[๓๒๗] ๑๐ อุฏฺฐหถ นิสีทถ โก อตฺโถ สุปิเตน โว
อาตุรานํ หิ กา นิทฺทา สลฺลวิทฺธาน รุปฺปตํ ฯ
อุฏฺฐหถ นิสีทถ ทฬฺหํ สิกฺขถ สนฺติยา
มา โว ปมตฺเต วิญฺญาย (มจฺจุราชา) อโมหยิตฺถ วสานุเค ฯ
ยาย เทวา มนุสฺสา จ สิตา ติฏฺฐนฺติ อตฺถิกา
ตรเถตํ วิสตฺติกํ ขโณ โว ๑ มา อุปจฺจคา
ขณาตีตา หิ โสจนฺติ นิรยมฺหิ สมปฺปิตา ฯ
ปมาโท รโช ปมาทา ๒ ปมาทานุปติโต รโช
อปฺปมาเทน วิชฺชาย อพฺพูเฬฺห ๓ สลฺลมตฺตโนติ ฯ
อุฏฺฐานสุตฺตํ ทสมํ ฯ
__________
#๑ ม. ยุ. เว ฯ ๒ ม. ปมาโท ฯ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๓ ม. ยุ. อพฺพเห ฯ
สุตฺตนิปาเต ทุติยสฺส จูฬวคฺคสฺส เอกาทสมํ ราหุลสุตฺตํ

[๓๒๘] ๑๑ กจฺจิ อภิณฺหสํวาสา นาวชานาสิ ปณฺฑิตํ
โอกฺกาธาโร ๑ มนุสฺสานํ กจฺจิ อปจิโต ตยา ฯ
นาหํ อภิณฺหสํวาสา อวชานามิ ปณฺฑิตํ
โอกฺกาธาโร ๒ มนุสฺสานํ นิจฺจํ อปจิโต มยา ฯ
ปญฺจ กามคุเณ หิตฺวา ปิยรูเป มโนรเม
สทฺธาย ฆรา นิกฺขมฺม ทุกฺขสฺสนฺตกโร ภว ฯ
มิตฺเต ภชสฺสุ กลฺยาเณ ปนฺตญฺจ ๓ สยนาสนํ
วิวิตฺตํ อปฺปนิคฺโฆสํ มตฺตญฺญู โหหิ โภชเน ฯ
จีวเร ปิณฺฑปาเต จ ปจฺจเย สยนาสเน
เอเตสุ ตณฺหมากาสิ ๔ มา โลกํ ปุนราคมิ
สํวุโต ปาติโมกฺขสฺมึ อินฺทฺริเยสุ จ ปญฺจสุ
สตี กายคตา ตฺยตฺถุ นิพฺพิทาพหุโล ภว ฯ
นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ สุภํ ราคูปสญฺหิตํ
อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ
อนิมิตฺตญฺจ ภาเวหิ มานานุสยมุชฺชห
ตโต มานาภิสมยา อุปสนฺโต จริสฺสสีติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ ภควา อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อิมาหิ คาถาหิ อภิณฺหํ โอวทตีติ ฯ(
ราหุลสุตฺตํ เอกาทสมํ ฯ
#๑-๒ ม. ยุ. อุกฺกาธาโร ฯ ๓ ปตฺถญฺจาติปิ ปาโฐ ฯ ๔ ตณฺหํ มากาสีติปิ ฯ
สุตฺตนิปาเต ทุติยสฺส จูฬวคฺคสฺส ทฺวาทสมํ วงฺคีสสุตฺตํ ๑

[๓๒๙] ๑๒ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ
อคฺคาฬเว เจติเย ฯ เตน โข ปน สมเยน อายสฺมโต วงฺคีสสฺส
อุปชฺฌาโย นิโคฺรธกปฺโป นาม เถโร อคฺคาฬเว เจติเย
อจิรปรินิพฺพุโต โหติ ฯ อถ โข อายสฺมโต วงฺคีสสฺส รโหคตสฺส
ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ปรินิพฺพุโต นุ โข
เม อุปชฺฌาโย อุทาหุ โน ปรินิพฺพุโตติ ฯ อถ โข อายสฺมา
วงฺคีโส สายณฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข อายสฺมา วงฺคีโส ภควนฺตํ เอตทโวจ อิธ
มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก
อุทปาทิ ปรินิพฺพุโต นุ โข เม อุปชฺฌาโย อุทาหุ โน ปรินิพฺพุโตติ ฯ
อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ
กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา ภควนฺตํ คาถาย
อชฺฌภาสิ

[๓๓๐] ปุจฺฉาม สตฺถารํ อโนมปญฺญํ
ทิฏฺเฐว ธมฺเม โย วิจิกิจฺฉานํ
เฉตฺตา อคฺคาฬเว กาลมกาสิ ภิกฺขุ
ญาโต ยสสฺสี อภินิพฺพุตตฺโต ฯ
#๑ ม. นิโคฺรธกปฺปสุตฺตํ ฯ
นิโคฺรธกปฺโป อิติ ตสฺส นามํ
ตยา กตํ ภควา พฺราหฺมณสฺส
โส ตํ นมสฺสํ อจรึ มุตฺยเปกฺโข
อารทฺธวิริโย ทฬฺหธมฺมทสฺสี ฯ
ตํ สาวกํ สกฺก มยมฺปิ สพฺเพ
อญฺญาตุมิจฺฉาม สมนฺตจกฺขุ
สมวฏฺฐิตา โน สวนาย โสตา
ตุวํ โน สตฺถา ตฺวมนุตฺตโรสิ ฯ
ฉินฺเทว โน วิจิกิจฺฉํ พฺรูหิ เมตํ
ปรินิพฺพุตํ เวทย ภูริปญฺญ
มชฺเฌ จ ๑ โน ภาส สมนฺตจกฺขุ
สกฺโกว เทวานํ สหสฺสเนตฺโต ฯ
เย เกจิ คนฺถา อิธ โมหมคฺคา
อญฺญาณปกฺขา วิจิกิจฺฉฐานา
ตถาคตํ ปตฺวา น เต ภวนฺติ
จกฺขุํ หิ เอตํ ปรมํ นรานํ ฯ
โน เจ หิ ชาตุ ปุริโส กิเลเส
วาโต ยถา อพฺภฆนํ วิหาเน
ตโมวสฺส นิวุโต สพฺพโลโก
#๑ ยุ. ว ฯ
น โชติมนฺโตปิ นรา ตเปยฺยุํ ฯ
ธีรา จ ปชฺโชตกรา ภวนฺติ
ตํ ตํ อหํ ธีร ตเถว มญฺเญ
วิปสฺสินํ ชานมุปาคมมฺห
ปริสาสุ โน อาวิกโรหิ กปฺปํ ฯ
ขิปฺปํ คิรํ เอรย วคฺคุ วคฺคุํ
หํสาว ๑ ปคฺคยฺห สณึ ๒ นิกุชฺช ๓
พินฺทุสฺสเรน สุวิกปฺปิเตน
สพฺเพว เต อุชฺชุคตา สุโณม ฯ
ปหีนชาติมรณํ อเสสํ
นิคฺคยฺห โธนํ วเทสฺสามิ ธมฺมํ
น กามกาโร หิ ปุถุชฺชนานํ
สงฺเขยฺยกาโร จ ตถาคตานํ ฯ
สมฺปนฺนเวยฺยากรณํ ตฺวยิทํ ๔
สมุชฺชปญฺญสฺส ๕ สมุคฺคหีตํ
อยมญฺชลี ปจฺฉิโม สุปฺปณามิโต
มา โมหยี ชานมโนมปญฺญ ฯ
ปโรวรํ อริยธมฺมํ วิทิตฺวา
มา โมหยี ชานมโนมวีร
วารึ ยถา ฆมฺมนิ ฆมฺมตตฺโต
#๑ ม. หํโสว ฯ ๒ ม. สณิกํ ฯ ๓ ม. ยุ. นิกูช ฯ ๔ ม. ตเวทํ ฯ ๕ ม. ยุ.
