[๒๔๕] เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู สาปตฺติกา
ปวาเรนฺติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว สาปตฺติเกน
ปวาเรตพฺพํ โย ปวาเรยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว โย สาปตฺติโก ปวาเรติ ตสฺส โอกาสํ การาเปตฺวา
อาปตฺติยา โจเทตุนฺติ ฯ เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู
โอกาสํ การาปิยมานา น อิจฺฉนฺติ โอกาสํ กาตุํ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว โอกาสํ อกโรนฺตสฺส
ปวารณํ ฐเปตุํ ๑ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว ฐเปตพฺพา ตทหุปวารณาย
จาตุทฺทเส วา ปณฺณรเส วา ตสฺมึ ปุคฺคเล สมฺมุขีภูเต สงฺฆมชฺเฌ
อุทาหริตพฺพํ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิตฺถนฺนาโม ปุคฺคโล
#๑ โป. ฐเปตุนฺติ ฯ
สาปตฺติโก ปวาเรติ ตสฺส ปวารณํ ฐเปมิ น ตสฺมึ สมฺมุขีภูเต
ปวาเรตพฺพนฺติ ฯ ฐปิตา โหติ ปวารณาติ ฯ เตน โข ปน สมเยน
ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู ปุรมฺหากํ เปสลา ภิกฺขู ปวารณํ ฐเปนฺตีติ
ปฏิกจฺเจว สุทฺธานํ ภิกฺขูนํ อนาปตฺติกานํ อวตฺถุสฺมึ อการเณ
ปวารณํ ฐเปนฺติ ปวาริตานมฺปิ ปวารณํ ฐเปนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว สุทฺธานํ ภิกฺขูนํ อนาปตฺติกานํ
อวตฺถุสฺมึ อการเณ ปวารณา ฐเปตพฺพา โย ฐเปยฺย อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺส ฯ น จ ๑ ภิกฺขเว ปวาริตานมฺปิ ปวารณา ฐเปตพฺพา
โย ฐเปยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ

[๒๔๖] เอวํ โข ภิกฺขเว ฐปิตา โหติ ปวารณา เอวํ
อฏฺฐปิตา ฯ กถญฺจ ภิกฺขเว อฏฺฐปิตา โหติ ปวารณา ฯ เตวาจิกาย
เจ ภิกฺขเว ปวารณาย ภาสิตาย ลปิตาย ปริโยสิตาย ปวารณํ
ฐเปติ อฏฺฐปิตา โหติ ปวารณา เทฺววาจิกาย เจ ภิกฺขเว
เอกวาจิกาย เจ ภิกฺขเว สมานวสฺสิกาย เจ ภิกฺขเว ปวารณาย
ภาสิตาย ลปิตาย ปริโยสิตาย ปวารณํ ฐเปติ อฏฺฐปิตา โหติ
ปวารณา ฯ เอวํ โข ภิกฺขเว อฏฺฐปิตา โหติ ปวารณา ฯ
กถญฺจ ภิกฺขเว ฐปิตา โหติ ปวารณา ฯ เตวาจิกาย เจ ภิกฺขเว
ปวารณาย ภาสิตาย ลปิตาย อปริโยสิตาย ปวารณํ ฐเปติ ฐปิตา
โหติ ปวารณา ฯ เทฺววาจิกาย เจ ภิกฺขเว เอกวาจิกาย เจ
ภิกฺขเว สมานวสฺสิกาย เจ ภิกฺขเว ปวารณาย ภาสิตาย ลปิตาย
#๑ ม. ยุ. จสทฺโท นตฺถิ ฯ
อปริโยสิตาย ปวารณํ ฐเปติ ฐปิตา โหติ ปวารณา ฯ เอวํ
โข ภิกฺขเว ฐปิตา โหติ ปวารณา ฯ

[๒๔๗] อิธ ปน ภิกฺขเว ตทหุปวารณาย ภิกฺขุ ภิกฺขุสฺส ปวารณํ
ฐเปติ ฯ ตญฺเจ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู ชานนฺติ อยํ โข อายสฺมา
อปริสุทฺธกายสมาจาโร อปริสุทฺธวจีสมาจาโร อปริสุทฺธอาชีโว
พาโล อพฺยตฺโต น ปฏิพโล อนุยุญฺชิยมาโน อนุโยคํ ทาตุนฺติ ฯ
อลํ ภิกฺขุ มา ภณฺฑนํ มา กลหํ มา วิคฺคหํ มา วิวาทนฺติ
โอมทฺทิตฺวา สงฺเฆน ปวาเรตพฺพํ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ตทหุปวารณาย
ภิกฺขุ ภิกฺขุสฺส ปวารณํ ฐเปติ ฯ ตญฺเจ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู
ชานนฺติ อยํ โข อายสฺมา ปริสุทฺธกายสมาจาโร อปริสุทฺธ-
วจีสมาจาโร อปริสุทฺธอาชีโว พาโล อพฺยตฺโต น ปฏิพโล อนุ-
ยุญฺชิยมาโน อนุโยคํ ทาตุนฺติ ฯ อลํ ภิกฺขุ มา ภณฺฑนํ มา
กลหํ มา วิคฺคหํ มา วิวาทนฺติ โอมทฺทิตฺวา สงฺเฆน ปวาเรตพฺพํ ฯ
อิธ ปน ภิกฺขเว ตทหุปวารณาย ภิกฺขุ ภิกฺขุสฺส ปวารณํ ฐเปติ ฯ
ตญฺเจ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู ชานนฺติ อยํ โข อายสฺมา ปริสุทฺธ-
กายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร อปริสุทฺธอาชีโว พาโล อพฺยตฺโต
น ปฏิพโล อนุยุญฺชิยมาโน อนุโยคํ ทาตุนฺติ ฯ อลํ ภิกฺขุ มา
ภณฺฑนํ มา กลหํ มา วิคฺคหํ มา วิวาทนฺติ โอมทฺทิตฺวา สงฺเฆน
ปวาเรตพฺพํ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ตทหุปวารณาย ภิกฺขุสฺส ปวารณํ
ฐเปติ ฯ ตญฺเจ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู ชานนฺติ อยํ โข อายสฺมา
ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ปริสุทฺธอาชีโว พาโล
