[๑๘๘] ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโมติ ตถา หิ เต วิทิโต
ญาโต ๑ ตุลิโต ตีริโต วิภาวิโต วิภูโต เอส ธมฺโมติ ตถา หิ
เต วิทิโต เอส ธมฺโม ฯ เตนาห โส พฺราหฺมโณ
เอตาภินนฺทามิ วโจ มเหสิโน
สุกิตฺติตํ โคตม นูปธีกํ
อทฺธา หิ ภควา ปหาสิ ทุกฺขํ
ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโมติ ฯ

[๑๘๙] เต จาปิ นูน ปชเหยฺยุ ๒ ทุกฺขํ
เย ตฺวํ มุนี อฏฺฐิตํ โอวเทยฺย
ตนฺตํ นมสฺสามิ สเมจฺจ นาคํ
อปฺเปว มํ ภควา อฏฺฐิตํ โอวเทยฺย ฯ

[๑๙๐] เต จาปิ นูน ปชเหยฺยุ ทุกฺขนฺติ เต จาปีติ ขตฺติยา
จ พฺราหฺมณา จ เวสฺสา จ สุทฺทา จ คหฏฺฐา จ ปพฺพชิตา
จ เทวา จ มนุสฺสา จ ปชเหยฺยุํ ฯ ทุกฺขนฺติ ชาติทุกฺขํ ชราทุกฺขํ
พฺยาธิทุกฺขํ มรณทุกฺขํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสทุกฺขํ ปชเหยฺยุํ
วิโนเทยฺยุํ พฺยนฺตีกเรยฺยุํ อนภาวงฺคเมยฺยุนฺติ เต จาปิ นูน
ปชเหยฺยุ ทุกฺขํ ฯ
#๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. นนู นปฺปชเหยฺยุ ฯ

[๑๙๑] เย ตฺวํ มุนี อฏฺฐิตํ โอวเทยฺยาติ เยติ ขตฺติเย
จ พฺราหฺมเณ จ เวสฺเส จ สุทฺเท จ คหฏฺเฐ จ ปพฺพชิเต จ
เทเว จ มนุสฺเส จ ฯ ตฺวนฺติ ภควนฺตํ ภณติ ฯ มุนีติ โมนํ
วุจฺจติ ญาณํ ฯเปฯ สงฺคชาลมติจฺจ โส มุนิ ฯ อฏฺฐิตํ
โอวเทยฺยาติ สกฺกจฺจํ โอวเทยฺย อภิณฺหํ โอวเทยฺย ปุนปฺปุนํ
โอวเทยฺย อนุสาเสยฺยาติ เย ตฺวํ มุนี อฏฺฐิตํ โอวเทยฺย ฯ

[๑๙๒] ตนฺตํ นมสฺสามิ สเมจฺจ นาคนฺติ ตนฺติ ภควนฺตํ
ภณติ ฯ นมสฺสามีติ กาเยน วา นมสฺสามิ จิตฺเตน วา นมสฺสามิ
อนฺวตฺถปฏิปตฺติยา วา นมสฺสามิ ธมฺมานุธมฺมปฏิปตฺติยา วา
นมสฺสามิ สกฺกโรมิ ครุกโรมิ ๑ มาเนมิ ปูเชมิ ฯ สเมจฺจาติ สเมจฺจ
อภิสเมจฺจ สมาคนฺตฺวา อภิสมาคนฺตฺวา สมฺมุขา ตํ นมสฺสามิ ฯ
นาคนฺติ นาโค [๒] ฯ ภควา อาคุํ น กโรตีติ นาโค ฯ น คจฺฉตีติ
นาโค ฯ น อาคจฺฉตีติ นาโค ฯ
กถํ ภควา อาคุํ น กโรตีติ นาโค ฯ อาคู วุจฺจนฺติ ปาปกา
อกุสลา ธมฺมา สงฺกิเลสิกา โปโนพฺภวิกา สทรา ทุกฺขวิปากา
อายตึชาติชรามรณียา ฯ
อาคุํ น กโรติ กิญฺจิ โลเก
สพฺพสํโยเค วิสชฺช พนฺธนานิ
สพฺพตฺถ น สชฺชตี วิมุตฺโต
นาโค ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตาติ ฯ
#๑ ม. ครุํ กโรมิ ฯ เอวมีทิเสสุ ปเทสุ ฯ ๒ ม. จ ภควา ฯ
เอวํ ภควา อาคุํ น กโรตีติ นาโค ฯ
กถํ ภควา น คจฺฉตีติ นาโค ฯ ภควา น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ
น โทสาคตึ คจฺฉติ น โมหาคตึ คจฺฉติ น ภยาคตึ คจฺฉติ น
ราควเสน คจฺฉติ น โทสวเสน คจฺฉติ น โมหวเสน คจฺฉติ น
ทิฏฺฐิวเสน คจฺฉติ น มานวเสน คจฺฉติ น อุทฺธจฺจวเสน คจฺฉติ น
วิจิกิจฺฉาวเสน คจฺฉติ น อนุสยวเสน คจฺฉติ น วคฺเคหิ ธมฺเมหิ
ยายติ นิยฺยติ วุยฺหติ สํหริยติ ๑ เอวํ ภควา น คจฺฉตีติ นาโค ฯ
กถํ ภควา น อาคจฺฉตีติ นาโค ฯ โสตาปตฺติมคฺเคน เย
กิเลสา ปหีนา เต กิเลเส น ปุเนติ น ปจฺเจติ น ปจฺจาคจฺฉติ
สกทาคามิมคฺเคน อนาคามิมคฺเคน เย กิเลสา ปหีนา เต กิเลเส
น ปุเนติ น ปจฺเจติ น ปจฺจาคจฺฉติ อรหตฺตมคฺเคน เย กิเลสา
ปหีนา เต กิเลเส น ปุเนติ น ปจฺเจติ น ปจฺจาคจฺฉติ เอวํ
ภควา น อาคจฺฉตีติ นาโคติ ตนฺตํ นมสฺสามิ สเมจฺจ นาคํ ฯ