#สมุชฺชุปญฺญสฺส ฯ
วาจาภิกงฺขามิ สุตสฺส ๑ วสฺส ฯ
ยทตฺถิกํ ๒ พฺรหฺมจริยํ อจาริ ๓
กปฺปายโน กิญฺจิสฺส ๔ ตํ อโมฆํ
นิพฺพายิ โส อาทุ สอุปาทิเสโส ๕
ยถา วิมุตฺโต อหุ ตํ สุโณม ฯ
อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ อิธ นามรูเป (ติ ภควา)
กณฺหสฺส โสตํ ทีฆรตฺตานุสยิตํ
อตาริ ชาตึ มรณํ อเสสํ
อิจฺจพฺรวี ภควา ปญฺจเสฏฺโฐ ฯ
เอส สุตฺวา ปสีทามิ วโจ เต อิสิสตฺตมู
อโมฆํ กิร เม ปุฏฺฐํ น มํ วญฺเจสิ พฺราหฺมโณ
ยถาวาที ตถาการี อหุ พุทฺธสฺส สาวโก
อจฺฉิทา มจฺจุโน ชาลํ ตํ ตํ มายาวิโน ทฬฺหํ ฯ
อทฺทส ภควา อาทึ ๖ อุปาทานสฺส กปฺปิโย
อจฺจคา วต กปฺปายโน มจฺจุเธยฺยํ สุทุตฺตรนฺติ ฯ
วงฺคีสสุตฺตํ ทฺวาทสมํ ฯ
_____________
#๑ ม. สุตํปวสฺส ฯ ๒ ยุ. ยทตฺถิยํ ฯ ๓ ม. อจรี ฯ ๔ ม. ยุ. กจฺจิสฺส ฯ
#๕ ม. สปาทิเสโส ฯ ๖ ม. อาทิ ฯ
สุตฺตนิปาเต ทุติยสฺส จูฬวคฺคสฺส
เตรสมํ สมฺมาปริพฺพาชนิยสุตฺตํ

[๓๓๑] ๑๓ ปุจฺฉามิ มุนึ ปหูตปญฺญํ
ติณฺณํ (ปารคตํ ๑-) ปรินิพฺพุตํ ฐิตตฺตํ
นิกฺขมฺม ฆรา ปนุชฺช กาเม
กถํ (ภิกฺขุ) สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
ยสฺส มงฺคลา สมูหตา (ติ ภควา)
อุปฺปาตา ๒ สุปินา จ ลกฺขณา จ
ส ๓ มงฺคลโทสวิปฺปหีโน
(ภิกฺขุ) สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
ราคํ วินเยถ มานุเสสุ
ทิพฺเพสุ กาเมสุ จาปิ ภิกฺขุ
อติกฺกมฺม ภวํ สเมจฺจ ธมฺมํ
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
วิปิฏฺฐิกตฺวา ๔ เปสุณานิ
โกธํ กทริยํ ชเหยฺย ภิกฺขุ
อนุโรธวิโรธวิปฺปหีโน
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
#๑ ม. ปารํ คตํ ฯ ๒ ยุ. อุปฺปาทา ฯ ๓ ม. โส ฯ ๔ ม. วิปิฏฺฐิกตฺวาน ฯ
#โป. วิปิฏฺฐกริตฺวา ฯ
หิตฺวาน ปิยญฺจ ๑ อปฺปิยญฺจ
อนุปาทาย อนิสฺสิโต กุหิญฺจิ
สํโยชนิเยหิ วิปฺปมุตฺโต
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
น โส อุปธีสุ สารเมติ
อาทาเนสุ วิเนยฺย ฉนฺทราคํ
โส อนิสฺสิโต อนญฺญเนยฺโย
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
วจสา มนสา จ กมฺมุนา จ
อวิรุทฺโธ สมฺมา วิทิตฺวา ธมฺมํ
นิพฺพานปทาภิปตฺถยาโน
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
โย วนฺทติ มนฺติ น ๒ อุณฺณเมยฺย
อกุฏฺโฐปิ น สนฺธิเยถ ภิกฺขุ
ลทฺธา ปรโภชนํ น มชฺเช
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
โลภญฺจ ภวญฺจ วิปฺปหาย
วิรโต เฉทนพนฺธนโต ๓ ภิกฺขุ
โส ติณฺณกถงฺกโถ วิสลฺโล
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
#๑ โป. ปิยญฺเจว ฯ ๒ ม. นุณฺณเมยฺย ฯ ๓ ม. เฉทนพนฺธนา จ ฯ
