฺตํ ฐิโต โข โส
พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ เยสํ โข มยา โภ โคตม
อตฺถาย พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ นิมนฺติโต นเว จ ติเล
นวญฺจ มธุํ ทสฺสามีติ เต มยา ปมุฏฺฐา ทาตุํ ปฏิคฺคณฺหาตุ
เม ภวํ โคตโม นเว จ ติเล นวญฺจ มธุนฺติ ฯ เตนหิ ตฺวํ ๓
พฺราหฺมณ ภิกฺขูนํ เทหีติ ฯ เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ทุพฺภิกฺเข
อปฺปมตฺตเกปิ ปวาเรนฺติ ปฏิสงฺขาปิ ปฏิกฺขิปนฺติ สพฺโพ จ{
สงฺโฆ ปวาริโต โหติ ฯ ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา น ปฏิคฺคณฺหนฺติ ฯ
ปฏิคฺคณฺหถ ภิกฺขเว ปริภุญฺชถ อนุชานามิ ภิกฺขเว ตโต
นีหฏํ ภุตฺตาวินา ปวาริเตน อนติริตฺตํ ปริภุญฺชิตุนฺติ ฯ

[๕๔] เตน โข ปน สมเยน อายสฺมโต อุปนนฺทสฺส สกฺยปุตฺตสฺส
อุปฏฺฐากกุลํ สงฺฆสฺส อตฺถาย ขาทนียํ ปาเหสิ ๔ อยฺยสฺส
อุปนนฺทสฺส ทสฺเสตฺวา สงฺฆสฺส ทาตพฺพนฺติ ฯ เตน โข ปน
สมเยน อายสฺมา อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต คามํ ปิณฺฑาย ปวิฏฺโฐ
#๑ โป. ม. โกลุมฺเพหิ ฯ ๒ สี. ยุ. อาหราเปตฺวา ฯ ๓ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ
#นตฺถิ ฯ ๔ โป. อิโต ปรํ อิมํ ขาทนียนฺติ ปาฐทฺวยํ ฯ
โหติ ฯ อถโข เต มนุสฺสา อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขู ปุจฺฉึสุ
กหํ ภนฺเต อยฺโย อุปนนฺโทติ ฯ เอสาวุโส อายสฺมา อุปนนฺโท
สกฺยปุตฺโต คามํ ปิณฺฑาย ปวิฏฺโฐติ ฯ อิทํ ภนฺเต ขาทนียํ
อยฺยสฺส อุปนนฺทสฺส ทสฺเสตฺวา สงฺฆสฺส ทาตพฺพนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ เตนหิ ภิกฺขเว ปฏิคฺคเหตฺวา นิกฺขิปถ
ยาว อุปนนฺโท อาคจฺฉตีติ ฯ อถโข อายสฺมา อุปนนฺโท
สกฺยปุตฺโต ปุเรภตฺตํ กุลานิ ปยิรูปาสิตฺวา ทิวา ๑ อาคจฺฉติ ๒ ฯ
เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ทุพฺภิกฺเข อปฺปมตฺตเกปิ ปวาเรนฺติ
ปฏิสงฺขาปิ ปฏิกฺขิปนฺติ สพฺโพ จ สงฺโฆ ปวาริโต โหติ ฯ
ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา น ปฏิคฺคณฺหนฺติ ฯ ปฏิคฺคณฺหถ ภิกฺขเว
ปริภุญฺชถ อนุชานามิ ภิกฺขเว ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคหิตํ ภุตฺตาวินา
ปวาริเตน อนติริตฺตํ ปริภุญฺชิตุนฺติ ฯ

[๕๕] อถโข ภควา ราชคเห ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน
สาวตฺถี ๓ เตน จาริกํ ปกฺกามิ อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน
เยน สาวตฺถี ตทวสริ ฯ ตตฺร สุทํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน
อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส กายทาหาพาโธ โหติ ฯ อถโข อายสฺมา
มหาโมคฺคลฺลาโน เยนายสฺมา สารีปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
อายสฺมนฺตํ สารีปุตฺตํ เอตทโวจ ปุพฺเพ เต อาวุโส
สารีปุตฺต กายทาหาพาโธ เกน ผาสุ โหตีติ ฯ ภิเสหิ จ เม
#๑ โป. อติทิวา ฯ ๒ ม. ยุ. อาคจฺฉิ ฯ ๓ ม. ยุ. สาวตฺถิ ฯ
