[๓๖๗] อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควโต ภาสิตํ
อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อตฺตมโน ปมุทิโต ๑ อุทคฺโค
ปีติโสมนสฺสชาโต ภควนฺตํ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ
กึปตฺตินมาหุ พฺราหฺมณํ (อิติ สภิโย)
สมณํ เกน กถญฺจ นฺหาตโกติ
นาโคติ กถํ ปวุจฺจติ
ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ ฯ
พาเหตฺวา ๒ สพฺพปาปกานิ (สภิยาติ ภควา)
วิมโล สาธุสมาหิโต ฐิตตฺโต
สํสารมติจฺจ เกวลี โส
อนิสฺสิโต ๓ ตาทิ ปวุจฺจเต ส ๔ พฺรหฺมา ฯ
สมิตาวิ ปหาย ปุญฺญปาปํ
วิรโช ญตฺวา อิมํ ปรญฺจ โลกํ
ชาติมรณํ อุปาติวตฺโต
สมโณ ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา ฯ
นินฺนหาย สพฺพปาปกานิ
อชฺฌตฺตญฺจ ๕ พหิทฺธา จ สพฺพโลเก
#๑ ยุ. ปโมทิโต ฯ ๒ โป. ม. พาหิตฺวา ฯ ๓ ม. ยุ. อสิโต ฯ ๔ ยุ. อยํ
#ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๕ ม. จสทฺโท นตฺถิ ฯ
เทวมนุสฺเสสุ กปฺปิเยสุ
กปฺปํ เนติ ตมาหุ นฺหาตโกติ ฯ
อาคุํ น กโรติ กิญฺจิ โลเก
สพฺพสํโยเค วิสชฺช พนฺธนานิ
สพฺพตฺถ น สชฺชตี วิปฺปมุตฺโต ๑
นาโค ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตาติ ฯ

[๓๖๘] อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ฯเปฯ ภควนฺตํ อุตฺตรึ
ปญฺหํ อปุจฺฉิ
กํ เขตฺตชินํ วทนฺติ พุทฺธา (อิติ สภิโย)
กุสลํ เกน กถญฺจ ปณฺฑิโตติ
มุนิ นาม กถํ ปวุจฺจติ
ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ ฯ
เขตฺตานิ วิเจยฺย เกวลานิ (สภิยาติ ภควา)
ทิพฺพํ ๒ มานุสกญฺจ พฺรหฺมเขตฺตํ
(สพฺพ) เขตฺตมูลพนฺธนา ปมุตฺโต
เขตฺตชิโน ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา ฯ
โกสานิ วิเจยฺย เกวลานิ
ทิพฺพํ มานุสกญฺจ พฺรหฺมโกสํ
(สพฺพ) โกสมูลพนฺธนา ปมุตฺโต
กุสโล ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา ฯ
#๑ ม. ยุ. วิมุตฺโต ฯ ๒ โป. ทิพฺยํ ฯ ยุ. ทิวยํ ฯ
ทุภยานิ วิเจยฺย ปณฺฑรานิ
อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สุทฺธปญฺโญ
กณฺหสุกฺกํ อุปาติวตฺโต
ปณฺฑิโต ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา ฯ
อสตญฺจ สตญฺจ ญตฺวา ธมฺมํ
อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สพฺพโลเก
เทวมนุสฺเสหิ ปูชิโย ๑ โส
สงฺคชาลมติจฺจ โส มุนีติ ฯ

