[๒๓๗] ๑๐ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตีหิ
ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อติกฺกมฺม มารเธยฺยํ อาทิจฺโจว
วิโรจติ กตเมหิ ตีหิ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อเสกฺเขน สีลกฺขนฺเธน
สมนฺนาคโต โหติ อเสกฺเขน สมาธิกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ
อเสกฺเขน ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ ฯ อิเมหิ โข ภิกฺขเว
ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อติกฺกมฺม มารเธยฺยํ อาทิจฺโจว
วิโรจตีติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
สีลสมาธิปญฺญา ๑ จ ยสฺส เอเต สุภาวิตา
อติกฺกมฺม มารเธยฺยํ อาทิจฺโจว วิโรจตีติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ทสมํ ฯ
วคฺโค ปฐโม ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
มูลธาตุ อถ เวทนา ทุเว
เอสนา จ ทุเว อาสวา ทุเว
ตณฺหาโต [๒] อถ มารเธยฺยโต
วคฺคมาหุ ปฐมนฺติ มุตฺตมนฺติ ฯ
__________________
#๑ ม. ยุ. สีลํ สมาธิ ปญฺญา จ ฯ ๒ โป. ม. ยุ. จ ฯ
อิติวุตฺตเก ติกนิปาตสฺส ทุติยวคฺโค

[๒๓๘] ๑ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตีณีมานิ
ภิกฺขเว ปุญฺญกิริยาวตฺถูนิ กตมานิ ตีณิ ทานมยํ ปุญฺญกิริยาวตฺถุ
สีลมยํ ปุญฺญกิริยาวตฺถุ ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยาวตฺถุ ฯ
อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ ปุญฺญกิริยาวตฺถูนีติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา
อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
ปุญฺญเมว โส สิกฺเขยฺย อายตคฺคํ สุขินฺทฺริยํ ๑
ทานญฺจ สมจริยญฺจ เมตฺตจิตฺตญฺจ ภาวเย
เอเต ธมฺเม ภาวยิตฺวา ตโย สุขสมุทฺทเย
อพฺยาปชฺฌํ สุขํ โลกํ ปณฺฑิโต อุปปชฺชตีติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ปฐมํ ฯ

[๒๓๙] ๒ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตีณีมานิ
ภิกฺขเว จกฺขูนิ กตมานิ ตีณิ มํสจกฺขุ ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ ฯ
อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ จกฺขูนีติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา
อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
มํสจกฺขุ ๒ ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ อนุตฺตรํ
เอตานิ ตีณิ จกฺขูนิ อกฺขาสิ ปุริสุตฺตโม
มํสจกฺขุสฺส อุปฺปาโท มคฺโค ทิพฺพสฺส จกฺขุโน
ยโต ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญาจกฺขุ อนุตฺตรํ
#๑ ม. สุขุทฺทริยํ ฯ ๒ โป. มํสจกฺขุํ ทิพฺพจกฺขุํ ปญฺญาจกฺขุํ ฯ
ยสฺส จกฺขุสฺส ปฏิลาภา สพฺพทุกฺขา วิมุจฺจตีติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ทุติยํ ฯ

[๒๔๐] ๓ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตีณีมานิ
ภิกฺขเว อินฺทฺริยานิ กตมานิ ตีณิ อนญฺญตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ ๑
อญฺญินฺทฺริยํ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว
ตีณิ อินฺทฺริยานีติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ
วุจฺจติ
เสกฺขสฺส สิกฺขมานสฺส อุชุมคฺคานุสาริโน
ขยสฺมึ ปฐมํ ญาณํ ตโต อญฺญา อนนฺตรา
ตโต อญฺญา วิมุตฺตสฺส ญาณํ เว โหติ ตาทิโน
อกุปฺปา เม วิมุตฺตีติ ภวสํโยชนกฺขยา
สเจ ๒ อินฺทฺริยสมฺปนฺโน สนฺโต สนฺติปเท รโต
ธาเรติ อนฺติมํ เทหํ เชตฺวา มารํ สวาหนนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ตติยํ ฯ