อพฺยตฺโต น ปฏิพโล อนุยุญฺชิยมาโน อนุโยคํ ทาตุนฺติ ฯ อลํ ภิกฺขุ
มา ภณฺฑนํ มา กลหํ มา วิคฺคหํ มา วิวาทนฺติ โอมทฺทิตฺวา สงฺเฆน
ปวาเรตพฺพํ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ตทหุปวารณาย ภิกฺขุ ภิกฺขุสฺส
ปวารณํ ฐเปติ ฯ ตญฺเจ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู ชานนฺติ อยํ
โข อายสฺมา ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ปริสุทฺธอาชีโว
ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อนุยุญฺชิยมาโน อนุโยคํ
ทาตุนฺติ ฯ โส เอวมสฺส วจนีโย ยํ โข ตฺวํ อาวุโส อิมสฺส
ภิกฺขุโน ปวารณํ ฐเปสิ กิมฺหิ นํ ฐเปสิ สีลวิปตฺติยา [๑] ฐเปสิ
อาจารวิปตฺติยา [๒] ฐเปสิ ทิฏฺฐิวิปตฺติยา [๓] ฐเปสีติ ฯ โส เจ เอวํ
วเทยฺย สีลวิปตฺติยา [๔] ฐเปมิ อาจารวิปตฺติยา ฐเปมิ ทิฏฺฐิวิปตฺติยา
ฐเปมีติ ฯ โส เอวมสฺส วจนีโย ชานาติ ปนายสฺมา
สีลวิปตฺตึ ชานาติ อาจารวิปตฺตึ ชานาติ ทิฏฺฐิวิปตฺตินฺติ ฯ โส
เจ เอวํ วเทยฺย ชานามิ โข อหํ อาวุโส สีลวิปตฺตึ ชานามิ
อาจารวิปตฺตึ ชานามิ ทิฏฺฐิวิปตฺตินฺติ ฯ โส เอวมสฺส วจนีโย
กตมา ปนาวุโส สีลวิปตฺติ กตมา อาจารวิปตฺติ กตมา
ทิฏฺฐิวิปตฺตีติ ฯ โส เจ เอวํ วเทยฺย จตฺตาริ ปาราชิกานิ เตรส
สงฺฆาทิเสสา อยํ สีลวิปตฺติ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ
ทุกฺกฏํ ทุพฺภาสิตํ อยํ อาจารวิปตฺติ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อนฺตคฺคาหิกา
ทิฏฺฐิ อยํ ทิฏฺฐิวิปตฺตีติ ฯ โส เอวมสฺส วจนีโย ยํ โข
#๑-๒-๓ ม. วา ฯ ๔ ม. เอวมุปริ ฯ
—-
ตฺวํ อาวุโส อิมสฺส ภิกฺขุโน ปวารณํ ฐเปสิ ทิฏฺเฐน ฐเปสิ
สุเตน ฐเปสิ ปริสงฺกาย ฐเปสีติ ฯ โส เจ เอวํ วเทยฺย
ทิฏฺเฐน วา ฐเปมิ สุเตน วา ฐเปมิ ปริสงฺกาย วา ฐเปมีติ ฯ
โส เอวมสฺส วจนีโย ยํ โข ตฺวํ อาวุโส อิมสฺส ภิกฺขุโน
ทิฏฺเฐน ปวารณํ ฐเปสิ กินฺเต ทิฏฺฐํ กินฺติ เต ทิฏฺฐํ กทา
เต ทิฏฺฐํ กตฺถ เต ทิฏฺฐํ ปาราชิกํ อชฺฌาปชฺชนฺโต ทิฏฺโฐ
สงฺฆาทิเสสํ อชฺฌาปชฺชนฺโต ทิฏฺโฐ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ
ทุกฺกฏํ ทุพฺภาสิตํ อชฺฌาปชฺชนฺโต ทิฏฺโฐ กตฺถ จ ตฺวํ
อโหสิ กตฺถ จายํ ภิกฺขุ อโหสิ กิญฺจิ ๑ ตฺวํ กโรสิ กิญฺจายํ
ภิกฺขุ กโรตีติ ฯ โส เจ เอวํ วเทยฺย น โข อหํ อาวุโส
อิมสฺส ภิกฺขุโน ทิฏฺเฐน ปวารณํ ฐเปมิ อปิจ สุเตน ปวารณํ
ฐเปมีติ ฯ โส เอวมสฺส วจนีโย ยํ โข ตฺวํ อาวุโส อิมสฺส
ภิกฺขุโน สุเตน ปวารณํ ฐเปสิ กินฺเต สุตํ กินฺติ เต สุตํ
กทา เต สุตํ กตฺถ เต สุตํ ปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโนติ สุตํ
สงฺฆาทิเสสํ อชฺฌาปนฺโนติ สุตํ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ
ทุกฺกฏํ ทุพฺภาสิตํ อชฺฌาปนฺโนติ สุตํ ภิกฺขุสฺส สุตํ ภิกฺขุนิยา
สุตํ สิกฺขมานาย สุตํ สามเณรสฺส สุตํ สามเณริยา สุตํ
อุปาสกสฺส สุตํ อุปาสิกาย สุตํ ราชูนํ สุตํ ราชมหามตฺตานํ
สุตํ ติตฺถิยานํ สุตํ ติตฺถิยสาวกานํ สุตนฺติ ฯ โส เจ เอวํ
วเทยฺย น โข อหํ อาวุโส อิมสฺส ภิกฺขุโน สุเตน ปวารณํ
#๑ โป. ม. ยุ. กิญฺจ ฯ
ฐเปมิ อปิจ ปริสงฺกาย ปวารณํ ฐเปมีติ ฯ โส เอวมสฺส
วจนีโย ยํ โข ตฺวํ อาวุโส อิมสฺส ภิกฺขุโน ปริสงฺกาย ปวารณํ
ฐเปสิ กึ ปริสงฺกสิ กินฺติ ปริสงฺกสิ กทา ปริสงฺกสิ กตฺถ
ปริสงฺกสิ ปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโนติ ปริสงฺกสิ สงฺฆาทิเสสํ อชฺฌาปนฺโนติ
ปริสงฺกสิ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ ทุกฺกฏํ
ทุพฺภาสิตํ อชฺฌาปนฺโนติ ปริสงฺกสิ ภิกฺขุสฺส สุตฺวา ปริสงฺกสิ
ภิกฺขุนิยา สุตฺวา ปริสงฺกสิ สิกฺขมานาย สุตฺวา ปริสงฺกสิ สามเณรสฺส
สุตฺวา ปริสงฺกสิ สามเณริยา สุตฺวา ปริสงฺกสิ อุปาสกสฺสญ
สุตฺวา ปริสงฺกสิ อุปาสิกาย สุตฺวา ปริสงฺกสิ ราชูนํ สุตฺวา
ปริสงฺกสิ ราชมหามตฺตานํ สุตฺวา ปริสงฺกสิ ติตฺถิยานํ สุตฺวา
ปริสงฺกสิ ติตฺถิยสาวกานํ สุตฺวา ปริสงฺกสีติ ฯ โส เจ เอวํ
วเทยฺย น โข อหํ อาวุโส อิมสฺส ภิกฺขุโน ปริสงฺกาย ปวารณํ
ฐเปมิ อปิจ อหมฺปิ ๑ น ชานามิ เกนปาหํ ๒ อิมสฺส ภิกฺขุโน
ปวารณํ ฐเปมีติ ฯ โส เจ ภิกฺขเว โจทโก ภิกฺขุ อนุโยเคน