[๓๖๙] อถ สภิโย โข ปริพฺพาชโก ฯเปฯ ภควนฺตํ อุตฺตรึ
ปญฺหํ อปุจฺฉิ
กึปตฺตินมาหุ เวทคุํ (อิติ สภิโย)
อนุวิทิตํ เกน กถญฺจ วิริยวาติ
อาชานิโย กินฺติ นาม โหติ
ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ ฯ
เวทานิ วิเจยฺย เกวลานิ (สภิยาติ ภควา)
สมณานํ ยานิปตฺถิ ๒ พฺราหฺมณานํ
สพฺพเวทนาสุ วีตราโค
สพฺพํ เวทมติจฺจ เวทคู โส ฯ
อนุวิจฺจ ปปญฺจนามรูปํ
#๑ ปูชิโตติปิ ปาโฐ ฯ โป. ม. ปูชนิโย ฯ ๒ โป. ยานิมตฺถิ ฯ ม. ยานิธตฺถิ ฯ
อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ โรคมูลํ
(สพฺพ) โรคมูลพนฺธนา ปมุตฺโต
อนุวิทิโต ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา ฯ
วิรโต สพฺพปาปเกหิ
นิรยทุกฺขมติจฺจ วิริยวา โส
โส วิริยวา ปธานวา
ธีโร ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา ฯ
ยสฺสสฺสุ ลูนานิ ๑ พนฺธนานิ
อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สงฺคมูลํ
สพฺพสงฺคมูลพนฺธนา ปมุตฺโต
อาชานิโย ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา ฯ

[๓๗๐] อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ฯเปฯ ภควนฺตํ อุตฺตรึ
ปญฺหํ อปุจฺฉิ
กึปตฺตินมาหุ โสตฺติยํ (อิติ สภิโย)
อริยํ เกน กถญฺจ จรณวาติ
ปริพฺพาชโก กินฺติ นาม โหติ
ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ ฯ
สุตวา สพฺพธมฺมํ อภิญฺญาย โลเก (สภิยาติ ภควา)
สาวชฺชานวชฺชํ ยทตฺถิ กิญฺจิ
อภิภุํ อกถงฺกถึ วิมุตฺตํ
#๑ โป. ม. ลุลานิ ฯ ยุ. ลุตานิ ฯ
อนีฆํ สพฺพธิมาหุ โสตฺติโยติ ฯ
เฉตฺวา อาลยานิ อาสวานิ ๑
วิทฺวา โส น อุเปติ คพฺภเสยฺยํ
สญฺญํ ติวิธํ ปนุชฺช ปงฺกํ
กปฺปํ เนติ ตมาหุ อริโยติ ฯ
โย อิธ จรเณสุ ปตฺติปตฺโต
กุสโล สพฺพทา อชานิ ๒ ธมฺมํ
สพฺพตฺถ น สชฺชตี วิมุตฺตจิตฺโต
ปฏิฆา ยสฺส น สนฺติ จรณวา โส ฯ
ทุกฺขเวปกฺกํ ยทตฺถิ กมฺมํ
อุทฺธํ อโธ ติริยญฺจาปิ ๓ มชฺเฌ
ปริพฺพาชยิตฺวา ๔ ปริญฺญจารี
มายํ มานมโถปิ โลภโกธํ
ปริยนฺตมกาสิ นามรูปํ
ตํ ปริพฺพาชกมาหุ ปตฺติปตฺตนฺติ ฯ

[๓๗๑] อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา
อนุโมทิตฺวา อตฺตมโน อุทคฺโค ปมุทิโต ปีติโสมนสฺสชาโต
อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา
ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ
#๑ ม. ยุ. อาสวานิ อาลยานิ ฯ ๒ โป. ม. อาชานาติ ฯ ๓ โป. ม. ติริยํ วาปิ ฯ
#๔ ยุ. ปริวชฺชยิตฺวา ฯ
ยานิ จ ตีณิ ยานิ จ สฏฺฐิ ๑
สมณปฺปวาทนิสฺสิตานิ ๒ ภูริปญฺญ
สญฺญกฺขรสญฺญนิสฺสิตานิ
โอสรณานิ วิเนยฺย โอฆตมคา