สารุปฺปมตฺตโน วิทิตฺวา
น ๑ จ ภิกฺขุ หึเสยฺย กญฺจิ โลเก
ยถาตถํ ๒ ธมฺมํ วิทิตฺวา
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
ยสฺสานุสยา น สนฺติ เกจิ
มูลา ๓ อกุสลา สมูหตา เส
โส นิราสโส ๔ อนาสสาโน
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
อาสวขีโณ ปหีนมาโน
สพฺพํ ราคปถํ อุปาติวตฺโต
ทนฺโต ปรินิพฺพุโต ฐิตตฺโต
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
สทฺโธ สุตวา นิยามทสฺสี
วคฺคคเตสุ น วคฺคสารี
ธีโร โลภํ โทสํ วิเนยฺย ปฏิฆํ
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
สํสุทฺธชิโน วิวฏจฺฉโท
ธมฺเมสุ วสี ปารคู อเนโช
#๑ ม. โน ฯ ๒ ม. ยุ. ยถาตถิทํ ฯ ๓ ม. มูลา จ ฯ ๔ วณฺณนายํ นิราโส ฯ
#ม. นิราโส อนาสิสาโน ฯ ยุ. นิราสโย อนาสสาโน ฯ
สงฺขารนิโรธญาณกุสโล
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
อตีเตสุ อนาคเตสุ จาปิ
กปฺปาตีโต อติจฺจสุทฺธิปญฺโญ
สพฺพายตเนหิ วิปฺปมุตฺโต
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
อญฺญาย ปทํ สเมจฺจ ธมฺมํ
วิวฏํ ทิสฺวาน ปหานมาสวานํ
สพฺพูปธีนํ ปริกฺขยา โน ๑
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย ฯ
อทฺธา หิ ภควา ตเถว เอตํ
โย โส เอวํวิหาริ ทนฺโต ภิกฺขุ
สพฺพสํโยชนิเย วีติวตฺโต
สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺยาติ ฯ
สมฺมาปริพฺพาชนิยสุตฺตํ เตรสมํ ฯ
______________
สุตฺตนิปาเต ทุติยสฺส จูฬวคฺคสฺส จุทฺทสมํ ธมฺมิกสุตฺตํ

[๓๓๒] ๑๔ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ
วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ อถ โข ธมฺมิโก
#๑ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
อุปาสโก ปญฺจหิ อุปาสกสเตหิ สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ธมฺมิโก อุปาสโก ภควนฺตํ คาถาย
อชฺฌภาสิ

[๓๓๓] ปุจฺฉามิ ตํ โคตม ภูริปญฺญ
กถงฺกโร สาวโก สาธุ โหติ
โย วา อคารา อนคารเมติ
อคาริโน วา ปนุปาสกาเส ฯ
ตุวญฺหิ โลกสฺส สเทวกสฺส
คตึ ปชานาสิ ปรายนญฺจ
น ๑ ตตฺถิ ตุโลฺย นิปุณตฺถทสฺสี
ตุวญฺหิ พุทฺธํ ปวรํ วทนฺติ ฯ
สพฺพํ ตุวํ ญาณมเวจฺจ ธมฺมํ
ปกาเสสิ สตฺเต อนุกมฺปมาโน
วิวฏจฺฉโทสิ สมนฺตจกฺขุ
วิโรจสิ วิมโล สพฺพโลเก ฯ
อคจฺฉิ เต สนฺติเก นาคราชา
เอราวโณ นาม ชิโนติ สุตฺวา
โสปิ ตยา มนฺตยิตฺวาชฺฌคมา
สาธูติ สุตฺวาน ปตีตรูโป ฯ
#๑ ม. น จตฺถิ ฯ โป. นตฺถิ ฯ
ราชาปิ ตํ เวสฺสวโณ กุเวโร
อุเปติ ธมฺมํ ปริปุจฺฉมาโน
ตสฺสาปิ ตฺวํ ปุจฺฉิโต พฺรวีสิ ๑
โส จาปิ สุตฺวาน ปตีตรูโป ฯ
