[๑๑๒] ๒ กุณฺฑินคริโย เถโร สานวาสินิวาสิโก ๑
โปฏฺฐปาโทติ นาเมน สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย ฯ
ตสฺส มาตา ปิตา ภาตา ทุคฺคตา ยมโลกิกา
ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา ฯ
เต ทุคฺคตา สูจิกฏฺฐา กิลนฺตา นคฺคิโน กิสา
โอตฺตปฺปนฺตา ๒ มหตฺตาสา น เทสฺสนฺติ กุรูริโน ฯ
ตสฺส ภาตา วิตริตฺวา นคฺโค เอกปเถกโก
จตุกุณฺฑิโก ภวิตฺวาน เถรสฺส ทสฺสยิตุมํ ฯ
เถโร จามนสิกตฺวา ตุณฺหีภูโต อติกฺกมิ ๓
โส จ วิญฺญาปยิ เถรํ ภาตา เปตํ ๔ คโต อหํ ฯ
มาตา ปิตา จ เต ภนฺเต ทุคฺคตา ยมโลกิกา
#๑ ยุ. สานุวาสินิวาสิโน ฯ ๒ ม. ยุ. อุตฺตสนฺตา มหาตาสา ฯ ๓ ยุ. อปกฺกมิ ฯ
#๓ ยุ. อปกฺกมิ ฯ ๔ ยุ. เปตาคโต ฯ
ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา
เต ทุคฺคตา สูจิกฏฺฐา กิลนฺตา นคฺคิโน กิสา
โอตฺตปฺปนฺตา ๑ มหตฺตาสา น เทสฺสนฺติ กุรูริโน ฯ
อนุกมฺปสฺสุ การุณิโก ทตฺวา อนฺวาทิสาหิ โน
ตว ทินฺเนน ทาเนน ยาเปสฺสนฺติ กุรูริโนติ ฯ
เถโร จริตฺวา ปิณฺฑาย ภิกฺขู อญฺเญ จ ทฺวาทส
เอกชฺฌํ สนฺนิปตึสุ ภตฺตวิสฺสคฺคการณา ฯ
เถโร สพฺเพปิ เต อาห ยถา ลทฺธํ ททาถ เม
สงฺฆภตฺตํ กริสฺสามิ อนุกมฺปาย ญาตีนํ ฯ
นิยฺยาทยึสุ ๒ เถรสฺส เถโร สงฺฆํ นิมนฺตยิ
ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน
อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ
สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ โภชนํ อุปปชฺชถ
สุจึ ปณีตํ สมฺปนฺนํ อเนกรสพฺยญฺชนํ
ตโต อุทฺทิสฺสติ ๓ ภาตา วณฺณวา พลวา สุขี ฯ
ปหูตํ โภชนํ ภนฺเต ปสฺส นคฺคมฺหเส มยํ
ตถา ภนฺเต ปรกฺกมฺม ๔ ยถา วตฺถํ ลภามฺหเส ฯ
เถโร สงฺการกูฏโต อุจฺจินิตฺวาน นนฺตเก
#๑ ยุ. อุตฺตสนฺตา มหาตาสา ฯ ๒ ยุ. นิยฺยาตยึสุ ฯ ๓ ม. อุทฺทสฺสยี ฯ
#๔ ยุ. ปรกฺกาม ฯ
ปิโลติกํ ปฏํ กตฺวา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ
ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน
อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ
สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ วตฺถานิ อุปปชฺชึสุ ๑
ตโต สุวตฺถวสโน เถรสฺส ทสฺสยีตุมํ ฯ
วณฺณวา พลวา สุขี ๒ ยาวตา นนฺทราชสฺส
วิชิตสฺมึ ปฏิจฺฉาทา ตโต พหุตฺตรา ภนฺเต ฯ
วตฺถานิจฺฉาทนานิ โน โกเสยฺยกมฺพลียานิ
โขมกปฺปาสิกานิ จ วิปุลา จ มหคฺฆา จ
เต จากาเสวลมฺพเร ๓ เต มยํ ปริทหาม
ยํ ยํ หิ มนโส ปิยํ
ตถา ภนฺเต ปรกฺกาม ยถา เคหํ ลภามเส ฯ
เถโร ปณฺณกุฏึ กตฺวา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ
ทตฺวา จ ๔ อุทฺทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน
อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ
สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ ฆรานิ อุปปชฺชึสุ ๑
กูฏาคารา นิเวสนา วิภตฺตา ภาคโส มิตา ฯ
น มนุสฺเสสุ อีทิสา ยาทิสา โน ฆรา อิธ
อปิ ทิพฺเพสุ ยาทิสา ตาทิสา โน ฆรา อิธ
#๑ ม. อุทปชฺชิสุํ ฯ ๒ ม. ยุ. วณฺณวา … สุขีติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ
#๓ ม. ปากาเสวลมฺพเร ฯ ๔ ม. ยุ. อนฺวาทิสิ ฯ
ททฺทลฺลมานา อาเภนฺติ สมนฺตา จตุโร ทิสา ฯ
ตถา ภนฺเต ปรกฺกม ยถา ปานํ ลภามเส ฯ
เถโร กรกํ ๑ ปูเรตฺวา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ
ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน
อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ
สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ ปานียํ อุปปชฺชถ ๒
คมฺภีรา จตุรสฺสา จ โปกฺขรญฺญา ๓ สุนิมฺมิตา
สีตุทกา สุปติตฺถา จ สีตา อปฺปฏิคนฺธิยา
ปทุมุปฺปลสญฺฉนฺนา วาริกิญฺชกฺขปูริตา ฯ
ตตฺถ นหาตฺวา ปิวิตฺวา เถรสฺส ปฏิทสฺสยุํ
ปหูตํ ปานียํ ภนฺเต ปาปา ๔ ทุกฺขผลนฺติ โน
อาหิณฺฑมานา ขญฺชาม สกฺขเร กุสกณฺฏเก
ตถา ภนฺเต ปรกฺกม ยถา ยานํ ลภามเส ฯ
เถโร สิปาฏิกํ ลทฺธา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ
ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน
อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ
สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ เปตา รเถน มาคมม
อนุกมฺปิตมฺห ภทนฺเต ภตฺเตน ฉาทเนน จ
ฆเรน ปานียทาเนน ยานทาเนน จูภยํ
มุนึ การุณิกํ โลเก ตํ ๕ ภนฺเต วนฺทิตุมาคตาติ ฯ
สานุวาสิตฺเถรเปตวตฺถุ ๖ ทุติยํ ฯ
#๑ ม. กรณํ ฯ ๒ ม. อุทปชฺชถ ฯ ๓ โปกฺขรญฺโญ ฯ ๔ ม. ปาทา ทุกฺขา ฯ
#๕ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๖ ม. สาณวาสีเถรเปตวตฺถุ ฯ

[๑๑๓] ๓ เวฬุริยตฺถมฺภํ รุจิรํ ปภสฺสรํ
วิมานมารุยฺห อเนกจิตฺตํ
ตตฺถจฺฉสิ เทวิ มหานุภาเว
ปถทฺธนิ ปณฺณรเสว จนฺโท ฯ
วณฺโณ จ เต กนกสฺส สนฺนิโภ
อุตฺตมรูโป ๑ ภุสทสฺสเนยฺโย
ปลฺลงฺกเสฏฺเฐ อตุเล นิสินฺนา
เอกา ตุวํ นตฺถิ ตุยฺหํ สามิโก ฯ
อิมา จ เต โปกฺขรญฺญา สมนฺตโต ๒
ปหูตมาสา ๓ พหุปุณฺฑรีกา
โสวณฺณจุณฺเณหิ สมนฺตโมตตา ๔
น ตตฺถ ปงฺโก ปณฺณโก ๕ จ วิชฺชติ ฯ
หํสาปิเม ทสฺสนียา มโนรมา
อุทกสฺมึ อนุปริยนฺติ สพฺพทา
สมยฺย วคฺคูปนทนฺติ สพฺเพ
พินฺทุสฺสรา ๖ ทุนฺทุภีนํ ว โฆโส ฯ
ททฺทลฺลมานา ยสสา ยสสฺสินี
นาวาย จ ตฺวํ อวลมฺพ ติฏฺฐสิ
#๑ ยุ. อุคฺคตรูโป ฯ ม. อุตฺตตฺต รูโป ฯ ๒ ม. โปกฺขรณี สมนฺตา ฯ ยุ. สมงฺคโต ฯ
#๓ ม. ปหูตมลฺยา ฯ ๔ ม. สมนฺตโมตฺถตา ฯ ยุ. สุวณฺณจุณฺเณหิ สมงฺคโมตกา ฯ
#๕ ยุ. ปลาโก ฯ ๖ ยุ. วินฺทุสฺสรา ฯ
อาฬารปเมฺห หสิเต ปิยํวเท
สพฺพงฺคกลฺยาณิ ภุสํ วิโรจสิ ฯ
อิทํ วิมานํ วิรชํ สเมฏฺฐิตํ
อุยฺยานวนํ ๑ รตินนฺทวฑฺฒนํ
อิจฺฉามิ เต ๒ นาริ อโนมทสฺสเน
ตยา สห นนฺทเน อิธ โมทิตุนฺติ ฯ
กโรหิ กมฺมํ อิธ เวทนียํ
จิตฺตญฺจ เต อิธ นิตญฺจ ๓ โหตุ
กตฺวาน กมฺมํ อิธ โมทนียํ ๔
เอวํ มมํ ลจฺฉสิ กามกามินินฺติ ฯ
สาธูติ โส ตสฺสา ปฏิสุณิตฺวา
อกาสิ กมฺมํ ตหึ ๕ เวทนียํ
กตฺวาน กมฺมํ ตหึ เวทนียํ
อุปฺปชฺชิ ๖ มาณโว ตสฺสา สหพฺยตนฺติ ฯ
รถการีเปตวตฺถุ ตติยํ ฯ
ภาณวารํ ทุติยํ ฯ

[๑๑๔] ๔ ภูสานิ เอโก ๗ สาลึ ปุนาปโร
อยญฺจ ๘ นารี สกมํสโลหิตํ
#๑ ยุ. อุยฺยานวนฺตํ ฯ ๒ ยุ. อิจฺฉามหํ ฯ ๓ ม. นตญฺจ ฯ ยุ. นีตํ ภวตุ ฯ
#๔ ม. เวทนียํ ฯ ๕ ยุ. สหเวทนียํ ฯ ๖ ม. อุปปชฺชิ โส … ฯ ๗ ยุ. เอเก …
#ปุนาปเร ฯ ๘ ยุ. อญฺญา ฯ
ตฺวญฺจ คูถํ อสุจึ ๑ อกนฺตํ
ปริภุญฺชสิ กิสฺส อยํ วิปาโกติ ฯ
อยํ ปุเร มาตรํ หึสติ อยํ ปน กูฏวาณิโช
อยํ มํสานิ ขาทิตฺวา มุสาวาเทน วญฺเจติ ฯ
อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูตา
อคารินี สพฺพกุลสฺส อิสฺสรา ฯ
สนฺเตสุ ปริคูยฺหามิ มา จ กิญฺจิ อิโต อทํ
มุสาวาเทน ฉาเทมิ นตฺถิ เอตํ มม เคเห
สเจ สนฺตํ ปริคูยฺหามิ คูถํ ๒ เม โหตุ โภชนํ ฯ
ตสฺส กมฺมวิปาเกน มุสาวาทสฺส จูภยํ
สุคนฺธสาลิโน ภตฺตํ คูถํ เม ปริวตฺตติ ฯ
อวชฺชานิ ๓ จ กมฺมานิ น หิ กมฺมํ วินสฺสติ
ทุคฺคนฺธํ กิมีนํ มีฬฺหํ ภุญฺชามิ จ ปิวามิ จาติ ฯ
ภุสเปตวตฺถุ จตุตฺถํ ฯ

[๑๑๕] ๕ อจฺเฉรรูปํ สุคตสฺส ญาณํ
สตฺถา ยถา ปุคฺคลํ พฺยากาสิ
อุสฺสนฺนปุญฺญาปิ ภวนฺติ เหเก
ปริตฺตปุญฺญาปิ ภวนฺติ เหเก ฯ
อยํ กุมาโร สีวถิกาย ฉฑฺฑิโต
#๑ ยุ. อสุจิอกนฺติกํ ฯ ๒ ม. ยุ. คูโถ ฯ ๓ ยุ. อวญฺฌานิ ฯ
องฺคุฏฺฐเสฺนเหน ยาเปสิ รตฺตึ ฯ
น ยกฺขภูตา น สิริสปา ๑ วา
วิเหฐเยยฺยุํ กตปุญฺญกุมารํ
สุนขาปิ อิมสฺส ปลิหึสุ ปาเท
ธงฺกา สิงฺคาลา ปริวตฺตยนฺติ ฯ
คพฺภาสยํ ปกฺขิคณา หรนฺติ
กากา ปน อกฺขิมลํ หรนฺติ
น อิมสฺส รกฺขํ วิทหึสุ เกจิ
น โอสถํ สาสปธูปนํ วา ฯ
นกฺขตฺตโยคํ ปน ๒ อุคฺคเหสุํ
น สพฺพธญฺญานิปิ อากิรึสุ
เอตาทิสํ อุตฺตมกิจฺฉปตฺตํ
รตฺตาภตํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ ฯ
นวนีตปิณฺฑํ ๓ วิย เวธมานํ
สสํสยํ ชีวิตสาวเสสํ
ตมทฺทส เทวมนุสฺสปูชิโต
ทิสฺวา ปน ๔ พฺยากริ ภูริปญฺโญ
อยํ กุมาโร นครสฺสิมสฺส
อคฺคกุลิโก ภวิสฺสติ โภควา ๕ จ
#๑ ยุ. สิรึสปา ฯ ม. สรีสปา ฯ ๒ ยุ. ปิ น ฯ ๓ ม. โนนีตปิณฺฑํว ปเวธมานํ ฯ