วิญฺญูนํ สพฺรหฺมจารีนํ จิตฺตํ น อาราเธติ อนนุวาโท จุทิโต
ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ โส เจ ภิกฺขเว โจทโก ภิกฺขุ อนุโยเคน
วิญฺญูนํ สพฺรหฺมจารีนํ จิตฺตํ อาราเธติ สานุวาโท จุทิโต ภิกฺขูติ
อลํ วจนาย ฯ โส เจ ภิกฺขเว โจทโก ภิกฺขุ อมูลเกน ปาราชิเกน
อนุทฺธํสิตํ ปฏิชานาติ สงฺฆาทิเสสํ อาโรเปตฺวา สงฺเฆน ปวาเรตพฺพํ ฯ
#๑ สี. ม. ยุ. อหํ ฯ ๒ สี. ม. ยุ. เกน อหํ ฯ สี. ม. ยุ. เกนปหํ ฯ
#สี. ม. ยุ. เกน ปนาหํ ฯ
โส เจ ภิกฺขเว โจทโก ภิกฺขุ อมูลเกน สงฺฆาทิเสเสน อนุทฺธํสิตํ
ปฏิชานาติ ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺเฆน ปวาเรตพฺพํ ฯ โส
เจ ภิกฺขเว โจทโก ภิกฺขุ อมูลเกน ถุลฺลจฺจเยน ปาจิตฺติเยน
ปาฏิเทสนีเยน ทุกฺกเฏน ทุพฺภาสิเตน อนุทฺธํสิตํ ปฏิชานาติ
ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺเฆน ปวาเรตพฺพํ ฯ โส เจ ภิกฺขเว จุทิโต
ภิกฺขุ ปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโนติ ปฏิชานาติ นาเสตฺวา สงฺเฆน
ปวาเรตพฺพํ ฯ โส เจ ภิกฺขเว จุทิโต ภิกฺขุ สงฺฆาทิเสสํ
อชฺฌาปนฺโนติ ปฏิชานาติ สงฺฆาทิเสสํ อาโรเปตฺวา สงฺเฆน
ปวาเรตพฺพํ ฯ โส เจ ภิกฺขเว จุทิโต ภิกฺขุ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ
ปาฏิเทสนียํ ทุกฺกฏํ ทุพฺภาสิตํ อชฺฌาปนฺโนติ ปฏิชานาติ
ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺเฆน ปวาเรตพฺพํ ฯ

[๒๔๘] อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ ตทหุปวารณาย ถุลฺลจฺจยํ
อชฺฌาปนฺโน โหติ ฯ เอกจฺเจ ภิกฺขู ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน โหนฺติ
เอกจฺเจ ภิกฺขู สงฺฆาทิเสสทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ เย เต ภิกฺขเว ภิกฺขู
ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน เตหิ โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอกมนฺตํ อปเนตฺวา
ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย ยํ
โข โส อาวุโส ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน สาสฺส ยถาธมฺมํ
ปฏิกตา ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ ปวาเรยฺยาติ ฯ อิธ
ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ ตทหุปวารณาย ถุลฺลจฺจยํ อชฺฌาปนฺโน โหติ ฯ
เอกจฺเจ ภิกฺขู ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู
ปาจิตฺติยทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน โหนฺติ
เอกจฺเจ ภิกฺขู ปาฏิเทสนียทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู
ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู ทุกฺกฏทิฏฺฐิโน โหนฺติ
เอกจฺเจ ภิกฺขู ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู
ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ เย เต ภิกฺขเว ภิกฺขู ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน
เตหิ โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอกมนฺตํ อปเนตฺวา ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺฆํ
อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย ยํ โข โส อาวุโส ภิกฺขุ อาปตฺตึ
อาปนฺโน สาสฺส ยถาธมฺมํ ปฏิกตา ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ
สงฺโฆ ปวาเรยฺยาติ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ ตทหุปวารณาย
ปาจิตฺติยํ อชฺฌาปนฺโน โหติ ปาฏิเทสนียํ อชฺฌาปนฺโน โหติ
ทุกฺกฏํ อชฺฌาปนฺโน โหติ ทุพฺภาสิตํ อชฺฌาปนฺโน โหติ ฯ
เอกจฺเจ ภิกฺขู ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู
สงฺฆาทิเสสทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ เย เต ภิกฺขเว ภิกฺขู ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน
เตหิ โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอกมนฺตํ อปเนตฺวา ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา
สงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย ยํ โข โส อาวุโส ภิกฺขุ