เย เกจิเม ติตฺถิยา วาทสีลา
อาชีวกา วา ยทิ วา นิคนฺถา
ปญฺญาย ตํ นาติตรนฺติ สพฺเพ
ฐิโต วชนฺตํ วิย สีฆคามึ ฯ
เย เกจิเม พฺราหฺมณา วาทสีลา
วุฑฺฒา วาปิ ๒ พฺราหฺมณา สนฺติ เกจิ
สพฺเพ ตยี อตฺถพทฺธา ภวนฺติ
เย จาปิ ๓ อญฺเญ วาทิโน มญฺญมานา ฯ
อยญฺหิ ธมฺโม นิปุโณ สุโข จ
โยยํ ตยา ภควา สุปฺปวุตฺโต
ตเมว สพฺเพ ๔ มยํ สุสฺสุมานา ๕
ตํ โน วท ๖ ปุจฺฉิโต พุทฺธเสฏฺฐ ฯ
สพฺเพปิเม ภิกฺขโว สนฺนิสินฺนา
อุปาสกา จาปิ ตตฺเถว โสตุํ
สุณนฺตุ ธมฺมํ วิมเลนานุพุทฺธํ
#๑ ม. ยุ. พฺรูสิ ธีร ฯ ๒ ม. ยุ. จาปิ ฯ ๓ ยุ. วาปิ จญฺเญ ฯ ๔ ม. สพฺเพปิ ฯ
#๕ ม. ยุ. สุสฺสูสมานา ฯ ๖ ยุ. ตวนฺโน ฯ
สุภาสิตํ วาสวสฺเสว เทวา ฯ
สุณาถ เม ภิกฺขโว สาวยามิ ๑ โว
ธมฺมํ ธุตํ ตญฺจ จราถ ๒ สพฺเพ
อิริยาปถํ ปพฺพชิตานุโลมิกํ
เสเวถ นํ อตฺถทสฺสี มติมา ๓ ฯ
โน เว วิกาเล วิจเรยฺย ภิกฺขุ
คาเม จ ปิณฺฑาย จเรยฺย กาเล
อกาลจารึ หิ สชนฺติ สงฺคา
ตสฺมา วิกาเล น จรนฺติ พุทฺธา ฯ
รูปา จ สทฺทา จ รสา จ คนฺธา
ผสฺสา จ เย สมฺมทยนฺติ สตฺเต
เอเตสุ ธมฺเมสุ วิเนยฺย ฉนฺทํ
กาเลน โส ปวิเส ปาตราสํ ฯ
ปิณฺฑํ จ ภิกฺขุ สมเยน ลทฺธา
เอโก ปฏิกฺกมฺม รโห นิสีเท
อชฺฌตฺตจินฺตี น มโน พหิทฺธา
นิจฺฉารเย สงฺคหิตตฺตภาโว ฯ
สเจปิ โส สลฺลเป สาวเกน
อญฺเญน วา เกนจิ ภิกฺขุนา วา
#๑ โป. สาวิยามิโว ฯ ม. สาวยิสฺสามิ ฯ ๒ ยุ. ธราถ ฯ ๓ ม. ยุ. มุติมา ฯ
ธมฺมํ ปณีตํ ตมุทาหเรยฺย
น เปสุณํ โนปิ ปรูปวาทํ ฯ
วาทญฺหิ เอเก ปฏิเสนิยนฺติ
น เต ปสํสาม ปริตฺตปญฺเญ
ตโต ตโต เน ปสชนฺติ สงฺคา
จิตฺตญฺหิ เต ตตฺถ คเมนฺติ ทูเร ฯ
ปิณฺฑํ วิหารํ สยนาสนญฺจ
อาปญฺจ สงฺฆาฏิรชูปวาหนํ
สุตฺวาน ธมฺมํ สุคเตน เทสิตํ
สงฺขาย เสเว วรปญฺญสาวโก ฯ
ตสฺมา หิ ปิณฺเฑ สยนาสเน จ
อาเป จ สงฺฆาฏิรชูปวาหเน
เอเตสุ ธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต
ภิกฺขุ ยถา โปกฺขเร วาริพินฺทุ ฯ
คหฏฺฐวตฺตํ ปน โว วทามิ
ยถากโร สาวโก สาธุ โหติ
น เหส ลพฺภา สปริคฺคเหน
ผสฺเสตุ โย เกวโล ภิกฺขุธมฺโม ฯ
ปาณํ น หเน น จ ฆาตเยยฺย
น จานุชญฺญา หนตํ ปเรสํ
สพฺเพสุ ภูเตสุ นิธาย ทณฺฑํ
เย ถาวรา เย จ ตสา สนฺติ โลเก ฯ
ตโต อทินฺนํ ปริวชฺชเยยฺย
กิญฺจิ กฺวจิ สาวโก พุชฺฌมาโน
น หารเย หรตํ นานุชญฺญา
สพฺพํ อทินฺนํ ปริวชฺชเยยฺย ฯ
อพฺรหฺมจริยํ ปริวชฺชเยยฺย
องฺคารกาสุํ ชลิตํว วิญฺญู
อสมฺภุณนฺโต ปน พฺรหฺมจริยํ
ปรสฺส ทารํ นาติกฺกเมยฺย ฯ
สภคฺคโต วา ปริสคฺคโต วา
เอกสฺส เจโก น มุสา ภเณยฺย
น ภาณเย ภณตํ นานุชญฺญา
สพฺพํ อภูตํ ปริวชฺชเยยฺย ฯ
มชฺชญฺจ ปาณํ น สมาจเรยฺย
ธมฺมํ อิทํ โรจเย โย คหฏฺโฐ
น ปายเย ปิวิตํ ๑ นานุชญฺญา