#ยุ. โนนีตปิณฺฑํ ฯ ๔ ยุ. ว ตํ ฯ ๕ ม. โภคโต ฯ
กิสฺส วตํ กึ ปน พฺรหฺมจริยํ
กิสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก
เอตาทิสํ พฺยสนํ ปาปุณิตฺวา
ตํ ตาทิสํ ปจฺจนุโภสฺสติทฺธินฺติ ฯ
พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส
ปูชํ อกาสิ ชนตา อุฬารํ
ตตฺรสฺส จิตฺตสฺส อหุ อญฺญถตฺตํ
วาจํ อภาสิ ผรุสํ อสพฺภํ
โส ตํ วิตกฺกํ ปฏิวิโนทยิตฺวา
ปีติปสาทํ ปฏิลทฺธา ปจฺฉา
ตถาคตํ เชตวเน วสนฺตํ
ยาคุยา อุปฏฺฐาสิ โส ๑ สตฺตรตฺตํ ฯ
ตสฺส วตํ ตํ ปน พฺรหฺมจริยํ
ตสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก
เอตาทิสํ พฺยสนํ ปาปุณิตฺวา
ตํ ตาทิสํ ปจฺจนุโภสฺสติทฺธึ ฯ
ฐตฺวาน โส วสฺสสตํ อิเธว
สพฺเพหิ กาเมหิ สมงฺคิภูโต
กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ
สหพฺยตํ คจฺฉติ วาสวสฺสาติ ๒ ฯ
กุมารเปตวตฺถุ ปญฺจมํ ฯ
#๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ

[๑๑๖] ๖ นคฺคา ทุพฺพณฺณรูปาสิ กีสา ธมนิสนฺถตา ๑
อุปฺผาสุลิเก กีสิเก กา นุ ตฺวํ อิธ ติฏฺฐสติ ฯ
อหํ ภทนฺเต เปตีมฺหิ ทุคฺคตา ยมโลกิกา
ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา (ติ) ฯ
กินฺนุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ
กิสฺส กมฺมวิปาเกน เปตโลกํ อิโต คตา (ติ) ฯ
อนวชฺเชสุ ติตฺเถสุ วิจินิ อฑฺฒมาสกํ
สนฺเตสุ เทยฺยธมฺเมสุ ทีปํ นากาสิมตฺตโน ฯ
นทึ อุเปมิ ตสิตา ริตฺตกา ปริวตฺตติ
ฉายํ อุเปมิ อุเณฺหสุ อาตโป ปริวตฺตติ ฯ
อคฺคิวณฺโณ จ เม วาโต ฑหนฺโต อุปวายติ
เอตญฺจ ภนฺเต อรหามิ อญฺญญฺจ ปาปกํ ตโต ฯ
คนฺตฺวาน หตฺถินีปุรํ ๒ วชฺเชสิ มยฺหํ มาตรํ
ธีตา จ เต มยา ทิฏฺฐา ทุคฺคตา ยมโลกิกา
ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา ฯ
อตฺถิ จ เม เอตฺถ นิกฺขิตฺตํ อนกฺขาตญฺจ ตํ มยา
จตฺตาริ สตสหสฺสานิ ปลฺลงฺกสฺส จ เหฏฺฐโต ฯ
ตโต เม ทานํ ททาตุ ตสฺสา จ โหตุ ชีวิกา
ทานํ ทตฺวา จ เม มาตา ทกฺขิณํ อนฺวาทิสฺสตุ ๓ เม ๔
#๑ ยุ. …สณฺฐิตา ฯ ๒ ม. หตฺถินึ ปุรํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ยุ. หสฺตินีปุรํ ฯ
#๓ สี. ยุ. อนุทิสฺสตุ ฯ ม. อนุทิจฺฉตุ ฯ ๔ ม. เมสทฺโท นตฺถิ ฯ
ตทาหํ สุขิตา เหสฺสํ สพฺพกามสมิทฺธินีติ ฯ
สาธูติ โส ตสฺสา ๑ ปฏิสุณิตฺวา คนฺตฺวาน หตฺถินีปุรํ ๒
ตสฺสา อโวจ มาตรํ ธีตา จ เต มยา ทิฏฺฐา
ทุคฺคตา ยมโลกิกา ปาปกมฺมํ กริตฺวาน
เปตโลกํ อิโต คตา สา มํ ตตฺถ สมาทเปสิ ฯ
คนฺตฺวาน หตฺถินีปุรํ ๒ วชฺเชสิ มยฺหํ มาตรํ
ธีตา จ เต มยา ทิฏฺฐา ทุคฺคตา ยมโลกิกา
ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา ฯ
อตฺถิ จ เม เอตฺถ นิกฺขิตฺตํ อนกฺขาตญฺจ ตํ มยา
จตฺตาริ สตสหสฺสานิ ปลฺลงฺกสฺส จ เหฏฺฐโต ฯ
ตโต เม ทานํ ททาตุ ตสฺสา จ โหตุ ชีวิกา
ทานํ ทตฺวา จ เม มาตา ทกฺขิณํ อนฺวาทิสฺสตุ เม
ตทาหํ สุขิตา เหสฺสํ สพฺพกามสมิทฺธินีติ ฯ
ตโต หิ สา ทานํ อทาสิ ๓ ทตฺวา จ ๔ ตสฺสา ทกฺขิณมาทิสิ
เปตี จ สุขิตา อาสิ ตสฺสา จาปิ สุชีวิกาติ ฯ
เสรินีเปตวตฺถุ ฉฏฺฐํ ฯ

[๑๑๗] ๗ นรนารีปุรกฺขโต ยุวา รชนีเย กามคุเณหิ ๕ โสภสิ
ทิวสํ อนุโภสิ การณํ กึ อกาสิ ปุริมาย ชาติยาติ ฯ
อหํ ราชคเห รมฺเม รมณีเย คิริพฺพเช
#๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. คนฺตฺวาน หตฺถินีปุรนฺติ เทฺว ปาฐา นตฺถิ ฯ
#ยุ. หสฺตินีปุรํ ฯ ๓ ม ทานมทา ฯ ๔ ม. ทตฺวา จาติ อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
#๕ ม. รชนีเยหิ กาเมหิ ฯ
มิคลุทฺโท ปุเร อาสึ โลหิตปาณี ทารุโณ ฯ
อวิโรธกเรสุ ปาณีสุ ปุถุสตฺเตสุ ๑ ปทุฏฺฐมานโส
วิจริ ๒ อติทารุโณ สทา ปรหึสาย รโต อสญฺญโต ฯ
ตสฺส เม สหาโย สุหทโย สทฺโธ อาสิ อุปาสโก
โส หิ ๓ มํ อนุกมฺปนฺโต นิวาเรสิ ปุนปฺปุนํ
มากาสิ ปาปกํ กมฺมํ มา ตาต ทุคฺคตึ อคา
สเจ อิจฺฉสิ เปจฺจ สุขํ วิรม ปาณวธํ อสํยมํ ๔ ฯ
ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา สุขกามสฺส หิตานุกมฺปิโน