[๒๔๑] ๔ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตโยเม
ภิกฺขเว อทฺธา กตเม ตโย อตีโต อทฺธา อนาคโต อทฺธา
ปจฺจุปฺปนฺโน อทฺธา อิเม โข ภิกฺขเว ตโย อทฺธาติ ฯ เอตมตฺถํ
ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
อกฺเขยฺยสญฺญิโน สตฺตา อกฺเขยฺยสฺมึ ปติฏฺฐิตา
อกฺเขยฺยํ อปริญฺญาย โยคมายนฺติ มจฺจุโน
#๑ ม. ยุ. อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ ฯ ๒ ม. ยุ. ส เส ฯ
อกฺเขยฺยํ จ ปริญฺญาย อกฺขาตารํ น มญฺญติ
ผุฏฺโฐ วิโมกฺโข มนสา สนฺติปทมนุตฺตรํ
ส เว อกฺเขยฺยสมฺปนฺโน สนฺโต สนฺติปเท รโต
สงฺขาย เสวี ธมฺมฏฺโฐ สงฺขฺยํ ๑ โนเปติ เวทคูติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ จตุตฺถํ ฯ

[๒๔๒] ๕ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตีณีมานิ
ภิกฺขเว ทุจฺจริตานิ กตมานิ ตีณิ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ
มโนทุจฺจริตํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ ทุจฺจริตานีติ ฯ เอตมตฺถํ
ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
กายทุจฺจริตํ กตฺวา วจีทุจฺจริตานิ จ
มโนทุจฺจริตํ กตฺวา ยญฺจญฺญํ โทสสญฺหิตํ
อกตฺวา กุสลํ กมฺมํ กตฺวานากุสลํ พหุํ
กายสฺส เภทา ทุปฺปญฺโญ นิรยํ โส อุปปชฺชตีติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ปญฺจมํ ฯ

[๒๔๓] ๖ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตีณีมานิ
ภิกฺขเว สุจริตานิ กตมานิ ตีณิ กายสุจริตํ วจีสุจริตํ
มโนสุจริตํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ สุจริตานีติ ฯ เอตมตฺถํ
ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
กายทุจฺจริตํ หิตฺวา วจีทุจฺจริตานิ จ
มโนทุจฺจริตํ หิตฺวา ยญฺจญฺญํ โทสสญฺหิตํ
#๑ โป. สงฺขํ น อุเปติ เวทคู ฯ
อกตฺวากุสลํ ๑ กมฺมํ กตฺวาน กุสลํ พหุํ
กายสฺส เภทา สปฺปญฺโญ สคฺคํ โส อุปปชฺชตีติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

[๒๔๔] ๗ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
ตีณิมานิ ภิกฺขเว โสเจยฺยานิ กตมานิ ตีณิ กายโสเจยฺยํ
วจีโสเจยฺยํ มโนโสเจยฺยํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ โสเจยฺยานีติ ฯ
เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
กายสุจึ วาจาสุจึ ๒ เจโตสุจิมนาสวํ
สุจึ โสเจยฺยสมฺปนฺนํ อาหุ สพฺพปหายินนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ สตฺตมํ ฯ

[๒๔๕] ๘ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
ตีณิมานิ ภิกฺขเว โมเนยฺยานิ กตมานิ ตีณิ กายโมเนยฺยํ
วจีโมเนยฺยํ มโนโมเนยฺยํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ โมเนยฺยานีติ ฯ
เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
กายมุนึ วาจามุนึ ๓ มโนมุนิมนาสวํ
มุนึ โมเนยฺยสมฺปนฺนํ อาหุ นินฺหาตปาปกนฺติ ๔ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ

[๒๔๖] ๙ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ยสฺส
กสฺสจิ ภิกฺขเว ราโค อปฺปหีโน โทโส อปฺปหีโน โมโห
อปฺปหีโน อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว พนฺโธ ๕ มารสฺส ปฏิมุกฺกสฺส
#๑ โป. อกตฺวา อกุสลํ ฯ ๒ ม. วจีสุจึ ฯ ๓ ม. วจีมุนึ ฯ ๔ โป. นิทฺโธตปาปกํ ฯ
#๕ ม. พทฺโธ ฯ
มารปาโส ยถากามกรณีโย จ ๑ ปาปิมโต ฯ ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขเว
ราโค ปหีโน โทโส ปหีโน โมโห ปหีโน อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อพนฺโธ
มารสฺส โอมุกฺกสฺส มารปาโส น ยถากามกรณีโย จ ปาปิมโตติ ฯ
เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
ยสฺส ราโค จ โทโส จ อวิชฺชา จ วิราชิตา
ตํ ภาวิตตฺตญฺญตรํ พฺรหฺมภูตํ ตถาคตํ
พุทฺธํ เวรภยาตีตํ อาหุ สพฺพปหายินนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ นวมํ ฯ