[๒๘๗] สา สุตฺตจา นีลทุมาภิลมฺพิตา
วิชฺชุมหาเมฆริวานุปชฺชถ
#๑ ม. ตสฺเสวุตฺตรปสฺเสน ฯ ๒ ม. สงฺกุลา ฯ ๓ ม. จกฺกวากา ฯ
#๔ ม. ปลาสาทา ควชา จ ฯ
ตสฺสา สุสมฺพนฺธสิรํ กุสามยํ
สุจึ สุคนฺธํ อชินูปเสวิตํ
อตฺริจฺฉโกจฺฉํ ๑ หิริเมตทพฺรวิ
นิสีท กลฺยาณิ สุขยิทมาสนํ ฯ
ตสฺสา ตทา โกจฺฉคตาย โกสิโย
ยทิจฺฉมานาย ชฏาชุตินฺธโร ๒
นเวหิ ปตฺเตหิ สยํ สหูทกํ
สุธาภิหาสี ตุริโต มหามุนิ ฯ
สา ตํ ปฏิคฺคยฺห อุโภหิ ปาณิภิ
อิจฺจาพฺรวี อตฺตมนา ชฏาธรํ
หนฺทาหํ เอตรหิ ปูชิตา ตยา
คจฺเฉยฺยํ พฺรหฺเม ติทิวํ ชิตาวินี ฯ
สา โกสิเยนานุมตา ชุตีมตา
อุทีริตา วณฺณมเทน มตฺตา
สกาเส คนฺตฺวาน สหสฺสจกฺขุโน
อยํ สุธา วาสว เทหิ เม ชยํ ฯ
ตเมนํ สกฺโกปิ ตทา อปูชยิ
สหินฺทเทวา ๓ สุรกญฺญมุตฺตมํ
สา ปญฺชลี เทวมนุสฺสปูชิตา
นวมฺหิ โกจฺฉมฺหิ ยทา อุปาวิสิ ฯ
#๑ ม. อตฺริจฺจ โกจฺฉํ ฯ ๒ ม. ชฏาชินนฺธโร ฯ ๓ สี. ยุ. สหินฺทา จ เทวา ฯ

[๒๘๘] ตเมว อสํสี ปุนเทว มาตลึ
สหสฺสเนตฺโต ติทสานมินฺโท
คนฺตฺวาน วากฺยํ มม พฺรูหิ โกสิยํ
อาสาย สทฺธาย สิริยา จ โกสิย
หิรี สุธํ เกนมลตฺถ เหตุนา ฯ

[๒๘๙] ตํ สุปฺลวตฺถํ อุทตารยี รถํ
ททฺทลฺลมานํ อุปกฺรียสาทิสํ
ชมฺโพนทีสํ ตปเนยฺยสนฺนิภํ
อลงฺกตํ กญฺจนจิตฺตสนฺถตํ ฯ
สุวณฺณจนฺเทตฺถ พหู นิปาติตา
หตฺถี ควสฺสา กึปุริสพฺยคฺฆทีปิโย
เอเณยฺยกา ลงฺฆมเยตฺถ ปกฺขิโน
มิเคตฺถ เวฬุริยมยา ยูถายุตา ฯ
ตตฺถสฺสราชหริโย อโยชยุํ
ทสสตานิ สุสุนาคสาทิเส
อลงฺกเต กญฺจนชาลุรจฺฉเท
อาเวลิเน สทฺทคเม อสงฺคิเต ฯ
ตํ ยานเสฏฺฐํ อภิรุยฺห มาตลิ
ทส ทิสา อิมา อภินาทยิตฺถ
นภญฺจ เสลญฺจ วนปฺปติญฺจ
สสาครํ ปพฺยตยิตฺถ ๑ เมทนึ ฯ
ส ขิปฺปเมว อุปคมฺม อสฺสมํ
ปาวารเมกํสกโต กตญฺชลี
พหุสฺสุตํ วุฑฺฒํ วินีตวตฺตํ
อิจฺจพฺรวี มาตลิ เทวพฺราหฺมณํ ฯ
อินฺทสฺส วากฺยํ นิสาเมหิ โกสิย
ทูโต อหํ ปุจฺฉติ ตํ ปุรินฺทโท
อาสาย สทฺธาย สิริยา จ โกสิย
หิรี สุธํ เกนมลตฺถ เหตุนา ฯ

[๒๙๐] อทฺธา สิรี มํ ปฏิภาติ มาตลิ
สทฺธา อนิจฺจา ปน เทวสารถิ
อาสา วิสํวาทิกสมฺมตา หิ เม
หิรี จ อริยมฺหิ คุเณ ปติฏฺฐิตา ฯ