อาปตฺตึ อาปนฺโน สาสฺส ยถาธมฺมํ ปฏิกตา ยทิ สงฺฆสฺส
ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ ปวาเรยฺยาติ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ
ตทหุปวารณาย ทุพฺภาสิตํ อชฺฌาปนฺโน โหติ ฯ เอกจฺเจ ภิกฺขู
ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู ถุลฺลจฺจยทิฏฺฐิโน โหนฺติ
เอกจฺเจ ภิกฺขู ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู ปาจิตฺติย-
ทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ
ภิกฺขู ปาฏิเทสนียทิฏฺฐิโน โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน
โหนฺติ เอกจฺเจ ภิกฺขู ทุกฺกฏทิฏฺฐิโน โหนฺติ ฯ เย เต ภิกฺขเว
ภิกฺขู ทุพฺภาสิตทิฏฺฐิโน เตหิ โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอกมนฺตํ อปเนตฺวา
ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย ยํ
โข โส อาวุโส ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน สาสฺส ยถาธมฺมํ
ปฏิกตา ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ ปวาเรยฺยาติ ฯ

[๒๔๙] อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ ตทหุปวารณาย สงฺฆมชฺเฌ
อุทาหเรยฺย สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อิทํ วตฺถุํ ปญฺญายติ
น ปุคฺคโล ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ วตฺถุํ ฐเปตฺวา สงฺโฆ
ปวาเรยฺยาติ ฯ โส เอวมสฺส วจนีโย ภควตา โข อาวุโส
วิสุทฺธานํ ปวารณา ปญฺญตฺตา สเจ วตฺถุํ ปญฺญายติ น ปุคฺคโล
อิทาเนว นํ วเทหีติ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ ตทหุปวารณาย
สงฺฆมชฺเฌ อุทาหเรยฺย สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อยํ ปุคฺคโล
ปญฺญายติ น วตฺถุํ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ ปุคฺคลํ ฐเปตฺวา
สงฺโฆ ปวาเรยฺยาติ ฯ โส เอวมสฺส วจนีโย ภควตา โข อาวุโส
สมคฺคานํ ปวารณา ปญฺญตฺตา สเจ ปุคฺคโล ปญฺญายติ น
วตฺถุํ อิทาเนว นํ วเทหีติ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ
ตทหุปวารณาย สงฺฆมชฺเฌ อุทาหเรยฺย สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ
อิทํ วตฺถุญฺจ ปุคฺคโล จ ปญฺญายติ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ
วตฺถุญฺจ ปุคฺคลญฺจ ฐเปตฺวา สงฺโฆ ปวาเรยฺยาติ ฯ โส เอวมสฺส
วจนีโย ภควตา โข อาวุโส วิสุทฺธานญฺจ สมคฺคานญฺจ ปวารณา
ปญฺญตฺตา สเจ วตฺถุญฺจ ปุคฺคโล จ ปญฺญายติ อิทาเนว นํ
วเทหีติ ฯ ปุพฺเพ เจ ภิกฺขเว ปวารณาย วตฺถุํ ปญฺญายติ ปจฺฉา
ปุคฺคโล กลฺลํ วจนาย ฯ ปุพฺเพ เจ ภิกฺขเว ปวารณาย ปุคฺคโล
ปญฺญายติ ปจฺฉา วตฺถุํ กลฺลํ วจนาย ฯ ปุพฺเพ เจ ภิกฺขเว
ปวารณาย วตฺถุญฺจ ปุคฺคโล จ ปญฺญายติ ตญฺเจ กตาย
ปวารณาย อุกฺโกเฏติ อุกฺโกฏนกํ ปาจิตฺติยนฺติ ฯ

[๒๕๐] เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา สนฺทิฏฺฐา สมฺภตฺตา ภิกฺขู
โกสเลสุ ชนปเทสุ อญฺญตรสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ ฯ เตสํ
สมนฺตา อญฺเญ ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา
ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ มยํ เตสํ
ภิกฺขูนํ วสฺสํ วุตฺถานํ ปวารณาย ปวารณํ ฐเปสฺสามาติ ฯ อสฺโสสุํ
โข เต ภิกฺขู อมฺหากํ กิร สมนฺตา อญฺเญ ภิกฺขู ภณฺฑนการกา
กลหการกา วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา วสฺสํ
อุปคตา มยํ เตสํ ภิกฺขูนํ วสฺสํ วุตฺถานํ ปวารณาย ปวารณํ
ฐเปสฺสามาติ กถํ นุ โข อเมฺหหิ ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว สมฺพหุลา สนฺทิฏฺฐา
สมฺภตฺตา ภิกฺขู อญฺญตรสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุปคจฺฉนฺติ ฯ เตสํ
สามนฺตา อญฺเญ ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา
ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา วสฺสํ อุปคจฺฉนฺติ มยํ เตสํ
ภิกฺขูนํ วสฺสํ วุตฺถานํ ปวารณาย ปวารณํ ฐเปสฺสามาติ ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว เตหิ ภิกฺขูหิ เทฺว ตโย อุโปสเถ จาตุทฺทสิเก กาตุํ กถํ