[๑๙๓] อปฺเปว มํ ภควา อฏฺฐิตํ โอวเทยฺยาติ อปฺเปว มํ
ภควา อฏฺฐิตํ โอวเทยฺย สกฺกจฺจํ โอวเทยฺย อภิณฺหํ โอวเทยฺย
ปุนปฺปุนํ โอวเทยฺย อนุสาเสยฺยาติ อปฺเปว มํ ภควา อฏฺฐิตํ
โอวเทยฺย ฯ เตนาห โส พฺราหฺมโณ
เต จาปิ นูน ปชเหยฺยุ ทุกฺขํ
เย ตฺวํ มุนี อฏฺฐิตํ โอวเทยฺย
ตนฺตํ นมสฺสามิ สเมจฺจ นาคํ
#๑ ม. สํหรียติ ฯ
อปฺเปว มํ ภควา อฏฺฐิตํ โอวเทยฺยาติ ฯ

[๑๙๔] ยํ พฺราหฺมณํ เวทคุํ อภิชญฺญา
อกิญฺจนํ กามภเว อสตฺตํ
อทฺธา หิ โส โอฆมิมํ อตาริ
ติณฺโณ จ ปารํ อขิโล อกงฺโข ฯ

[๑๙๕] ยํ พฺราหฺมณํ เวทคุํ อภิชญฺญาติ พฺราหฺมณนฺติ
สตฺตนฺนํ ธมฺมานํ พาหิตตฺตา พฺราหฺมโณ ฯ สกฺกายทิฏฺฐิ พาหิตา
โหติ วิจิกิจฺฉา พาหิตา โหติ สีลพฺพตปรามาโส พาหิโต
โหติ ราโค พาหิโต โหติ โทโส พาหิโต โหติ โมโห พาหิโต
โหติ มาโน พาหิโต โหติ ฯ พาหิตสฺส ๑ โหนฺติ ปาปกา อกุสลา ธมฺมา
สงฺกิเลสิกา โปโนพฺภวิกา สทรา ทุกฺขวิปากา อายตึ ชาติชรามรณียา ฯ
พาเหตฺวา สพฺพปาปกานิ (สภิยาติ ภควา)
ภควา วิมโล สาธุสมาหิโต ฐิตตฺโต
สํสารมติจฺจ เกวลี โส
อนิสฺสิโต ๒ ตาทิ ปวุจฺจเต พฺรหฺมา ๓ ฯ
เวทคุนฺติ เวโท วุจฺจติ จตูสุ มคฺเคสุ ญาณํ ฯเปฯ
สพฺพเวทมติจฺจ ๔ เวทคู โสติ ฯ อภิชญฺญาติ อภิชาเนยฺย อาชาเนยฺย
วิชาเนยฺย ปฏิวิชาเนยฺย ปฏิวิชฺเฌยฺยาติ ยํ พฺราหฺมณํ เวทคุํ
อภิชญฺญา ฯ
#๑ ม. พาหิตา ตสฺส ฯ ๒ ม. อสิตฺโต ฯ ๓ ม. สพฺรหฺมา ฯ ๔ ม. สพฺพํ เวทมติจฺจ ฯ

[๑๙๖] อกิญฺจนํ กามภเว อสตฺตนฺติ อกิญฺจนนฺติ
ราคกิญฺจนํ โทสกิญฺจนํ โมหกิญฺจนํ มานกิญฺจนํ ทิฏฺฐิกิญฺจนํ
กิเลสกิญฺจนํ ทุจฺจริตกิญฺจนํ ฯ ยสฺเสเต กิญฺจนา ปหีนา สมุจฺฉินฺนา
วูปสนฺตา ปฏิปฺปสฺสทฺธา อภพฺพุปฺปตฺติกา ญาณคฺคินา ทฑฺฒา
โส วุจฺจติ อกิญฺจโน ฯ กามาติ อุทฺทานโต เทฺว กามา วตฺถุกามา
จ กิเลสกามา จ ฯเปฯ อิเม วุจฺจนฺติ วตฺถุกามา ฯเปฯ
อิเม วุจฺจนฺติ กิเลสกามา ฯ ภวาติ เทฺว ภวา กมฺมภโว จ
ปฏิสนฺธิโก จ ปุนพฺภโว ฯเปฯ อยํ กมฺมภโว ฯเปฯ อยํ
ปฏิสนฺธิโก ปุนพฺภโว ฯ อกิญฺจนํ [๑] กามภเว อสตฺตนฺติ อกิญฺจนํ
กามภเว อสตฺตํ อลคฺคํ อลคฺคิตํ อปลิพุทฺธนฺติ [๒] อกิญฺจนํ กามภเว
อสตฺตํ ฯ

[๑๙๗] อทฺธา หิ โส โอฆมิมํ อตารีติ อทฺธาติ เอกํสวจนํ
ฯเปฯ อวตฺถานวจนเมตํ ๓ อทฺธาติ ฯ โอฆนฺติ กาโมฆํ ภโวฆํ
ทิฏฺโฐฆํ อวิชฺโชฆํ ฯ อตารีติ อตาริ อุตฺตริ ปตริ สมติกฺกมิ
วีติวตฺตีติ อทฺธา หิ โส โอฆมิมํ อตาริ ฯ