[๒๙๑] กุมาริโย ยาจิมา โคตฺตรกฺขิตา
ชิณฺณา จ ยา จ ๒ สภตฺตุอิตฺถิโย
ตา ฉนฺทราคํ ปุริเสสุ อุคฺคตํ
หิริยา นิวาเรนฺติ สจิตฺตมตฺตโน ฯ
สงฺคามสีเส สรสตฺติสํยุเต
ปราชิตานํ ปตตํ ปลายินํ
หิริยา นิวตฺตนฺติ ชหิตฺวาน ชีวิตํ
#๑ ม. ปพฺยธยิตฺถ ฯ สี. ยุ. ปพฺยาถยิตฺถ ฯ ๒ ม. ยา ยา จ ฯ
เต สมฺปฏิจฺฉนฺติ ปุน หิรีมนา ฯ
เวลา ยถา สาครเวควาริณี
อยํ หิรี ๑ ปาปชนํ นิวาริณี
ตํ สพฺพโลเก หิริมรียปูชิตํ
อินฺทสฺส ตํ เวทย เทวสารถิ ฯ

[๒๙๒] โก เต อิมํ โกสิย ทิฏฺฐิโมทหิ
พฺรหฺมา มหินฺโท อถวา ปชาปติ
หิราย เทเวสุปิ เสฏฺฐสมฺมตา
ธีตา มหินฺทสฺส มเหสิ ชายถ ฯ

[๒๙๓] หนฺเทหิทานิ ติทิวํ อปกฺกม
รถํ สมารุยฺห มมายิตํ อิทํ ๒
อินฺโท จ ตํ อินฺทสโคตฺต กงฺขติ
อชฺเชว ตฺวํ อินฺทสหพฺยตํ วช ฯ

[๒๙๔] เอวํ วิสุชฺฌนฺติ ๓ อปาปกมฺมิโน
อโถ สุจิณฺณสฺส ผลํ น นสฺสติ
เยเกจิ อทฺทกฺขุํ สุธาโภชนํ ๔
สพฺเพว เต อินฺทสหพฺยตํ คตาติ ฯ

[๒๙๕] หิรี อุปฺปลวณฺณาสิ โกสิโย ทานปติ ภิกฺขุ
อนุรุทฺโธ ปญฺจสิโข อานนฺโท อาสิ มาตลิ
สุริโย กสฺสโป ภิกฺขุ โมคฺคลฺลาโนสิ จนฺทิมา
#๑ ม. หิราย หิ ฯ ๒ ม. อิมํ ฯ ๓ สี.ยุ. สมิชฺฌนฺติ ฯ ๔ ม. มทฺทกฺขุ สุธาย โภชนํ ฯ
นารโท สารีปุตฺโตสิ สมฺพุทฺโธ อาสิ วาสโวติ ฯ
สุธาโภชนชาตกํ ตติยํ ฯ
____________
๔ กุณาลชาตกํ