นากาสึ สกลานุสาสนึ จิรปาปาภิรโต อพุทฺธิมา ฯ
โส มํ ปุน ภูริสุเมธโส อนุกมฺปาย สํยเม นิเวสยิ
สเจ ทิวา หนสิ ปาณิโน อถ เต รตฺตึ ภวตุ สํยโม ฯ
สฺวาหํ ทิวา หนิตฺวาน ปาณิโน วิรโต รตฺตึ อโหสิ สํยโต
รตฺตาหํ ปริหาเรมิ ๕ ทิวา ขชฺชามิ ทุคฺคโต ฯ
ตสฺส กมฺมสฺส กุสลสฺส อนุโภมิ รตฺตึ อมานุสึ
ทิวา ปฏิหตาว กุกฺกุรา อุปธาวนฺติ สมนฺตา ขาทิตุํ
เย จ เต สตตานุโยคิโน ธุวํ ปยุตฺตา สุคตสฺส สาสเน
มญฺญามิ เต อมตเมว เกวลํ อธิคจฺฉนฺติ
ปทํ อสงฺขตนฺติ ฯ
มิคลุทฺทเปตวตฺถุ สตฺตมํ ฯ
#๑ ยุ. ปุถุสนฺเตสุ ฯ ๒ ม. วิจรึ ฯ ๓ ม. ปิ ฯ ยุ. จ ฯ ๔ ม. ปาณวธา อสํยมา ฯ
#๕ ม. ปริจาเรมิ ฯ

[๑๑๘] ๘ กูฏาคาเร จ ปาสาเท ปลฺลงฺเก โคณสณฺฐิเต ๑
ปญฺจงฺคิเกน ตุริเยน รมสิ สุปฺปวาทิเต ฯ
ตโต รตฺยา วิวสาเน ๒ สุริยุคฺคมนํ ๓ ปติ
อปวิฏฺโฐ ๔ สุสานสฺมึ พหุํ ทุกฺขํ นิคจฺฉสิ ฯ
กินฺนุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ
กิสฺส กมฺมวิปาเกน อิทํ ทุกฺขํ นิคจฺฉสีติ ฯ
อหํ ราชคเห รมฺเม รมณีเย คิริพฺพเช
มิคลุทฺโท ปุเร อาสึ ลุทฺโท อาสึ อสญฺญโต ฯ
ตสฺส เม สหาโย สุหทโย สทฺโธ อาสิ อุปาสโก
ตสฺส กุลุปโก ภิกฺขุ อาสิ โคตมสาวโก ฯ
โส หิ มํ อนุกมฺปนฺโต นิวาเรสิ ปุนปฺปุนํ
มากาสิ ปาปกํ กมฺมํ มา ตาต ทุคฺคตึ อคา
สเจ อิจฺฉสิ เปจฺจ สุขํ วิรม ปาณวธํ อสํยมํ ฯ
ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา สุขกามสฺส หิตานุกมฺปิโน
นากาสึ สกลานุสาสนึ จิรปาปาภิรโต อพุทฺธิมา ฯ
โส มํ ปุน ภูริสุเมธโส อนุกมฺปาย สํยเม นิเวสยิ
สเจ ทิวา หนสิ ปาณิโน อถ เต รตฺตึ ภวตุ สํยโม ฯ
สฺวาหํ ทิวา หนิตฺวา ปาณิโน วิรโต รตฺตึ อโหสิ สํยโต
รตฺตาหํ ปริหาเรมิ ทิวา ขชฺชามิ ทุคฺคโต ฯ
#๑ ม. โคนกตฺถเต ฯ ๒ ยุ. วิวาสเนน ฯ ๓ ยุ. สุริยสฺสุคฺคมนํ ฯ ๔ ยุ. อปวิฏฺเฐ ฯ
ตสฺส กมฺมสฺส กุสลสฺส อนุโภมิ รตฺตึ อมานุสึ
ทิวา ปฏิหตาว กุกฺกุรา อุปธาวนฺติ สมนฺตา ขาทิตุํ
เย จ เต สตตานุโยคิโน ธุวํ ปยุตฺตา สุคตสฺส สาสเน
มญฺญามิ เต อมตเมว เกวลํ อธิคจฺฉนฺติ
ปทํ อสงฺขตนฺติ ฯ
ทุติยมิคลุทฺทเปตวตฺถุ อฏฺฐมํ ฯ

[๑๑๙] ๙ มาลี กิรีฏี ๑ กายูรี คตฺตา เต จนฺทนุสฺสทา
ปสนฺนมุขวณฺโณสิ สุริยวณฺโณว โสภสิ ฯ
อมานุสา ปริสชฺชา เย เต เม ปริวาริกา
ทส กญฺญาสหสฺสานิ ยา เตมา ปริจาริกา ฯ
ตา กมฺพุกายูรธรา กญฺจนเจลภูสิตา
มหานุภาโวสิ ตุวํ โลมหํสนรูปวา ฯ
ปิฏฺฐิมํสานิ อตฺตโน สามํ อุกฺกจฺจ ๒ ขาทสิ
กินฺนุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ
กิสฺส กมฺมวิปาเกน ปิฏฺฐิมํสานิ อตฺตโน
สามํ อุกฺกจฺจ ๒ ขาทสิ ฯ
อตฺตโนหํ อนตฺถาย ชีวโลเก อจริสฺสํ
เปสุญฺญมุสาวาเทน นิกติวญฺจนาย จ ฯ
ตตฺถาหํ ปริสํ คนฺตฺวา สจฺจกาเล อุปฏฺฐิเต
#๑ ม. กิริฏี ฯ ๒ ยุ. อุกฺกนฺตฺวา ฯ
อตฺถํ ธมฺมํ นิรกตฺวา ๑ อธมฺมมนุวตฺติสฺสํ ๒ ฯ
เอวํ โส ขาทตตฺตานํ โย โหติ ปิฏฺฐิมํสิโก
ยถาหํ อชฺช ขาทามิ ปิฏฺฐิมํสานิ อตฺตโน ฯ
ตยิทํ ตยา นารท สามํ ทิฏฺฐํx
อนุกมฺปกา เย กุสลา วเทยฺยุํ
มา เปสุณํ มา จ มุสา ภณิ
มา โขสิ ปิฏฺฐิมํสิโก ตุวนฺติ ฯ
กูฏวินิจฺฉยกเปตวตฺถุ ๓ นวมํ ฯ

[๑๒๐] ๑๐ อนฺตลิกฺขสฺมึ ติฏฺฐนฺโต ทุคฺคนฺโธ ปูติ วายสิ
มุขญฺจ เต กิมิโย ปูติคนฺธํ ขาทนฺติ กึ กมฺมมกาสิ ปุพฺเพ ฯ
ตโต สตฺถํ คเหตฺวาน โอกฺกนฺตนฺติ ๔ ปุนปฺปุนํ
ขาเรน ปริปฺโผสิตฺวา โอกฺกนฺตนฺติ ปุนปฺปุนํ ฯ
กินฺนุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ
กิสฺส กมฺมวิปาเกน อิทํ ทุกฺขํ นิคจฺฉสิ ฯ
อหํ ราชคเห รมฺเม รมณีเย คิริพฺพเช
อิสฺสโร ธนธญฺญสฺส สุปหูตสฺส มาริส ฯ
ตสฺสายํ เม ภริยา จ ธีตา จ สุณิสา จ เม
ตมาลํ อุปฺปลญฺจาปิ ปจฺจคฺฆญฺจ วิเลปนํ
ถูปํ หรนฺติโย วาเรสึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา ฯ
#๑ ม. นิรากตฺวา ฯ ยุ. นิรํกตฺวา ฯ ๒ ยุ. …ติยํ ฯ
#๓ ม. กูฏวินิจฺฉยิกเปตวตฺถุ ฯ ๔ ยุ. อุเรน กนฺตนฺติ ฯ
ฉฬาสีติสหสฺสานิ มยํ ปจฺจตฺตเวทนา
ถูปปูชํ วิวณฺเณตฺวา ปจาม นิรเย ภุสํ
เย จ โข ถูปปูชาย วตฺตนฺเต อรหโต มเห ฯ