อนฺตคูสิ ปารคูสิ ๓ ทุกฺขสฺส
อรหาสิ (สมฺมาสมฺพุทฺโธ) ขีณาสวํ ตํ ๔ มญฺเญ
ชุติมา มติมา ปหุตปญฺโญ
ทุกฺขสฺสนฺตกรํ ๕ อตาเรสิ มํ ฯ
ยํ เม กงฺขิตมญฺญาสิ วิจิกิจฺฉํ ๖ มํ อตารยิ
นโม เต (มุนิ) โมนปเถสุ ปตฺติปตฺต
อขิลาทิจฺจพนฺธุ ๗ โสรโตสิ ฯ
ยา เม กงฺขา ปุเร อาสิ ตมฺเม พฺยากาสิ จกฺขุมา
อทฺธา มุนีสิ สมฺพุทฺโธ นตฺถิ นีวรณา ตว ฯ
อุปายาสา จ เต สพฺเพ วิทฺธสฺตา วินฬีกตา
สีติภูโต ทมปฺปตฺโต ธิติมา สจฺจนิกฺกโม ฯ
ตสฺส เต นาคนาคสฺส มหาวีรสฺส ภาสโต
สพฺเพ เทวา อนุโมทนฺติ อุโภ นารทปพฺพตา ฯ
นโม เต ปุริสาชญฺญ นโม เต ปุริสุตฺตม
สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ นตฺถิ เต ปฏิปุคฺคโล ฯ
#๑ โป. เตสฏฺฐี ฯ ๒ ม. ยุ. สมณปฺปวาทสิตานิ ฯ ๓ ม. ยุ. ปารคู ฯ
#๔ โป. ขีณาสวนฺติ มญฺเญ ฯ ๕ ม. ยุ. ทุกฺขสฺสนฺตกร ฯ ๖ โป. วิจิกิจฺฉา ฯ
#ม. วิจิกิจฺจา มํ ตารยิ ฯ ๗ ม. ยุ. อขิลอาทิจฺจพนฺธุ ฯ
ตุวํ พุทฺโธ ตุวํ สตฺถา ตุวํ มาราภิภู มุนิ
ตุวํ อนุสเย เฉตฺวา ติณฺโณ ตาเรสิมํ ปชํ ฯ
อุปธี เต สมติกฺกนฺตา อาสวา เต ปทาลิตา
สีโหสิ อนุปาทาโน ปหีนภยเภรโว
ปุณฺฑรีกํ ยถา วคฺคุ โตเย น อุปลิมฺปติ
เอวํ ปุญฺเญ จ ปาเป จ อุภเย ตฺวํ น ลิมฺปสิ
ปาเท วีร ปสาเรหิ สภิโย วนฺทติ สตฺถุโนติ ฯ

[๓๗๒] อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควโต ปาเทสุ สิรสา
นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต
เสยฺยถาปิ ภนฺเต นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย ปฏิจฺฉนฺนํ วา
วิวเรยฺย มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ
ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ เอวเมวํ ภควตา
อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต เอสาหํ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ
ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ ลเภยฺยาหํ ภนฺเต ภควโต สนฺติเก
ปพฺพชฺชํ ลเภยฺยํ อุปสมฺปทนฺติ ฯ โย โข สภิย อญฺญติตฺถิยปุพฺโพ
อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขติ ปพฺพชฺชํ อากงฺขติ อุปสมฺปทํ
โส จตฺตาโร มาเส ปริวสติ จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน
ปริวุฏฺฐปริวาสํ ๑ อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ อุปสมฺปาเทนฺติ
ภิกฺขุภาวาย อปิ เจตฺถ ๒ ปุคฺคลเวมตฺตตา วิทิตาติ ฯ สเจ ภนฺเต
อญฺญติตฺถิยปุพฺพา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขนฺตา ปพฺพชฺชํ
#๑ โป. ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ โป. ม. ยุ. อปิจ เมตฺถ ฯ
อากงฺขนฺตา อุปสมฺปทํ จตฺตาโร มาเส ปริวสนฺติ จตุนฺนํ มาสานํ
อจฺจเยน ปริวุฏฺฐปริวาเส อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ อุปสมฺปาเทนฺติ
ภิกฺขุภาวาย ฯ อหํ จตฺตาริ วสฺสานิ ปริวสามิ
จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน ปริวุฏฺฐปริวาสํ อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู
ปพฺพาเชนฺตุ อุปสมฺปาเทนฺตุ ภิกฺขุภาวายาติ ฯ อลตฺถ โข สภิโย
ปริพฺพาชโก ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ อลตฺถ อุปสมฺปทํ ฯ
อจิรุปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา สภิโย เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต
อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต น จิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา
สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช
วิหาสิ ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ
อิตฺถตฺตายาติ อพฺภญฺญาสิ ฯ อญฺญตโร โข ปนายสฺมา สภิโย
อรหตํ อโหสีติ ฯ
สภิยสุตฺตํ ฉฏฺฐมํ ฯ
______________
สุตฺตนิปาเต ตติยสฺส มหาวคฺคสฺส สตฺตมํ เสลสุตฺตํ

