[๗๙] ทสยิมานิ ภิกฺขเว อาฆาตวตฺถูนิ กตมานิ ทส อนตฺถํ
เม อจรีติ อาฆาตํ พนฺธติ อนตฺถํ เม จรตีติ อาฆาตํ พนฺธติ
อนตฺถํ เม จริสฺสตีติ อาฆาตํ พนฺธติ ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ
อจริ ฯเปฯ อนตฺถํ จรติ ฯเปฯ อนตฺถํ จริสฺสตีติ อาฆาตํ
พนฺธติ อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจริ ฯเปฯ อตฺถํ
จรติ ฯเปฯ อตฺถํ จริสฺสตีติ อาฆาตํ พนฺธติ อฏฺฐาเน จ
กุปฺปติ อิมานิ โข ภิกฺขเว ทส อาฆาตวตฺถูนีติ ฯ
#๑ ม. ยุ. สนฺทิฏฺฐิปรามาสา อาธานคฺคาหีทุปฺปฏินิสฺสคฺคิโน ฯ ๒ ม. ปาปมิตฺตา ฯ
#โป. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ

[๘๐] ทสยิเม ภิกฺขเว อาฆาตปฏิวินยา กตเม ทส อนตฺถํ
เม อจริ ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ อนตฺถํ เม
จรติ ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ อนตฺถํ เม จริสฺสติ
ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ ปิยสฺส เม มนาปสฺส
อนตฺถํ อจริ ฯเปฯ อนตฺถํ จรติ ฯเปฯ อนตฺถํ จริสฺสติ ตํ กุเตตฺถ
ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจริ ฯเปฯ
อตฺถํ จรติ ฯเปฯ อตฺถํ จริสฺสติ ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ
อฏฺฐาเน จ น กุปฺปติ อิเม โข ภิกฺขเว ทส อาฆาตปฏิวินยาติ ฯ
อากงฺขวคฺโค ตติโย ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
อากงฺโข กณฺฏโก อิฏฺฐา วฑฺฒี จ มิคสาลย ๑
อภพฺโพเจว ๒ กาโก จ นิคนฺถา ทส วตฺถุนิ ๓ ฯ
_______________
เถรวคฺโค จตุตฺโถ

[๘๑] เอกํ สมยํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา
ตีเร ฯ อถโข อายสฺมา วาหุโน ๔ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข อายสฺมา วาหุโน ภควนฺตํ เอตทโวจ กตีหิ นุ โข
ภนฺเต ธมฺเมหิ ตถาคโต นิสฺสโฏ วิสํยุตฺโต วิปฺปมุตฺโต วิมริยาทิกเตน
#๑ โป. ม. ยุ มิคสาลาย ฯ ๒ โป. วิปฺปมญฺญาโต ฯ ม. ตโย ธมฺมา จ
#๓ โป. นิคนฺถา เนว วตฺถูนีติ ฯ ม. นิคนฺถา เทฺว จ อาฆาตาติ ฯ ยุ. นิคนฺถา เทฺว
#วตฺถูนีติ ฯ ๔ โป. ม. วาหโน ฯ ยุ. พาหุโน ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ
เจตสา วิหรตีติ ฯ ทสหิ โข วาหุน ธมฺเมหิ ตถาคโต นิสฺสโฏ
วิสํยุตฺโต วิปฺปมุตฺโต วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรติ กตเมหิ ทสหิ
รูเปน โข วาหุน ตถาคโต นิสฺสโฏ วิสํยุตฺโต วิปฺปมุตฺโต วิมริยาทิกเตน
เจตสา วิหรติ เวทนาย โข วาหุน สญฺญาย โข วาหุน
สงฺขาเรหิ โข วาหุน วิญฺญาเณน โข วาหุน ชาติยา โข วาหุน
ชราย โข วาหุน มรเณน โข วาหุน ทุกฺเขหิ โข วาหุน
กิเลเสหิ โข วาหุน ตถาคโต นิสฺสโฏ วิสํยุตฺโต วิปฺปมุตฺโต วิมริยาทิกเตน
เจตสา วิหรติ เสยฺยถาปิ วาหุน อุปฺปลํ วา ปทุมํ วา
ปุณฺฑรีกํ วา อุทเก ชาตํ อุทเก สํวฑฺฒํ อุทกา อจฺจุคฺคมฺม ติฏฺฐติ ๑
อนุปลิตฺตํ อุทเกน เอวเมว โข วาหุน อิเมหิ ทสหิ ธมฺเมหิ ตถาคโต
นิสฺสโฏ วิสํยุตฺโต วิปฺปมุตฺโต วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรตีติ ฯ

[๘๒] อถโข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ โส วตานนฺท
ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ ทุสฺสีโล
สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ
ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ อปฺปสฺสุโต สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย
วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท
ภิกฺขุ ทุพฺพโจ สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
#๑ โป. … ฐาติ ฯ ม. ปจฺจุคฺคมฺม ฐิตํ ฯ
อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ ปาปมิตฺโต
สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ
ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ กุสีโต สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย
วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท
ภิกฺขุ มุฏฺฐสฺสติ สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ อสนฺตุฏฺโฐ
สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ
ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ ปาปิจฺโฉ สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย
วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท
ภิกฺขุ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ อิเมหิ โข ๑
ทสหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ โส วตานนฺท ภิกฺขุ สทฺโธ สมาโน
อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ
วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ สีลวา สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย
วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ โส วตานนฺท
ภิกฺขุ พหุสฺสุโต สุตธโร สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ
เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ สุวโจ
สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ๗
ฐานเมตํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต สมาโน อิมสฺมึ
#๑ ม. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ
ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ
โส วตานนฺท ภิกฺขุ อารทฺธวิริโย สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ
วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ
อุปฏฺฐิตสติ สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ สมาโน
อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ
วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ อปฺปิจฺโฉ สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย
วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ โส วตานนฺท
ภิกฺขุ สมฺมาทิฏฺฐิโก สมาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ โส วตานนฺท ภิกฺขุ อิเมหิ โข ๑
ทสหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ ๒ ฯ

[๘๓] อถโข อายสฺมา ปุณฺณิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ เอกมนฺตํ นิสินฺโน
โข อายสฺมา ปุณฺณิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ โก นุ โข ภนฺเต
เหตุ โก ปจฺจโย เยน อปฺเปกทา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ
อปฺเปกทา น ปฏิภาตีติ ฯ สทฺโธ จ ปุณฺณิย ภิกฺขุ โหติ โน
จ อุปสงฺกมิตา เนว ตาว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ ยโต
จ โข ปุณฺณิย ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ อุปสงฺกมิตา จ เอวํ
#๑ โป. ม. ยุ. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ ม. ยุ. วิชฺชตีติ ฯ
ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ สทฺโธ จ ปุณฺณิย ภิกฺขุ โหติ
อุปสงฺกมิตา จ โน จ ปยิรุปาสิตา … ปยิรุปาสิตา จ โน จ
ปริปุจฺฉิตา … ปริปุจฺฉิตา จ โน จ โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ …
โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ โน จ สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรติ … สุตฺวา
จ ธมฺมํ ธาเรติ โน จ ธตานํ ๑ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ …
ธตานญฺจ ๑ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย
ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน โหติ … อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย
ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน โหติ โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ
โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส
วิญฺญาปนียา กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา
วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนียา
โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ
เนว ตาว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ ฯ ยโต จ โข ปุณฺณิย
ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ อุปสงฺกมิตา จ ปยิรุปาสิตา จ ปริปุจฺฉิตา
จ โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ สุตฺวา จ ธมฺมํ ธาเรติ ธตานญฺจ ๑
ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน
โหติ กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ
โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส
วิญฺญาปนียา สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก
สพฺรหฺมจารีนํ เอวํ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ อิเมหิ โข
#๑ ม. ธาตานํ ฯ
ปุณฺณิย ทสหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา เอกนฺตํ ๑ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา
ปฏิภาตีติ ฯ

[๘๔] ตตฺร โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภิกฺขู อามนฺเตสิ
อาวุโส ภิกฺขโวติ ๒ ฯ อาวุโสติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต
มหาโมคฺคลฺลานสฺส ปจฺจสฺโสสุํ ฯ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เอตทโวจ
อิธาวุโส ภิกฺขุ อญฺญํ พฺยากโรติ ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ
กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามีติ ตเมนํ ตถาคโต วา
ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล
สมนุยุญฺชติ สมนุคฺคาหติ สมนุภาสติ โส ตถาคเตน วา
ตถาคตสาวเกน วา ฌายินา สมาปตฺติกุสเลน ปรจิตฺตกุสเลน
ปรจิตฺตปริยายกุสเลน สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคฺคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน
อิรณํ ๓ อาปชฺชติ วิจินํ ๔ อาปชฺชติ อนยํ อาปชฺชติ พฺยสนํ
อาปชฺชติ อนยพฺยสนํ อาปชฺชติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก
วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา
เจโต ปริจฺจ มนสิกโรติ กึ นุ โข อยมายสฺมา อญฺญํ พฺยากโรติ
ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ
ปชานามีติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี
สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต
ปริจฺจ ปชานาติ โกธโน โข ปน อยมายสฺมา โกธปริยุฏฺฐิเตน
เจตสา พหุลํ วิหรติ โกธปริยุฏฺฐานํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต
#๑ โป. … สมนฺนาคโต เอกมนฺตํ ปฏิภานา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา โหตีติ ฯ ม.
