[๒๒๘๗] ยํ ตฺวํ ปติ นิสินฺโนสิ รมฺมํ พฺราหฺมณ โกสิกึ
สาหํ ภูสาลยา วุตฺถา วรวาริวโหฆสา ฯ
นานาทุมคณากิณฺณา พหุกา คิริกนฺทรา
มเมว ปมุขา โหนฺติ อภิสนฺทนฺติ ปาวุเส ฯ
อโถ พหู วนโตทา นีลวาริวหินฺธรา
พหุกา นาคจิตฺโตทา อภิสนฺทนฺติ วารินา ฯ
ตา อมฺพชมฺพุลพุชา นิปาตาลมุทุมฺพรา ๓
พหูนิ ผลชาตานิ อาวหนฺติ อภิณฺหโส ฯ
ยงฺกิญฺจิ อุภโต ตีเร ผลํ ปตติ อมฺพุนิ
อสํสยนฺตํ โสตสฺส ผลํ โหติ วสานุคํ ฯ
เอตทญฺญาย เมธาวี ปุถุปญฺญ สุโณหิ เม
มา โรจย อภิสงฺคํ ปฏิเสธ ชนาธิป ฯ
น วาหํ วฑฺฒวํ มญฺเญ ยํ ตฺวํ รฏฺฐาภิวฑฺฒน
อาเจยฺยมาโน ราชิสิ มรณํ อภิกงฺขสิ ฯ
ตสฺส ชานนฺติ ปิตโร คนฺธพฺพาว ๔ สเทวกา
#๑ ม. รุปฺปปฏฺฏปลิมฏฺฐีว ฯ ๒ ม. เทเวสุ คนฺธพฺพมนุสฺสโลเก ฯ
#๓ ม. นิปา ตาลา จุทุมฺพรา ฯ ๔ ม. คนฺธพฺพา จ ฯ
เย จาปิ อิสโย โลเก สญฺญตตฺตา ตปสฺสิโน
อสํสยนฺเตปิ ชานนฺติ ปฏฺฐภูตา ๑ ยสสฺสิโน ฯ

[๒๒๘๘] เอวํ วิทิตฺวา วิทู สพฺพธมฺมํ
นิทฺธํสนํ จวนํ ชีวิตสฺส
น จียตี ตสฺส นรสฺส ปาปํ
สเจ น เจเตติ วธาย ตสฺส ฯ
อิสิปูคสมญฺญาเต เอวํ โลกฺยา วิทิตา ปติ ๒
อนริยํ ปริสมฺภาเส ปาปกมฺมํ ชิคึสสิ ฯ
สเจ อหํ มริสฺสามิ ตีเร เต ปุถุสุสฺโสณิ
อสํสยนฺตํ อสิโลโก มยิ เปเต อาคมิสฺสติ ฯ
ตสฺมาหิ ปาปกํ กมฺมํ รกฺขสฺสุ จ ๓ สุมชฺฌิเม
มา ตฺวํ ๔ สพฺโพ ชโน ปจฺฉา ปกฺวกฺขาสิ มยี ๕ มเต ฯ

[๒๒๘๙] อญฺญาตเมตํ อวิสยฺหสาหิ
อตฺตานมมฺพญฺจ ททามิ เต ตํ
โย ๖ ทุจฺจเช กามคุเณ ปหาย
สนฺติญฺจ ธมฺมญฺจ อธิฏฺฐิโตสิ ฯ
โย หิตฺวา ปุพฺพสญฺโญคํ ปจฺฉาสญฺโญชเน ฐิโต
อธมฺมญฺเจว จรติ ปาปญฺจสฺส ปวฑฺฒติ ฯ
เอหิ ตํ ปาปยิสฺสามิ กามํ อปฺโปสฺสุโก ภว
อุปานยามิ สีตสฺมึ วิหราหิ อนุสฺสุโก ฯ
#๑ สี. ยุ. วทฺธภูตา ฯ ๒ ม. สติ ฯ ๓ ม. รกฺขสฺเสว ฯ ๔ ม. ตํ ฯ
#๕ ม. ปกุฏฺฐาสิ มยิ ฯ ๖ ม. โส ฯ
ตํ ปุปฺผรสมตฺเตหิ วงฺกงฺเคหิ อรินฺทม
โกญฺจา มยูรา ทิวิยา โกยฏฺฐิมธุสาลิยา ๑
กูชิตา หํสปูเคภิ โกกิเลตฺถ ปโพธเร ฯ
อมฺเพตฺถ วิปฺปสูนคฺคา ๒ ปลาลขลสนฺนิภา
โกสุมฺพสลฬานีปา ๓ ปกฺกตาลวิลมฺพิโน ฯ

[๒๒๙๐] มาลี ติรีฏี กายุรี องฺคที จนฺทนุสฺสโท ๔
รตฺตึ ตฺวํ ปริจาเรสิ ทิวา เวเทสิ เวทนํ ฯ
โสฬสิตฺถีสหสฺสานิ ยา เตมา ปริจาริกา
เอวํ มหานุภาโวสิ อพฺภูโต โลมหํสโน ฯ
กึ กมฺมมกริ ปุพฺเพ ปาปํ อตฺตทุขาวหํ
ยํ กริตฺวา มนุสฺเสสุ ปิฏฺฐิมํสานิ ขาทสิ ฯ