[๓๗๓] ๗ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา องฺคุตฺตราเปสุ
จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตรเสหิ ๑ ภิกฺขุสเตหิ
เยน อาปณํ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคโม ตทวสริ ฯ
#๑ อยํ ปาโฐ อฑฺฒเตฬสอิติปิ อฑฺฒเตลสอิติปิ วลญฺชิยติ ฯ
อสฺโสสิ โข เกณิโย ชฏิโล สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต
สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺคุตฺตราเปสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน
สทฺธึ อฑฺฒเตรเสหิ ภิกฺขุสเตหิ อาปณํ อนุปฺปตฺโต ฯ ตํ
โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต
อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต
โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ
ภควา ๑ โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ
ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ
โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ
สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ
สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตีติ ฯ อถ โข
เกณิโย ชฏิโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข เกณิยํ ชฏิลํ ภควา
ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ ฯ
อถ โข เกณิโย ชฏิโล ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต
สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ อธิวาเสตุ
เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ

[๓๗๔] เอวํ วุตฺเต ภควา เกณิยํ ชฏิลํ เอตทโวจ มหา
โข เกณิย ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตรสานิ ภิกฺขุสตานิ ตฺวญฺจ [๒]
#๑ ม. ภควาติ ฯ ๒ ยุ. โข ฯ
พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโนติ ฯ ทุติยมฺปิ โข เกณิโย ชฏิโล
ภควนฺตํ เอตทโวจ กิญฺจาปิ โภ โคตม มหา ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตรสานิ
ภิกฺขุสตานิ อหญฺจ พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโน อธิวาเสตุ
เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ
ทุติยมฺปิ โข ภควา เกณิยํ ชฏิลํ เอตทโวจ มหา โข เกณิย
ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตรสานิ ภิกฺขุสตานิ ตฺวญฺจ พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโนติ ฯ
ตติยมฺปิ โข เกณิโย ชฏิโล ภควนฺตํ เอตทโวจ
กิญฺจาปิ โภ โคตม มหา ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตรสานิ ภิกฺขุสตานิ
อหญฺจ พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโน อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม
สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน ฯ
อถ โข เกณิโย ชฏิโล ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา
อุฏฺฐายาสนา เยน สโก อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
มิตฺตามจฺเจ ญาติสาโลหิเต อามนฺเตสิ สุณนฺตุ เม โภนฺโต ๑
มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา สมโณ เม โคตโม นิมนฺติโต
สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน เม กายเวยฺยาวฏิกํ
กเรยฺยาถาติ ฯ เอวํ โภติ โข เกณิยสฺส ชฏิลสฺส มิตฺตามจฺจา
ญาติสาโลหิตา เกณิยสฺส ชฏิลสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อปฺเปกจฺเจ อุทฺธนานิ
ขณนฺติ อปฺเปกจฺเจ กฏฺฐานิ ผาเลนฺติ อปฺเปกจฺเจ
ภาชนานิ โธวนฺติ อปฺเปกจฺเจ อุทกมณิกํ ปติฏฺฐาเปนฺติ อปฺเปกจฺเจ
อาสนานิ ปญฺญาเปนฺติ ฯ เกณิโย ปน ชฏิโล สามํ เยว
#๑ โป. ม. ภวนฺโต ฯ
มณฺฑลมาลํ ปฏิยาเทติ ฯ