#เอกนฺตปฏิภานา ตถาคตํ … ฯ ยุ. เอกนฺตํ ปฏิภานํ ตถาคตํ
#ธมฺมเทสนา โหตีติ ฯ ๒ ม. ภิกฺขเวติ ฯ อีทิสฏฺฐาเน สพฺพตฺถ เอวํ ญาตพฺพํ ฯ
#๓ โป. ยุ. อิริณํ ฯ ม. อิรีณํ ฯ ๔ ยุ. ปุวิชินํ ฯ
ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ อุปนาหี โข ปน อยมายสฺมา อุปนาหปริยุฏฺฐิเตน
เจตสา พหุลํ วิหรติ อุปนาหปริยุฏฺฐานํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ มกฺขี โข ปน อยมายสฺมา
มกฺขปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ มกฺขปริยุฏฺฐานํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ปฬาสี โข ปน อยมายสฺมา
ปฬาสปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ ปฬาสปริยุฏฺฐานํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ อิสฺสุกี โข ปน อยมายสฺมา
อิสฺสาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ อิสฺสาปริยุฏฺฐานํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ มจฺฉรี โข ปน อยมายสฺมา
มจฺเฉรปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ มจฺเฉรปริยุฏฺฐานํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ สโฐ โข ปน อยมายสฺมา
สาเฐยฺยปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ สาเฐยฺยปริยุฏฺฐานํ โข
ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ มายาวี โข ปน
อยมายสฺมา มายาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ มายาปริยุฏฺฐานํ
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ปาปิจฺโฉ โข
ปน อยมายสฺมา อิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ อิจฺฉาปริยุฏฺฐานํ
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ มุฏฺฐสฺสติ
โข ปน อยมายสฺมา อุตฺตริกรณีเย โอรมตฺตเกน วิเสสาธิคเมน ๑
อนฺตราโวสานํ อาปนฺโน อนฺตราโวสานคมนํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต
ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ โส วตาวุโส ภิกฺขุ อิเม ทส ธมฺเม
#๑ โป. วิเสสาธิคเตน ฯ
อปฺปหาย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ
เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตาวุโส ภิกฺขุ อิเม ทส ธมฺเม ปหาย
อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ
วิชฺชตีติ ฯ

[๘๕] เอกํ สมยํ อายสฺมา มหาจุนฺโท เจตีสุ ๑ วิหรติ สหชาติยํ
ตตฺร โข อายสฺมา มหาจุนฺโท ภิกฺขู อามนฺเตสิ อาวุโส ภิกฺขโวติ ฯ
อาวุโสติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต มหาจุนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสุํ ฯ อายสฺมา
มหาจุนฺโท เอตทโวจ อิธาวุโส ภิกฺขุ กตฺถี โหติ วิกตฺถี อธิคเมสุ
อหํ ปฐมํ ฌานํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ ทุติยํ ฌานํ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ ตติยํ ฌานํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ
อหํ จตุตฺถํ ฌานํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ อากาสานญฺจายตนํ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ วิญฺญาณญฺจายตนํ สมาปชฺชามิปิ
วุฏฺฐหามิปิ อหํ อากิญฺจญฺญายตนํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ
เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ สญฺญาเวทยิตนิโรธํ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปีติ ตเมนํ ตถาคโต วา
ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล
สมนุยุญฺชติ สมนุคฺคาหติ สมนุภาสติ โส ตถาคเตน วา ตถาคตสาวเกน
วา ฌายินา สมาปตฺติกุสเลน ปรจิตฺตกุสเลน ปรจิตฺตปริยายกุสเลน
สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคฺคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อิรณํ อาปชฺชติ วิจินํ
อาปชฺชติ อนยํ อาปชฺชติ พฺยสนํ อาปชฺชติ อนยพฺยสนํ อาปชฺชติ
#๑ โป. เจติเยสุ ฯ
ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล
ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสิกโรติ
กึ นุ โข อยมายสฺมา กตฺถี โหติ วิกตฺถี อธิคเมสุ อหํ ปฐมํ
ฌานํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ ฯเปฯ อหํ สญฺญาเวทยิตนิโรธํ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปีติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา
ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา
เจโต ปริจฺจ ปชานาติ ทีฆรตฺตํ โข อยมายสฺมา ขณฺฑการี ฉิทฺทการี
สพลการี กมฺมาสการี น สตตการี น สตตวุตฺตี ๑ สีเลสุ ทุสฺสีโล [๒]
อยมายสฺมา ทุสฺสีลฺยํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ
อสฺสทฺโธ โข ปน อยมายสฺมา อนาจาโร ๓ อสฺสทฺธิยํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ อปฺปสฺสุโต โข ปน
อยมายสฺมา อนาจาโร อปฺปสจฺจํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย
ปริหานเมตํ ทุพฺพโจ โข ปน อยมายสฺมา อนาจาโร ๓ โทวจสฺสตา
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ปาปมิตฺโต โข
ปน อยมายสฺมา ปาปมิตฺตตา โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย
ปริหานเมตํ กุสีโต โข ปน อยมายสฺมา โกสชฺชํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ มุฏฺฐสฺสติ โข ปน
อยมายสฺมา มุฏฺฐสจฺจํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ
กุหโก โข ปน อยมายสฺมา กุหนา ๔ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต๐
ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ทุพฺภโร โข ปน อยมายสฺมา ทุพฺภรตา
#๑ โป. ม. ยุ. สนฺตตการี น สนฺตตวุตฺตี ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. โขสทฺโท
#ทิสฺสติ ฯ ๓ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๔ ม. โกหญฺญํ ฯ อญฺญตฺถ อีทิสเมว ฯ
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ทุปฺปญฺโญ โข
ปน อยมายสฺมา ทุปฺปญฺญตา โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย
ปริหานเมตํ เสยฺยถาปิ อาวุโส สหายโก สหายกํ เอวํ วเทยฺย
ยทา เต สมฺม ธเนน ธนกรณียํ อสฺส ปเวเทยฺยาสิ ๑ มํ ธนํ ทสฺสามิ
เต ธนนฺติ โส กิสฺมิญฺจิเทว ๒ ธนกรณีเย สมุปฺปนฺเน สหายโก
สหายกํ เอวํ วเทยฺย อตฺโถ เม สมฺม ธเนน เทหิ เม ธนนฺติ
โส เอวํ วเทยฺย เตนหิ สมฺม อิธ ขณาหีติ โส ตตฺร ขณนฺโต
นาธิคจฺเฉยฺย โส เอวํ วเทยฺย อลิกํ มํ สมฺม อวจ ตุจฺฉกํ
มํ สมฺม อวจ อิธ ขณาหีติ โส เอวํ วเทยฺย นาหนฺตํ สมฺม
อลิกํ อวจํ ตุจฺฉกํ อวจํ เตนหิ สมฺม อิธ ขณาหีติ โส
ตตฺรปิ ขณนฺโต นาธิคจฺเฉยฺย โส เอวํ วเทยฺย อลิกํ มํ สมฺม
อวจ ตุจฺฉกํ มํ สมฺม อวจ อิธ ขณาหีติ โส เอวํ วเทยฺย
นาหนฺตํ สมฺม อลิกํ อวจํ ตุจฺฉกํ อวจํ เตนหิ สมฺม อิธ
ขณาหีติ โส ตตฺรปิ ขณนฺโต นาธิคจฺเฉยฺย โส เอวํ วเทยฺย
อลิกํ มํ สมฺม อวจ ตุจฺฉกํ มํ สมฺม อวจ อิธ ขณาหีติ
โส เอวํ วเทยฺย นาหนฺตํ สมฺม อลิกํ อวจํ ตุจฺฉกํ อวจํ
อปิจ อหเมว อุมฺมาทํ ปาปุณึ เจตโส วิปริยายนฺติ เอวเมว โข
อาวุโส ภิกฺขุ กตฺถี โหติ วิกตฺถี อธิคเมสุ อหํ ปฐมํ ฌานํ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ ทุติยํ ฌานํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ
อหํ ตติยํ ฌานํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ จตุตฺถํ ฌานํ
#๑ ม. ยาเจยฺยาสิ ฯ ยุ. ยาจิสฺสสิ ฯ ๒ โป. กิสฺมึปิ ฯ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ อากาสานญฺจายตนํ สมาปชฺชามิปิ
วุฏฺฐหามิปิ อหํ วิญฺญาณญฺจายตนํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ
อากิญฺจญฺญายตนํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปิ อหํ สญฺญาเวทยิตนิโรธํ
สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปีติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา
ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล สมนุยุญฺชติ
สมนุคฺคาหติ สมนุภาสติ โส ตถาคเตน วา ตถาคตสาวเกน วา
ฌายินา สมาปตฺติกุสเลน ปรจิตฺตกุสเลน ปรจิตฺตปริยายกุสเลน
สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคฺคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อิรณํ อาปชฺชติ วิจินํ
อาปชฺชติ อนยํ อาปชฺชติ พฺยสนํ อาปชฺชติ อนยพฺยสนํ อาปชฺชติ
ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล
ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสิกโรติ กึ นุ โข
อยมายสฺมา กตฺถี โหติ วิกตฺถี อธิคเมสุ อหํ ปฐมํ ฌานํ สมาปชฺชามิปิ
วุฏฺฐหามิปิ ฯเปฯ อหํ สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺชามิปิ วุฏฺฐหามิปีติ
ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล
ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ
ทีฆรตฺตํ โข อยมายสฺมา ขณฺฑการี ฉิทฺทการี สพลการี กมฺมาสการี