อาทีนวํ ปกาเสนฺติ วิเวจเยถ โน ๑ ตโต
อิมา จ ปสฺส อายนฺติโย มาลธารี อลงฺกตา ฯ
มาลาวิปากํ อนุโภนฺติโย สมิทฺธา ตา ยสสฺสิโย ๒
ตญฺจ ทิสฺวาน อจฺเฉรํ อพฺภูตํ โลมหํสนํ ฯ
นโม กโรนฺติ สปฺปญฺญา วนฺทนฺติ ตํ มหามุนึ
โสหํ นูน ๓ อิโต คนฺตฺวา โยนึ ลทฺธาน มานุสึ
ถูปปูชํ กริสฺสามิ อปฺปมตฺโต ปุนปฺปุนนฺติ ฯ
ธาตุวิวณฺณเปตวตฺถุ ทสมํ ฯ
อุทฺทานํ
อภิชฺชมาโน โกณฺฑญฺโญ ๔ รถการี ภุเสน จ
กุมาโร ภณิกา ๕ เจว เทฺว ลุทฺทา ปิฏฺฐิปูชโย
วคฺโค เตน วุจฺจตีติ ๖ ฯ
จูฬวคฺโค ตติโย ฯ
_________________
#๑ ม. เน ฯ ๒ ม. ยุ. ยสสฺสินิโย ฯ ๓ ยุ. ทานิ ฯ ๔ ม. กุณฺฑิโย ฯ
#๕ ม. คณิกา ฯ ๖ ม. ปวุจฺจตีติ ฯ ยุ. อิทํ อุททานํ น ทิสฺสติ ฯ
จตุตฺโถ มหาวคฺโค

[๑๒๑] ๑ เวสาลิ นาม นครตฺถิ วชฺชีนํ
ตตฺถ อหุ ลิจฺฉวิ อมฺพสกฺขโร ๑
ทิสฺวาน เปตํ นครสฺส พาหิรํ
ตตฺเถว ปุจฺฉิตฺถ ตํ การณตฺถิโก ฯ๕
เสยฺยา ๒ นิสชฺชา นยิมสฺส อตฺถิ
อภิกฺกโม นตฺถิ ปฏิกฺกโม จ ๓
อสีตปีตํ ขายิตวตฺถโภคา
ปริจาริกา ๔ สาปิ อิมสฺส นตฺถิ ฯ
เย ญาตกา ทิฏฺฐสุตา สุหชฺชา
อนุกมฺปกา ยสฺส อเหสุํ ปุพฺเพ
ทฏฺฐฐปิ ทานิ น ลภนฺติ ๕ ตํปิ
วิราชิตตฺโต หิ ชเนน เตน ฯ
น ทุคฺคตสฺส ๖ ภวนฺติ มิตฺตา
ชหนฺติ มิตฺตา วิกลํ วิทิตฺวา
อตฺถญฺจ ทิสฺวา ปริวารยนฺติ
พหู จ มิตฺตา อุคฺคตสฺส โหนฺติ ฯ
นิหีนตฺโถ ๗ สพฺพโภเคหิ กิจฺโฉ ๘
#๑ ม. อมฺมสกฺกโร ฯ ๒ ยุ. เสยฺโย ฯ ๓ ยุ. วา ฯ ๔ ม. ปริจารณา ฯ
#๕ ม. ทิฏฺฐุมฺปิ เต ทานิ น ตํ ลภนฺติ ฯ ๖ ม. โอคฺคตตฺตสฺส ฯ ๗ ม. นิหีนตฺโต ฯ
#๗ ม. นิหีนตฺโต ฯ ๘ ยุ. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ
สมฺมกฺขิโต สํปริภินฺนคตฺโต
อุสฺสาวพินฺทุว ปลิมฺปมาโน
อชฺช สุเว ชีวิตสฺสุปโรโธ ๑ ฯ
เอตาทิสํ อุตฺตมกิจฺฉปตฺตํl
อุตฺตาสิตํ ปิจุมนฺทสฺส ๒ สูเล
อถ ตฺวํ เกน วณฺเณน วเทสิ
ยกฺข ชีว โภ ชีวิตเมว เสยฺโยติ ฯ
สาโลหิโต เอโส อโหสิ มยฺหํ
อหํ สรามิ ปุริมาย ชาติยา
ทิสฺวา จ เม การุญฺญํ อโหสิ
ราช มา ปาปธมฺโม นิรยํ ปตายํ ฯ
อิโต จุโต ลิจฺฉวิ เอส โปโส
สตฺตุสฺสทํ นีรยํ โฆรรูปํ
อุปฺปชฺชติ ทุกฺกฏกมฺมการี
มหาภิตาปํ กฏุกํ ภยานกํ ฯ
อเนกภาเคน คุเณน เสยฺโย
อยเมว สูโล นิรเยน เตน
มา ๓ เอกนฺตทุกฺขํ กฏุกํ ภยานกํ
เอกนฺตติปฺปํ นิรยํ ปตายํ ฯ
#๑ ม. ชีวิตสฺสูปโรโธ ฯ ยุ. ชีวิตสฺสปโรโธ ฯ ๒ ม. ปุจิมนฺทสฺส ฯ ๓ ม. มาสทฺโท
#๓ ม. มาสทฺโท น ทิสฺสติ ฯ
อิทญฺจ สุตฺวา วจนํ มเมโส
ทุกฺขูปนีโต วิชเหยฺย ปาปํ ๑
ตสฺมา อหํ สนฺติเก น ภณามิ
มา เมกโต ชีวตสฺสุปโรโธติ ฯ
อญฺญาโต เอโส ปุริสสฺส อตฺโถ
อญฺญํปิ อิจฺฉามเส ปุจฺฉิตุํ ตุวํ
โอกาสกมฺมํ มม โน สเจ กโรสิ ๒
ปุจฺฉามิหํ ๓ น จ โน กุชฺฌิตพฺพํ ฯ
อทฺธา ปฏิญฺญา เม ตทา อหุ
อจิกฺขนา อปฺปสนฺนสฺส โหติ
อกามา สทฺเธยฺยวโจติ ๔ กตฺวา
ปุจฺฉสฺสุ มํ กามํ ยถา วิสยฺหนฺติ ฯ
ยํ กิญฺจาหํ จกฺขุนา ปสฺสิสฺสามิ
สพฺพํปิ ตาหํ อภิสทฺทเหยฺยํ
ทิสฺวาปิ ตํ โนปิ เจ สทฺทเหยฺย
กเรยฺยาสิ เม ยกฺข นิยสฺสกมฺมนฺติ ฯ
สจฺจปฺปฏิญฺญา ตว เม สา โหตุ
สุตฺวาน ธมฺมํ ลภสฺสุ ปสาทํ
#๑ ยุ. ปาณํ ฯ ๒ ม. โอกาสกมฺมํ สเจ โน กโรสิ ฯ ๓ ปุจฺฉาม ตํ ฯ
#๔ ม. อกามาสทฺเธยฺยวเหติ ฯ
อญฺญตฺถิโก โน จ ปทุฏฺฐจิตฺโต
ยนฺเต สุตํ อสุตํ วาปิ ธมฺมํ ฯ
สพฺพํ อกฺขิสฺสํ ยถา ปชานํ
เสเตน อสฺเสน อลงฺกเตน
อุปยาสิ สูลาวุตกสฺส สนฺติเก
ยานํ อิทํ อพฺภูตํ ทสฺสเนยฺยํ
กิสฺเสตํ กมฺมสฺส อยํ วิปาโก ฯ
เวสาลิยา ตสฺส ๑ นครสฺส มชฺเฌ
จิกฺขลฺลมคฺเค นครํ ๒ อโหสิ
โคสีสเมกาหํ ปสนฺนจิตฺโต
เสตุํ ๓ คเหตฺวา นครสฺมึ ๔ นิกฺขิปึ ฯ
เอตสฺมึ ปาทานิ ปติฏฺฐเปตฺวา
มยญฺจ อญฺเญ จ อติกฺกมิมฺห ๕
ยานํ อิทํ อพฺภูตํ ทสฺสเนยฺยํ
ตสฺเสว กมฺมสฺส อยํ วิปาโก ฯ
วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสติ
คนฺโธ จ เต สพฺพทิสา ปวายติ
ยกฺขิทฺธิปตฺโตสิ มหานุภาโว
นคฺโค จาสิ กิสฺส อยํ วิปาโก ฯ
#๑ ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ ๒ ยุ. จิกฺขลปพฺเพ นรกํ ฯ ๓ ม. เสตํ ฯ ๔ ยุ.
