[๓๓๕] ๖๔ ฉยิมานิ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ เยหิ พเลหิ
สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภณฺฐานํ ปฏิชานาติ ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ
พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ กตมานิ ฉ อิธ ภิกฺขเว ตถาคโต ฐานญฺจ
ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ปชานาติ ยมฺปิ ภิกฺขเว
ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ปชานาติ
อิทมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ ยํ พลํ อาคมฺม
ตถาคโต อาสภณฺฐานํ ปฏิชานาติ ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ พฺรหฺมจกฺกํ
ปวตฺเตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ
ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ปชานาติ ยมฺปิ ภิกฺขเว
ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส
วิปากํ ยถาภูตํ ปชานาติ อิทมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ
โหติ ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภณฺฐานํ ปฏิชานาติ ปริสาสุ
สีหนาทํ นทติ พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ตถาคโต ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ
สงฺกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ปชานาติ ยมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคโต
ฯเปฯ อิทมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ ยํ พลํ
อาคมฺม ตถาคโต อาสภณฺฐานํ ปฏิชานาติ ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ
พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ตถาคโต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ
เสยฺยถีทํ เอกมฺปิ ชาตึ เทฺวปิ ชาติโย ฯเปฯ อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ
อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ ยมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคโต อเนกวิหิตํ
ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ เสยฺยถีทํ เอกมฺปิ ชาตึ เทฺวปิ
ชาติโย ฯเปฯ อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ
อนุสฺสรติ อิทมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ ยํ พลํ
อาคมฺม ตถาคโต อาสภณฺฐานํ ปฏิชานาติ ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ
พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ตถาคโต ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน
อติกฺกนฺตมานุสเกน ฯเปฯ ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ ยมฺปิ ภิกฺขเว
ตถาคโต ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน ฯเปฯ
ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ อิทมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ
โหติ ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภณฺฐานํ ปฏิชานาติ ปริสาสุ
สีหนาทํ นทติ พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ฯ
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ตถาคโต อาสวานํ ขยา อนาสวญฺเจโตวิมุตฺตึ
ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช
วิหรติ ยมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคโต อาสวานํ ขยา ฯเปฯ
สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ อิทมฺปิ ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ
โหติ ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภณฺฐานํ ปฏิชานาติ ปริสาสุ
สีหนาทํ นทติ พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ฉ ตถาคตสฺส
ตถาคตพลานิ เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภณฺฐานํ
ปฏิชานาติ ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ฯ
ตตฺร เจ ภิกฺขเว ปเร ตถาคตํ ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ
อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ ยถา
ยถา ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต
ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต
อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ ฯ
ตตฺร เจ ภิกฺขเว ปเร ตถาคตํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ
ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ
ปุจฺฉนฺติ ยถา ยถา ภิกฺขเว ตถาคตสฺส อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ
กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา
ตถา เตสํ ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส
เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ ฯ ตตฺร
เจ ภิกฺขเว ปเร ตถาคตํ ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สงฺกิเลสํ โวทานํ
วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ ยถา
ยถา ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สงฺกิเลสํ โวทานํ
วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต
ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สงฺกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาเณน
ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขเว ปเร ตถาคตํ
ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ ยถา
ยถา ภิกฺขเว ตถาคตสฺส ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ
ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ
ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขเว ปเร ตถาคตํ สตฺตานํ จุตูปปาตํ
ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ ยถา ยถา
ภิกฺขเว ตถาคตสฺส สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา
ตถา เตสํ ตถาคโต สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ
ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ ฯ ตตฺร เจ ภิกฺขเว ปเร ตถาคตํ อาสวานํ ขยํ ๑
ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ ยถา ยถา
ตถาคตสฺส อาสวานํ ขยํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา ตถา เตสํ
ตถาคโต อาสวานํ ขยํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ ฯ
ตตฺร ภิกฺขเว ยมฺปิทํ ๒ ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ
ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส ฯ ยมฺปิทํ
อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ
ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส ฯ ยมฺปิทํ
ภิกฺขเว ๓ ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สงฺกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ
ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส ฯ ยมฺปิทํ
ภิกฺขเว ๓ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ
โน อสมาหิตสฺส ฯ ยมฺปิทํ สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ
สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส ฯ ยมฺปิทํ อาสวานํ ขยํ ยถาภูตํ
ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส ฯ อิติ
#๑ ม. ยุ. ขยา ฯ อปรํปิ เอวํ ญาตพฺพํ ฯ ๒ โป. ยทิทํ ฯ สพฺพตฺถ เอวํ อีทิสเมว ฯ
#๓ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
โข ภิกฺขเว สมาธิ มคฺโค อสมาธิ กุมฺมคฺโคติ ฯ
มหาวคฺโค ปฐโม ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
โสโณ ผคฺคุโณ ฉฬาภิชาติโย อาสวา ทารุกมฺเมน ๑
ปญฺจ ปสฺเส จิตฺตปรายนํ อุทกํ นิพฺเพธิ ฉ อิมา พเลน วคฺโคติ ฯ
__________
เทวตาวคฺโค ทุติโย