อาวุโส ๑ มูลาลิกาหิ จาติ ฯ อถโข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน
เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย
ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย เอวเมว เชตวเน อนฺตรหิโต
มนฺทากินิยา โปกฺขรณิยา ตีเร ปาตุรโหสิ ฯ อทฺทสา ๒ โข
อญฺญตโร นาโค อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ
ทิสฺวาน อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ เอตุ โข ภนฺเต
อยฺโย มหาโมคฺคลฺลาโน สฺวาคตํ ภนฺเต อยฺยสฺส มหาโมคฺคลฺลานสฺส
เกน ภนฺเต อยฺยสฺส อตฺโถ กึ ทมฺมีติ ฯ ภิเสหิ
จ เม อาวุโส อตฺโถ มูลาลิกาหิ จาติ ฯ อถโข โส นาโค
อญฺญตรํ นาคํ อาณาเปสิ เตนหิ ๓ ภเณ อยฺยสฺส ภิเส จ
มูลาลิกาโย จ ยาวทตฺถํ เทหีติ ฯ อถโข โส นาโค มนฺทากินึ
โปกฺขรณึ โอคาเหตฺวา โสณฺฑาย ภิสมูลาลิกาโย ๔ อพฺพาหิตฺวา
สุวิกฺขาลิตํ วิกฺขาเลตฺวา ภณฺฑิกํ พนฺธิตฺวา ๕ เยนายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน
เตนุปสงฺกมิ ฯ อถโข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน
เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย
ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย เอวเมว มนฺทากินิยา โปกฺขรณิยา
ตีเร อนฺตรหิโต เชตวเน ปาตุรโหสิ ฯ โสปิ โข นาโค
มนฺทากินิยา โปกฺขรณิยา ตีเร อนฺตรหิโต เชตวเน ปาตุรโหสิ ฯ
อถโข โส นาโค อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส ภิเส จ
#๑ โป. อาวุโส เม ฯ ๒ ม. ยุ. อทฺทส ฯ ๓ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๔ ม. ยุ.
#ภิสญฺจ มุฬาลิญฺจ ฯ ๕ ม. ภณฺฑิตฺวา ฯ
มูลาลิกาโย จ ปฏิคฺคหาเปตฺวา เชตวเน อนฺตรหิโต มนฺทากินิยา
โปกฺขรณิยา ตีเร ปาตุรโหสิ ฯ อถโข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน
อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ภิเส จ มูลาลิกาโย จ อุปนาเมสิ ฯ
อถโข อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ภิเส จ มูลาลิกาโย
จ ปริภุตฺตสฺส ๑ กายทาหาพาโธ ปฏิปฺปสฺสมฺภิ ฯ พหู ภิสา จ
มูลาลิกาโย จ อวสิฏฺฐา โหนฺติ ฯ เตน โข ปน สมเยน
ภิกฺขู ทุพฺภิกฺเข อปฺปมตฺตเกปิ ปวาเรนฺติ ปฏิสงฺขาปิ ปฏิกฺขิปนฺติ
สพฺโพ จ สงฺโฆ ปวาริโต โหติ ฯ ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา น
ปฏิคฺคณฺหนฺติ ฯ ปฏิคฺคณฺหถ ภิกฺขเว ปริภุญฺชถ อนุชานามิ
ภิกฺขเว วนฏฺฐํ โปกฺขรฏฺฐํ ภุตฺตาวินา ปวาริเตน อนติริตฺตํ
ปริภุญฺชิตุนฺติ ฯ

[๕๖] เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยํ พหุํ ผลขาทนียํ
อุสฺสนฺนํ โหติ กปฺปิยการโก จ น โหติ ฯ ภิกฺขู
กุกฺกุจฺจายนฺตา ผลํ น ปริภุญฺชนฺติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว อพีชํ นิพฺพฏพีชํ อกตกปฺปํ ผลํ ปริภุญฺชิตุนฺติ ฯ

[๕๗] อถโข ภควา สาวตฺถิยํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน
ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน
เยน ราชคหํ ตทวสริ ฯ ตตฺร สุทํ ภควา ราชคเห วิหรติ
เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส
ภิกฺขุโน ภคนฺทลาพาโธ โหติ ฯ อากาสโคตฺโต เวชฺโช
#๑ โป. ปริภุญฺชนฺตสฺส ฯ ม. ภุตฺตสฺส ฯ
สตฺถกมฺมํ กโรติ ฯ อถโข ภควา เสนาสนจาริกํ อาหิณฺฑนฺโต เยน
ตสฺส ภิกฺขุโน วิหาโร เตนุปสงฺกมิ ฯ อทฺทสา ๑ โข อากาสโคตฺโต
เวชฺโช ภควนฺตํ ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวาน ภควนฺตํ
เอตทโวจ อาคจฺฉตุ ภวํ โคตโม อิมสฺส ภิกฺขุโน วจฺจมคฺคํ
ปสฺสตุ เสยฺยถาปิ โคธามุขนฺติ ฯ อถโข ภควา มมํ ๒ ขฺวายํ
โมฆปุริโส อุปฺปณฺเฑตีติ ตโต ว ปฏินิวตฺติตฺวา เอตสฺมึ นิทาเน
เอตสฺมึ ปกรเณ ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาตาเปตฺวา ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิ
อตฺถิ ภิกฺขเว อมุกสฺมึ วิหาเร ภิกฺขุ คิลาโนติ ฯ อตฺถิ ภควาติ ฯ
กินฺตสฺส ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อาพาโธติ ๓ ฯ ตสฺส ภนฺเต อายสฺมโต
ภคนฺทลาพาโธ [๔] อากาสโคตฺโต เวชฺโช สตฺถกมฺมํ กโรตีติ ฯ
วิครหิ พุทฺโธ ภควา อนนุจฺฉวิกํ ๕ ภิกฺขเว ตสฺส โมฆปุริสสฺส
อนนุโลมิกํ อปฺปฏิรูปํ อสฺสามณกํ อกปฺปิยํ อกรณียํ กถํ หิ
นาม โส ภิกฺขเว โมฆปุริโส สมฺพาเธ สตฺถกมฺมํ การาเปสฺสติ ๖
สมฺพาเธ ภิกฺขเว สุขุมา ฉวิ ทุโรปโย วโณ ทุปฺปริหารํ
สตฺถํ เนตํ ภิกฺขเว อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย ฯเปฯ วิครหิตฺวา
ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ น ภิกฺขเว สมฺพาเธ
สตฺถกมฺมํ การาเปตพฺพํ โย การาเปยฺย อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺสาติ ฯ
เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู ภควตา
สตฺถกมฺมํ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ วตฺถิกมฺมํ การาเปนฺติ ฯ เย เต ภิกฺขู
อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ เต อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ
#๑ ม. ยุ. อทฺทส ฯ ๒ ม. โส มํ ฯ ๓ โป. อาพาโธ โหตีติ ฯ ๔ โป. โหติ ฯ
#๕ ม. ยุ. อนนุจฺฉวิยํ ฯ ๖ ม. ยุ. การาเปสฺสตีติ ฯ
นาม ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู วตฺถิกมฺมํ การาเปสฺสนฺตีติ ฯ อถโข เต
ภิกฺขู ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ สจฺจํ กิร ภิกฺขเว
ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู วตฺถิกมฺมํ การาเปนฺตีติ ฯ สจฺจํ ภควาติ ฯเปฯ
วิครหิตฺวา ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ น ภิกฺขเว
สมฺพาธสฺส สามนฺตา ทฺวงฺคุเล สตฺถกมฺมํ วา วตฺถิกมฺมํ วา
การาเปตพฺพํ โย การาเปยฺย อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺสาติ ฯ

[๕๘] อถโข ภควา ราชคเห ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน
พาราณสี เตน จาริกํ ปกฺกามิ อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน
เยน พาราณสี ตทวสริ ฯ ตตฺร สุทํ ภควา พาราณสิยํ
วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย ฯ เตน โข ปน สมเยน พาราณสิยํ
สุปฺปิโย จ ๑ อุปาสโก สุปฺปิยา จ อุปาสิกา อุโภ ๒ ปสนฺนา
โหนฺติ ทายกา การกา สงฺฆุปฏฺฐากา ฯ อถโข สุปฺปิยา อุปาสิกา
อารามํ คนฺตฺวา วิหาเรน วิหารํ ปริเวเณน ปริเวณํ อุปสงฺกมิตฺวา
ภิกฺขู ปุจฺฉติ ๓ โก ภนฺเต คิลาโน กสฺส กึ
อาหริยตูติ ๔ ฯ เตน โข ปน สมเยน อญฺญตเรน ภิกฺขุนา วิเรจนํ
ปีตํ โหติ ฯ อถโข โส ภิกฺขุ สุปฺปิยํ อุปาสิกํ เอตทโวจ
มยา โข ภคินิ วิเรจนํ ปีตํ อตฺโถ เม ปฏิจฺฉาทนีเยนาติ ฯ
สุฏฺฐุ อยฺย อาหริยิสฺสตีติ ๕ ฆรํ คนฺตฺวา อนฺเตวาสึ อาณาเปสิ
คจฺฉ ภเณ ปวตฺตมํสํ ชานาหีติ ฯ เอวํ อยฺเยติ โข โส ปุริโส
#๑ ม. นาม ฯ ๒ ม. ยุ. อุภโต ฯ ๓ โป. ปุจฺฉิ ฯ ๔ ม. ยุ. อาหริยฺยตูติ ฯ
#๕ โป. อาหรยิสฺสามีติ ฯ
สุปฺปิยาย อุปาสิกาย ปฏิสฺสุณิตฺวา เกวลกปฺปํ พาราณสึ
อาหิณฺฑนฺโต น อทฺทส ปวตฺตมํสํ ฯ อถโข โส ปุริโส เยน สุปฺปิยา
อุปาสิกา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา สุปฺปิยํ อุปาสิกํ เอตทโวจ
นตฺถยฺเย ปวตฺตมํสํ มาฆาโต อชฺชาติ ฯ อถโข สุปฺปิยาย
อุปาสิกาย เอตทโหสิ ตสฺส โข คิลานสฺส ภิกฺขุโน ปฏิจฺฉาทนียํ
อลภนฺตสฺส อาพาโธ วา อภิวฑฺฒิสฺสติ กาลกิริยา ๑ วา ภวิสฺสติ
น โข เม ตํ ปฏิรูปํ ยาหํ ปฏิสฺสุณิตฺวา น หราเปยฺยนฺติ ฯ
[๒] โปตฺถนิกํ คเหตฺวา อูรุมํสํ อุกฺกนฺติตฺวา ทาสิยา อทาสิ หนฺท
เช อิมํ มํสํ สมฺปาเทตฺวา อมุกสฺมึ วิหาเร ภิกฺขุ คิลาโน
ตสฺส ทชฺเชหิ ๓ โย จ มํ ปุจฺฉติ คิลานาติ ปฏิเวเทหีติ อุตฺตราสงฺเคน
อูรุํ เวเฐตฺวา โอวรกํ ปวิสิตฺวา มญฺจเก นิปชฺชิ ฯ
อถโข สุปฺปิโย อุปาสโก ฆรํ คนฺตฺวา ทาสึ ปุจฺฉิ กหํ
สุปฺปิยาติ ฯ เอสายฺย โอวรเก นิปนฺนาติ ฯ อถโข สุปฺปิโย อุปาสโก
เยน สุปฺปิยา อุปาสิกา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา สุปฺปิยํ
อุปาสิกํ เอตทโวจ กิสฺส นิปนฺนาสีติ ฯ คิลานมฺหีติ ฯ กินฺเต
อาพาโธติ ฯ อถโข สุปฺปิยา อุปาสิกา สุปฺปิยสฺส อุปาสกสฺส
เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ อถโข สุปฺปิโย อุปาสโก อจฺฉริยํ วต
โภ อพฺภุตํ วต โภ ยาว สทฺธายํ สุปฺปิยา ปสนฺนา ยตฺร
หิ นาม อตฺตโนปิ มํสานิ ปริจฺจตฺตานิ กึ ปนิมาย ๔ อญฺญํ
#๑ ม. ยุ. กาลํ กิริยา ฯ ๒ โป. สา ฯ ๓ ม. ทชฺชาหิ ฯ ๔ สี. ม. กิมฺปิมาย ฯ
กิญฺจิ อเทยฺยํ ภวิสฺสตีติ หฏฺโฐ อุทคฺโค เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุปฺปิโย อุปาสโก ภควนฺตํ เอตทโวจ
อธิวาเสตุ เม ภนฺเต ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ
อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน ฯ อถโข สุปฺปิโย อุปาสโก
ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ อถโข สุปฺปิโย อุปาสโก ตสฺสา
รตฺติยา อจฺจเยน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต
กาลํ อาโรจาเปสิ กาโล ภนฺเต นิฏฺฐิตํ ภตฺตนฺติ ฯ อถโข
ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน สุปฺปิยสฺส
อุปาสกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต
อาสเน นิสีทิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน ฯ อถโข สุปฺปิโย อุปาสโก
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ เอกมนฺตํ ฐิตํ โข สุปฺปิยํ อุปาสกํ ภควา
เอตทโวจ กหํ สุปฺปิยาติ ฯ คิลานา ภควาติ ฯ เตนหิ อาคจฺฉตูติ ฯ
น ภควา อุสฺสหตีติ ฯ เตนหิ ปริคฺคเหตฺวาปิ อาเนถาติ ฯ
อถโข สุปฺปิโย อุปาสโก สุปฺปิยํ อุปาสิกํ ปริคฺคเหตฺวา อาเนสิ ฯ
ตสฺสา สห ทสฺสเนน ภควโต ตาวมหา วโณ รูโฬฺห อโหสิ
สุจฺฉวิ โลมชาโต ฯ อถโข สุปฺปิโย จ อุปาสโก สุปฺปิยา จ
อุปาสิกา อจฺฉริยํ วต โภ อพฺภุตํ วต โภ ตถาคตสฺส
มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา ยตฺร หิ นาม สห ทสฺสเนน ภควโต
ตาวมหา วโณ รูโฬฺห ภวิสฺสติ สุจฺฉวิ โลมชาโตติ หฏฺฐา
อุทคฺคา พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน
สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา สปฺปวาเรตฺวา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ
เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ อถโข ภควา สุปฺปิยญฺจ อุปาสกํ
สุปฺปิยญฺจ อุปาสิกํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา
สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ ฯ

[๕๙] อถโข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ ภิกฺขุสงฺฆํ
สนฺนิปาตาเปตฺวา ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิ โก ภิกฺขเว สุปฺปิยํ
อุปาสิกํ มํสํ วิญฺญาเปสีติ ฯ เอวํ วุตฺเต โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ
เอตทโวจ อหํ โข ภนฺเต สุปฺปิยํ อุปาสิกํ มํสํ วิญฺญาเปสินฺติ ๑ ฯ
อาหริยิตฺถ ภิกฺขูติ ฯ อาหริยิตฺถ ภควาติ ฯ ปริภุญฺชิ ตฺวํ ภิกฺขูติ ฯ
ปริภุญฺชาหํ ๒ ภควาติ ฯ ปฏิเวกฺขิ ตฺวํ ภิกฺขูติ ฯ นาหํ ภควา
ปฏิเวกฺขินฺติ ฯ วิครหิ พุทฺโธ ภควา กถํ หิ นาม ตฺวํ โมฆปุริส
อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มํสํ ปริภุญฺชิสฺสสิ มนุสฺสมํสํ โข ตยา โมฆปุริส
ปริภุตฺตํ เนตํ โมฆปุริส อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย ฯเปฯ
วิครหิตฺวา [๓] ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ สนฺติ ภิกฺขเว
มนุสฺสา สทฺธา ปสนฺนา เตหิ อตฺตโนปิ มํสานิ ปริจฺจตฺตานิ
น ภิกฺขเว มนุสฺสมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ
ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ น จ ภิกฺขเว อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ
#๑ โป. ม. วิญฺญาเปมีติ ฯ ๒ โป. ม. ปริภุญฺชามหํ ฯ ๓ โป. พุทฺโธ ภควา ฯ
โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ

[๖๐] เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ หตฺถี มรนฺติ ฯ มนุสฺสา