มยํ เตหิ ภิกฺขูหิ ปฐมตรํ ปวาเรยฺยามาติ ฯ เต เจ ภิกฺขเว
ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ
อธิกรณการกา [๑] อาวาสํ อาคจฺฉนฺติ เตหิ ภิกฺขเว อาวาสิเกหิ
ภิกฺขูหิ ลหุํ ลหุํ สนฺนิปติตฺวา ปวาเรตพฺพํ ปวาเรตฺวา วตฺตพฺพา
ปวาริตา โข มยํ อาวุโส ยถา อายสฺมนฺโต ๒ มญฺญนฺติ ตถา
กโรนฺตูติ ฯ เต เจ ภิกฺขเว ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา
วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา อสํวิหิตา ตํ
อาวาสํ อาคจฺฉนฺติ เตหิ ภิกฺขเว อาวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ อาสนํ
ปญฺญาเปตพฺพํ ปาโททกํ ปาทปีฐํ ปาทกถลิกํ อุปนิกฺขิปิตพฺพํ
ปจฺจุคฺคนฺตฺวา ปตฺตจีวรํ ปฏิคฺคเหตพฺพํ ปานีเยน ปุจฺฉิตพฺพา ๓ ฯ
เตสํ วิกฺขิตฺวา นิสฺสีมํ คนฺตฺวา ปวาเรตพฺพํ ฯ ปวาเรตฺวา วตฺตพฺพา
ปวาริตา โข มยํ อาวุโส ยถา อายสฺมนฺโต มญฺญนฺติ ตถา
กโรนฺตูติ ฯ เอวญฺเจตํ ลเภถ อิจฺเจตํ กุสลํ โน เจ ลเภถ
อาวาสิเกน ภิกฺขุนา พฺยตฺเตน ปฏิพเลน อาวาสิกา ภิกฺขู ญาเปตพฺพา
สุณนฺตุ เม อายสฺมนฺโต อาวาสิกา ยทายสฺมนฺตานํ ปตฺตกลฺลํ
อิทานิ อุโปสถํ กเรยฺยาม ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาม อาคเม
กาเฬ ปวาเรยฺยามาติ ฯ เต เจ ภิกฺขเว ภิกฺขู ภณฺฑนการกา
#๑ ม. ตํ ฯ ๒ ม. ยุ. อายสฺมนฺตา ฯ เอวมุปริ ฯ ๓ ม. ปริปุจฺฉิตพฺพา ฯ
กลหการกา วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา เต
ภิกฺขู เอวํ วเทยฺยุํ สาธุ อาวุโส อิทาเนว โน ปวาเรถาติ ฯ
เต เอวมสฺสุ วจนียา อนิสฺสรา โข ตุเมฺห อาวุโส อมฺหากํ
ปวารณาย น ตาว มยํ ปวาเรสฺสามาติ ๑ ฯ เต เจ ภิกฺขเว
ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ
อธิกรณการกา ตํ กาฬํ อนุวเสยฺยุํ อาวาสิเกน [๒] ภิกฺขุนา พฺยตฺเตน
ปฏิพเลน อาวาสิกา ภิกฺขู ญาเปตพฺพา สุณนฺตุ เม อายสฺมนฺโต
อาวาสิกา ยทายสฺมนฺตานํ ปตฺตกลฺลํ อิทานิ อุโปสถํ กเรยฺยาม
ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาม อาคเม ชุเณฺห ปวาเรยฺยามาติ ฯ เต
เจ ภิกฺขเว ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา
ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา เต ภิกฺขู เอวํ วเทยฺยุํ สาธุ
อาวุโส อิทาเนว โน ปวาเรถาติ ๓ ฯ เต เอวมสฺสุ วจนียา อนิสฺสรา
โข ตุเมฺห อาวุโส อมฺหากํ ปวารณาย น ตาว มยํ
ปวาเรสฺสามาติ ๔ ฯ เต เจ ภิกฺขเว ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา
วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา ตมฺปิ ชุณฺหํ
อนุวเสยฺยุํ เตหิ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ สพฺเพเหว อาคเม ชุเณฺห โกมุทิยา
จาตุมาสินิยา อกามา ปวาเรตพฺพํ ฯ เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ
ปวาริยมาเน คิลาโน อคิลานสฺส ปวารณํ ฐเปติ โส เอวมสฺส
วจนีโย อายสฺมา โข คิลาโน คิลาโน จ อนนุโยคกฺขโม
วุตฺโต ภควตา อาคเมหิ อาวุโส ยาว อโรโค โหสิ อโรโค
#๑ ม. ปวาเรยฺยามาติ ฯ ๒ ม. ยุ. ภิกฺขเว ฯ ๓ ม. ปวาเรยฺยาถาติ ฯ
#๔ ม. ปวาเรยฺยามาติ ฯ
อากงฺขมาโน โจเทสฺสสีติ ฯ เอวญฺจ วุจฺจมาโน โจเทติ
อนาทริเย ปาจิตฺติยํ ฯ เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ปวาริยมาเน อคิลาโน
คิลานสฺส ปวารณํ ฐเปติ โส เอวมสฺส วจนีโย อยํ โข
อาวุโส ภิกฺขุ คิลาโน คิลาโน จ อนนุโยคกฺขโม วุตฺโต ภควตา
อาคเมหิ อาวุโส ยาวายํ ภิกฺขุ อโรโค โหติ อโรคํ อากงฺขมาโน
โจเทสฺสสีติ ฯ เอวญฺเจ วุจฺจมาโน โจเทติ อนาทริเย ปาจิตฺติยํ ฯ
เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ปวาริยมาเน คิลาโน คิลานสฺส ปวารณํ
ฐเปติ โส เอวมสฺส วจนีโย อายสฺมนฺตา โข คิลานา คิลาโน
จ อนนุโยคกฺขโม วุตฺโต ภควตา อาคเมหิ อาวุโส ยาว
อโรคา โหถ อโรโค อโรคํ อากงฺขมาโน โจเทสฺสสีติ ฯ เอวญฺเจ
วุจฺจมาโน โจเทติ อนาทริเย ปาจิตฺติยํ ฯ เตหิ เจ ภิกฺขเว
ภิกฺขูหิ ปวาริยมาเน อคิลาโน อคิลานสฺส ปวารณํ ฐเปติ ฯ อุโภ
สงฺเฆน สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคฺคาหิตฺวา ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺเฆน
ปวาเรตพฺพนฺติ ฯ

[๒๕๑] เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา สนฺทิฏฺฐา สมฺภตฺตา
ภิกฺขู โกสเลสุ ชนปเทสุ อญฺญตรสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ ฯ
เตสํ สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ วิหรตํ อญฺญตโร
ผาสุวิหาโร อธิคโต โหติ ฯ อถโข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ
อมฺหากํ โข สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ วิหรตํ
อญฺญตโร ผาสุวิหาโร อธิคโต สเจ มยํ อิทานิ ปวาเรสฺสาม
สิยาปิ ภิกฺขู ปวาเรตฺวา จาริกํ ปกฺกเมยฺยุํ เอวํ มยํ อิมมฺหา
ผาสุวิหารา ปริพาหิรา ภวิสฺสาม กถํ นุ โข อเมฺหหิ
ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว สมฺพหุลา
สนฺทิฏฺฐา สมฺภตฺตา ภิกฺขู อญฺญตรสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุปคจฺฉนฺติ ฯ
เตสํ สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ วิหรตํ อญฺญตโร
ผาสุวิหาโร อธิคโต โหติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ อมฺหากํ
โข สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ วิหรตํ อญฺญตโร
ผาสุวิหาโร อธิคโต สเจ มยํ อิทานิ ปวาเรสฺสาม สิยาปิ
ภิกฺขู ปวาเรตฺวา จาริกํ ปกฺกเมยฺยุํ เอวํ มยํ อิมมฺหา ผาสุวิหารา
ปริพาหิรา ภวิสฺสามาติ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว เตหิ ภิกฺขูหิ
ปวารณาสงฺคหํ กาตุํ ฯ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว กาตพฺโพ ฯ
สพฺเพเหว เอกชฺฌํ สนฺนิปติตพฺพํ ฯ สนฺนิปติตฺวา พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา
ปฏิพเลน สงฺโฆ ญาเปตพฺโพ สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อมฺหากํ
สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ วิหรตํ อญฺญตโร ผาสุวิหาโร
อธิคโต ฯ สเจ มยํ อิทานิ ปวาเรสฺสาม สิยาปิ ภิกฺขู ปวาเรตฺวา
จาริกํ ปกฺกเมยฺยุํ เอวํ มยํ อิมมฺหา ผาสุวิหารา ปริพาหิรา
ภวิสฺสาม ฯ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ ปวารณาสงฺคหํ
กเรยฺย อิทานิ อุโปสถํ กเรยฺย ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺย อาคเม [๑]
โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปวาเรยฺย ฯ เอสา ญตฺติ ฯ สุณาตุ เม
ภนฺเต สงฺโฆ อมฺหากํ สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ
#๑ ม. ชุเณฺห ฯ เอวมุปริ ฯ
วิหรตํ อญฺญตโร ผาสุวิหาโร อธิคโต ฯ สเจ มยํ อิทานิ
ปวาเรสฺสาม สิยาปิ ภิกฺขู ปวาเรตฺวา จาริกํ ปกฺกเมยฺยุํ เอวํ
มยํ อิมมฺหา ผาสุวิหารา ปริพาหิรา ภวิสฺสาม ฯ สงฺโฆ ปวารณาสงฺคหํ
กโรติ อิทานิ อุโปสถํ กริสฺสติ ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสติ
อาคเม โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปวาเรสฺสติ ฯ ยสฺสายสฺมโต ขมติ
ปวารณาสงฺคหสฺส กรณํ อิทานิ อุโปสถํ กริสฺสติ ปาติโมกฺขํ
อุทฺทิสิสฺสติ อาคเม โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปวาเรสฺสติ โส
ตุณฺหสฺส ยสฺส นกฺขมติ โส ภาเสยฺย ฯ กโต สงฺเฆน
ปวารณาสงฺคโห อิทานิ อุโปสถํ กริสฺสติ ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสติ
อาคเม โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปวาเรสฺสติ ฯ ขมติ สงฺฆสฺส
ตสฺมา ตุณฺหี ฯ เอวเมตํ ธารยามีติ ฯ เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ
กเต ปวารณาสงฺคเห อญฺญตโร ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย อิจฺฉามหํ
อาวุโส ชนปทจาริกํ ปกฺกมิตุํ อตฺถิ เม ชนปเท กรณียนฺติ ฯ
โส เอวมสฺส วจนีโย สาธุ อาวุโส ปวาเรตฺวา คจฺฉาหีติ ฯ
โส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปวารยมาโน อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน ปวารณํ
ฐเปติ โส เอวมสฺส วจนีโย อนิสฺสโร โข เม ตฺวํ อาวุโส
ปวารณาย น ตาวาหํ ปวาเรสฺสามีติ ฯ ตสฺส เจ ภิกฺขเว
ภิกฺขุโน ปวารยมานสฺส อญฺญตโร ภิกฺขุ ตสฺส ภิกฺขุโน ปวารณํ
