[๒๓๘๗] วิกิณฺณวาจํ อนิคุยฺหมนฺตํ
อสญฺญตํ อปริจกฺขิตารํ
ภยนฺตมเนฺวติ สยํ อโพธํ
นาคํ ยถา ปณฺฑรกํ สุปณฺโณ ฯ
โย คุยฺหมนฺตํ ปริรกฺขเนยฺยํ
โมหา นโร สํสติ หาสมาโน ๓
ตํ ภินฺนมนฺตํ ภยมเนฺวติ ขิปฺปํ
นาคํ ยถา ปณฺฑรกํ สุปณฺโณ ฯ
นานุมิตฺโต ครุํ อตฺถํ คุยฺหํ เวทิตุมรหติ
สุมิตฺโต จ อสมฺพุทฺธํ สมฺพุทฺธํ วา อนตฺถวา ฯ
วิสฺสาสมาปชฺชิมหํ อเจลํ ๔
#๑ มหตฺถิยาติปิ ฯ ม. มหตฺถิกา ฯ ๒ ม. ปญฺฑรนาคชาตกํ ฯ ๓ ยุ. ภาสมาโน ฯ
#๔ สี. ยุ. อเจโล ฯ
สมโณ อยํ สมฺมโต ภาวิตตฺโต
ตสฺสาหมกฺขึ วิวรึ คุยฺหมตฺถํ
อตีตมตฺโถ กปณํ ๑ รุทามิ ฯ
ตสฺสาหํ ปรมํ พฺรเหฺม คุยฺหํ
วาจญฺหิมํ นาสกฺขึ ๒ สํยเมตตh
ตปฺปกฺขโต หิ ภยมาคตํ มม
อตีตมตฺโถ กปณํ รุทามิ ฯ
โย เว นโร สุหทํ มญฺญมาโน
คุยฺหมตฺถํ สํสติ ทุกฺกุลีเน
โทสา ภยา อถวา ราครตฺโต ๓
ปลฺลิตฺถิโต ๔ พาโล อสํสยํ โส ฯ
ติโรกฺขวาโจ อสตํ ปวิฏฺโฐ
โย สงฺคตีสุ มุทิเรติ วากฺยํ
อาสีวิโส ทุมฺมุโขตฺยาหุ ตํ นรํ
อารา อารา สํยเม ตาทิสมฺหา ฯ
อนฺนํ ปานํ กาสิกจนฺทนญฺจ
มนาปิตฺถิโย มาลมุจฺฉาทนญฺจ
โอหาย คจฺฉามเส สพฺพกาเม
สุปณฺณ ปาณูปคตาว ตฺยมฺหา ฯ

[๒๓๘๘] โกนีธ ติณฺณํ ครหํ อุเปติ
#๑ ยุ. กปโณ ฯ ๒ ยุ. นาสกฺขิ ฯ ๓ ม. ราครตฺตา ฯ ๔ ม. ปสฺลตฺถโต ฯ
#ยุ. ปลฺลิตฺโถ ฯ
อสฺมึธ โลเก ปาณภู นาคราช
สมโณ สุปณฺโณ อถวา ตฺวเมว
กึการณา ปณฺฑรก คหิโต ฯ

[๒๓๘๙] สมโณ หิ เม สมฺมตตฺโต อโหสิ
ปิโย จ เม มนสา ภาวิตตฺโต
ตสฺสาหมกฺขึ วิวรึ คุยฺหมตฺถํ
อตีตมตฺโถ กปณํ รุทามิ ฯ

[๒๓๙๐] น จตฺถิ สตฺโต อมโร ปฐพฺยา
ปญฺญาวิธา นตฺถิ น นินฺทิตพฺพา
สจฺเจน จ ๑ ธมฺเมน ธิติยา ทเมน
อลพฺภมพฺยาหรตี นโร อิธ ฯ
มาตาปิตา ปรมา พนฺธวานํ
นาสฺส ตติโย อนุกมฺปกตฺถิ
เตสมฺปิ คุยฺหํ ปรมํ น สํเส
มนฺตสฺส เภทํ ปริสงฺกมาโน ฯ
มาตาปิตา ภคินีภาตโร จ
สหายา วา ยสฺส โหนฺติ สปกฺขา
เตสมฺปิ คุยฺหํ ปรมํ น สํเส
มนฺตสฺส เภทํ ปริสงฺกมาโน ฯ
ภริยา เจ ปุริสํ วชฺชา โกมารี ปิยภาณินี
#๑ ม. จสทฺโท นตฺถิ ฯ
ปุตฺตรูปยสูเปตา ญาติสงฺฆปุรกฺขตา
ตสฺสาปิ คุยฺหํ ปรมํ น สํเส
มนฺตสฺส เภทํ ปริสงฺกมาโน ฯ