#๔ ยุ. นรกสฺมึ ฯ ๕ ยุ. อญฺโญ จ อติกฺกเมยฺย ฯ
อกฺโกธโน นิจฺจปสนฺนจิตฺโต
สณฺหาหิ วาจาหิ ชนํ อุเปมิ
ตสฺเสว กมฺมสฺส อยํ วิปาโก
ทิพฺโพ เม วณฺโณ สตตํ ปภาสติ ฯ
ยสญฺจ กิตฺติญฺจ ธมฺเม ฐิตานํ
ทิสฺวาน มนฺเตมิ ปสนฺนจิตฺโต
ตสฺเสว กมฺมสฺส อยํ วิปาโก
ทิพฺโพ เม คนฺโธ สตตํ ปวายติ ฯ
สหายานํ ติตฺถสฺมึ นหายนฺตานํ
ถเล คเหตฺวา นิทหิสฺส ทุสฺสํ
ขิฑฺฑตฺถิโก โน จ ปทุฏฺฐิตฺโต
เตนมฺหิ นคฺโค กสิรา ปวุตฺติ ฯ
โย กีฬมาโน จ กโรติ ปาปํ
ตสฺสีทิสํ กมฺมวิปากมาหุ
อกีฬมาโน ปน โย กโรติ
กึ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากมาหุ ฯ
เย ทุฏฺฐสงฺกปฺปมนา มนุสฺสา
กาเยน วาจาย จ สงฺกิลิฏฺฐา
กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ
อสํสยํ เต นิรยํ อุเปนฺติ ฯ
อปเร ปน สุคตึ ๑ อาสิสมานา
ทาเน รตา สงฺคหิตตฺตภาวา
กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ
อสํสยํ เต สุคตึ อุเปนฺตีติ ฯ
ตํ กินฺติ ชาเนยฺยํ อหํ อเวจฺจ
กลฺยาณปาปสฺส อยํ วิปาโก
กึ วาหํ ทิสฺวา อภิสทฺทเหยฺยํ
โก วาปิ มํ สทฺทหาเปยฺย เอตนฺติ ฯ
ทิสฺวา จ สุตฺวา อภิสทฺทหสฺสุ
กลฺยาณปาปสฺส อยํ วิปาโก
กลฺยาณปาเป อุภเย อสนฺเต
สิยา นุ สตฺตา สุคตา ทุคฺคตา วา ฯ
โน เจตฺถ กมฺมานิ กเรยฺยุํ มจฺจา
กลฺยาณปาปานิ มนุสฺสโลเก
นาเหสุํ สตฺตา สุคตา ทุคฺคตา วา
หีนา ปณีตา จ มนุสฺสโลเก ฯ
ยสฺมา จ กมฺมานิ กโรนฺติ มจฺจา
กลฺยาณปาปานิ มนุสฺสโลเก
ตสฺมา [๓] สตฺตา สุคตา ทุคฺคตา วา
#๑ ยุ. อาสมานา ฯ ๒ ม. หิ ฯ
หีนา ปณีตา จ มนุสฺสโลเก ฯ
ทฺวยญฺจ ๑ กมฺมานํ วิปากมาหุ
สุขสฺส ทุกฺขสฺส จ เวทนียํ
ตา เทวตา ๒ ปริวารยนฺติ
ปจฺจนฺติ พาลา ทฺวยตํ อปสฺสิโนติ ฯ
น มตฺถิ กมฺมานิ สยํ กตานิ
ทตฺวาปิ เม นตฺถิ โส ๓ อาทิเสยฺย
อจฺฉาทนํ สยนมถนฺนปานํ
เตนมฺหิ นคฺโค กสิรา ปวุตฺตีติ ฯ
สิยา นุ โข การณํ กิญฺจิ ยกฺข
อจฺฉาทนํ เยน ตุวํ ลเภถ
อาจิกฺข เม ตฺวํ ยทตฺถิ เหตุ
สทฺธายิตํ เหตุวโจ สุโณมาติ ฯ
กปฺปิตโก นาม อิธตฺถิ ภิกฺขุ
ฌายี สุสีโล อรหา วิมุตฺโต
คุตฺตินฺทฺริโย สํวุตปาติโมกฺโข
สีติภูโต อุตฺตมทิฏฺฐิปตฺโต
สขิโล วทญฺญู สุวโจ สุมุโข
สฺวาคโม สุปฺปฏิมุตฺตโก จ
ปุญฺญสฺส เขตฺตํ อรณวิหารี
#๑ ม. ทฺวยชฺช ฯ ๒ ม. ตา เทวตาโย ฯ ๓ ม. โย ฯ
เทวมนุสฺสานญฺจ ทกฺขิเณยฺโย
สนฺโต วิธูโม อนีโฆ นิราโส
มุตฺโต วิสลฺโล อมโม อวงฺโก
นิรูปธิ สพฺพปปญฺจขีโณ
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺโต ชุติมา ฯ
อปฺปญฺญาโต ทิสฺวาปิ น สุชาโน
มุนีติ นํ ๑ วชฺชีสุ โวหรนฺติ
ชานนฺติ ตํ ยกฺขภูตา อเนชํ
กลฺยาณธมฺมํ วิจรนฺตํ ๒ โลเก ฯ
ตสฺส ตุวํ เอกํ ยุคํ ทุเว วา
มมุทฺทิสิตฺวาน สเจ ทเทถ
ปฏิคฺคหิตานิ จ ตานิ อสฺสุ ๓
มมญฺจ ปสฺเสถ สํนทฺธทุสฺสนฺติ ฯ
กสฺมึ ปเทเส สมณํ วสนฺตํ
คนฺตฺวาน ปสฺเสมุ มยํ อิทานิ
ส ๔ มชฺช กงฺขํ วิจิกิจฺฉิตญฺจ
ทิฏฺฐิวิสูกานิ โก วิโนทเย เจติ ๕ ฯ
เอโส นิสินฺโน กปินจฺจนายํ
ปริวาริโต เทวตาหิ พหูหิ
#๑ ยุ. มุนิ นํ ฯ ๒ ยุ. วิจรนฺติ ฯ ๓ ยุ. จสฺส ฯ ๔ ม. โย ฯ
#๕ ม. วิโนทเนยฺยาติ ฯ
ธมฺมิกถํ ภาสติ สจฺจนาโม
สกสฺมิ อจฺเฉรเก ๑ อปฺปมตฺโตติ ฯ
ตถาหํ กสฺสามิ คนฺตฺวา อิทานิ
อจฺฉาทยิสฺสํ สมณํ ยุเคน
ปฏิคฺคหิตานิ จ ตานิ ปสฺส ๒
ตุวญฺจ ปสฺเสมุ สํนทฺธทุสฺสนฺติ ฯ
มา อกฺขเณ ปพฺพชิตํ อุปาคมิ
สาธุ โว ลิจฺฉวิ เนส ธมฺโม
ตโต จ กาเล อุปสงฺกมิตฺวา
ตตฺเถว ปสฺสามิ รโห นิสินฺนนฺติ ฯ
ตถา หิ วตฺวา อคมาสิ ตตฺถ
ปริวาริโต ทาสคเณน ลิจฺฉวิ
โส ตํ นครํ อุปสงฺกมิตฺวา
วาสุปคญฺฉิตฺถ สเก นิเวสเน ฯ
ตโต จ กาเล คิหิกิจฺจานิ กตฺวา
นฺหาตฺวา ปิวิตฺวา จ ขณํ ลภิตฺวา
วิเจยฺย เปฬโต จ ยุคานิ อฏฺฐ
คาหาปยิ ทาสคเณน ลิจฺฉวิ ฯ
โส ตํ ปเทสํ อุปสงฺกมิตฺวา
ตํ อทฺทส สมณํ สนฺตจิตฺตํ
