[๕๗] เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส
โกฏฺฐาคาเร สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สปฺปิสฺส วา เตลสฺส
วา ยาวทตฺถํ ปาตุํ ทียติ โน นีหริตุํ ฯ อถ โข ตสฺส
ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ รญฺโญ โข ปน ปเสนทิสฺส โกสลสฺส
โกฏฺฐาคาเร สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สปฺปิสฺส วา เตลสฺส
วา ยาวทตฺถํ ปาตุํ ทียติ โน นีหริตุํ ยนฺนูนาหํ ๔ รญฺโญ
ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคารํ คนฺตฺวา เตลสฺส ยาวทตฺถํ
ปิวิตฺวา ฆรํ อาคนฺตฺวา อุคฺคิริตฺวาน ๕ ทเทยฺยํ ยํ อิมิสฺสา วิชาตาย
ภวิสฺสตีติ ฯ อถ โข โส ปริพฺพาชโก รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส
โกฏฺฐาคารํ คนฺตฺวา เตลสฺส ยาวทตฺถํ ปิวิตฺวา ฆรํ อาคนฺตฺวา
#๑ โป. อุปชฺช วิชญฺญา ฯ ๒ ม. ยุ. ตํ ฯ ๓ ม. โภติ ฯ ๔ โป. กิสฺส นุโข ฯ
#๕ โป. อุจฺฉิทิตฺวาน ฯ ม. อุจฺฉทฺทิตฺวาน ฯ
เนว สกฺโกติ อุทฺธํ กาตุํ น ปน อโธ ฯ โส ทุกฺขาหิ ติปฺปาหิ ๑
กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺโฐ อาวฏฺฏติ ปริวฏฺฏติ จ ฯ อถ โข
ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ
ปิณฺฑาย ปาวิสิ ฯ อทฺทสา โข ภควา ตํ ปริพฺพาชกํ ทุกฺขาหิ
ติปฺปาหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐํ อาวฏฺฏมานํ ปริวฏฺฏมานํ ฯ
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ
อุทาเนสิ
สุขิโน วต เย อกิญฺจนา
เวทคุโน หิ ชนา อกิญฺจนา
สกิญฺจนํ ปสฺส วิหญฺญมานํ
ชโน ชนสฺมึ ๒ ปฏิพทฺธจิตฺโตติ ๓ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

[๕๘] ๗ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ
วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน
อญฺญตรสฺส อุปาสกสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลกโต ๔
โหติ ฯ อถ โข สมฺพหุลา อุปาสกา อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา
ทิวาทิวสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ
อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต
อุปาสเก ภควา เอตทโวจ กินฺนุ ตุเมฺห อุปาสกา อลฺลวตฺถา
อลฺลเกสา อิธูปสงฺกมิตฺวา ๕ ทิวาทิวสฺสาติ ฯ เอวํ วุตฺเต โส
อุปาสโก ภควนฺตํ เอตทโวจ มยฺหํ โข ภควา ๖ เอกปุตฺตโก ปิโย
#๑ โป. ม. ยุ. ติพฺพาหิ ขราหิ ฯ ๒ ยุ. ชนมฺหิ ฯ ๓ ม. ยุ. ปฏิพนฺธจิตฺโต ฯ
#๔ ม. ยุ. กาลงฺกโต ฯ ๕ ม. ยุ. อิธูปสงฺกมนฺตา ฯ ๖ ม. ยุ. ภนฺเต ฯ
มนาโป กาลกโต [๑] มยํ อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกมนฺตา
ทิวาทิวสฺสาติ ฯ อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ
อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ
ปิยรูปสฺสาทคทฺธิตา ๒ เส
เทวกายา ปุถุมานุสา ๓ จ
อฆาวิโน ๔ ปริชุนฺนา
มจฺจุราชสฺส วสํ คจฺฉนฺติ ฯ
เย เว ทิวา จ รตฺโต จ
อปฺปมตฺตา ชหนฺติ ปิยรูปํ
เต เว ขณนฺติ อฆมูลํ
มจฺจุโน อามิสํ ทุรติวตฺตนฺติ ฯ สตฺตมํ ฯ