[๒๙๖] เอวมกฺขายติ เอวมนุสุยฺยติ สพฺโพสธธรณีธเร
เนกปุปฺผมาลฺยวิตเต คชควยมหิสรุรุจามริปสทขคฺคโคกณฺณสีหพฺยคฺฆ-
ทีปิอจฺฉโกกตรจฺฉอุทฺทารกทลิมิควิฬารสสกณฺณิกานุจริเต อากิณฺณ-
เนลมณฺฑลมหาวราหนาคกุลกเรณุสงฺฆาธิวุตฺเถ อิสฺสมิคสาขมิคสรภ-
มิคเอณิมิควาตมิคปสทมิคปุริสาลุกึปุริสยกฺขรกฺขสนิเสวิเต อมชฺชว-
มญฺชริธรปหฏฺฐปุปฺผผุสิตคฺคาเนกปาทปคณวิตเต กุรุรจงฺโกรวารณ-
มยูรปราภูตชีวชีวกเจลาวก ๑ (พลาก) ภิงฺการกรวิกมตฺตวิหงฺคสตสงฺฆุฏฺเฐ ๒
อญฺชนมโนสิลาหริตาลหิงฺคุลกเหมรชตกนกาเนกธาตุสตวินทฺธปฏิ-
มณฺฑิตปฺปเทเส เอวรูเป ขลุ โภ รมฺเม วนสณฺเฑ กุณาโล นาม
สกุโณ ปฏิวสติ อติวิย จิตฺโต อติวิย จิตฺตปตฺตฉทโน ฯ ตสฺเสว
ขลุ โภ กุณาลสฺส สกุณสฺส อฑฺฒุฑฺฒานิ อิตฺถีสหสฺสานิ
ปริจาริกา ทิชกญฺญาโย ฯ อถ ขลุ โภ เทฺว ทิชกญฺญาโย กฏฺฐํ
มุเขน ฑํสิตฺวา ตํ กุณาลํ สกุณํ มชฺเฌ นิสีทาเปตฺวา อุฑฺเฑนฺติ
มา นํ กุณาลํ สกุณํ อทฺธานปริยายปเถ กิลมโถ อุพฺพาเหตฺถาติ ๔ ฯ
ปญฺจสตา ทิชกญฺญาโย เหฏฺฐโต เหฏฺฐโต เฑนฺติ สจายํ
# อิทํ มรมฺม โปตฺถเกเยว ทิสฺสติ ฯ ๑ ม. -ชีวญฺชีวก- ฯ ๒ ม. สตตสมฺปฆุฏฺเฐ ฯ
กุณาโล สกุโณ อาสนา ปริปติสฺสติ มยํ ตํ ปกฺเขหิ ปฏิคฺคเหสฺสามาติ ฯ
ปญฺจสตา ทิชกญฺญาโย อุปรูปริ เฑนฺติ มา นํ
กุณาลํ สกุณํ อาตาโป ปริตาเปสีติ ฯ ปญฺจสตา ปญฺจสตา
ทิชกญฺญาโย อุภโต ปสฺเสน เฑนฺติ มา นํ กุณาลํ สกุณํ
สีตํ วา อุณฺหํ วา ติณํ วา รโช วา วาโต วา อุสฺสาโว วา
อุปปฺผุสีติ ฯ ปญฺจสตา ทิชกญฺญาโย ปุรโต ปุรโต เฑนฺติ มา
นํ กุณาลํ สกุณํ โคปาลกา วา ปสุปาลกา วา ติณหารกา วา
กฏฺฐหารกา วา วนกมฺมิกา วา กฏฺเฐน วา กถลาย ๑ วา ปาณินา
วา (ปาสาเณน วา) เลฑฺฑุนา วา ทณฺเฑน วา สตฺเถน วา
สกฺขราหิ วา ปหารํ อทํสุ มายํ กุณาโล สกุโณ คจฺเฉหิ วา
ลตาหิ วา รุกฺเขหิ วา สาขาหิ วา ถมฺเภหิ วา ปาสาเณหิ วา
พลวนฺเตหิ วา ปกฺขีหิ สงฺคาเมสีติ ๒ ฯ ปญฺจสตา ทิชกญฺญาโย
ปจฺฉโต ปจฺฉโต เฑนฺติ สณฺหาหิ สขิลาหิ มญฺชูหิ มธุราหิ วาจาหิ
สมุทาจรนฺติโย มายํ กุณาโล สกุโณ อาสเน ปริยุกฺกณฺฐีติ ฯ
ปญฺจสตา ทิชกญฺญาโย ทิโสทิสํ เฑนฺติ อเนกรุกฺขวิวิธวิกติผลมาหรนฺติโย
มายํ กุณาโล สกุโณ ขุทฺทาย ปริกิลมิตฺถาติ ฯ
อถ ขลุ โภ ตา ทิชกญฺญาโย ตํ กุณาลํ สกุณํ อาราเมเนว
อารามํ อุยฺยาเนเนว อุยฺยานํ นทีติตฺเถเนว นทีติตฺถํ ปพฺพตสิขเรเนว
ปพฺพตสิขรํ อมฺพวเนเนว อมฺพวนํ ชมฺพูวเนเนว ชมฺพูวนํ ลพุชวเนเนว
ลพุชวนํ นาฬิเกรสญฺจาริเยเนว นาฬิเกรสญฺจารึ ๓ ขิปฺปเมว
#๑ ม. กฐเลน วา ฯ ๒ ม. สงฺคเมสีติ ฯ ๓ ม. นาฬิเกรสญฺจาริยํ ฯ
อภิสมฺโภนฺติ รติตฺถาย ฯ อถ ขลุ โภ กุณาโล สกุโณ ตาหิ
ทิชกญฺญาหิ ทิวสํ ปริพฺยูโฬฺห เอวํ อปสาเทติ นสฺสถ ตุเมฺห
วสลิโย วินสฺสถ ตุเมฺห วสลิโย โจริโย ธุตฺติโย อสติโย ลหุจิตฺตาโย
กตสฺส อปฺปฏิการิกาโย อนิโล วิย เยนกามงฺคมาโยติ ฯ