น สตตการี น สตตวุตฺตี สีเลสุ ทุสฺสีโล อยมายสฺมา ทุสฺสีลฺยํ
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ อสฺสทฺโธ โข
ปน อยมายสฺมา อสฺสทฺธิยํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย
ปริหานเมตํ อปฺปสฺสุโต โข ปน อยมายสฺมา อนาจาโร อปฺปสจฺจํ
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ทุพฺพโจ โข
ปน อยมายสฺมา โทวจสฺสตา โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย
ปริหานเมตํ ปาปมิตฺโต โข ปน อยมายสฺมา ปาปมิตฺตตา โข
ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ กุสีโต โข ปน
อยมายสฺมา โกสชฺชํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ
มุฏฺฐสฺสติ โข ปน อยมายสฺมา มุฏฺฐสจฺจํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต
ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ กุหโก โข ปน อยมายสฺมา กุหนา โข
ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ทุพฺภโร โข ปน
อยมายสฺมา ทุพฺภรตา โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย
ปริหานเมตํ ทุปฺปญฺโญ โข ปน อยมายสฺมา ทุปฺปญฺญตา โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ โส วตาวุโส ภิกฺขุ อิเม
ทส ธมฺเม อปฺปหาย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ
อาปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตาวุโส ภิกฺขุ อิเม ทส
ธมฺเม ปหาย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ
ฐานเมตํ วิชฺชตีติ ฯ

[๘๖] เอกํ สมยํ อายสฺมา มหากสฺสโป ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน
กลนฺทกนิวาเป ตตฺร โข อายสฺมา มหากสฺสโป ภิกฺขู อามนฺเตสิ
อาวุโส ภิกฺขโวติ ฯ อาวุโสติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส
ปจฺจสฺโสสุํ ฯ อายสฺมา มหากสฺสโป เอตทโวจ อิธาวุโส ภิกฺขุ
อญฺญํ พฺยากโรติ ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ
นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามีติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก
วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล สมนุยุญฺชติ
สมนุคฺคาหติ สมนุภาสติ โส ตถาคเตน วา ตถาคตสาวเกน
วา ฌายินา สมาปตฺติกุสเลน ปรจิตฺตกุสเลน ปรจิตฺตปริยายกุสเลน
สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคฺคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อิรณํ
อาปชฺชติ วิจินํ อาปชฺชติ อนยํ อาปชฺชติ พฺยสนํ อาปชฺชติ
อนยพฺยสนํ อาปชฺชติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี
สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต
ปริจฺจ มนสิกโรติ กึ นุ โข อยมายสฺมา อญฺญํ พฺยากโรติ ขีณา
ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ
ปชานามีติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโลถ
ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ
อธิมานิโก โข ปน อยมายสฺมา อธิมานสจฺโจ อปฺปตฺเต ปตฺตสญฺญี
อกเต กตสญฺญี อนธิคเต อธิคตสญฺญี อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากโรติ
ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ
ปชานามีติ ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี
สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต
ปริจฺจ มนสิกโรติ กึ นุ โข อยมายสฺมา นิสฺสาย อธิมานิโก อธิมานสจฺโจ
อปฺปตฺเต ปตฺตสญฺญี อกเต กตสญฺญี อนธิคเต อธิคตสญฺญี
อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากโรติ ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ
กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามีติ ตเมนํ ตถาคโต วา
ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล ปรจิตฺตปริยายกุสโล
เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ พหุสฺสุโต โข ปน
อยมายสฺมา สุตธโร สุตสนฺนิจโย เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา
มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ
ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา [๑] ธตา
วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา ตสฺมา อยมายสฺมา
อธิมานิโก อธิมานสจฺโจ อปฺปตฺเต ปตฺตสญฺญี อกเต กตสญฺญี
อนธิคเต อธิคตสญฺญี อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากโรติ ขีณา ชาติ
วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามีติ
ตเมนํ ตถาคโต วา ตถาคตสาวโก วา ฌายี สมาปตฺติกุสโล ปรจิตฺตกุสโล
ปรจิตฺตปริยายกุสโล เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ
อภิชฺฌาลุ โข ปน อยมายสฺมา อภิชฺฌาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ
วิหรติ อภิชฺฌาปริยุฏฺฐานํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย
ปริหานเมตํ พฺยาปนฺโน โข ปน อยมายสฺมา พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน
เจตสา พหุลํ วิหรติ พฺยาปาทปริยุฏฺฐานํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต
ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ถีนมิทฺธี ๒ โข ปน อยมายสฺมา ถีนมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน
เจตสา พหุลํ วิหรติ ถีนมิทฺธปริยุฏฺฐานํ โข ปน
ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ อุทฺธโต โข ปน อยมายสฺมา
#๑ ม. โหนฺติ ฯ ๒ ม. ถีนมิทฺโธ ฯ ยุ. ถินมิทฺโธ ฯ
อุทฺธจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ อุทฺธจฺจปริยุฏฺฐานํ โข
ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ วิจิกิจฺโฉ โข ปน
อยมายสฺมา วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา พหุลํ วิหรติ วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐานํ
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ
กมฺมาราโม โข ปน อยมายสฺมา กมฺมรโต กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต
กมฺมารามตา โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ ภสฺสาราโม
โข ปน อยมายสฺมา ภสฺสรโต ภสฺสารามตํ อนุยุตฺโต ภสฺสารามตา
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ นิทฺทาราโม โข
ปน อยมายสฺมา นิทฺทารโต นิทฺทารามตํ อนุยุตฺโต นิทฺทารามตา
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ สงฺคณิการาโม
โข ปน อยมายสฺมา สงฺคณิการโต สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต สงฺคณิการามตา
โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ มุฏฺฐสฺสติ
โข ปน อยมายสฺมา อุตฺตริกรณีเย โอรมตฺตเกน วิเสสาธิคเมน
อนฺตราโวสานํ อาปนฺโน อนฺตราโวสานคมนํ โข ปน ตถาคตปฺปเวทิเต
ธมฺมวินเย ปริหานเมตํ โส วตาวุโส ภิกฺขุ อิเม ทส ธมฺเม
อปฺปหาย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ
เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วตาวุโส ภิกฺขุ อิเม ทส ธมฺเม ปหาย
อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฐานเมตํ
วิชฺชตีติ ฯ

[๘๗] ตตฺร โข ภควา กาฬกภิกฺขุํ ๑ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ
ภิกฺขโวติ ฯ ภทนฺเตติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา
เอตทโวจ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อธิกรณิโก โหติ อธิกรณสมถสฺส
น วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อธิกรณิโก โหติ อธิกรณสมถสฺส
น วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม น ปิยตาย น ครุตาย น
ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ น สิกฺขากาโม โหติ สิกฺขาสมาทานสฺส ๒ น วณฺณวาที ยมฺปิ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ น สิกฺขากาโม โหติ สิกฺขาสมาทานสฺส น วณฺณวาที
อยมฺปิ ธมฺโม น ปิยตาย น ครุตาย น ภาวนาย น สามญฺญาย
น เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปาปิจฺโฉ โหติ
อิจฺฉาวินยสฺส น วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปาปิจฺโฉ โหติ
อิจฺฉาวินยสฺส น วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม น ปิยตาย น ครุตาย
น ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ โกธโน โหติ โกธวินยสฺส น วณฺณวาที ยมฺปิ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ โกธโน โหติ โกธวินยสฺส น วณฺณวาที อยมฺปิ
ธมฺโม น ปิยตาย น ครุตาย น ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย
สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ มกฺขี โหติ มกฺขวินยสฺส
น วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ มกฺขี โหติ มกฺขวินยสฺส น
วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม น ปิยตาย น ครุตาย น ภาวนาย น
