[๓๕๗] อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ
จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา ภควนฺตํ
เอตทโวจ ปฏิภาติ มํ ภควา ปฏิภาติ มํ สุคตาติ ฯ ปฏิภาตุ
ตํ วงฺคีสาติ ภควา อโวจ ฯ อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส [๔] สมฺมุขา
สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ
ตเมว วาจํ ภาเสยฺย ยายตฺตานํ น ตาปเย
#๑ ม. ยุ. ภิกฺขเว ภิกฺขุ ฯ ๒ ม. โน ฯ ๓ ม. ยุ. นาธมฺมํ นาปฺปยํ ฯ
#๔ ม. ยุ. ภควนฺตํ ฯ
ปเร จ น วิหึเสยฺย สา เว วาจา สุภาสิตา ฯ
ปิยวาจเมว ภาเสยฺย ยา วาจา ปตินนฺทิตา
ยํ อนาทาย ปาปานิ ปเรสํ ภาสเต ปิยํ ฯ
สจฺจํ เว อมตา วาจา เอส ธมฺโม สนนฺตโน
สจฺเจ อตฺเถ จ ธมฺเม จ อหุ สนฺโต ปติฏฺฐิตา ฯ
ยํ พุทฺโธ ภาสติ วาจํ เขมํ นิพฺพานปตฺติยา
ทุกฺขสฺสนฺตกิริยาย สา เว วาจานมุตฺตมาติ ฯ
สุภาสิตสุตฺตํ ตติยํ ฯ
_______________
สุตฺตนิปาเต ตติยสฺส มหาวคฺคสฺส จตุตฺถํ สุนฺทริกสุตฺตํ

[๓๕๘] ๔ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ
วิหรติ สุนฺทริกาย นทิยา ตีเร ฯ เตน โข ปน สมเยน สุนฺทริกภารทฺวาโช
พฺราหฺมโณ สุนฺทริกาย นทิยา ตีเร อคฺคึ ชุหติ
อคฺคิหุตํ ปริจรติ ฯ อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ อคฺคึ
ชุหิตฺวา อคฺคิหุตํ ปริจริตฺวา อุฏฺฐายาสนา สมนฺตา จตุทฺทิสา
อนุวิโลเกสิ โก นุ โข อิมํ หพฺยเสสํ ภุญฺเชยฺยาติ ฯ อทฺทสา โข
สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ
รุกฺขมูเล สสีสํ ปารุตํ นิสินฺนํ ทิสฺวาน วาเมน หตฺเถน หพฺยเสสํ
คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน กมณฺฑลล [๑] เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ ฯ
อถ โข ภควา สุนฺทริกภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส ปทสทฺเทน
#๑ ม. ยุ. คเหตฺวา ฯ
สีสํ วิวริ ฯ อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ มุณฺโฑ
อยํ ภวํ มุณฺฑโก อยํ ภวนฺติ ตโต ปุน นิวตฺติตุกาโม อโหสิ ฯ
อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ มุณฺฑาปิ
หิเธกจฺเจ พฺราหฺมณา ภวนฺติ ยนฺนูนาหํ อุปสงฺกมิตฺวา ชาตึ
ปุจฺเฉยฺยนฺติ ฯ อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ เยน
ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ กึชจฺโจ
ภวนฺติ ฯ อถ โข ภควา สุนฺทริกภารทฺวาชํ พฺราหฺมณํ คาถาย ๑
อชฺฌภาสิ

[๓๕๙] น พฺราหฺมโณ โนมฺหิ น ราชปุตฺโต
น เวสฺสายโน อุท โกจิ โนมฺหิ
โคตฺตํ ปริญฺญาย ปุถุชฺชนานํ
อกิญฺจโน มนฺต จรามิ โลเก
สงฺฆาฏิวาสี อคโห จรามิ
นิวุตฺตเกโส อภินิพฺพุตตฺโต
อลิมฺปมาโน อิธ มาณเวหิ
อกลฺลํ ๒ มํ (พฺราหฺมณ) ปุจฺฉสิ โคตฺตปญฺหํ
ปุจฺฉนฺติ เว โภ พฺราหฺมณา พฺราหฺมเณหิ
สห พฺราหฺมโณ โน ภวนฺติ ฯ
พฺราหฺมโณ เจ ตฺวํ พฺรูสิ มญฺจ พฺรูสิ อพฺราหฺมณํ