ฐเปติ อุโภ สงฺเฆน สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคฺคาหิตฺวา ยถาธมฺมํ
การาเปตพฺพา ฯ โส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ชนปเท ตํ กรณียํ
ตีเรตฺวา ปุนเทว อนฺโตโกมุทิยา จาตุมาสินิยา ตํ อาวาสํ อาคจฺฉติ
เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ปวาริยมาเน อญฺญตโร ภิกฺขุ ตสฺส
ภิกฺขุโน ปวารณํ ฐเปติ โส เอวมสฺส วจนีโย อนิสฺสโร โข
เม ตฺวํ อาวุโส ปวารณาย ปวาริโต อหนฺติ ฯ เตหิ เจ
ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ปวาริยมาเน โส ภิกฺขุ อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน
ปวารณํ ฐเปติ ฯ อุโภ สงฺเฆน สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคฺคาหิตฺวา
ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สงฺเฆน ปวาเรตพฺพนฺติ ฯ
ปวารณากฺขนฺธกํ นิฏฺฐิตํ จตุตฺถํ ฯ
อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถุ ฉจตฺตาฬีส ฯ
_________
ตสฺสุทฺทานํ

[๒๕๒] วสฺสํ วุตฺถา โกสเลสุ อาคมฺม ๑ สตฺถุ ทสฺสนํ
อผาสุปสุสํวาสํ อญฺญมญฺญานุโลมตา ๒
ปวาเรนฺตาสเน ๓ เทฺว จ กมฺมคิลานญาตกา ๔
ราชา โจรา จ ธุตฺตา จ ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา ๕ ตถา
ปญฺจ จตุตโย เทฺวโก อาปนฺโน เวมตี สรี
สพฺโพ สงฺโฆ เวมติโก พหุสมา ๖ จ โถกิกา
อาวาสิกา จตุทฺทสฺสา ๗ ลิงฺคสํวาสกา อุโภ
#๑ ม. ยุ. อคมม ฯ ๒ สี. อญฺญมญฺญานุโลมิตา ฯ ๓ ม. ปวาเรนฺตา ปณามญฺจ ฯ
#ยุ. ปวาเรนฺตา ปณา เทฺว จ ฯ ๔ ม. ยุ. กมฺมํ คิลานญาตกา ฯ ๕ ยุ. ภิกฺขู
#ปจฺจตฺถิกา ตถา ฯ ๖ ม. ยุ. พหู สมา … ฯ ๗ ม. จตุทฺทส ฯ ยุ. จตุทฺทสา ฯ
คนฺตพฺพํ น นิสินฺนาย ฉนฺททาเน ปวารณา ๑
สญฺจเรหิ ๒ เขปิตา เมโฆ อนฺตรา จ ปวารณา
น กโรนฺติ ๓ ปุรมฺหากํ อฏฺฐปิตา จ ภิกฺขุโน
กิมฺหิ จาติ ๔ กตมญฺจ ทิฏฺเฐน สุตสงฺกาย
โจทโก จุทิตโก จ ถุลฺลวตฺถุ ๕ จ ภณฺฑนํ
ปวารณสฺส สงฺคโห ๖ อนิสฺสโร ปวารเยติ ฯ
_____________________
#๑ ยุ. ฉนฺททานปวารณา ฯ ๒ สี. ม. ยุ. สวเรหิ ฯ ๓ ม. น อิจฺฉนฺติ ฯ
#๔ ม. ยุ. กิมฺหิ วาติ ฯ ๕ ม. ยุ. ถุลฺลจฺจยวตฺถุ … ฯ
#๖ ม. ยุ. ปวารณาสงฺคโห จ ฯ

วินยปิฏเก มหาวคฺคสฺส
ทุติโย ภาโค
________
จมฺมกฺขนฺธกํ

[๑] เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ
ปพฺพเต ฯ เตน โข ปน สมเยน ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร
อสีติยา คามิกสหสฺเสสุ ๑ อิสฺสริยาธิปจฺจํ ๒ รชฺชํ กาเรติ ฯ เตน โข ปน
สมเยน จมฺปายํ โสโณ นาม โกฬิวิโส เสฏฺฐิปุตฺโต สุขุมาโล โหติ ฯ
ตสฺส ปาทตเลสุ โลมานิ ชาตานิ โหนฺติ ฯ อถโข ราชา มาคโธ
เสนิโย พิมฺพิสาโร ตานิ อสีตึ คามิกสหสฺสานิ สนฺนิปาตาเปตฺวา
เกนจิเทว กรณีเยน โสณสฺส โกฬิวิสสฺส สนฺติเก ทูตํ ปาเหสิ
อาคจฺฉตุ โสโณ อิจฺฉามิ โสณสฺส อาคตนฺติ ฯ อถโข โสณสฺส
โกฬิวิสสฺส มาตาปิตโร โสณํ โกฬิวิสํ เอตทโวจุํ ราชา เต ตาต
โสณ ปาเท ทกฺขิตุกาโม มา โข ตฺวํ ตาต โสณ เยน ราชา
เตน ปาเท อภิปฺปสาเรยฺยาสิ รญฺโญ ปุรโต ปลฺลงฺเกน นิสีท
นิสินฺนสฺส เต ราชา ปาเท ทกฺขิสฺสตีติ ฯ อถโข โสณํ โกฬิวิสํ
สิวิกาย อาเนสุํ ฯ อถโข โสโณ โกฬิวิโส เยน ราชา มาคโธ
เสนิโย พิมฺพิสาโร เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ มาคธํ
เสนิยํ พิมฺพิสารํ อภิวาเทตฺวา รญฺโญ ปุรโต ปลฺลงฺเกน นิสีทิ ฯ
#๑ ม. ยุ. คามสหสฺเสสุ ฯ ๒ ม. ยุ. อิสฺสราธิปจฺจํ ฯ
อทฺทสา ๑ โข ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร โสณสฺส โกฬิวิสสฺส
ปาทตเลสุ โลมานิ ชาตานิ ฯ [๒] อถโข ราชา มาคโธ เสนิโย
พิมฺพิสาโร ตานิ อสีตึ คามิกสหสฺสานิ ทิฏฺฐธมฺมิเก อตฺเถ อนุสาสิตฺวา
อุยฺโยเชสิ ตุเมฺห ขฺวตฺถ ภเณ มยา ทิฏฺฐธมฺมิเก อตฺเถ
อนุสาสิตา คจฺฉถ ภควนฺตํ ๓ ปยิรูปาสถ โส โน ภควา
สมฺปรายิเก อตฺเถ อนุสาสิสฺสตีติ ฯ อถโข ตานิ อสีติ
คามิกสหสฺสานิ เยน คิชฺฌกูโฏ ปพฺพโต เตนุปสงฺกมึสุ ฯ เตน โข
ปน สมเยน อายสฺมา สาคโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ ฯ
อถโข ตานิ อสีติ คามิกสหสฺสานิ เยนายสฺมา สาคโต
เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาคตํ เอตทโวจุํ อิมานิ