[๓๓๖] ๖๕ ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อนาคามิผลํ
สจฺฉิกาตุํ กตเม ฉ อสฺสทฺธิยํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ โกสชฺชํ
มุฏฺฐสจฺจํ ทุปฺปญฺญตฺตํ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม อปฺปหาย
อภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ ฯ ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ
อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ กตเม ฉ อสฺสทฺธิยํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ
โกสชฺชํ มุฏฺฐสจฺจํ ทุปฺปญฺญตฺตํ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม
ปหาย ภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุนฺติ ฯ

[๓๓๗] ๖๖ ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ
กตเม ฉ ถีนํ มิทฺธํ อุทฺธจฺจํ กุกฺกุจฺจํ อสฺสทฺธิยํ
ปมาทํ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ
สจฺฉิกาตุํ ฯ ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ
กตเม ฉ ถีนํ มิทฺธํ อุทฺธจฺจํ กุกฺกุจฺจํ อสฺสทฺธิยํ ปมาทํ
อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุนฺติ ฯ
#๑ ยุ. … ฉฬภิชาติโย อาสวา ทารุกมฺมหตฺถิปสฺส จิตฺตปรายนํ อุทกํ
#นิพฺเพธิกสีหนาเทน วคฺโคติ ฯ

[๓๓๘] ๖๗ โส วต ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย
ปาปสมฺปวงฺโก ปาปมิตฺเต เสวมาโน ภชมาโน ปยิรุปาสมาโน เตสญฺจ
ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน อภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตีติ เนตํ ฐานํ
วิชฺชติ อภิสมาจาริกํ ธมฺมํ อปริปูเรตฺวา เสขธมฺมํ ปริปูเรสฺสตีติ
เนตํ ฐานํ วิชฺชติ เสขธมฺมํ อปริปูเรตฺวา สีลานิ ปริปูเรสฺสตีติ
เนตํ ฐานํ วิชฺชติ สีลานิ อปริปูเรตฺวา กามราคํ วา รูปราคํ วา อรูปราคํ
วา ปชหิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ โส วต ภิกฺขเว ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต
กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก กลฺยาณมิตฺเต เสวมาโน
ภชมาโน ปยิรุปาสมาโน เตสญฺจ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน อภิสมาจาริกํ
ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ อภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา
เสกฺขธมฺมํ ปริปูเรสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ เสขธมฺมํ ปริปูเรตฺวา
สีลานิ ปริปูเรสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ สีลานิ ปริปูเรตฺวา กามราคํ
วา รูปราคํ วา อรูปราคํ วา ปชหิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชตีติ ฯ

[๓๓๙] ๖๘ โส วต ภิกฺขเว ภิกฺขุ สงฺคณิการาโม สงฺคณิการโต
สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต คณาราโม คณรโต ๒ คณารามตํ อนุยุตฺโต เอโก
ปวิเวเก อภิรมิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ เอโก ปวิเวเก อนภิรมนฺโต
จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คเหสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ
อคฺคณฺหนฺโต สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ สมฺมาทิฏฺฐึ
อปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ
สมฺมาสมาธึ อปริปูเรตฺวา สญฺโญชนานิ ปชหิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ
#๑ โป. ม. สงฺคณิกรโต ฯ ๒ โป. คณารามรโต ฯ
สญฺโญชนานิ อปฺปหาย นิพฺพานํ สจฺฉิกริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ
โส วต ภิกฺขเว ภิกฺขุ น สงฺคณิการาโม น สงฺคณิการโต น สงฺคณิการามตํ
อนุยุตฺโต น คณาราโม น คณรโต น คณารามตํ อนุยุตฺโต
เอโก ปวิเวเก อภิรมิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ เอโก ปวิเวเก อภิรมนฺโต
จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คเหสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ จิตฺตสฺส
นิมิตฺตํ คณฺหนฺโต สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ
สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ
สมฺมาสมาธึ ปริปูเรตฺวา สญฺโญชนานิ ปชหิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ
สญฺโญชนานิ ปหาย นิพฺพานํ สจฺฉิกริสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชตีติ ฯ