ตํ ตํ สาวิตฺตึ ปุจฺฉามิ ติปทํ จตุวีสตกฺขรํ ฯ
#๑ ม. ยุ. คาถาหิ ฯ ๒ โป. ยุ. อกลฺล ฯ
กึ นิสฺสิตา อิสโย มนุชา
ขตฺติยา พฺราหฺมณา เทวตานํ
ยญฺญมกปฺปึสุ ปุถูธ โลเก ฯ
ยทนฺตคู เวทคู ยญฺญกาเล
ยสฺสาหุตึ ลเภ ตสฺสิชฺเฌติ พฺรูมิ ฯ
อทฺธา หิ ตสฺส หุตมิชฺเฌ (ติ พฺราหฺมโณ)
ยํ ตาทิสํ เวทคุํ อทฺทสาม
ตุมฺหาทิสานญฺหิ อทสฺสเนน
อญฺโญ ชโน ภุญฺชติ ปูรฬาสํ ฯ
ตสฺมา ติห ตฺวํ พฺราหฺมณ อตฺเถน
อตฺถิโก อุปสงฺกมฺม ปุจฺฉ
สนฺตํ วิธูมํ อนิฆํ นิราสํ
อปฺเปวิธ อภิวินฺเท สุเมธํ
ยญฺเญ รโตหํ ๑ (โภ โคตม) ยญฺญํ ยิฏฺฐุกาโม ๒
นาหํ ปชานามิ อนุสาสตุ มํ ภวํ
ยตฺถ หุตํ อิชฺฌเต พฺรูหิ เมตํ ฯ
เตน หิ ตฺวํ พฺราหฺมณ โอทหสฺสุ โสตํ
ธมฺมํ เต เทสิสฺสามิ
มา ชาตึ ปุจฺฉ ๓ จรณญฺจ ปุจฺฉ
กฏฺฐา หเว ชายติ ชาตเวโท
#๑ ยุ. รตาหํ ฯ ๒ ยุ. ยฏฺฐุกาโม ฯ ๓ ม. ปุจฺฉิ ฯ
นีจากุลีโนปิ มุนี ธิตีมา
อาชานิโย โหติ หิรีนิเสโธ ฯ
สจฺเจน ทนฺโต ทมสา อุเปโต
เวทนฺตคู วูสิตพฺรหฺมจริโย
กาเลน ตมฺหิ หพฺยํ ปเวจฺเฉ
โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ ฯ
เย กาเม หิตฺวา อคหา จรนฺติ
สุสญฺญตตฺตา ตสรํว อุชฺชุํ ๑
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ
โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ ฯ
เย วีตราคา สุสมาหิตินฺทฺริยา
จนฺโทว ราหุคหณา ปมุตฺโต ๒
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ
โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ ฯ
อาสชฺชมานา วิจรนฺติ โลเก
สทา สตา หิตฺวา มมายิตานิ
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ
โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ ฯ
โย กาเม หิตฺวา อภิภุยฺยจารี
โย เวทิ ชาตีมรณสฺส อนฺตํ
ปรินิพฺพุโต อุทกรหโทว สีโต
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
#๑ โป. ยุ. อุชฺชุ ฯ ๒ โป. ม. ยุ. ปมุตฺตา ฯ
สโม สเมหิ วิสเมหิ ทูเร
ตถาคโต โหติ อนนฺตปญฺโญ
อนูปลิตฺโต อิธ วา หุรํ วา
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
ยมฺหิ น มายา วสตี น มาโน
โย วีตโลโภ อมโม นิราโส
ปนุนฺนโกโธ อภินิพฺพุตตฺโต
โย พฺราหฺมโณ โสกมลํ อหาสิ
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
นิเวสนํ โย มนโส อหาสิ
ปริคฺคหา ยสฺส น สนฺติ เกจิ
อนุปาทิยาโน อิธ วา หุรํ วา
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
สมาหิโต โย อุทตาริ โอฆํ
ธมฺมญฺจ ญาสิ ๑ ปรมาย ทิฏฺฐิยา
ขีณาสโว อนฺติมเทหธารี
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
ภวาสวา ยสฺส วจี ขรา จ
วิธูปิตา อตฺถคตา น สนฺติ
ส เวทคู สพฺพธิ วิปฺปมุตฺโต
#๑ ม. ธมฺมํ จญฺญาสิ ฯ
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
สงฺคาติโค ยสฺส น สนฺติ สงฺคา
โย มานสตฺเตสุ อมานสตฺโต
ทุกฺขํ ปริญฺญาย สเขตฺตวตฺถุํ