ทุพฺภิกฺเข หตฺถิมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย จรนฺตานํ หตฺถิมํสํ
เทนฺติ ฯ ภิกฺขู หตฺถิมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ฯ มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ
ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ นาม สมณา สกฺยปุตฺติยา หตฺถิมํสํ
ปริภุญฺชิสฺสนฺติ ราชงฺคํ หตฺถี สเจ ราชา ชาเนยฺย น เตสํ ๑
อตฺตมโน อสฺสาติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว
หตฺถิมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ อสฺสา มรนฺติ ฯ มนุสฺสา
ทุพฺภิกฺเข อสฺสมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย จรนฺตานํ
อสฺสมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู อสฺสมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ฯ มนุสฺสา
อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ นาม สมณา สกฺยปุตฺติยาๆ
อสฺสมํสํ ปริภุญฺชิสฺสนฺติ ราชงฺคํ อสฺสา สเจ ราชา ชาเนยฺย
น เตสํ ๒ อตฺตมโน อสฺสาติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
น ภิกฺขเว อสฺสมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา ทุพฺภิกฺเข สุนขมํสํ
ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย จรนฺตานํ สุนขมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู
สุนขมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ฯ มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ
กถํ หิ นาม สมณา สกฺยปุตฺติยา สุนขมํสํ ปริภุญฺชิสฺสนฺติ
#๑-๒ ม. ยุ. เนสํ ฯ
เชคุจฺโฉ สุนโข ปฏิกฺกูโลติ ๑ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
น ภิกฺขเว สุนขมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา ทุพฺภิกฺเข อหิมํสํ
ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย จรนฺตานํ อหิมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู
อหิมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ฯ มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ
กถํ หิ นาม สมณา สกฺยปุตฺติยา อหิมํสํ ปริภุญฺชิสฺสนฺติ
เชคุจฺโฉ อหิ ปฏิกฺกูโลติ ฯ สุปสฺโสปิ นาคราชา เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ
อฏฺฐาสิ ฯ เอกมนฺตํ ฐิโต โข สุปสฺโส นาคราชา ภควนฺตํ
เอตทโวจ สนฺติ ภนฺเต นาคา อสฺสทฺธา อปฺปสนฺนา เต
อปฺปมตฺตเกปิ ภิกฺขู วิเหเฐยฺยุํ สาธุ ภนฺเต อยฺยา อหิมํสํ น
ปริภุญฺเชยฺยุนฺติ ฯ อถโข ภควา สุปสฺสํ นาคราชานํ ธมฺมิยา
กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ ฯ อถโข
สุปสฺโส นาคราชา ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต
สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา
ปกฺกามิ ฯ อถโข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ
ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ น ภิกฺขเว อหิมํสํ