ภนฺเต อสีติ คามิกสหสฺสานิ อิธูปสงฺกนฺตานิ ๔ ภควนฺตํ ทสฺสนาย
สาธุ มยํ ภนฺเต ลเภยฺยาม ภควนฺตํ ทสฺสนายาติ ฯ เตนหิ
ตุเมฺห อายสฺมนฺโต มุหุตฺตํ อิเธว ตาว โหถ ยาวาหํ ภควนฺตํ
ปฏิเวเทมีติ ฯ อถโข อายสฺมา สาคโต เตสํ อสีติยา
คามิกสหสฺสานํ ปุรโต เปกฺขมานานํ ปาฏิกาย นิมฺมุชฺชิตฺวา ภควโต
ปุรโต อุมฺมุชฺชิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ อิมานิ ภนฺเต อสีติ
คามิกสหสฺสานิ อิธูปสงฺกนฺตานิ ๕ ภควนฺตํ ทสฺสนาย ยสฺสทานิ
ภนฺเต ภควา กาลํ มญฺญตีติ ฯ เตนหิ ตฺวํ สาคต วิหารปฺปจฺฉายายํ
อาสนํ ปญฺญาเปหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข อายสฺมา
#๑ ม. ยุ. อทฺทส ฯ ๒ โป. ทิสฺวาน ฯ ๓ ม. ยุ. ตํ ภควนฺตํ ฯ
#๔-๕ ม. อิธูปสงฺกมนฺตานิ ฯ
สาคโต ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา ปีฐํ คเหตฺวา ภควโต ปุรโต
นิมฺมุชฺชิตฺวา เตสํ อสีติยา คามิกสหสฺสานํ ปุรโต เปกฺขมานานํ
ปาฏิกาย อุมฺมุชฺชิตฺวา วิหารปฺปจฺฉายายํ อาสนํ ปญฺญาเปสิ ฯ
อถโข ภควา วิหารา นิกฺขมิตฺวา วิหารปฺปจฺฉายายํ ปญฺญตฺเต
อาสเน นิสีทิ ฯ อถโข ตานิ อสีติ คามิกสหสฺสานิ เยน ภควา
เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ
นิสีทึสุ ฯ อถโข ตานิ อสีติ คามิกสหสฺสานิ อายสฺมนฺตํเยว สาคตํ
สมนฺนาหรนฺติ โน ตถา ภควนฺตํ ฯ อถโข ภควา เตสํ อสีติยา
คามิกสหสฺสานํ เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย อายสฺมนฺตํ สาคตํ
อามนฺเตสิ เตนหิ ตฺวํ สาคต ภิยฺโยโส มตฺตาย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ
อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข อายสฺมา
สาคโต ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส
อนฺตลิกฺเข จงฺกมติปิ ติฏฺฐติปิ นิสีทติปิ เสยฺยํปิ กปฺเปติ ปธูปายติปิ ๑
ปชฺชลติปิ อนฺตรธายติปิ ฯ อถโข อายสฺมา สาคโต อากาเส
อนฺตลิกฺเข อเนกวิหิตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสตฺวา
ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ สตฺถา เม
ภนฺเต ภควา สาวโกหมสฺมิ สตฺถา เม ภนฺเต ภควา
สาวโกหมสฺมีติ ฯ อถโข ตานิ อสีติ คามิกสหสฺสานิ อจฺฉริยํ วต
โภ อพฺภุตํ วต โภ สาวโก หิ ๒ นาม เอวํมหิทฺธิโก ภวิสฺสติ
เอวํมหานุภาโว อโห นูน สตฺถาติ ภควนฺตํเยว สมนฺนาหรนฺติ
#๑ ม. ธูมายติปิ ฯ ยุ. ธูปายติปิ ฯ ๒ ม. ยุ. ปิ ฯ
โน ตถา อายสฺมนฺตํ สาคตํ ฯ อถโข ภควา เตสํ อสีติยา
คามิกสหสฺสานํ เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย อนุปุพฺพีกถํ กเถสิ
เสยฺยถีทํ ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ กามานํ อาทีนวํ โอการํ
สงฺกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ ฯ ยทา เต ภควา
อญฺญาสิ กลฺลจิตฺเต มุทุจิตฺเต วินีวรณจิตฺเต อุทคฺคจิตฺเต
ปสนฺนจิตฺเต อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ
ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ ฯ เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ
สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย เอวเมว เตสํ อสีติยา
คามิกสหสฺสานํ ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ
ยงฺกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธธมฺมนฺติ ฯ เต ทิฏฺฐธมฺมา
ปตฺตธมฺมา วิทิตธมฺมา ปริโยคาฬฺหธมฺมา ติณฺณวิจิกิจฺฉา
วิคตกถํกถา เวสารชฺชปฺปตฺตา อปรปฺปจฺจยา สตฺถุ สาสเน ภควนฺตํ
เอตทโวจุํ อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต เสยฺยถาปิ
ภนฺเต นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย
มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร วา เตลปฺปชฺโชตํ
ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ เอวเมว ภควตา
อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต เอเต มยํ ภนฺเต ภควนฺตํ
สรณํ คจฺฉาม ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ อุปาสเก โน ภควา ธาเรตุ
อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณงฺคเตติ ฯ