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
อาสํ อนิสฺสาย วิเวกทสฺสี
ปรเวทิยํ ทิฏฺฐิมุปาติวตฺโต
อารมฺมณา ยสฺส น สนฺติ เกจิ
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
ปโรปรา ยสฺส สเมจฺจ ธมฺมา
วิธูปิตา อตฺถคตา น สนฺติ
สนฺโต อุปาทานกฺขเย วิมุตฺโต
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
สํโยชนํ ชาติขยนฺตทสฺสี
โย ปานุที ราคปถํ อเสสํ
สุทฺโธ นิทฺโทโส วิมโล อกาโม ๑
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
โย อตฺตนาตฺตานํ ๒ นานุปสฺสติ
สมาหิโต อุชุคโต ฐิตตฺโต
ส เว อเนโช อขิโล ๓ อกงฺโข
#๑ ม. ยุ. อกาโจ ฯ ๒ ม. อตฺตโน อตฺตานํ ฯ ๓ โป. อวิโล ฯ
ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ ฯ
โมหนฺตรา ยสฺส น สนฺติ เกจิ
สพฺเพสุ ธมฺเมสุ จ ญาณทสฺสี
สรีรญฺจ อนฺติมํ ธาเรติ
ปตฺโต จ สมฺโพธิมนุตฺตรํ สิวํ
เอตฺตาวตา ยกฺขสฺส สุทฺธิ
(ตถาคโต ๑ อรหติ ปูรฬาสํ ฯ)
หุตญฺจ มยฺหํ หุตมตฺถุ สจฺจํ
ยํ ตาทิสํ เวทคุนํ อลตฺถํ
พฺรหฺมา หิ สกฺขิ ปฏิคณฺหาตุ เม ภควา
ภุญฺชตุ เม ภควา ปูรฬาสํ ฯ
คาถาภิคีตํ เม อโภชเนยฺยํ
สมฺผสฺสตํ พฺราหฺมณ เนส ธมฺโม
คาถาภิคีตํ ปนุทนฺติ พุทฺธา
ธมฺเม สติ พฺราหฺมณ วุตฺติเรสา ฯ
อญฺเญน จ เกวลินํ มเหสึ
ขีณาสวํ กุกฺกุจฺจวูปสนฺตํ
อนฺเนน ปาเนน อุปฏฺฐหสฺสุ
เขตฺตญฺหิ ตํ ปุญฺญเปกฺขสฺส โหติ ฯ
#๑ ยุ. อยํ ปาโฐ ทิสฺสติ ฯ
สาธาหํ ภควา ตถา วิชญฺญํ
โย ทกฺขิณํ ภุญฺเชยฺย มาทิสสฺส
ยํ ยญฺญกาเล ปริเยสมาโน
ปปฺปุยฺย ตว สาสนํ ฯ
สารมฺภา ยสฺส วิคตา จิตฺตํ ยสฺส อนาวิลํ
วิปฺปมุตฺโต จ กาเมหิ ถีนํ ยสฺส ปนูทิตํ
สีมนฺตานํ วิเนตารํ ชาติมรณโกวิทํ
มุนึ โมเนยฺยสมฺปนฺนํ ตาทิสํ ยญฺญมาคตํ
ภกุฏึ วินยิตฺวาน ปญฺชลิกา นมสฺสถ
ปูเชถ อนฺนปาเนน เอวํ อิชฺฌนฺติ ทกฺขิณา ฯ
พุทฺโธ ภวํ อรหติ ปูรฬาสํ ปุญฺญกฺเขตฺตมนุตฺตรํ
อายาโค สพฺพโลกสฺมึ ๑ โภโต ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

[๓๖๐] อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ
เอตทโวจ อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม
เสยฺยถาปิ โภ โคตม นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย ปฏิจฺฉนฺนํ วา
วิวเรยฺย มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร วา
เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ เอวเมวํ
โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต เอสาหํ ภวนฺตํ
โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ ลเภยฺยาหํ โภโต
โคตมสฺส สนฺติเก ปพฺพชฺชํ ลเภยฺยํ อุปสมฺปทนฺติ ฯ อลตฺถ
#๑ ม. ยุ. สพฺพโลกสฺส ฯ
โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ
อลตฺถ อุปสมฺปทํ ฯ ฯเปฯ อญฺญตโร โข ปนายสฺมา
สุนฺทริกภารทฺวาโช อรหตํ อโหสีติ ฯ