อุมฺมาทนนฺตํ อิติ นํ วิทิตฺวา ฯ
มทา หิ ปาปานิ กโรนฺติ พาลา
กาเรนฺติ จญฺเญปิ ชเน ปมตฺเต
#๑ ม. ปิวตํ ฯ ยุ. ปิปาตํ ฯ
เอตํ อปุญฺญายตนํ วิวชฺชเย
อุมฺมาทนํ โมหนํ พาลกนฺตํ ฯ
ปาณํ น หเน น จาทินฺนมาทิเย
มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา
อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา
รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ
มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร
มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต
เอตํ หิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ
พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ ฯ
ตโต จ ปกฺขสฺสุปวสฺสุโปสถํ
จาตุทฺทสึ ปญฺจทสิญฺจ อฏฺฐมึ
ปาฏิหาริกปกฺขญฺจ ปสนฺนมานโส
อฏฺฐงฺคุเปตํ สุสมตฺตรูปํ ฯ
ตโต จ ปาโต อุปวุฏฺฐุโปสโถ
อนฺเนน ปาเนน จ ภิกฺขุสงฺฆํ
ปสนฺนจิตฺโต อนุโมทมาโน
ยถารหํ สํวิภเชถ วิญฺญู ฯ
ธมฺเมน มาตาปิตโร ภเรยฺย
ปโยชเย ธมฺมิกํ โส วณิชฺชํ
เอตํ คิหีวตฺตยมปฺปมตฺโต
สยมฺปเภ นาม อุเปติ เทเวติ ฯ
ธมฺมิกสุตฺตํ จุทฺทสมํ ฯ
จูฬวคฺโค ทุติโย ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
รตนามคนฺโธ หิริ จ
มงฺคลํ สูจิโลเมน กปิโล พฺราหฺมโณปิ จ
นาวา กึสีลอุฏฺฐาโน ราหุโล ปุน วงฺคีโส
ปริพฺพาชนิโย ตถา ธมฺมิกญฺจ วิทุโน อหุ
จุฬวคฺคญฺหิ จุทฺทสาติ ฯ
_____________
สุตฺตนิปาเต ตติโย มหาวคฺโค
ปฐมํ ปพฺพชาสุตฺตํ

[๓๕๔] ๑ ปพฺพชฺชํ กิตฺตยิสฺสามิ ยถา ปพฺพชิ จกฺขุมา
ยถา วีมํสมาโน โส ปพฺพชฺชํ สมโรจยิ ฯ
สมฺพาโธยํ ๑ ฆราวาโส รชสฺสายตนํ อิติ
อพฺโภกาโส จ ปพฺพชฺชา อิติ ทิสฺวาน ปพฺพชิ ฯ
ปพฺพชิตฺวาน กาเยน ปาปกมฺมํ วิวชฺชยิ
#๑ โป. สมฺพาธายํ ฯ
วจีทุจฺจริตํ หิตฺวา อาชีวํ ปริโสธยิ ฯ
อคมา ราชคหํ พุทฺโธ มคธานํ คิริพฺพชํ
ปิณฺฑาย อภิหาเรสิ อากิณฺณวรลกฺขโณ ฯ
ตมทฺทสา พิมฺพิสาโร ปาสาทสฺมึ ปติฏฺฐิโต
ทิสฺวา ลกฺขณสมฺปนฺนํ อิมมตฺถํ อภาสถ
อิมํ โภนฺโต นิสาเมถ อภิรูโป พฺรหฺมา สุจิ
จรเณน เจว สมฺปนฺโน ยุคมตฺตญฺจ เปกฺขติ
โอกฺขิตฺตจกฺขุ สติมา นายํ นีจกุลามิว
ราชทูตาภิธาวนฺตุ กุหึ ภิกฺขุ คมิสฺสติ ฯ
เต เปสิตา ราชทูตา ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิสุํ
กุหึ คมิสฺสติ ภิกฺขุ กตฺถ วาโส ภวิสฺสติ ฯ
สปทานํ จรมาโน คุตฺตทฺวาโร สุสํวุโต
ขิปฺปํ ปตฺตํ อปูเรสิ สมฺปชาโน ปติสฺสโต ฯ
ส ๑ ปิณฺฑจารํ จริตฺวา นิกฺขมฺม นครา มุนิ
ปณฺฑวํ อภิหาเรสิ เอตฺถ วาโส ภวิสฺสติ ฯ
ทิสฺวาน วาสูปคตํ ตโย ทูตา อุปาวิสุํ
เอโก ๒ จ ทูโต อาคนฺตฺวา ราชิโน ปฏิเวทยิ