[๒๒๙๑] อชฺเฌนานิ ปฏิคฺคยฺห กาเมสุ คิทฺธิโต ๕ อหํ
อจรึ ทีฆมทฺธานํ ปเรสํ อหิตายหํ ฯ
โย ปิฏฺฐิมํสิโก โหติ เอวํ อุกฺกจฺจ ขาทติ
ยถาหมชฺช ขาทามิ ปิฏฺฐิมํสานิ อตฺตโนติ ฯ
กึฉนฺทชาตกํ ปฐมํ ฯ
__________
๒ กุมฺภชาตกํ

[๒๒๙๒] โก ปาตุราสี ติทิวา นภมฺหิ
โอภาสยํ สํวรึ จนฺทิมาว
#๑ ม. โกลฏฺฐิมธุสาฬิกา ฯ ๒ ม. วิปฺปสาขคฺคา ฯ ๓ ม. โกสมฺพสฬลา นีปา ฯ
#๔ สี. จนฺทนสฺสโท ฯ ๕ ม. คธิโต ฯ สี. ยุ. คถิโต ฯ
คตฺเตหิ เต รสฺมิโย นิจฺฉรนฺติ
สเตรตา ๑ วิชฺชุริวนฺตลิกฺเข ฯ
โส ฉินฺนวาตํ กมสิ อฆมฺหิ
เวหายสํ คจฺฉสิ ติฏฺฐสิ จ
อิทฺธี นุ เต วตฺถุกตา สุภาวิตา
อนทฺธคูนมสิ เทวตานํ ฯ
เวหายสํ กมฺมาคมฺม ๒ ติฏฺฐสิ
กุมฺภํ กิณาถาติ ยเมตมตฺถํ
โก วา ตุวํ กิสฺส วตายํ ๓ กุมฺโภ
อกฺขาหิ เม พฺราหฺมณ เอตมตฺถํ ฯ