[๓๔๐] ๖๙ อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา
อภิกฺกนฺตวณฺณนา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ
เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ ฉยิเม ภนฺเต
ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ กตเม ฉ สตฺถุคารวตา
ธมฺมคารวตา สงฺฆคารวตา สิกฺขาคารวตา โสวจสฺสตา
กลฺยาณมิตฺตตา อิเม โข ภนฺเต ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย
สํวตฺตนฺตีติ ฯ อิทมโวจ สา เทวตา ฯ สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ ฯ
อถ โข สา เทวตา สมนุญฺโญ เม สตฺถาติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ ฯ
อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ
อิมํ ภิกฺขเว รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา
เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ เอกมนฺตํ ฐิตา
โข ภิกฺขเว สา เทวตา มํ เอตทโวจ ฉยิเม ภนฺเต ธมฺมา
ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ กตเม ฉ สตฺถุคารวตา ธมฺมคารวตา
สงฺฆคารวตา สิกฺขาคารวตา โสวจสฺสตา กลฺยาณมิตฺตตา
อิเม โข ภนฺเต ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตีติ ฯ
อิทมโวจ ภิกฺขเว สา เทวตา อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ(
กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายีติ ฯ
เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สารีปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอตทโวจ อิมสฺส โข อหํ ภนฺเต ภควตา สงฺขิตฺเตน ภาสิตสฺส
เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ อิธ ภนฺเต ภิกฺขุ อตฺตนา จ
สตฺถุคารโว โหติ สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที เย จญฺเญ
ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ เย จญฺเญ
ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน
อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ ฯเปฯ สงฺฆคารโว โหติ .. สิกฺขาคารโว ..
โหติ … สุวโจ โหติ ฯเปฯ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณมิตฺตตาย
จ วณฺณวาที เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา เต จ
กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา
เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน อิมสฺส โข อหํ ภนฺเต
ภควตา สงฺขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามีติ ฯ
สาธุ สาธุ สารีปุตฺต สาธุ โข ตฺวํ สารีปุตฺต อิมสฺส มยา
สงฺขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานาสิ อิธ สารีปุตฺต
ภิกฺขุ อตฺตนา จ สตฺถุคารโว โหติ สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที
เย จญฺเญ ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ
เย จญฺเญ ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ
กาเลน อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ ฯเปฯ สงฺฆคารโว โหติ …
สิกฺขาคารโว โหติ … สุวโจ โหติ ฯเปฯ กลฺยาณมิตฺโต โหติ
กลฺยาณมิตฺตตาย จ วณฺณวาที เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา
เต จ กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา
เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน อิมสฺส โข
สารีปุตฺต มยา สงฺขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพติ ฯ