[๓๗๕] เตน โข ปน สมเยน เสโล พฺราหฺมโณ อาปเณ
ปฏิวสติ ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ
อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ
อนวโย ตีณิ จ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ ฯ
เตน โข ปน สมเยน เกณิโย ชฏิโล เสเล พฺราหฺมเณ อภิปฺปสนฺโน
โหติ ฯ อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ ตีหิ มาณวกสเตหิ
ปริวุโต ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน เยน
เกณิยสฺส ชฏิลสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ ฯ อทฺทสา โข เสโล
พฺราหฺมโณ เกณิยสฺส ๑ ชฏิลสฺส อสฺสเม อปฺเปกจฺเจ อุทฺธนานิ
ขณนฺเต ฯเปฯ อปฺเปกจฺเจ อาสนานิ ปญฺญาเปนฺเต เกณิยํ
ปน ชฏิลํ สามํ เยว มณฺฑลมาลํ ปฏิยาเทนฺตํ ทิสฺวาน เกณิยํ
ชฏิลํ เอตทโวจ กึ นุ โข โภโต เกณิยสฺส อาวาโห วา ภวิสฺสติ
วิวาโห วา ภวิสฺสติ มหายญฺโญ วา ปจฺจุปฏฺฐิโต ราชา
วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร นิมนฺติโต สฺวาตนาย สทฺธึ พลกาเยนาติ ฯ
น เม โภ เสล อาวาโห วา ภวิสฺสติ นปิ ๒
วิวาโห ภวิสฺสติ นปิ ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร
นิมนฺติโต สฺวาตนาย สทฺธึ พลกาเยน ฯ อปิ จ โข เม มหายญฺโญ
ปจฺจุปฏฺฐิโต อตฺถิ สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา
ปพฺพชิโต องฺคุตฺตราเปสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ
#๑ ยุ. เกณิยสฺสมิเย ชฏิเล ฯ ๒ โป. ม. วิวาโห วา นาปิ ราชา ฯ
อฑฺฒเตรเสหิ ภิกฺขุสเตหิ อาปณํ อนุปฺปตฺโต ตํ โข ปน ภวนฺตํ
โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต อิติปิ โส ภควา
ฯเปฯ พุทฺโธ ภควาติ ฯ โส เม นิมนฺติโต สฺวาตนาย ภตฺตํ

สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ พุทฺโธติ โภ เกณิย วเทสิ ฯ พุทฺโธติ
โภ เสล วทามิ ฯ พุทฺโธติ โภ เกณิย วเทสิ ฯ พุทฺโธติ โภ
เสล วทามีติ ฯ อถ โข เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ โฆโสปิ
โข เอโส ทุลฺลโภ โลกสฺมึ ยทิทํ พุทฺโธติ ฯ อาคตานิ
โข ปน อสฺมากํ ๑ มนฺเตสุ ทฺวตฺตึส ๒ มหาปุริสลกฺขณานิ เยหิ
สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส เทฺวว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา สเจ
อคารํ อชฺฌาวสติ ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา
จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต
ตสฺสิมานิ สตฺตรตนานิ ภวนฺติ เสยฺยถีทํ จกฺกรตนํ หตฺถิรตนํ
อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนเมว
สตฺตมํ ฯ ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ ๓ สูรา วิรงฺครูปา
ปรเสนปฺปมทฺทนา ฯ โส อิมํ ปฐวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน
อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ ฯ สเจ โข ปน อคารสฺมา
อนคาริยํ ปพฺพชติ อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก
วิวฏจฺฉโท ๔ ฯ กหํ ปน โภ เกณิย เอตรหิ โส ภวํ โคตโม
#๑ โป. ปนสฺมากํ ฯ ม. ปนมฺหากํ ฯ ๒ พตฺตึสาติปิ ปาโฐ ฯ ๓ โป. สนฺติ ฯ
#๔ อิติสทฺโท อิธ ภวิตุํ วฏฺฏติ ฯ
วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ฯ