ปริภุญฺชิตพฺพํ โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ เตน โข
ปน สมเยน ลุทฺธกา ๒ สีหํ หนฺตฺวา สีหมํสํ ๓ ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ
#๑ โป. สุนขมํโส ปฏิกฺกุโล เชคุจฺโฉติ ฯ ๒ สี. ม. ยุ. ลุทฺทกา ฯ ๓ ม. ยุ. มํสํ ฯ
ปิณฺฑาย จรนฺตานํ สีหมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู สีหมํสํ ปริภุญฺชิตฺวา
อรญฺเญ วิหรนฺติ ฯ สีหา สีหมํสคนฺเธน ภิกฺขู ปริปาเตนฺติ ฯ
ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว สีหมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ
โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ เตน โข ปน สมเยน
ลุทฺธกา พฺยคฺฆํ หนฺตฺวา พฺยคฺฆมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย
จรนฺตานํ พฺยคฺฆมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู พฺยคฺฆมํสํ ปริภุญฺชิตฺวา
อรญฺเญ วิหรนฺติ ฯ พฺยคฺฆา พฺยคฺฆมํสคนฺเธน ภิกฺขู ปริปาเตนฺติ ฯ
ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว พฺยคฺฆมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ
โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ เตน โข ปน สมเยน
ลุทฺธกา ทีปึ หนฺตฺวา ทีปิมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย
จรนฺตานํ ทีปิมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู ทีปิมํสํ ปริภุญฺชิตฺวา อรญฺเญ
วิหรนฺติ ฯ ทีปี ทีปิมํสคนฺเธน ภิกฺขู ปริปาเตนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ทีปิมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ โย
ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ เตน โข ปน สมเยน
ลุทฺธกา อจฺฉํ หนฺตฺวา อจฺฉมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย
จรนฺตานํ อจฺฉมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู อจฺฉมํสํ ปริภุญฺชิตฺวา อรญฺเญ
วิหรนฺติ ฯ อจฺฉา อจฺฉมํสคนฺเธน ภิกฺขู ปริปาเตนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว อจฺฉมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ โย
ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ เตน โข ปน สมเยน
ลุทฺธกา ตรจฺฉํ หนฺตฺวา ตรจฺฉมํสํ ปริภุญฺชนฺติ ภิกฺขูนํ ปิณฺฑาย
จรนฺตานํ ตรจฺฉมํสํ เทนฺติ ฯ ภิกฺขู ตรจฺฉมํสํ ปริภุญฺชิตฺวา อรญฺเญ
วิหรนฺติ ฯ ตรจฺฉา ตรจฺฉมํสคนฺเธน ภิกฺขู ปริปาเตนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว ตรจฺฉมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ โย
ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
สุปฺปิยภาณวารํ นิฏฺฐิตํ ทุติยํ ฯ

[๖๑] อถโข ภควา พาราณสิยํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน
อนฺธกวินฺทํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ
อฑฺฒเตลเสหิ ภิกฺขุสเตหิ ฯ เตน โข ปน สมเยน ชานปทา มนุสฺสา