[๒๓๙๑] น คุยฺหมตฺถํ วิวเรยฺย รกฺเขยฺย นํ ยถา นิธึ
น หิ ปาตุกโต สาธุ คุโยฺห อตฺโถ ปชานตา ฯ
ถิยา คุยฺหํ น สํเสยฺย อมิตฺตสฺส จ ปณฺฑิโต
โย จามิเสน สํหีโร หทยตฺเถโน จ โย นโร ฯ
คุยฺหมตฺถมสมฺพุทฺธํ สมฺโพธยติ โย นโร
มนฺตเภทภยา ตสฺส ทาสภูโต ติติกฺขติ ฯ
ยาวนฺโต ปุริสสฺสตฺถํ คุยฺหํ ชานนฺติ มนฺตินํ
ตาวนฺโต ตสฺส อุพฺเพคา ตสฺมา คุยฺหํ น วิสฺสเช ฯ
วิวิจฺจ ภาเสยฺย ทิวา รหสฺสํ
รตฺตึ คิรํ นาติเวลํ ปมุญฺเจ
อุปสฺสุติกา หิ สุณนฺติ มนฺตํ
ตสฺมา มนฺโต ขิปฺปมุเปติ เภทํ ฯ

[๒๓๙๒] ยถาปิ อโยนครํ ๑ มหนฺตํ
อทฺวารกํ อายสํ ภทฺทสาลํ ๒
สมนฺตขาตาปริขาอุเปตํ
เอวมฺปิ เม เต อิธ คุยฺหมนฺตา ฯ
เย คุยฺหมนฺตา อวิกิณฺณวาจา
#๑ ม. อสฺส นครํ ฯ ๒ ภณฺฑสาลนฺติปิ ฯ
ทฬฺหา สทตฺเถสุ นรา ทุชิวฺหา
อารา อมิตฺตา พฺยวชนฺติ เตหิ
อาสีวิสา วาริว สตฺตสงฺฆา ๑ ฯ

[๒๓๙๓] หิตฺวา ฆรํ ปพฺพชิโต อเจโล
นคฺโค มุณฺโฑ จรติ ฆาสเหตุ
ตมฺหิ นุโข วิวรึ คุยฺหมตฺถํ
อตฺถา จ ธมฺมา จ อปคตมฺหา ฯ
กถํกโร โหติ สุปณฺณราช
กึสีโล เกน วเตน วตฺตํ
สมโณ จรํ หิตฺวา มมายิตานิ
กถํกโร สคฺคมุเปติ ฐานํ ฯ

[๒๓๙๔] หิริยา ติติกฺขาย ทเมน ขนฺติยา ๒
อกฺโกธโน เปสุณิยํ ปหาย
สมโณ จรํ หิตฺวา มมายิตานิ
เอวํกโร สคฺคมุเปติ ฐานํ ฯ

[๒๓๙๕] มาตาว ปุตฺตํ ตรุณํ ตนุชฺชํ
สมฺผสฺสตา ๓ สพฺพคตฺตํ ผเรติ
เอวมฺปิ เม ตฺวํ ปาตุรหุ ทิชินฺท
มาตาว ปุตฺตํ อนุกมฺปมาโน ฯ
#๑ ม. สตฺตุสงฺฆา ฯ ๒ ม. ทเมนุเปโต ฯ ๓ สี. ยุ. สมฺปสฺส ตํ ฯ

[๒๓๙๖] หนฺทชฺช ตฺวํ มุจฺจ วธา ทุชิวฺห
ตโย หิ ปุตฺตา นหิ อญฺโญ อตฺถิ
อนฺเตวาสี ทินฺนโก อตฺรโช จ
รชสฺสุ ๑ ปุตฺตญฺญตโร เม อโหสิ ฯ