สามญฺญาย น เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สโฐ
#๑ ม. กาลงฺกตํ ภิกฺขุํ ฯ ยุ. กาลกํ ภิกฺขุํ ฯ
#๒ ม. สิกฺขากามสฺส ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ
โหติ สาเฐยฺยวินยสฺส น วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สโฐ
โหติ สาเฐยฺยวินยสฺส น วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม น ปิยตาย
น ครุตาย น ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ มายาวี โหติ มายาวินยสฺส น วณฺณวาที
ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ มายาวี โหติ มายาวินยสฺส น วณฺณวาที อยมฺปิ
ธมฺโม น ปิยตาย น ครุตาย น ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย
สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ธมฺมานํ น นิสามกชาติโก
โหติ ธมฺมนิสนฺติยา น วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
ธมฺมานํ น นิสามกชาติโก ๑ โหติ ธมฺมนิสนฺติยา น วณฺณวาที อยมฺปิ
ธมฺโม น ปิยตาย น ครุตาย น ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย
สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ น ปฏิสลฺลาโน โหติ
ปฏิสลฺลานสฺส น วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ น ปฏิสลฺลาโน
โหติ ปฏิสลฺลานสฺส น วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม น ปิยตาย น
ครุตาย น ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน
จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ น ปฏิสนฺถารโก โหติ ปฏิสนฺถารกสฺส ๒
น วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ น ปฏิสนฺถารโก
โหติ ปฏิสนฺถารกสฺส น วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม น ปิยตาย น
ครุตาย น ภาวนาย น สามญฺญาย น เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ
เอวรูปสฺส ภิกฺขเว ภิกฺขุโน กิญฺจาปิ เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย อโห
#๑ ยุ. นิสามกชาติโย ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๒ โป. ปฏิสณฺฐารโก โหติ
#ปฏิสณฺฐารกสฺส ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ
วต มํ สพฺรหฺมจารี สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุนฺติ อถโข
นํ สพฺรหฺมจารี เนว สกฺกโรนฺติ น ครุกโรนฺติ น มาเนนฺติ น ปูเชนฺติ
ตํ กิสฺส เหตุ ตถาหิสฺส ภิกฺขเว วิญฺญู สพฺรหฺมจารี เต ปาปเก
อกุสเล ธมฺเม อปฺปหีเน สมนุปสฺสนฺติ เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว อสฺสมูฬฺหกสฺส
กิญฺจาปิ เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย อโห วต มํ มนุสฺสา
อาชานียฏฺฐาเน จ ฐเปยฺยุํ อาชานียโภชนญฺจ โภเชยฺยุํ อาชานียปริมชฺชนญฺจ
ปริมชฺเชยฺยุนฺติ อถโข ตํ มนุสฺสา น เจว อาชานียฏฺฐาเน
ฐเปนฺติ น จ อาชานียโภชนํ โภเชนฺติ น จ อาชานียปริมชฺชนํ
ปริมชฺชนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ ตถาหิสฺส ภิกฺขเว วิญฺญู
มนุสฺสา ตานิ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิเมฺหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ อปฺปหีนานิ
สมนุปสฺสนฺติ เอวเมว โข ภิกฺขเว เอวรูปสฺส ภิกฺขุโน กิญฺจาปิ
เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย อโห วต มํ สพฺรหฺมจารี สกฺกเรยฺยุํ
ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุนฺติ อถโข นํ สพฺรหฺมจารี เนว สกฺกโรนฺติ
น ครุกโรนฺติ น มาเนนฺติ น ปูเชนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ ตถาหิสฺส
ภิกฺขเว วิญฺญู สพฺรหฺมจารี เต ปาปเก อกุสเล ธมฺเม อปฺปหีเน
สมนุปสฺสนฺติ ฯ อิธ ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ น อธิกรณิโก โหติ อธิกรณสมถสฺส
วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ น อธิกรณิโก โหติ
อธิกรณสมถสฺส วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตาย ครุตาย ภาวนาย
สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สิกฺขากาโม
โหติ สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สิกฺขากาโม
โหติ สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตาย ครุตาย
ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
อปฺปิจฺโฉ โหติ อิจฺฉาวินยสฺส วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