[๓๗๖] เอวํ วุตฺเต เกณิโย ชฏิโล ทกฺขิณํ พาหํ ๑ ปคฺคเหตฺวา
เสลํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ เยเนสา โภ เสล นีลวนราชีติ ฯ
อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ ตีหิ มาณวกสเตหิ สทฺธึ เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ ฯ อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ เต มาณวเก อามนฺเตสิ
อปฺปสทฺทา โภนฺโต อาคจฺฉนฺตุ ปเท ปทํ นิกฺขิปนฺตา
ทุราสทา หิ เต ภวนฺโต ๒ สีหาว เอกจรา ยทา จาหํ โภ
สมเณน โคตเมน สทฺธึ มนฺเตยฺยํ มา เม โภนฺโต อนฺตรนฺตรา
กถํ โอปาเตถ กถาปริโยสานํ เม ภวนฺโต อาคเมนฺตูติ ฯ
อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ
วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เสโล
พฺราหฺมโณ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ สมฺมนฺเนสิ ฯ
อทฺทสา โข เสโล พฺราหฺมโณ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ
เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา เทฺว ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ
กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ โกโสหิเต
จ วตฺถคุเยฺห ปหุตชิวฺหตาย จ ๓ ฯ อถ โข ภควโต เอตทโหสิ
ปสฺสติ โข เม อยํ เสโล พฺราหฺมโณ ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ
เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา เทฺว ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ
วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ โกโสหิเต จ วตฺถคุเยฺห
#๑ โป. ม. พาหุํ ฯ ๒ ม. ยุ. ภควนฺโต ฯ ๓ โป. ม. จาติ ฯ
ปหุตชิวฺหตาย จาติ ฯ อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ
อภิสงฺขาเรสิ ๑ ยถา อทฺทส เสโล พฺราหฺมโณ ภควโต โกโสหิตํ
วตฺถคุยฺหํ ฯ อถ โข ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ
กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ
เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ ฯ อถ โข เสลสฺส
พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม
ทฺวตฺตึสาย ๒ มหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ โน อปริปุณฺเณหิ โน
จ โข นํ ชานามิ พุทฺโธ วา โน วา ฯ สุตํ โข ปเนตํ ๓ พฺราหฺมณานํ
วุฑฺฒานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ เย เต
ภควนฺโต ๔ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา เต สเก วณฺเณ ภญฺญมาเน
อตฺตานํ ปาตุกโรนฺตีติ ยนฺนูนาหํ สมณํ โคตมํ สมฺมุขา
สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถเวยฺยนฺติ ฯ อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ
ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ
ปริปุณฺณกาโย สุรุจิ สุชาโต จารุทสฺสโน
สุวณฺณวณฺโณสิ ภควา สุสุกฺกทาโฒสิ ๕ วิริยวา
นรสฺส หิ สุชาตสฺส เย ภวนฺติ วิยญฺชนา
สพฺเพ เต ตว กายสฺมึ มหาปุริสลกฺขณา ฯ
ปสนฺนเนตฺโต สุมุโข พฺรหา อุชุ ปตาปวา
#๑ ม. ยุ. อภิสํขาสิ ฯ ๒ โป. ม. ยุ. ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ฯ ๓ ม. ยุ.
#ปน เมตํ ฯ ๔ ม. ยุ. ภวนฺติ ฯ ๕ สุสุกฺกทาโฐสีติปิ ฯ
มชฺเฌ สมณสงฺฆสฺส อาทิจฺโจว วิโรจสิ ฯ
กลฺยาณทสฺสโน ภิกฺขุ กาญฺจนสนฺนิภตโจ ๑
กินฺเต สมณภาเวน เอวํ อุตฺตมวณฺณิโน ฯ
ราชา อรหสิ ภวิตุํ จกฺกวตฺตี รเถสโภ
จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชมฺพุสณฺฑสฺส อิสฺสโร
ขตฺติยา โภชราชาโน ๒ อนุยนฺตา ๓ ภวนฺติ เต
ราชาภิราชา มนุชินฺโท รชฺชํ กาเรหิ โคตม ฯ