[๑๕๒] ภิกษุพึงตัดสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ พึงละสังโยชน์เบื้องบน ๕ พึงเจริญ
อินทรีย์ ๕ มีศรัทธาเป็นต้นให้ยิ่งขึ้นไป ภิกษุผู้ก้าวล่วงธรรมเป็น
เครื่องข้อง ๕ ประการได้แล้ว พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ข้ามโอฆะ
ได้แล้ว.
๖. เพลัฏฐสีสเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับวันคืน

[๑๕๓] โคอาชาไนยผู้สามารถเทียมไถแล้ว ย่อมลากไถไปได้โดยไม่ลำบาก
ฉันใด เมื่อเราได้ความสุขอันไม่เจือด้วยอามิส คืนและวันทั้งหลาย
ย่อมผ่านพ้นเราไปโดยยาก ฉันนั้น.
๗. ทาสกเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความเกียจคร้าน

[๑๕๔] เมื่อใด บุคคลเป็นผู้ง่วงเหงาและกินมากมักนอนหลับกลิ้งเกลือกไปมา
เมื่อนั้นเขาเป็นคนเขลา ย่อมเข้าห้องบ่อยๆ เหมือนสุกรใหญ่ที่เขา
ปรนปรือด้วยเหยื่อ ฉะนั้น.
๘. สิงคาลปิตาเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับพุทธทายาท

[๑๕๕] ภิกษุผู้อยู่ในป่าเภสกฬาวัน พิจารณาแผ่นดินนี้ด้วยความสำคัญว่า
กระดูกทั้งสิ้นเป็นอารมณ์จักได้เป็นทายาทของพระพุทธเจ้า เราเข้าใจว่า
จะละกามราคะได้โดยเร็วพลัน.
๙. กุฬเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับหน้าที่บัณฑิต

[๑๕๖] พวกคนไขน้ำก็ไขน้ำไป ช่างศรก็ดัดลูกศร พวกช่างถากก็ถากไม้
พวกบัณฑิตผู้มีวัตรอันงาม ก็ฝึกฝนตน.
๑๐. อชิตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความตาย

[๑๕๗] เราไม่มีความกลัวตาย ไม่มีความอาลัยในชีวิต จักเป็นผู้มีสติสัมป
ชัญญะ ละทิ้งกายนี้ไป.
____________________
ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ
๑. พระจูฬวัจฉเถระ ๒. พระมหาวัจฉเถระ
๓. พระวนวัจฉเถระ ๔. พระสีวกเถระ
๕. พระกุณฑธานเถระ ๖. พระเพลัฏฐสีสเถระ
๗. พระทาสกเถระ ๘. พระสิงคาลปิตาเถระ
๙. พระกุฬเถระ ๑๐. พระอชิตเถระ.
จบ ทุติยวรรค.
____________________
เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓
ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๓
๑. นิโครธเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับทางดำเนินชีวิต

[๑๕๘] เราไม่กลัวภัย พระศาสดาของเราทั้งหลายเป็นผู้ฉลาดในธรรมอันไม่ตาย
ภัยย่อมไม่ตั้งอยู่ในหนทางใด ภิกษุทั้งหลายย่อมไปโดยหนทางนั้น.
๒. จิตตกเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับผู้เจริญฌาน

[๑๕๙] นางนกยูงทั้งหลายมีขนเขียว ขนคองาม หงอนงาม พากันร่ำร้อง
อยู่ในป่าการวี นางนกยูงเหล่านั้นพากันร่ำร้องในเวลามีลมหนาวเจือ
ด้วยฝน ย่อมปลุกบุคคลผู้เจริญฌานซึ่งหลับอยู่ให้ตื่น.
๓. โคสาลเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการเจริญวิเวก

[๑๖๐] เราฉันข้าวมธุปายาสที่พุ่มกอไผ่แล้ว พิจารณาความเกิดและความเสื่อม
ไปแห่งขันธ์ทั้งหลายโดยความเคารพ จักกลับไปสู่สานุบรรพตที่เรา
เคยอยู่มาแล้ว เจริญวิเวกต่อไป.
๔. สุคันธเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการปฏิบัติตามคำสอน

[๑๖๑] ภิกษุบวชมายังไม่ทันครบพรรษา ได้เห็นธรรมเป็นธรรมดีงาม บรรลุ
วิชชา ๓ ได้ทำคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว.
๕. นันทิยเถรคาถา
สุภาษิตเตือนมาร