#๑ ม. มาเกเจร ฯ ๒ จสฺสุ อิติปิ ทิสฺสติ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
ปฏิกฺกนฺตํ โคจรโต นิวตฺตํ
สีติภูตํ รุกฺขมูเล นิสินฺนํ ฯ
ตเมนํ อโวจ อุปสงฺกมิตฺวา
อปฺปาพาธํ ผาสุวิหารญฺจ ปุจฺฉิ
เวสาลิยํ ลิจฺฉวิ อหํ ภทนฺเต
ชานนฺติ มํ ลิจฺฉวิ อมฺพสกฺขโร ฯ
อิมานิ เม อฏฺฐ ยุคานิ ภนฺเต ๑
ปฏิคฺคณฺห ภนฺเต ททามิ ตุยฺหํ
เตเนว อตฺเถน อิธาคโตสฺมิ
ยถา อหํ อตฺตมโน ภเวยฺยํ ฯ
ทูรโตว สมณพฺราหฺมณา จ
นิเวสนนฺเต ปริวชฺชยนฺติ
ปตฺตานิ ภิชฺชนฺติ ตว นิเวสเน
สงฺฆาฏิโย จาปิ ๒ วิทาลยนฺติ ๓ ฯ
อถาปเร ๔ ปาทกุทาริกาหิ ๕
อวํสิรา สมณา ปาฏิยนฺติ
เอตาทิสํ ปพฺพชิตํ ๖ วิเหสํ
ตยา กตํ สมณา ปาปุณนฺติ ฯ
ติเณน เตลํปิ ๗ น ตฺวํ อทาสิ
#๑ ม. ยุ. สุภานิ ฯ ๒ ยุ. ปาปิ ฯ ๓ วิปาตยนฺตีติปิ ทิสฺสติ ฯ ๔ ยุ. อถา ปุเร ฯ
#๕ ม. ปาทกุฏฺฐาริกาหิ ฯ ๖ ม. ปพฺพชิตา ฯ ๗ ยุ. เตสมฺปิ ฯ
มูฬฺหสฺส ๑ มคฺคํปิ น ปาวทาสิ
อนฺธสฺส ทณฺฑํ สยมาทิยาสิ
เอตาทิโส กทริโย อสํวุโต [๒] ฯ
อถ ตฺวํ เกน วณฺเณน กิเมว ทิสฺวา
อเมฺหหิ สห สํวิภาคํ กโรสิ ฯ
ปจฺเจมิ ภนฺเต ยํ ตฺวํ วเทสิ ฯ
วิโมสยิ ๓ สมณพฺราหฺมเณ ๔ จ ฯ
ขิฑฺฑตฺถิโก โน จ ปทุฏฺฐจิตฺโต
เอตํปิ เม ทุกฺกฏเมว ภนฺเต
ขิฑฺฑาย โข ปสวิตฺวาน ปาปํ
เวเทติ ทุกฺขํ อปฺปมตฺตโภคี ๕
ทหโร ยุวา นคฺคนิยสฺส ภาคี
กึสุ ตโต ทุกฺขตรสฺส โหติ ฯ
ตํ ทิสฺวา สํเวคมลมตฺถํ ภนฺเต
ตปฺปจฺจยา วาปิ ๖ ททามิ ทานํ
ปฏิคฺคณฺห ภนฺเต วตฺถยุคานิ อฏฺฐ
ยกฺขสฺสิมาคจฺฉนฺตุ ทกฺขิณาโย ฯ
อทฺธา หิ ๗ ทานํ พหุธา ปสฏฺฐํ
ททโต จ เต อกฺขยธมฺมมตฺถุ
#๑ ม. มุฏฺฐสฺส ฯ ๒ ม. ตุวํ ฯ ๓ ม. วิเหสยึ ฯ ๔ ยุ. ……เณถ ฯ ๕ ม. ยุ.
#อสมตฺตโภคี ฯ ๖ ยุ. จาหํ ฯ ๗ ยุ. อทาหิ ฯ
ปฏิคฺคณฺหามิ เต วตฺถยุคานิ อฏฺฐ
ยกฺขสฺสิมาคจฺฉนฺตุ ทกฺขิณาโย ฯ
ตโต หิ โส อาจมยิตฺวา ลิจฺฉวิ
เถรสฺส ทตฺวาน ยุคานิ อฏฺฐ
ปฏิคฺคหิตานิ จ ตานิ วาสฺสุํ
ยกฺขญฺจ ปสฺเสถ สํนทฺธทุสฺสํ ฯ
ตมทฺทส จนฺทนสารลิตฺตํ
อาชญฺญมารุยฺห อุฬารวณฺณํ
อลงฺกตํ สาธุนิวตฺถทุสฺสํ
ปริวาริตํ ยกฺขมหิทฺธิปตฺตํ ฯ
โส ตํ ทิสฺวา อตฺตมโน อุทคฺโค
ปหฏฺฐจิตฺโตว สุภคฺครูโป
กมฺมญฺจ ทิสฺวาน มหาวิปากํ
สนฺทิฏฺฐิกํ จกฺขุนา สจฺฉิกตฺวา ฯ
ตเมนมโวจ อุปสงฺกมิตฺวา
ทสฺสามิ ทานํ สมณพฺราหฺมณานํ
น จาปิ เม กิญฺจิ อเทยฺยมตฺถิ
ตุวญฺจ เม ยกฺข พหูปกาโร ฯ
ตุวญฺจ เม ลิจฺฉวิ เอกเทสํ
อทาสิ ทานานิ อโมฆเมตํ
สฺวาหํ กริสฺสามิ ตยา ว สกฺขึ
อมานุโส มานุสเกน สทฺธึ ฯ
คติ จ พนธู จ ปรายนญฺจ
มิตฺโต มมาสิ อถ เทวตาสิ ๑
ยาจามิ ๒ ตํ ปญฺชลิโก ภวิตฺวา
อิจฺฉามิ ตํ ยกฺข ปุนาปิ ทฏฺฐฐ ฯ
สเจ ตุวํ อสฺสทฺโธ ภวิสฺสสิ
กทริยรูโป วิปฺปฏิปนฺนจิตฺโต
เตเนว ๓ มํ ลิจฺฉวิ ๔ ทสฺสนาย
ทิสฺวา จ ตํ โนปิ ๕ จ อาลปิสฺสํ ฯ
สเจ ตุวํ ภวิสฺสสิ ธมฺมคารโว
ทาเน รโต สงฺคหิตตฺตภาโว
โอปานภูโต สมณพฺราหฺมณานํ
เอวํ มมํ ลิจฺฉวิ ๔ ทสฺสนาย ฯ
ทิสฺวา จ ตํ อาลปิสฺสํ ภทนฺเต
อิมญฺจ สูลโต ลหุํ ปมุญฺจ
ยโตนิทานํ อกริมฺห สกฺขึ
มญฺญามิ ๖ สูลาวุตกสฺส การณา
เต อญฺญมญฺญํ อกริมฺห สกฺขึ ฯ
#๑ ม. เทวตา เม ฯ ๒ ยุ. ยถามหํ ฯ ๓ ม. ตฺวํ เนว ฯ ๔ ม. ลจฺฉสิ ฯ
#๕ ยุ. นาปิ ฯ ๖ ยุ. มญฺญามุ ฯ
อยญฺจ สูลาวุโต ๑ ลหุํ ปมุตฺโต
สกฺกจฺจ ธมฺมานิ สมาจรนฺโต
มุญฺเจยฺย โส นิรยาว ตมฺหา
กมฺมํ สิยา อญฺญตฺร สเวทนียํ ๒ ฯ
กปฺปิตกญฺจ อุปสงฺกมิตฺวา
เตน สห สํวิภชิตฺวาน กาเล
สยํ มุเขน อุปนิสชฺช ปุจฺฉ
โส เต อกฺขิสฺสติ เอตมตฺถํ ฯ
ตเมว ภิกฺขุํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉสฺสุ
ปุญฺญตฺถิโก ๓ โน จ ๔ ปทุฏฺฐจิตฺโต
โส เต สุตํ อสุตญฺจาปิ ธมฺมํ
สพฺพํปิ อกฺขิสฺสติ ยถา ปชานํ
สุโต จ ธมฺมํ สุคตึ อกฺขิสฺส ๕ ฯ
โส ตตฺถ รหสฺสํ สมุลฺลปิตฺวา
สกฺขึ กริตฺวาน อมานุเสน
ปกฺกามิ โส ลิจฺฉวีนํ สกาสํ
อถ พฺรวิ ปริสํ สนฺนิสินฺนํ ฯ
สุณนฺตุ โภนฺโต มม เอกวากฺยํ