[๕๙] ๘ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา กุณฺฑิยายํ ๕
วิหรติ กุณฺฑิฏฺฐานวเน ๖ ฯ เตน โข ปน สมเยน สุปฺปวาสา
โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา ฯ
สา ทุกฺขาหิ ติปฺปาหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ
อธิวาเสติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ๗ ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส
ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ สุปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต
สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน
สุสุขํ วต [๘] นิพฺพานํ ยตฺถิทํ ๙ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตีติ ฯx
#๑ ม. ยุ. เตน ฯ ๒ โป. ปิยรูปสาตรูปคธิตา เย ฯ ม. ปิยรูปสฺสาทคธิตาเส ฯ ยุ.
#ปิยรูปาสาตคธิตา เว ฯ ๓ โป. ปุถุมนุสา จ ฯ ม. ปุถุมนุสฺสา ฯ ๔ โป. อฌาวิโน
#ปริสชฺชนา ฯ ๕ ม. กุณฺฑิกายํ ฯ ๖ ม. กุณฺฑธานวเน ฯ ๗ ยุ. โภ ฯ
#๘ ม. ตํ ฯ ๙ โป. ยุ. ยทิทํ ฯ

[๖๐] อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สามิกํ อามนฺเตสิ
เอหิ ตฺวํ อยฺยปุตฺต เยน ภควา เตนุปสงฺกม อุปสงฺกมิตฺวา
มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ
ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ สุปฺปวาสา ภนฺเต โกลิยธีตา
ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ
พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตีติ เอวญฺจ วเทหิ สุปฺปวาสา ภนฺเต
โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา
ทุกฺขาหิ ติปฺปาหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ
อธิวาเสติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส
ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ สุปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต
สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน
สุสุขํ วต นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตีติ ฯ
ปรมนฺติ โข ๑ โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย ปฏิสฺสุตฺวา ๒
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ๓ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน ๔ โข โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ
เอตทโวจ สุปฺปวาสา ภนฺเต โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา
วนฺทติ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ
เอวญฺจ วเทติ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ
สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา ทุกฺขาหิ ติปฺปาหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ
ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ อธิวาเสติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา
#๑ ยุ. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ โป. ปฏิสุณิตฺวา ฯ ๓ โป. ยุ. อฏฺฐาสิ ฯ
#๔ โป. ยุ. ฐิโต ฯ
โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ สุปฏิปนฺโน
วต ตสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส
ปหานาย ปฏิปนฺโน สุสุขํ วต นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ
น สํวิชฺชตีติ ฯ สุขินี โหตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา อโรคา
อโรคํ ปุตฺตํ วิชายตูติ ฯ สห วจนา จ ปน ภควโต สุปฺปวาสา
โกลิยธีตา สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายิ ฯ เอวํ ภนฺเตติ
โข โส โกลิยปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา
อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน สกํ
ฆรํ เตน ปจฺจายาสิ ฯ อทฺทสา โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสํ
โกลิยธีตรํ สุขินึ อโรคํ อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตํ ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ
อจฺฉริยํ วต โภ อพฺภูตํ วต โภ ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา
มหานุภาวตา ยตฺร หิ นามายํ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สห วจนา
จ ปน ภควโต สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายิสฺสตีติ ๑ อตฺตมโน
ปมุทิโต ปิติโสมนสฺสชาโต อโหสิ ฯ

[๖๑] อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สามิกํ อามนฺเตสิ เอหิ
ตฺวํ อยฺยปุตฺต เยน ภควา เตนุปสงฺกม อุปสงฺกมิตฺวา มม
วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ สุปฺปวาสา ภนฺเต โกลิยธีตา
ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทตีติ เอวญฺจ วเทหิ สุปฺปวาสา ภนฺเต
โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ ๒ สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา
สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา สา สตฺตาหํ
#๑ ยุ. วิชายติ ฯ ๒ ยุ. ธาเรสิ ฯ
พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ อธิวาเสตุ กิร ภนฺเต
ภควา สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย สตฺต ภตฺตานิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ
ปรมนฺติ โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย
ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ
อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส
โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ สุปฺปวาสา ภนฺเต โกลิยธีตา
ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ เอวญฺจ วเทติ สุปฺปวาสา ภนฺเต
โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรสิ สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา
สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา สา สตฺตาหํ
พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ อธิวาเสตุ กิร ภนฺเต
ภควา สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย สตฺต ภตฺตานิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ

[๖๒] เตน โข ปน สมเยน อญฺญตเรน อุปาสเกน พุทฺธปฺปมุโข
ภิกฺขุสงฺโฆ สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺติโต โหติ ฯ โส จ
อุปาสโก อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส อุปฏฺฐาโก โหติ ฯ
อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อามนฺเตสิ เอหิ ตฺวํ
โมคฺคลฺลาน เยน โส อุปาสโก เตนุปสงฺกม อุปสงฺกมิตฺวา
ตํ อุปาสกํ เอวํ วเทหิ สุปฺปวาสา อาวุโส โกลิยธีตา สตฺต
วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรสิ สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี
อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ
ภตฺเตน นิมนฺเตติ ๑ กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ
ปจฺฉา ๒ โส กริสฺสติ ตุยฺหํ ๓ โส อุปฏฺฐาโกติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข
อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน โส
อุปาสโก เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อุปาสกํ เอตทโวจ
สุปฺปวาสา อาวุโส โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรสิ สตฺตาหํ
มูฬฺหคพฺภา ฯ สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา
สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ กโรตุ
สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ ปจฺฉา ตฺวํ กริสฺสสีติ ฯ
สเจ เม ภนฺเต อยฺโย มหาโมคฺคลฺลาโน ติณฺณํ ธมฺมานํ ปาฏิโภโค
โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ สทฺธาย จ กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา
สตฺต ภตฺตานิ ปจฺฉา ๔ กริสฺสามีติ ฯ ทฺวินฺนํ โข เต ๕ อหํ อาวุโส
ธมฺมานํ ปาฏิโภโค โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ สทฺธาย ปน ตฺวํ
เยว ปาฏิโภโคติ ฯ สเจ ๖ ภนฺเต อยฺโย มหาโมคฺคลฺลาโน ทฺวินฺนํ
ธมฺมานํ ปาฏิโภโค โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ กโรตุ สุปฺปวาสา
โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ ปจฺฉา กริสฺสามีติ ฯ อถ โข อายสฺมา
มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ อุปาสกํ สญฺญาเปตฺวา เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ สญฺญาโต ๗ ภนฺเต
โส อุปาสโก [๘] กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ
ปจฺฉา โส กริสฺสตีติ ฯ อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺตาหํ
พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา
#๑ ยุ. นิมนฺเตสีติ ฯ ๒ ม. ปจฺฉา ตฺวํ กริสฺสสีติ ฯ ๓ ม. ยุ. ตุยฺเหโส ฯ
#๔ ม. ยุ. ปจฺฉาหํ ฯ ๕ โป. เตนาหํ ฯ ยุ. เตสํ ฯ ๖ ม. ยุ. สเจ เม ฯ
#๗ ม. ยุ. สญฺญตฺโต ฯ ๘ ม. ยุ. มยา ฯ
สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ ตญฺจ ทารกํ ภควนฺตํ วนฺทาเปสิ
ภิกฺขุสงฺฆํ ๑ ฯ อถ โข อายสฺมา สารีปุตฺโต ตํ ทารกํ เอตทโวจ
กจฺจิ โว ๒ ทารก ขมนียํ กจฺจิ ยาปนียํ กจฺจิ น กิญฺจิ
ทุกฺขนฺติ ฯ กุโต เม ภนฺเต สารีปุตฺต ขมนียํ กุโต ยาปนียํ
สตฺต เม วสฺสานิ โลหิตกุจฺฉิยา ๓ วุตฺถานีติ ฯ อถ โข สุปฺปวาสา
โกลิยธีตา ปุตฺโต เม ธมฺมเสนาปตินา สทฺธึ มนฺเตตีติ อตฺตมนา
ปมุทิตา ปีติโสมนสฺสชาตา อโหสิ ฯ อถ โข ภควา สุปฺปวาสํ
โกลิยธีตรํ อตฺตมนํ ปมุทิตํ ปีติโสมนสฺสชาตํ วิทิตฺวา สุปฺปวาสํ
โกลิยธีตรํ เอตทโวจ อิจฺเฉยฺยาสิ ตฺวํ สุปฺปวาเส อญฺญมฺปิ
เอวรูปํ ปุตฺตนฺติ ฯ อิจฺเฉยฺยาหํ ๔ ภนฺเต ภควา อญฺญานิปิ เอวรูปานิ
สตฺต ปุตฺตานีติ ฯ อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ
เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ
อสาตํ สาตรูเปน ปิยรูเปน อปฺปิยํ
ทุกฺขํ สุขสฺส รูเปน ปมตฺตมติวตฺตตีติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ

[๖๓] ๙ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ
วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุ ปาสาเท ฯ เตน โข ปน สมเยน
วิสาขาย มิคารมาตุยา โกจิเทว อตฺโถ รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล
ปฏิพทฺโธ ๕ โหติ ฯ ตํ ราชา ปเสนทิ โกสโล น ยถาธิปฺปายํ
#๑ โป. ม. ยุ. สพฺพญฺจ ภิกฺขุสงฺฆํ ฯ ๒ ม. ยุ. เต ฯ ๓ อฏฺฐกถายํ
#โลหิตกุมฺภิยา อิติ ปาโฐ ฯ ม. โลหิตกุมฺภิยํ ฯ ๔ ม. ยุ. อิจฺเฉยฺยามหํ ฯ
#๕ ปฏิพนฺโธติปิ ปาโฐ ฯ
ตีเรติ ฯ อถ โข วิสาขา มิคารมาตา ทิวาทิวสฺเสว ๑ เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ
นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ
หนฺท กุโต นุ ตฺวํ วิสาเข อาคจฺฉสิ ทิวาทิวสฺสาติ ฯ อิธ เม
ภนฺเต โกจิเทว อตฺโถ รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล ปฏิพทฺโธ
โหติ ฯ ตํ ราชา ปเสนทิ โกสโล น ยถาธิปฺปายํ ตีเรตีติ ฯ
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ
อุทาเนสิ
สพฺพํ ปรวสํ ทุกฺขํ สพฺพํ อิสฺสริยํ สุขํ
สาธารเณ วิหญฺญนฺติ โยคา หิ ทุรติกฺกมาติ ฯ นวมํ ฯ

[๖๔] ๑๐ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา อนุปิยายํ
วิหรติ อมฺพวเน ฯ เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ภทฺทิโย
กาฬิโคธาย ปุตฺโต อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ
อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ อโห สุขํ อโห สุขนฺติ ฯ อสฺโสสุํ
โข สมฺพหุลา ภิกฺขู อายสฺมโต ภทฺทิยสฺส กาฬิโคธาย ปุตฺตสฺส
อรญฺญคตสฺสปิ รุกฺขมูลคตสฺสปิ สุญฺญาคารคตสฺสปิ อภิกฺขณํ
อุทานํ อุทาเนนฺตสฺส อโห สุขํ อโห สุขนฺติ ฯ สุตฺวาน เตสํ
เอตทโหสิ นิสฺสํสยํ โข อาวุโส อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬิโคธาย
ปุตฺโต อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรติ ยํส ๒ ปุพฺเพ อคาริกภูตสฺส ๓
รชฺชสุขํ โส ตมนุสฺสรมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ
#๑ ม. ทิวาทิวสฺส ฯ ยุ. ทิวาทิวเสเยว ฯ ๒ ยุ. ยสฺส ฯ ๓ โป. ม. อคาริยภูตสฺส ฯ
สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ อโห สุขํ อโห
สุขนฺติ ฯ อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ อายสฺมา ภนฺเต ภทฺทิโย
กาฬิโคธาย ปุตฺโต อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ
อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ อโห สุขํ อโห สุขนฺติ นิสฺสํสยํ
โข ภทฺทิโย กาฬิโคธาย ปุตฺโต อนภิรโต ฯเปฯ อโห สุขนฺติ ฯ