สุนฺทริกภารทฺวาชสุตฺตํ จตุตฺถํ ฯ
__________________
สุตฺตนิปาเต ตติยสฺส มหาวคฺคสฺส ปญฺจมํ มาฆสุตฺตํ

[๓๖๑] ๕ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห
วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต ฯ อถ โข มาโฆ มาณโว เยน
ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ
สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข มาโฆ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ อหญฺหิ โภ
โคตม ทายโก ทานปติ วทญฺญู ยาจโยโค ธมฺเมน โภเค
ปริเยสามิ ธมฺเมน โภเค ปริเยสิตฺวา ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ
ธมฺมาธิคเตหิ เอกสฺสปิ ททามิ ทฺวินฺนมฺปิ ททามิ ติณฺณมฺปิ ททามิ
จตุนฺนมฺปิ ททามิ ปญฺจนฺนมฺปิ ททามิ ฉนฺนมฺปิ ททามิ
สตฺตนฺนมฺปิ ททามิ อฏฺฐนฺนมฺปิ ททามิ นวนฺนมฺปิ ททามิ
ทสนฺนมฺปิ ททามิ วีสายปิ ททามิ ตึสายปิ ททามิ จตฺตาฬีสายปิ
ททามิ ปญฺญาสายปิ ททามิ สตสฺสปิ ททามิ ภิยฺโยปิ ททามิ
กจฺจาหํ ๑ โภ โคตม เอวํ ททนฺโต เอวํ ยเชนฺโต ๒ พหุํ ปุญฺญํ
#๑ โป. สกฺกจฺจาหํ ฯ ๒ ม. ยุ. สพฺพตฺถ ยชนฺโตติ ทิสฺสติ ฯ
ปสวามีติ ฯ ตคฺฆ ตฺวํ มาณว เอวํ ททนฺโต เอวํ ยเชนฺโต
พหุํ ปุญฺญํ ปสวสิ ฯ โย โข มาณว ทายโก ทานปติ วทญฺญู
ยาจโยโค ธมฺเมน โภเค ปริเยสติ ธมฺเมน โภเค ปริเยสิตฺวา
ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ ธมฺมาธิคเตหิ เอกสฺสปิ ททาติ ฯเปฯ สตสฺสปิ
ททาติ ภิยฺโยปิ ททาติ พหุํ โส ปุญฺญํ ปสวตีติ ฯ อถ
โข มาโฆ มาณโว ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ

[๓๖๒] ปุจฺฉามหํ โคตมํ วทญฺญญ (อิติ มาโฆ มาณโว)
กาสายวาสึ อคหํ ๑ จรนฺตํ
โย ยาจโยโค ทานปตี คหฏฺโฐ
ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข
ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ
กถํ หุตํ ยชมานสฺส สุชฺเฌ ฯ
(โย) ยาจโยโค ทานปตี คหฏฺโฐ (มาฆาติ ภควา)
ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข
ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ
อาราธเย ทกฺขิเณยฺเยหิ ตาทิ ฯ
(โย) ยาจโยโค ทานปตี คหฏฺโฐ (อิติ มาโฆ มาณโว)
ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข
ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ
อกฺขาหิ เม ภควา ทกฺขิเณยฺเย ฯ
#๑ โป. อภิณฺหํ ฯ ยุ. อคิหํ ฯ
เย เว อลคฺคา ๑ วิจรนฺติ โลเก
อกิญฺจนา เกวลิโน ยตตฺตา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ
โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ ฯ
เย สพฺพสํโยชนพนฺธนจฺฉิทา
ทนฺตา วิมุตฺตา อนิฆา นิราสา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ
โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ ฯ
เย สพฺพสญฺโญชนวิปฺปมุตฺตา
ทนฺตา วิมุตฺตา อนิฆา นิราสา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ
ขีณาสวา วูสิตพฺรหฺมจริยา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
เยสุ น มายา วสตี น มาโน
ขีณาสวา วูสิตพฺรหฺมจริยา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
เย วีตโลภา อมมา นิราสา
ขีณาสวา วูสิตพฺรหฺมจริยา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
#๑ ม. ยุ. อสตฺตา ฯ
เย เว น ตณฺหาสุ อุปาติปนฺนา ๑
วิตเรยฺย โอฆํ อมมา จรนฺติ
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
เยสํ [๒] ตณฺหา นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก
ภวาภวาย อิธ วา หุรํ วา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
เย กาเม หิตฺวา อคหา จรนฺติ
สุสญฺญตตฺตา ตสรํว อุชฺชุํ
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
เย วีตราคา สุสมาหิตินฺทฺริยา
จนฺโทว ราหุคหณา ปมุตฺโต
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
สมิตาวิโน วีตราคา อโกปา
เยสํ คตี นตฺถิ อิธ วิปฺปหาย
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
ชเหตฺวา ชาติมรณํ อเสสํ
กถงฺกถํ สพฺพมุปาติวตฺตา
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
เย อตฺตทีปา วิจรนฺติ โลเก
อกิญฺจนา สพฺพธิ วิปฺปมุตฺตา
#๑ โป. เย วีตตณฺหาสุ อุปาติวตฺตา ฯ ๒ ยุ. ตุ ฯ
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
เย เหตฺถ ชานนฺติ ยถาตถา อิทํ
อยมนฺติมา นตฺถิ ปุนพฺภโวติ
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ ฯ
โย เวทคู ฌานรโต สตีมา
สมฺโพธิปตฺโต สรณํ พหุนฺนํ
กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ
โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ ฯ
อทฺธา อโมฆา มม ปุจฺฉนา อหุ
อกฺขาสิ เม ภควา ทกฺขิเณยฺเย
ตฺวํ เหตฺถ ชานาสิ ยถาตถา อิทํ
ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโม ฯ
(โย) ยาจโยโค ทานปตี คหฏฺโฐ (อิติ มาโฆ มาณโว)
ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข
ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ
อกฺขาหิ เม ภควา ยญฺญสมฺปทํ ฯ
ยชสฺสุ ยชมาโน มาฆาติ ภควา
สพฺพตฺถ จ วิปฺปสาเทหิ จิตฺตํ
อารมฺมณํ ยชมานสฺส ยญฺโญ
เอตฺถ ปติฏฺฐาย ชหาติ โทสํ
โส วีตราโค จ วิเนยฺย โทสํ
เมตฺตจิตฺตํ ภาวยํ อปฺปมาณํ
รตฺตินฺทิวํ สตตํ อปฺปมตฺโต
สพฺพา ทิสา ผรเต อปฺปมญฺญํ ฯ
โก สุชฺฌตี มุญฺจติ พชฺฌตี จ
เกนตฺตนา คจฺฉติ พฺรหฺมโลกํ
อชานโต เม มุนิ พฺรูหิ ปุฏฺโฐ
ภควา หิ เม สกฺขิ พฺรหฺมชฺช ทิฏฺโฐ
ตฺวญฺหิ ๑ โน พฺรหฺมสโมสิ สจฺจํ
กถํ อุปปชฺชติ พฺรหฺมโลกํ (ชุติม ๒-) ฯ
โย ยชติ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ (มาฆาติ ภควา)
อาราธเย ทกฺขิเณยฺเยหิ ตาทิ
เอวํ ยชิตฺวา สมฺมา ยาจโยโค
อุปปชฺชติ พฺรหฺมโลกนฺติ พฺรูมีติ ฯ