[๒๒๙๓] น สปฺปิกุมฺโภ นปิ เตลกุมฺโภ
น ผาณิตสฺส น มธุสฺส กุมฺโภ
กุมฺภสฺส วชฺชานิ อนปฺปกานิ
โทเส พหู กุมฺภคเต สุณาถ ฯ
คเลยฺย ยํ ปิตฺวา ปเต ปปาตํ
โสพฺภํ คุหํ จนฺทนิโยลิคลฺลํ
พหหปิ ภุญฺเชยฺย อโภชเนยฺยํ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ ปิตฺวา ๔ จิตฺตสฺมึ อเนสมาโน
อาหิณฺฑติ โคริว ภกฺขสารี ๕
#๑ สี. สเตริตา ฯ ๒ ม. คมฺมมาคมฺม ฯ ๓ ม. กิสฺส วา ตาย ฯ
#๔ สี. ยํ เว ปิตฺวา ฯ ๕ สี. ภกฺขสาที ฯ
อนาถมาโน อุปคายติ นจฺจติ จ่
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิวิตฺวา อเจโลว นคฺโค
จเรยฺย คาเม วิสิขนฺตรานิ
สมฺมุฬฺหจิตฺโต อติเวลสายี
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ ปิตฺวา อุฏฺฐาย ปเวธมาโน
สีสญฺจ พาหุญฺจ ปจาลยนฺโต
โส นจฺจตี ทารุกฏลฺลโกว
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิวิตฺวา อคฺคิทฑฺฒา สยนฺติ
อโถ สิคาเลหิปิ ขาทิตาเส
พนฺธํ ๑ วจนํ โภคชานิญฺจุเปนฺติ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ ปิตฺวา ภาเสยฺย อภาสเนยฺยํ
สภายมาสีโน อเปตวตฺโถ
สมฺมกฺขิโต วนฺตคโต พฺยสนฺโน
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิวิตฺวา อุกฺกฏฺโฐ อาวิลกฺโข
มเมว สพฺพา ปฐวีติ มญฺเญ ๒
#๑ ม. วธํ ฯ ๒ สี. มญฺญติ ฯ
น เม สโม จาตุรนฺโตปิ ราชา
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
มานาติมานา กลหานิ เปสุณี
ทุพฺพณฺณินี นคฺคยินี ปลายินี
โปราณธุตฺตาน ๑ คตี นิเกโต
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
อิทฺธานิ ผีตานิ กุลานิ อสฺสุ
อเนกสาหสฺสธนานิ โลเก
อุจฺฉินฺนทายชฺชกตานิมาย
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ธญฺญํ ธนํ รชตํ ชาตรูปํ
เขตฺตํ ควํ ยตฺถ วินาสยนฺติ
อุจฺเฉทนี วิตฺตคตํ ๒ กุลานํ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา ทิตฺตรูโปว ๓ โปโส
อกฺโกสติ ปิตรํ มาตรญฺจ
สสฺสสปิ คเณฺหยฺย อโถปิ สุณฺหํ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา ทิตฺตรูปาว นารี
อกฺโกสติ สสฺสุรํ สามิกญฺจ
#๑ ม. โจราน ธุตฺตาน ฯ ๒ ม. วิตฺตวตํ ฯ ๓ สี. ทุฏฺฐรูโปว ฯ
ทาสมฺปิ คเณฺห ปริจาริกมฺปิ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ๑ ปิตฺวาน หเนยฺย โปโส
ธมฺเม ฐิตํ สมณํ พฺราหฺมณํ วา
คจฺเฉ อปายํปิ ตโตนิทานํ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา ทุจฺจริตํ จรนฺติ
กาเยน วาจาย จ เจตสา จ
นิรยํ วชนฺติ ทุจฺจริตํ จริตฺวา
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ ยาจมานา น ลภนฺติ ปุพฺเพ
พหุํ หิรญฺญํปิ ปริจฺจชนฺตา
โส ตํ ปิวิตฺวา อลิกํ ภณาติ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา เปสเน เปสิยนฺโต
อจฺจายิเก กรณียมฺหิ ชาเต
อตฺถมฺปิ โส นปฺปชานาติ วุตฺโต
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
หิรีมนาปิ อหิรีกภาวํ
ปาตุํ กโรนฺติ มทนาย ๒ มตฺตา
#๑ ยุ. ยญฺจ ฯ ๒ ยุ. มทิราย ฯ
ธีราปิ สนฺตา พหุกํ ภณนฺติ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา เอกถูปา สยนฺติ
อนาสกา ถณฺฑิลทุกฺขเสยฺยํ
ทุพฺพณฺณิยํ อายสกฺยญฺจุเปนฺติ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา ปตฺตกฺขนฺธา สยนฺติ
คาโว กูฏหตาริว ๑ น หิ วารุณิยา
เวโค นเรน สุสฺสโหริว
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ * มนุสฺสา วิวชฺชนฺติ สปฺปํ
โฆรวิสมิว ตํ โลเก วิสสมานํ
โก นโร ปาตุมรหติ *
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ๒ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา อนฺธกเวณฺฑปุตฺตา
สมุทฺทตีเร ปริจารยนฺตา
อุปกฺกมม มุสเลหญฺญมญฺญํ
ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ
ยํ เว ปิตฺวา ปุพฺพเทวา ปมตฺตา
ติทิวา จุตา สสฺสติยา สมายา ๓
#๑ ม. กุฏหตาว ฯ
#* * ม. ยํ มนุสฺสา วิวชฺเชนฺติ สปฺปํ โฆรวิสมฺมิว
# ตํ โลเก วิสสมานํ โก นโร ปาตุมหรติ ฯ
#๒ ม. อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ ๓ ม. สมาย ฯ
ตํ ตาทิสํ มชฺชมิมํ นิรตฺถกํ
ชานํ มหาราช กถํ ปิเวยฺย ฯ
นยิมสฺมิ กุมฺภสฺมึ ทธิ [๑] มธุ วา
เอวํ อภิญฺญาย กิณาหิ ราช
เอวญฺหิ มํ กุมฺภคตา มยา เต
อกฺขาตรูปํ ตว สพฺพมิตฺตา ฯ

[๒๒๙๔] น เม ปิตา วา อถวาปิ มาตา
เอตาทิโส ยาทิสโก ตุวํสิ
หิตานุกมฺปี ปรมตฺถกาโม
โสหํ กริสฺสํ วจนํ ตวชฺช ฯ
ททามิ เต คามวรานิ ปญฺจ
ทาสีสตํ สตฺต ควํสตานิ
อาชญฺญยุตฺเต จ รเถ ทส อิเม
อาจริโย โหสิ มมตฺถกาโม ฯ

[๒๒๙๕] ตเวว ทาสีสตมตฺถุ ราช
คามา จ คาโว จ ตเวว โหนฺตุ
อาชญฺญยุตฺตา จ รถา ตเวว
สกฺโกหมสฺมี ติทสานมินฺโท ฯ
มํโสทนํ สปฺปิปายาสํ ๒ ภุญฺช
ขาทสฺสุ จ ตฺวํ มธุมาสปูเว
#๑ ม. วา ฯ ๒ สี. สปฺปิปายญฺจ ฯ
เอวํ ตุวํ ธมฺมรโต ชนินฺท
อนินฺทิโต สคฺคมุเปหิ ฐานนฺติ ฯ
กุมฺภชาตกํ ทุติยํ ฯ
_______________
๓ ชยทฺทิสชาตกํ

[๒๒๙๖] จิรสฺสํ วต เม อุทปาทิ อชฺช
ภกฺโข มหา สตฺตมิภตฺตกาเล
กุโตสิ โก วาสิ ตทิงฺฆ พฺรูหิ
อาจิกฺข ชาตึ วิทิโต ยถาสิ ฯ