[๑๗๗] ๙ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห
วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต
ภควนฺตํ เอตทโวจ ปรินิพฺพานกาโล เมทานิ สุคตาติ ฯ
ยสฺสทานิ ตฺวํ ทพฺพ กาลํ มญฺญสีติ ฯ อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ
มลฺลปุตฺโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา
เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิ เตโชธาตุํ
สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพายิ ฯ อถ โข อายสฺมโต
ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข
ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส
สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา
ปญฺญายติ น มสิ ๑ ฯ เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา
ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ
เอวเมว อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา
อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา
วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว
#๑ โป. น ปสฺสิ ฯ
ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสีติ ฯ อถ โข ภควา เอตมตฺถํ
วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ
อเภทิ กาโย นิโรธิ สญฺญา เวทนาปีติทหํสุ ๑ สพฺพา
วูปสมึสุ สงฺขารา วิญฺญาณํอตฺถมาคมาติ ฯ นวมํ ฯ

[๑๗๘] ๑๐ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ
วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู
อามนฺเตสิ ภิกฺขโวติ ฯ ภทนฺเตติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ
ภควา เอตทโวจ ทพฺพสฺส ภิกฺขเว มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ
อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ
สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส
ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสิ เสยฺยถาปิ นาม
สปฺปิสฺส วา ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ
น มสิ เอวเมว ภิกฺขเว ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ
อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ
สมาปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว
ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสีติ ฯ อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา
ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ
อโยฆนหตสฺเสว ชลโต ชาตเวทสฺส ๒
อนุปุพฺพูปสนฺตสฺส ยถา น ญายเต คติ
#๑ วณฺณนายํ เวทนาสีติภวึสุ ฯ ๒ ม. ชาตเวทโส ฯ
เอวํ สมฺมาวิมุตฺตานํ กามพนฺโธฆตารินํ
ปญฺญาเปตุํ คติ นตฺถิ ปตฺตานํ อจลํ สุขนฺติ ฯ ทสมํ ฯ
ปาฏลิคามิยวคฺโค อฏฺฐโม ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
นิพฺพานา จตุโร วุตฺตา จุนฺโท ปาฏลิคามิยา
ทฺวิธาปโถ วิสาขา จ ทพฺเพน จ สห เต ทสาติ ฯ
วคฺคมิทํ ปฐมํ วรโพธิ
วคฺคมิทํ ทุติโย มุจฺจลินฺโท
นนฺทกวคฺควโร ตติโย
เมฆิยวคฺควโร จตุตฺโถ
ปญฺจมวคฺควรนฺติ โสโณ
ฉฏฺฐมวคฺควรนฺติ ชจฺจนฺโธ
สตฺตมวคฺควรนฺติ จ จูโฬ
ปาฏลิคามิยวรฏฺฐมวคฺโค ฯ
อสีติอนูนกสุตฺตวรํ ๑
วคฺคมิทฏฺฐมํ สุวิภตฺตํ
ทสฺสิตํ จกฺขุมตา วิมเลน
สทฺธา ๒ หิ ตํ อุทานนฺติทมาหูติ ฯ
อุทานํ สมตฺตํ ฯ
#๑ ม. อสีติมนูนกสุตฺตวรํ ฯ ๒ ม. อทฺธา ฯ
สุตฺตนฺตปิฏเก ขุทฺทกนิกายสฺส
อิติวุตฺตกํ
_________
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ
เอกนิปาตสฺส ปฐมวคฺโค

[๑๗๙] ๑ วุตฺตํ เหตํ ภควา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
เอกธมฺมํ ภิกฺขเว ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค อนาคามิตาย กตมํ
เอกธมฺมํ โลภํ ภิกฺขเว เอกธมฺมํ ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค
อนาคามิตายาติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ
วุจฺจติ
เยน โลเภน ลุทฺธาเส สตฺตา คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ
ตํ โลภํ สมฺมทญฺญาย ปชหนฺติ วิปสฺสิโน
ปหาย น ปุนายนฺติ อิมํ โลกํ กุทาจนนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ปฐมํ ฯ

[๑๘๐] ๒ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
เอกธมฺมํ ภิกฺขเว ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค อนาคามิตาย
กตมํ เอกธมฺมํ โทสํ ภิกฺขเว เอกธมฺมํ ปชหถ อหํ โว
ปาฏิโภโค อนาคามิตายาติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ
ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
เยน โทเสน ทุฏฺฐาเส สตฺตา คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ
ตํ โทสํ สมฺมทญฺญาย ปชหนฺติ วิปสฺสิโน
ปหาย น ปุนายนฺติ อิมํ โลกํ กุทาจนนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ทุติยํ ฯ