วรํ วริสฺสํ ลภิสฺสามิ อตฺถํ
#๑ ม. สูลโต ฯ ๒. ม. เวทนียํ ฯ ๓ ม. อญฺญตฺถิโก ฯ ๔ ยุ. เนว ฯ ๕ สุโต …
#อกฺขิสฺสา ติอิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ
สูลาวุโต ปุริโส ลุทฺทกมฺโม
ปณีตทณฺโฑ อนุสตฺตรูโป ฯ
เอตฺตาวตา วีสติรตฺติมตฺตา
ยโต อาวุโต เนว ชีวติ น มโต
ตาหํ โมจยิสฺสามิ ทานิ
ยถา มตึ อนุชานาตุ สงฺโฆ ฯ
เอตญฺจ อญฺญญฺจ ลหุํ ปมุญฺจ
โก ตํ วเทถ จ ตถา กโรนฺตํ
ยถา ปชานาสิ ตถา กโรหิ
ยถา มตึ อนุชานาติ สงฺโฆ ฯ
โส ตํ ปเทสํ อุปสงฺกมิตฺวา
สูลาวุตํ โมจยิ ขิปฺปเมว
มา ภายิ สมฺมาติ ๑ จ ตํ อโวจ
ติกิจฺฉกานญฺจ อุปฏฺฐเปสิ ฯ
กปฺปิตกญฺจ อุปสงฺกมิตฺวา
เตน สห สํวิภชิตฺวาน กาเล
สยํ มุเขเนว ๒ อุปนิสชฺช ลิจฺฉวิ
ตตฺเถว ปุจฺฉตฺถนํ ๓ การณตฺถิโก ฯ
สูลาวุโต ปุริโส ลุทฺทกมฺโม
#๑ ยุ. สมฺมา ฯ ๒ ยุ. มุเขน เนว ฯ ๓ ยุ. ตเถว ปูจฺฉิ นํ ฯ
ปณีตทณฺโฑ อนุสตฺตรูโป
เอตฺตาวตา วีสติรตฺติมตฺตา
ยโต อาวุโต เนว ชีวติ น มโต ฯ
โส โมจิโต คนฺตฺวา มยา อิทานิ
เอตสฺส ยกฺขสฺส วโจติ ๑ ภนฺเต
สิยา นุ โข การณํ กิญฺจิเทว
เยน โส นิรยํ โน วเชยฺย ฯ
อาจิกฺข ภนฺเต ยทิ อตฺถิ เหตุ
สทฺธายิตํ เหตุ วโจติ ๒ สุโณม
น เตสํ กมฺมานํ วินาสมตฺถิ
อเวทยิตฺวา อิธ พยนฺติภาโว ฯ
สเจ โส ธมฺมานิ ๓ สมาจเรยฺย
สกฺกจฺจํ รตฺตินฺทิวํ อปฺปมตฺโต
มุญฺเจยฺย โส นิรยา จ ๔ ตมฺหา
กมฺมํ สิยา อญฺญตฺร เวทนียํ ฯ
อญฺญาโต เอโส ปุริสสฺส อตฺโถ
มมํปิทานิ อนุกมฺป ภนฺเต
อนุสาส มํ โอวท ภูริปญฺญ
ยถา อหํ โน ๕ นิรยํ วเชยฺยํ ฯ
#๑ ยุ. วโจ หิ ฯ ๒ ยุ. โว ฯ ๓ ยุ. กมฺมานิ ฯ ๔ ยุ. ว ฯ ๕ ยุ. เนว ฯ
อชฺเชว พุทฺธํ สรณํ อุเปหิ
ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ ปสนฺนจิตฺโต
ตเถว สิกฺขาปทานิ ปญฺจ
อขณฺฑผุลฺลานิ สมาทิยสฺสุ ฯ
ปาณาติปาตา วิรมสฺสุ ขิปฺปํ
โลเก อทินฺนํ ปริวชฺชยสฺสุ
อมชฺชโป มา จ มุสา อภาสิ ๑
สเกน ทาเรน จ โหหิ ตุฏฺโฐ ฯ
อิมญฺจ อฏฺฐงฺควรํ อุเปตํ ๒
สมาทิยาหิ กุสลํ สุขินฺทฺริยํ ๓ ฯ
จีวรํ ปิณฺฑปาตญฺจ ปจฺจยํ สยนาสนํ
อนฺนปานํ ขาทนียํ วตฺถํ เสนาสนานิ จ ฯ
ททาหิ อุชุภูเตสุ สทา ๔ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ
ภิกฺขู จ สีลสมฺปนฺเน วีตราเค พหุสฺสุเต
ตปฺเปหิ ๕ อนฺนปาเนน สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ ฯ
เอวญฺจ ธมฺมานิ ๖ สมาจรนฺโต
สกฺกจฺจํ รตฺตินฺทิวํ อปฺปมตฺโต
มุญฺเจยฺย โส ๗ นิรยา จ ตมฺหา
#๑ ม. อภาณี ฯ ๒ ม. อิมญฺจ อริยํ อฏฺฐงฺควเรนุเปตํ ฯ ๓ ม. สุขุทฺทริยํ ฯ
#๔ ม. ยุ. วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ ๕ ยุ. …สิ ฯ ๖ ม. กมฺมานิ ฯ
#๗ ยุ. มุญฺจ ตุวํ ฯ
กมฺมํ สิยา อญฺญตฺร เวทนียํ ฯ
อชฺเชว พุทฺธํ สรณํ อุเปมิ๕
ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ ปสนฺนจิตฺโต
ตเถว สิกฺขาปทานิ ๑ ปญฺจ
อขณฺฑผุลฺลานิ สมาทิยามิ ฯ
ปาณาติปาตา วิรมามิ ขิปฺปํ
โลเก อทินฺนํ ปริวชฺชยามิ
อมชฺชโป โน จ มุสา ภณามิ
สเกน ทาเรน จ โหมิ ตุฏฺโฐ ฯ
อิมญฺจ อริยํ อฏฺฐงฺควรํ อุเปตํ
สมาทิยามิ กุสลํ สุขินฺทฺริยํ ฯ
จีวรํ ปิณฺฑปาตญฺจ ปจฺจยํ สยนาสนํ
อนฺนปานํ ขาทนียํ วตฺถํ เสนาสนานิ จ
ภิกฺขู จ สีลสมฺปนฺเน วีตราเค พหุสฺสุเต
ททามิ น วิกฺกปฺปามิ ๒ พุทฺธานํ สาสเน รโต ฯ
เอตาทิโส ลิจฺฉวิ อมฺพสกฺขโร
เวสาลิยํ อญฺญตโร อุปาสโก
สทฺโธ มุทุ การกโร จ ภิกฺขุ
สงฺฆญฺจ สกฺกจฺจ ตทา อุปฏฺฐหิ ฯ
สูลาวุโต จ อโรโค หุตฺวา
#๑ ม. สิกฺขาย ปทานิ ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. วิกมฺปามิ ฯ
[๑] เสรี สุขี ปพฺพชฺชํ อุปาคมิ
อาคมฺม กปฺปิตกุตฺตมํ อุโภปิ
สามญฺญผลานิ อชฺฌคุํ ฯ
เอตาทิสา สปฺปุริสานํ เสวนา
มหปฺผลา โหติ สตํ วิชานตํ
สูลาวุโต อคฺคผลํ ผุสฺสติ ๒
ผลํ กนิฏฺฐํ ปน อมฺพสกฺขโรติ ฯ
อมฺพสกฺขรเปตวตฺถุ ปฐมํ ฯฌ