พหุํ โลณมฺปิ เตลมฺปิ ตณฺฑุลมฺปิ ขาทนียมฺปิ สกเฏสุ อาโรเปตฺวา
พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ๑ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพทฺธา โหนฺติ
ยทา ปฏิปาฏึ ลภิสฺสาม ตทา ภตฺตํ กริสฺสามาติ ปญฺจมตฺตานิ
จ วิฆาสาทสตานิ ฯ อถโข ภควา อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน
เยน อนฺธกวินฺทํ ตทวสริ ฯ อถโข อญฺญตรสฺส พฺราหฺมณสฺส
ปฏิปาฏึ อลภนฺตสฺส เอตทโหสิ อธิกานิ ๒ โข เม เทฺว มาสานิ
พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ๓ อนุพทฺธสฺส ๔ ยทา ปฏิปาฏึ ลภิสฺสามิ
ตทา ภตฺตํ กริสฺสามีติ น จ เม ปฏิปาฏิ ลพฺภติ อหญฺจมฺหิ
เอกโก ๕ พหุ จ เม ฆราวาสตฺโถ หายติ ยนฺนูนาหํ ภตฺตคฺคํ
โอโลเกยฺยํ ยํ ภตฺตคฺเค นาสฺส ตํ ปฏิยาเทยฺยนฺติ ฯ อถโข
โส พฺราหฺมโณ ภตฺตคฺคํ โลโลเกนฺโต เทฺว นาทฺทส ยาคุญฺจ
#๑ สี. สงฺฆสฺส ฯ ๒ ม. ยุ. อตีตานิ ฯ ๓ สี. สงฺฆํ ฯ
#๔ โป. ม. อนุพนฺธนฺตสฺส ฯ ๕ ม. เอกตฺตโก ฯ
มธุโคฬกญฺจ ฯ อถโข โส พฺราหฺมโณ เยนายสฺมา อานนฺโท
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ อิธ
เม โภ อานนฺท ปฏิปาฏึ อลภนฺตสฺส เอตทโหสิ อธิกานิ โข
เม เทฺว มาสานิ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ อนุพทฺธสฺส ยทา ปฏิปาฏึ
ลภิสฺสามิ ตทา ภตฺตํ กริสฺสามีติ น จ เม ปฏิปาฏิ ลพฺภติ
อหญฺจมฺหิ เอกโก พหุ จ เม ฆราวาสตฺโถ หายติ ยนฺนูนาหํ
ภตฺตคฺคํ โอโลเกยฺยํ ยํ ภตฺตคฺเค นาสฺส ตํ ปฏิยาเทยฺยนฺติ
โส โข อหํ โภ อานนฺท ภตฺตคฺคํ โอโลเกนฺโต เทฺว นาทฺทสํ
ยาคุญฺจ มธุโคฬกญฺจ สจาหํ โภ อานนฺท ปฏิยาเทยฺยํ ยาคุญฺจ
มธุโคฬกญฺจ ปฏิคฺคณฺเหยฺย เม ภวํ โคตโมติ ฯ เตนหิ พฺราหฺมณ
ภควนฺตํ ปฏิปุจฺฉิสฺสามีติ ๑ ฯ อถโข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ เตนหิ อานนฺท ปฏิยาเทตูติ ฯ เตนหิ
พฺราหฺมณ ปฏิยาเทหีติ ฯ อถโข โส พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา
อจฺจเยน ปหูตํ ยาคุญฺจ มธุโคฬกญฺจ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต
อุปนาเมสิ ปฏิคฺคณฺหาตุ เม ภวํ โคตโม ยาคุญฺจ มธุโคฬกญฺจาติ ฯ
เตนหิ พฺราหฺมณ ภิกฺขูนํ เทหีติ ฯ ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา
น ปฏิคฺคณฺหนฺติ ฯ ปฏิคฺคณฺหถ ภิกฺขเว ปริภุญฺชถาติ ฯ อถโข
โส พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปหูตาย ยาคุยา จ มธุโคฬเกน
จ สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา สมฺปวาเรตฺวา ภควนฺตํ โธตหตฺถํ
โอนีตปตฺตปาณึ [๒] เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ
#๑ ม. ยุ. ปุจฺฉิสฺสามีติ ฯ ๒ ม. อภิวาเทตฺวา ฯ
พฺราหฺมณํ ภควา เอตทโวจ ทสยิเม ๑ พฺราหฺมณ อานิสํสา
ยาคุยา กตเม ทส ยาคุํ เทนฺโต อายุํ เทติ วณฺณํ เทติ
สุขํ เทติ พลํ เทติ ปฏิภาณํ เทติ ยาคุ ปีตา ขุทํ ปฏิหนติ
ปิปาสํ ปฏิวิโนเทติ ๒ วาตํ อนุโลเมติ วตฺถึ โสเธติ ๓ อามาวเสสํ
ปาเจติ อิเม โข พฺราหฺมณ ทสานิสํสา ยาคุยาติ ฯ