อปฺปิจฺโฉ โหติ อิจฺฉาวินยสฺส วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม ฯเปฯ
เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อกฺโกธโน โหติ
โกธวินยสฺส วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อกฺโกธโน โหติ โกธวินยสฺส
วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม ฯเปฯ เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อมกฺขี โหติ มกฺขวินยสฺส วณฺณวาที ยมฺปิ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ อมกฺขี โหติ มกฺขวินยสฺส วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม
ฯเปฯ เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อสโฐ โหติ
สาเฐยฺยวินยสฺส วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อสโฐ โหติ สาเฐยฺยวินยสฺส
วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม ฯเปฯ เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อมายาวี โหติ มายาวินยสฺส วณฺณวาที
ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อมายาวี โหติ มายาวินยสฺส วณฺณวาที อยมฺปิ
ธมฺโม ฯเปฯ เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
ธมฺมานํ นิสามกชาติโก โหติ ธมฺมนิสนฺติยา วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ ธมฺมานํ นิสามกชาติโก โหติ ธมฺมนิสนฺติยา วณฺณวาที อยมฺปิ
ธมฺโม ฯเปฯ เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
ปฏิสลฺลาโน โหติ ปฏิสลฺลานสฺส วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
ปฏิสลฺลาโน โหติ ปฏิสลฺลานสฺส วณฺณวาที อยมฺปิ ธมฺโม ฯเปฯ
เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปฏิสนฺถารโก
โหติ ปฏิสนฺถารกสฺส วณฺณวาที ยมฺปิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
สพฺรหฺมจารีนํ ปฏิสนฺถารโก โหติ ปฏิสนฺถารกสฺส วณฺณวาที อยมฺปิ
ธมฺโม ปิยตาย ครุตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ
เอวรูปสฺส ภิกฺขเว ภิกฺขุโน กิญฺจาปิ น เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย
อโห วต มํ สพฺรหฺมจารี สกฺกเรยฺยุํ ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุนฺติ
อถโข นํ สพฺรหฺมจารี สกฺกโรนฺติ ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ ตํ
กิสฺส เหตุ ตถาหิสฺส ภิกฺขเว วิญฺญู สพฺรหฺมจารี เต ปาปเก
อกุสเล ธมฺเม ปหีเน สมนุปสฺสนฺติ เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ภทฺทสฺส
อสฺสาชานียสฺส กิญฺจาปิ น เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย อโห วต
มํ มนุสฺสา อาชานียฏฺฐาเน จ ฐเปยฺยุํ อาชานียโภชนญฺจ โภเชยฺยุํ
อาชานียปริมชฺชนญฺจ ปริมชฺเชยฺยุนฺติ อถโข นํ มนุสฺสา อาชานียฏฺฐาเน
จ ฐเปนฺติ อาชานียโภชนญฺจ โภเชนฺติ อาชานียปริมชฺชนญฺจ
ปริมชฺชนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ ตถาหิสฺส ภิกฺขเว วิญฺญู
มนุสฺสา ตานิ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิเมฺหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ ปหีนานิ
สมนุปสฺสนฺติ เอวเมว โข ภิกฺขเว เอวรูปสฺส ภิกฺขุโน กิญฺจาปิ
น เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย อโห วต มํ สพฺรหฺมจารี สกฺกเรยฺยุํ
ครุกเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุนฺติ อถโข นํ สพฺรหฺมจารี สกฺกโรนฺติ
ครุกโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ ตถาหิสฺส ภิกฺขเว วิญฺญู
สพฺรหฺมจารี เต ปาปเก อกุสเล ธมฺเม ปหีเน สมนุปสฺสนฺตีติ ฯ

[๘๘] โย โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ อกฺโกสกปริภาสโก อริยุปวาที
สพฺรหฺมจารีนํ อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ๑ ยํ โส ทสนฺนํ พฺยสนานํ
อญฺญตรญฺญตรํ พฺยสนํ น นิคจฺเฉยฺย ๒ กตเมสํ ทสนฺนํ อนธิคตํ
นาธิคจฺฉติ อธิคตา ปริหายติ สทฺธมฺมสฺส น โวทายนฺติ สทฺธมฺเมสุ
วา อธิมานิโก โหติ อนภิรโต วา พฺรหฺมจริยํ จรติ อญฺญตรํ
วา สงฺกิลิฏฺฐํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ คาฬฺหํ วา โรคาตกํ ผุสติ อุมฺมาทํ
วา ปาปุณาติ จิตฺตกฺเขปํ สมฺมูโฬฺห กาลํ กโรติ กายสฺส เภทา
ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ โย โส
ภิกฺขเว ภิกฺขุ อกฺโกสกปริภาสโก อริยุปวาที สพฺรหฺมจารีนํ อฏฺฐานเมตํ
อนวกาโส ๑ ยํ โส อิเมสํ ทสนฺนํ พฺยสนานํ อญฺญตรญฺญตรํ พฺยสนํ
น นิคจฺเฉยฺยาติ ๒ ฯ