เอส ภิกฺขุ มหาราช ปณฺฑวสฺส ปุรกฺขโต ๓
นิสินฺโน พฺยคฺฆุสโภว สีโหว คิริคพฺภเร ฯ
#๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. เตสุ เอโกว อาคนฺตฺวา ฯ ๓ ม. ยุ. ปุรตฺถโต ฯ
สุตฺวาน ทูตวจนํ ภทฺรยาเนน ๑ ขตฺติโย
ตรมานรูโป นิยฺยาสิ เยน ปณฺฑวปพฺพโต ฯ
ส ยานภูมึ ยายิตฺวา ยานา โอรุยฺห ขตฺติโย
ปตฺติโก อุปสงฺกมฺม อาสชฺช นํ อุปาวิสิ ฯ
นิสชฺช ราชา สมฺโมทิ กถํ สาราณิยํ ตโต
กถํ โส วีติสาเรตฺวา อิมมตฺถํ อภาสถ
ยุวา จ ทหโร จาปิ ปฐมุปฺปตฺติโต ๒ สุสู
วณฺณาโรเหน สมฺปนฺโน ชาติมา วิย ขตฺติโย
โสภยนฺโต อนีกคฺคํ นาคสงฺฆปุรกฺขโต
ททามิ โภเค ภุญฺชสฺสุ ชาตึ อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ
อุชุํ ชนปโท ราช หิมวนฺตสฺส ปสฺสโต
ธนวิริเยน สมฺปนฺโน โกสลสฺส ๓ นิเกติโน
อาทิจฺจา ๔ นาม โคตฺเตน สากิยา นาม ชาติยา
ตมฺหา กุลา ปพฺพชิโต (มฺหิ) น กาเม อภิปตฺถยํ
กาเมสฺวาทีนวํ ทิสฺวา เนกฺขมฺมํ ทฏฺฐุ เขมโต
ปธานาย คมิสฺสามิ เอตฺถ เม รญฺชตี มโนติ ฯ
ปพฺพชฺชาสุตฺตํ ปฐมํ ฯ
_______________
#๑ ม. ยุ. ภทฺทยาเนน ฯ ๒ ม. ยุ. ปฐมุปฺปตฺติโก สุสุ ฯ ๓. ม. ยุ. โกสเลสุ ฯ
#๔ โป. ม. อาทิจฺโจ ฯ
สุตฺตนิปาเต ตติยสฺส มหาวคฺคสฺส ทุติยํ ปธานสุตฺตํ

[๓๕๕] ๒ ตํ มํ ปธานปหิตตฺตํ นทึ เนรญฺชรมฺปติ
วิปรกฺกมฺม ฌายนฺตํ โยคกฺเขมสฺส ปตฺติยา
นมุจี กรุณํ วาจํ ภาสมาโน อุปาคมิ
กีโส ตฺวมสิ ทุพฺพณฺโณ สนฺติเก มรณํ ตว ฯ
สหสฺสภาโค มรณสฺส เอกํโส ตว ชีวิตํ
ชีวโต ๑ ชีวิตํ เสยฺโย ชีวํ ปุญฺญานิ กาหสิ ฯ
จรโต จ เต พฺรหฺมจริยํ อคฺคิหุตญฺจ ชูหโต
ปหูตํ จียเต ปุญฺญํ กึ ปธาเนน กาหสิ ฯ
ทุคฺโค มคฺโค ปธานาย ทุกฺกโร ทุรภิสมฺภโว
อิมา คาถา ภณํ มาโร อฏฺฐา พุทฺธสฺส สนฺติเก ฯ
ตํ ตถาวาทินํ มารํ ภควา เอตทพฺรวิ
ปมตฺตพนฺธุ ปาปิม เยนตฺเถน อิธาคโต
อณุมตฺโตปิ ๒ ปุญฺเญน อตฺโถ มยฺหํ น วิชฺชติ
เยสญฺจ อตฺโถ ปุญฺเญน เต มาโร วตฺตุมรหติ ฯ
อตฺถิ สทฺธา ตโป ๓ วิริยํ ปญฺญา จ มม วิชฺชติ
เอวํ มํ ปหิตตฺตํปิ กึ ชีวมนุปุจฺฉสิ ฯ
นทีนมฺปิ โสตานิ อยํ วาโต วิโสสเย
#๑ ม. ยุ. ชีว โภ ฯ ๒ ยุ. อณุมตฺเตนปิ ฯ ๓ ม. ตถา ฯ ยุ. ตโต ฯ
กิญฺจ เม ปหิตตฺตสฺส โลหิตํ นูปสุสฺสเย ฯ
โลหิเต สุสฺสมานมฺหิ ปิตฺตํ เสมฺหญฺจ สุสฺสติ
มํเสสุ ขียมาเนสุ ภิยฺโย จิตฺตํ ปสีทติ
ภิยฺโย สติ จ ปญฺญา จ สมาธิ มม ติฏฺฐติ ฯ
ตสฺส เมวํ วิหรโต ปตฺตสฺสุตฺตมเวทนํ
กาเม ๑ นาเปกฺขเต จิตฺตํ ปสฺส สตฺตสฺส สุทฺธตํ ฯ
กามา เต ปฐมา เสนา ทุติยารติ วุจฺจติ
ตติยา ขุปฺปิปาสา เต จตุตฺถี ตณฺหา ปวุจฺจติ
ปญฺจมํ ถีนมิทฺธนฺเต ฉฏฺฐา ภีรู ปวุจฺจติ