[๓๖๓] เอวํ วุตฺเต มาโฆ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ
อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม ฯเปฯ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณงฺคตนฺติ ฯ
มาฆสุตฺตํ ปญฺจมํ
______________
#๑ ม. ตุวํ ฯ ๒ ยุ. ชุตีมา ฯ
สุตฺตนิปาเต ตติยสฺส มหาวคฺคสฺส ฉฏฺฐํ สภิยสุตฺตํ

[๓๖๔] ๖ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห
วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ เตน โข ปน สมเยน สภิยสฺส
ปริพฺพาชกสฺส ปุราณสาโลหิตาย เทวตาย ปญฺหา อุทิฏฺฐา โหนฺติ
โย เต สภิย สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิเม ปเญฺห ปุฏฺโฐ
พฺยากโรติ ตสฺส สนฺติเก พฺรหฺมจริยํ จเรยฺยาสีติ ฯ อถ โข
สภิโย ปริพฺพาชโก ตสฺสา เทวตาย สนฺติเก [๑] ปเญฺห อุคฺคเหตฺวา
เย เต สมณพฺราหฺมณา สงฺฆิโน คณิโน คณาจริยา ญาตา
ยสสฺสิโน ติตฺถกรา สาธุสมฺมตา พหุชนสฺส เสยฺยถีทํ ปูรโณ
กสฺสโป มกฺขลิ โคสาโล อชิโต เกสกมฺพโล ๒ ปกุทฺโธ ๓ กจฺจายโน
สญฺชโย เวฬฏฺฐปุตฺโต ๔ นิคนฺโถ นาฏปุตฺโต เต อุปสงฺกมิตฺวา
เต ปเญฺห ปุจฺฉติ ฯ เต สภิเยน ปริพฺพาชเกน ปเญฺห ปุฏฺฐา
น สมฺปายนฺติ อสมฺปายนฺตา โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ
ปาตุกโรนฺติ อปิ จ สภิยํ ๕ ปริพฺพาชกํ ปฏิปุจฺฉนฺติ ฯ อถ
โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ เย โข เต โภนฺโต
สมณพฺราหฺมณา สงฺฆิโน คณิโน คณาจริยา ญาตา ยสสฺสิโน
ติตฺถกรา สาธุสมฺมตา พหุชนสฺส เสยฺยถีทํ ปูรโณ กสฺสโป ฯเปฯ
นิคนฺโถ นาฏปุตฺโต เต มยา ปเญฺห ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ
อสมฺปายนฺตา โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรนฺติ
#๑ โป. ม. ยุ. เอตฺถนฺตเร เตติ ทิสฺสติ ฯ ๒ ยุ. เกสกมฺพลิ ฯ ๓ ม. ปกุโธ
#กจฺจาโน ฯ ยุ. ปกุโธ ฯ ๔ ม. เพลฏฺฐปุตฺโต ฯ ยุ. เพลฏฺฐิปุตฺโต ฯ
#๕ ม. ยุ. สภิยญฺเญว ฯ
อปิ จ มญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉนฺติ ยนฺนูนาหํ หีนายาวตฺติตฺวา
กาเม ปริภุญฺเชยฺยนฺติ ฯ อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส
เอตทโหสิ อยํ ๑ โข สมโณ โคตโม สงฺฆี เจว คณี จ
คณาจริโย ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส ฯ
ยนฺนูนาหํ สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา อิเม ปเญฺห ปุจฺเฉยฺยนฺติ ฯ
อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ เย ๒ โข เต โภนฺโต
สมณพฺราหฺมณา ชิณฺณา วุฑฺฒา มหลฺลกา อทฺธคตา วโย
อนุปฺปตฺตา เถรา รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิตา สงฺฆิโน คณิโน คณาจริยา
ญาตา ยสสฺสิโน ติตฺถกรา สาธุสมฺมตา พหุชนสฺส เสยฺยถีทํ
ปูรโณ กสฺสโป ฯเปฯ นิคนฺโถ นาฏปุตฺโต เตปิ ๓ มยา ปเญฺห
ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ อสมฺปายนฺตา โกปญฺจ โทสญฺจ
อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรนฺติ อปิ จ มญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉนฺติ ฯ
กึ ปน เม สมโณ โคตโม อิเม ปเญฺห ปุฏฺโฐ พฺยากริสฺสติ ฯ
สมโณ หิ โคตโม ทหโร เจว ชาติยา นโว จ ปพฺพชฺชายาติ ฯ
อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ สมโณ โข
โคตโม ๔ ทหโรติ น อุญฺญาตพฺโพ น ปริโภตพฺโพ ๕ ทหโรปิ
เจ สมโณ โหติ โส จ มหิทฺธิโก โหติ มหานุภาโว ฯ ยนฺนูนาหํ
สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา อิเม ปเญฺห ปุจฺเฉยฺยนฺติ ฯ
#๑ ม. อยมฺปิ ฯ ๒ ม. เยปิ ฯ ๓ ยุ. ปิสทฺโท นตฺถิ ฯ ๔ ม. อยํ ปาโฐ
#นตฺถิ ฯ ๕ อิโต ปรํ มรมฺมโปตฺถเก ทหโรปิ เจส สมโณ โคตโม มหิทฺธิโก
#โหติ มหานุภาโวติ ทิสฺสติ ฯ
อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก เยน ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ
อนุปุพฺเพน จาริกญฺจรมาโน เยน ราชคหํ เวฬุวนํ กลนฺทกนิวาโป
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ
สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ

[๓๖๕] กงฺขี เวจิกิจฺฉี อาคมํ (อิติ สภิโย)
ปเญฺห ปุจฺฉิตุํ อภิกงฺขมาโน
เตสนฺตกโร ภวาหิ ปเญฺห เม ปุฏฺโฐ
อนุปุพฺพํ อนุธมฺมํ พฺยากโรหิ เม ฯ
ทูรโต อาคโตสิ สภิยาติ ภควา
ปเญฺห ปุจฺฉิตุํ อภิกงฺขมาโน
เตสนฺตกโร ภวามิ ปเญฺห เต ปุฏฺโฐ
อนุปุพฺพํ อนุธมฺมํ พฺยากโรมิ เต ฯ
ปุจฺฉ มํ สภิย ปญฺหํ ยงฺกิญฺจิ มนสิจฺฉสิ
ตสฺส ตสฺเสว ปญฺหสฺส อหํ อนฺตํ กโรมิ เตติ ฯ๕

[๓๖๖] อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ อจฺฉริยํ
วต โภ อพฺภูตํ วต โภ ยํ วตาหํ อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ
โอกาสกมฺมมตฺตมฺปิ นาลตฺถํ ตมฺเม อิทํ สมเณน โคตเมน
โอกาสกมฺมํ กตนฺติ อตฺตมโน ปมุทิโต ๑ อุทคฺโค ปีติโสมนสฺสชาโต
#๑ ยุ. โมทิโต ฯ
ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ
กึปตฺตินมาหุ ภิกฺขุนํ (อิติ สภิโย)
โสรตํ เกน กถญฺจ ทนฺตมาหุ
พุทฺโธติ กถํ ปวุจฺจติ
ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ ๑ ฯ
ปชฺเชน กเตน อตฺตนา (สภิยาติ ภควา)
ปรินิพฺพานคโต วิติณฺณกงฺโข
วิภวญฺจ ภวญฺจ วิปฺปหาย
วุสิตวา ขีณปุนพฺภโว ส ภิกฺขุ ฯ
สพฺพตฺถ อุเปกฺขโก สตีมา
น โส หึสติ กญฺจิ สพฺพโลเก
ติณฺโณ สมโณ อนาวิโล
อุสฺสทา ยสฺส น สนฺติ โสรโต โส
ยสฺสินฺทฺริยานิ ภาวิตานิ
อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สพฺพโลเก
นิพฺพิชฺชิมํ ๒ ปรญฺจ โลกํ
กาลํ กงฺขติ ภาวิโต ส ทนฺโต ฯ
กปฺปานิ วิเจยฺย เกวลานิ
สํสารํ ทุภยํ ๓ จุตูปปาตํ
#๑ ยุ. วยากโรหิ ฯ ๒ ม. นิพฺพิชฺช อิมํ ฯ ๓ วณฺณนายํ ตทุภยํ ฯ
วิคตรชมนงฺคณํ วิสุทฺธํ
ปตฺตํ ชาติกฺขยํ ตมาหุ พุทฺธนฺติ ฯ