[๑๘๑] ๓ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
เอกธมฺมํ ภิกฺขเว ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค อนาคามิตาย กตมํ
เอกธมฺมํ โมหํ ภิกฺขเว เอกธมฺมํ ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค
อนาคามิตายาติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ
วุจฺจติ
เยน โมเหน มูฬฺหาเส สตฺตา คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ
ตํ โมหํ สมฺมทญฺญาย ปชหนฺติ วิปสฺสิโน
ปหาย น ปุนายนฺติ อิมํ โลกํ กุทาจนนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ตติยํ ฯ

[๑๘๒] ๔ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
เอกธมฺมํ ภิกฺขเว ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค อนาคามิตาย กตมํ
เอกธมฺมํ โกธํ ภิกฺขเว เอกธมฺมํ ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค
อนาคามิตายาติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ
วุจฺจติ
เยน โกเธน กุทฺธาเส สตฺตา คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ
ตํ โกธํ สมฺมทญฺญาย ปชหนฺติ วิปสฺสิโน
ปหาย น ปุนายนฺติ อิมํ โลกํ กุทาจนนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ จตุตฺถํ ฯ

[๑๘๓] ๕ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
เอกธมฺมํ ภิกฺขเว ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค อนาคามิตาย
กตมํ เอกธมฺมํ มกฺขํ ภิกฺขเว เอกธมฺมํ ปชหถ อหํ โว
ปาฏิโภโค อนาคามิตาตาติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ
อิติ วุจฺจติ
เยน มกฺเขน มกฺขิตาเส ๑ สตฺตา คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึJ
ตํ มกฺขํ สมฺมทญฺญาย ปชหนฺติ วิปสฺสิโน
ปหาย น ปุนายนฺติ อิมํ โลกํ กุทาจนนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ปญฺจมํ ฯ

[๑๘๔] ๖ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ
เอกธมฺมํ ภิกฺขเว ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค อนาคามิตาย กตมํ
เอกธมฺมํ มานํ ภิกฺขเว เอกธมฺมํ ปชหถ อหํ โว ปาฏิโภโค
อนาคามิตายาติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
เยน มาเนน มตฺตาเส สตฺตา คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ
ตํ มานํ สมฺมทญฺญาย ปชหนฺติ วิปสฺสิโน
ปหาย น ปุนายนฺติ อิมํ โลกํ กุทาจนนฺติ ฯ
#๑ โป. ม. ยุ. มกฺขาเส ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

[๑๘๕] ๗ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ สพฺพํ
ภิกฺขเว อนภิชานํ อปริชานํ ตตฺถ จิตฺตํ อวิราชยํ ๑ อปฺปชหํ อภพฺโพ
ทุกฺขกฺขยาย สพฺพญฺจ โข ภิกฺขเว อภิชานํ ปริชานํ ตตฺถ จิตฺตํ
วิราชยํ ปชหํ ภพฺโพ ทุกฺขกฺขยายาติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ
ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
โย สพฺพํ สพฺพโต ญตฺวา สพฺพตฺเถสุ น รชฺชติ
สเว สพฺพํ ๒ ปริญฺญา โส สพฺพํ ทุกฺขํ ๓ อุปจฺจคาติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ สตฺตมํ ฯ

[๑๘๖] ๘ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ มานํ
ภิกฺขเว อนภิชานํ อปริชานํ ตตฺถ จิตฺตํ อวิราชยํ อปฺปชหํ
อภพฺโพ [๔] ทุกฺขกฺขยาย มานญฺจ โข ภิกฺขเว อภิชานํ ปริชานํ
ตตฺถ จิตฺตํ วิราชยํ ปชหํ ภพฺโพ ทุกฺขกฺขยายาติ ฯ เอตมตฺถํ
ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ
มานุเปตา อยํ ปชา มานคนฺถา ภเว รตา
มานํ อปริชานนฺตา อาคนฺตาโร ปุนพฺภวํ
เย จ มานํ ปหนฺตฺวาน วิมุตฺตา มานสงฺขเย
เต มานคนฺถาภิภุโน สพฺพํ ๕ คนฺถํ อุปจฺจคุนฺติ ฯ
อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