[๓๔๑] ๗๐ โส วต ภิกฺขเว ภิกฺขุ น สนฺเตน สมาธินา น
ปณีเตน น ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺเธน น เอโกทิภาวาธิคเตน อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ
ปจฺจนุภวิสฺสติ เอโกปิ หุตฺวา พหุธา ภวิสฺสติ พหุธาปิ หุตฺวา
เอโก ภวิสฺสติ ฯเปฯ ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺติสฺสตีติ ๑
เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย
อุโภ สทฺเท สุณิสฺสติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร
สนฺติเก จาติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา
เจโต ปริจฺจ ปชานิสฺสติ สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ
#๑ ยุ. กาเยน ว สํวตฺติสฺสตีติ ฯ
ปชานิสฺสติ ฯเปฯ อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ [๑]- ปชานิสฺสตีติ
เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสติ
เสยฺยถีทํ เอกมฺปิ ชาตึ เทฺวปิ ชาติโย ฯเปฯ อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ
อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ ทิพฺเพน
จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสิสฺสติ ฯเปฯ
ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ อาสวานํ ขยา
ฯเปฯ สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ ฯ
โส วต ภิกฺขเว ภิกฺขุ สนฺเตน สมาธินา ปณีเตน
ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺเธน เอโกทิภาวาธิคเตน อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภวิสฺสติ
ฯเปฯ ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺติสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ ฯ
ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท
สุณิสฺสติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จาติ ฐานเมตํ วิชฺชติ ฯ
ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานิสฺสติ สราคํ
วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสติ ฯเปฯ อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ
อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ ฯ อเนกวิหิตํ
ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสติ เสยฺยถีทํ เอกมฺปิ ชาตึ เทฺวปิ ชาติโย
ฯเปฯ อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสตีติ
ฐานเมตํ วิชฺชติ ฯ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน
สตฺเต ปสฺสิสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ
สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานิสฺสตีติ ฐานเมตํ
#๑ โป. ยุ. ฯเปฯ วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ … ฯ
วิชฺชติ ฯ อาสวานํ ขยา อนาสวญฺเจโตวิมุตฺตึ ฯเปฯ สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชตีติ ฯ

[๓๔๒] ๗๑ ฉหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ตตฺร
ตเตฺรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน กตเมหิ ฉหิ อิธ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิเม หานภาคิยา ธมฺมาติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ
อิเม ฐิติภาคิยา ธมฺมาติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ อิเม วิเสสภาคิยา
ธมฺมาติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ อิเม นิพฺเพธภาคิยา ธมฺมาติ ยถาภูตํ
นปฺปชานาติ อสกฺกจฺจการี จ โหติ อสปฺปายการี จ อิเมหิ โข
ภิกฺขเว ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ตตฺร ตเตฺรว
สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน ฯ
ฉหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ ตตฺร ตเตฺรว
สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน กตเมหิ ฉหิ อิธ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ อิเม หานภาคิยา ธมฺมาติ ยถาภูตํ ปชานาติ อิเม ฐิติภาคิยา ๑
ธมฺมาติ ยถาภูตํ ปชานาติ อิเม วิเสสภาคิยา ธมฺมาติ ยถาภูตํ
ปชานาติ อิเม นิพฺเพธภาคิยา ธมฺมาติ ยถาภูตํ ปชานาติ สกฺกจฺจการี
จ โหติ สปฺปายการี จ อิเมหิ โข ภิกฺขเว ฉหิ ธมฺเมหิ
สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ ตตฺร ตเตฺรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ
สติ อายตเนติ ฯ

[๓๔๓] ๗๒ ฉหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ
สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ กตเมหิ ฉหิ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
#๑ โป. วุฑฺฒิภาคิยา… ฯ
น สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ น สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ น
สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ อสกฺกจฺจการี จ โหติ อสาตจฺจการี
จ อสปฺปายการี จ อิเมหิ โข ภิกฺขเว ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต
ภิกฺขุ อภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ ฯ
ฉหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ
ปาปุณิตุํ กตเมหิ ฉหิ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล
โหติ สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล
โหติ สกฺกจฺจการี จ โหติ สาตจฺจการี จ สปฺปายการี จ
อิเมหิ โข ภิกฺขเว ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมาธิสฺมึ
พลตํ ปาปุณิตุนฺติ ฯ

[๓๔๔] ๗๓ ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช
วิหริตุํ กตเม ฉ กามจฺฉนฺทํ พฺยาปาทํ ถีนมิทฺธํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ
วิจิกิจฺฉํ กาเมสุ โข ปนสฺส อาทีนโว น ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย
สุทิฏฺโฐ โหติ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม อปฺปหาย
อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ ฯ
ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช
วิหริตุํ กตเม ฉ กามจฺฉนฺทํ พฺยาปาทํ ถีนมิทฺธํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ
วิจิกิจฺฉํ กาเมสุ โข ปนสฺส อาทีนโว ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺโฐ
โหติ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ
อุปสมฺปชฺช วิหริตุนฺติ ฯ