[๖๕] อถ โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ เอหิ
ตฺวํ ภิกฺขุ มม วจเนน ภทฺทิยํ ภิกฺขุํ อามนฺเตหิ สตฺถา ตํ
อาวุโส ภทฺทิย อามนฺเตตีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต
ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา ภทฺทิโย กาฬิโคธาย ปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ภทฺทิยํ กาฬิโคธาย ปุตฺตํ เอตทโวจ
สตฺถา ตํ อาวุโส ภทฺทิย อามนฺเตตีติ ฯ เอวมาวุโสติ
โข อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬิโคธาย ปุตฺโต ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ภทฺทิยํ
กาฬิโคธาย ปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ สจฺจํ กิร ตฺวํ ภทฺทิย
อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ
อุทาเนสิ อโห สุขํ อโห สุขนฺติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ ฯ กํ ๑ ปน
ตฺวํ ภทฺทิย อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ
#๑ โป. ม. กึ ปน ฯ
สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ อโห สุขํ อโห
สุขนฺติ ฯ ปุพฺเพ เม ภนฺเต อคาริกภูตสฺส รชฺชสุขํ ๑ กาเรนฺตสฺส
อนฺโตปิ อนฺเตปุเร รกฺขา สํวิทหิตา ๒ อโหสิ พหิปิ อนฺเตปุเร
รกฺขา สํวิทหิตา อโหสิ อนฺโตปิ นคเร รกฺขา สํวิทหิตา
อโหสิ พหิปิ นคเร รกฺขา สํวิทหิตา อโหสิ อนฺโตปิ ชนปเท
รกฺขา สํวิทหิตา อโหสิ พหิปิ ชนปเท รกฺขา สํวิทหิตา อโหสิ ฯ
โส โข อหํ ภนฺเต เอวํ รกฺขิโต โคปิโต สนฺโต ภีโต อุพฺพิคฺโค
อุสฺสงฺกี อุตฺราสี ๓ วิหาสึ เอตรหิ โข ปนาหํ ภนฺเต อรญฺญคโตปิ
รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ เอกโก ๔ อภีโต อนุพฺพิคฺโค อนุสฺสงฺกี
อนุตฺราสี ๕ อปฺโปสฺสุกฺโก ปนฺนโลโม ปรทวุตฺโต ๖ มิคภูเตน เจตสา
วิหรามิ ฯ อิมํ โข อหํ ภนฺเต อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน อรญฺญคโตปิ
รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสึ อโห
สุขํ อโห สุขนฺติ ฯ อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ
เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ
ยสฺสนฺตรโต น สนฺติ โกปา
อิติ ภวาภวตญฺจ วีติวตฺโต
ตํ วิคตภยํ สุขึ อโสกํ
เทวา นานุภวนฺติ ทสฺสนายาติ ฯ ทสมํ ฯ
มุจฺจลินฺทวคฺโค ทุติโย ฯ
#๑ โป. ม. รชฺชํ ฯ ยุ. รชฺชสุขํ กโรนฺตสฺส ฯ ๒ โป. ม. ยุ. สพฺพวาเรสุ
#สุสํวิหิตา ฯ ๓ โป. อุตฺราโส ฯ ยุ. อุตฺรโสฺต ฯ ๔ ม. เอโก ฯ ๕ ยุ.
#อนุตฺรสฺโต ฯ ๖ ม. ปรทตฺตวุตฺโต ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
มุจฺจลินฺโท ราชา ทณฺเฑน สกฺกาโร อุปาสเกน จ
คพฺภินี เอกปุตฺโต จ สุปฺปวาสา วิสาขา จ
กาฬิโคธาย ภทฺทิโยติ ฯ
__________________
อุทาเน ตติโย นนฺทวคฺโค

[๖๖] ๑ เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ
วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน
สมเยน อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ
อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปุราณกมฺมวิปากชํ ทุกฺขํ ติปฺปํ ๑
[๒] กฏุกํ เวทนํ อธิวาเสนฺโต สโต สมฺปชาโน อวิหญฺญมาโน ฯ
อทฺทสา โข ภควา ตํ ภิกฺขุํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา
อุชุํ กายํ ปณิธาย ปุราณกมฺมวิปากชํ ทุกฺขํ ติปฺปํ กฏุกํ เวทนํ
อธิวาเสนฺตํ สตํ สมฺปชานํ อวิหญฺญมานํ ฯ อถ โข ภควา
เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ
สพฺพกมฺมชหสฺส ภิกฺขุโน
ภูนมานสฺส ๓ ปุเรกฺขตํ รชํ
อมมสฺส ฐิตสฺส ตาทิโน
อตฺโถ นตฺถิ ชนํ ลเปตเวติ ฯ สุตฺตํ ปฐมํ ฯ
#๑ ม. ติพฺพํ ฯ ๒ โป. ม. ยุ. ขรํ ฯ ๓ โป. ม. ยุ. ธุนมานสฺส ฯ