สตฺตมี ๒ วิจิกิจฺฉา เต มกฺโข ถมฺโภ เต อฏฺฐโม
ลาโภ สิโลโก สกฺกาโร มิจฺฉา ลทฺโธ จ โย ยโส
โย จตฺตานํ สมุกฺกํเส ปเร จ อวชานติ
เอสา นมุจิ เต เสนา กณฺหสฺสาภิปฺปหารินี
น นํ อสูโร ชินาติ เชตฺวา จ ลภเต สุขํ ฯ
เอส มุญฺชํ ปริหเร ธิรตฺถุ มม ๓ ชีวิตํ
สงฺคาเม เม มตํ เสยฺโย ยญฺเจ ชีเว ปราชิโต ฯ
ปคาฬฺหา เอตฺถ น ทิสฺสนฺติ เอเก สมณพฺราหฺมณา
ตญฺจ มคฺคํ น ชานนฺติ เยน คจฺฉนฺติ สุพฺพตา ฯ
สมนฺตา ธชินึ ทิสฺวา ยุตฺตํ มารํ สวาหนํ
ยุทฺธาย ปจฺจุคจฺฉามิ มา มํ ฐานา อจาวยิ ฯ
#๑ ม. ยุ. กาเมสุ ฯ ๒ โป. สตฺตมา ฯ ๓ ยุ. อิธ ฯ
ยนฺเต ตํ นปฺปสหติ เสนํ โลโก สเทวโก
ตนฺเต ปญฺญาย เวจฺฉามิ ๑ อามํ ปกฺกํว ๒ อมฺหนา ฯ
วสึ ๓ กริตฺวา สงฺกปฺปํ สติญฺจ สุปติฏฺฐิตํ
รฏฺฐา รฏฺฐํ วิจริสฺสํ สาวเก วินยํ ปุถู ฯ
เต อปฺปมตฺตา ปหิตตฺตา มม สาสนการกา
อกามสฺส เต คมิสฺสนฺติ ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจเร ฯ
สตฺต วสฺสานิ ภควนฺตํ อนุพนฺธึ ปทาปทํ
โอตารํ นาธิคจฺฉิสฺสํ สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต ฯ
เมทวณฺณํว ปาสาณํ วายโส อนุปริยคา
อเปตฺถ มุทุํ วินฺเทม อปิ อสฺสาทนา สิยา ฯ
อลทฺธา ตตฺถ อสฺสาทํ วายเสตฺโต อปกฺกมิ
กาโกว เสลํ อาสชฺช นิพฺพิชฺชาเปม โคตมํ ฯ
ตสฺส โสกปเรตสฺส วิณา กจฺฉา อภสฺสถ
ตโต โส ทุมฺมโน ยกฺโข ตตฺเถวนฺตรธายถาติ ฯ
ปธานสุตฺตํ ทุติยํ ฯ
______________
สุตฺตนิปาเต ตติยสฺส มหาวคฺคสฺส ตติยํ สุภาสิตสุตฺตํ

[๓๕๖] ๓ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ
วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ ตตฺร โข ภควา
#๑ ม. เภจฺฉามิ ฯ ยุ. คจฺฉามิ ฯ ๒ ม. ยุ. ปตฺตํ ฯ ๓ ม. วสีกริตฺวา ฯ
ภิกฺขู อามนฺเตสิ ภิกฺขโวติ ฯ ภทนฺเตติ เต ภิกฺขู ภควโต
ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ จตูหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคตา
วาจา สุภาสิตา โหติ น ทุพฺภาสิตา อนวชฺชา จ อนนุวชฺชา จ
วิญฺญูนํ กตเมหิ จตูหิ อิธ [๑] สุภาสิตญฺเญว ภาสติ โน
ทุพฺภาสิตํ ธมฺมญฺเญว ภาสติ โน อธมฺมํ ปิยญฺเญว ภาสติ
โน อปฺปิยํ สจฺจญฺเญว ภาสติ โน อลิกํ ฯ อิเมหิ โข
ภิกฺขเว จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตา วาจา สุภาสิตา โหติ น ๒
ทุพฺภาสิตา อนวชฺชา จ อนนุวชฺชา จ วิญฺญูนนฺติ ฯ
อิทมโวจ ภควา อิทํ วตฺวาน สุคโต
อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา
สุภาสิตํ อุตฺตมมาหุ สนฺโต
ธมฺมํ ภเณ น ๓ อธมฺมํ ตํ ทุติยํ
ปิยํ ภเณ น อปฺปิยํ ๓ ตํ ตติยํ
สจฺจํ ภเณ นาลิกนฺตํ จตุตฺถนฺติ ฯ